ชาญวิทย์ เกษตรศิริ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ
อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ดำรงตำแหน่ง
15 กรกฎาคม พ.ศ. 2537 – 9 มีนาคม พ.ศ. 2538
ก่อนหน้า รศ.นรนิติ เศรษฐบุตร
ถัดไป ศ.ดร.พนัส สิมะเสถียร (รักษาการ)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2484
อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี
(78 ปี 160 วัน)
วิชาชีพ ข้าราชการพลเรือน

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ (6 พฤษภาคม พ.ศ. 2484 — ) อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นักเขียนรางวัลศรีบูรพา ผู้สนใจศึกษาค้นคว้าประวัติศาสตร์การเมืองไทยและประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวกับเหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 และ 6 ตุลา 2519 เคยเป็นอาจารย์ประจำคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปัจจุบันเกษียณอายุราชการแล้ว

ประวัติ[แก้]

ศาสตราจารย์พิเศษ ชาญวิทย์ เกษตรศิริ หรือ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ เกิดเมื่อวันอังคารที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2484 ที่บ้านห้องแถว ถนนทรงพล อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เกิดและเติบโตจากครอบครัวชนชั้นกลาง คุณพ่อชื่อ เชิญ (เปลี่ยนนามสกุลเดิมจาก "แก่นแก้ว" เป็น "เกษตรศิริ") จบการศึกษาชั้นมัธยม 8 จากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย คุณพ่อรับราชการเป็นเทศมนตรี อำเภอบ้านโป่ง และทำการค้าขายมี "ร้านขายปืนบ้านโป่ง" คุณแม่ชื่อ ฉวีรัตน์ (สกุลเดิม "เอี่ยมโอภาส") จบการศึกษาจากโรงเรียนพยาบาลจุฬาลงกรณ์ มีอาชีพเป็นพยาบาลและผดุงครรภ์

เมื่อ ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ อายุได้เพียง 7 เดือน เกิดเหตุการณ์กองทัพญี่ปุ่นบุกไทย (8 ธันวาคม 2484) และใช้บริเวณสถานีรถไฟหนองปลาดุก ซึ่งใกล้กับอำเภอบ้านโป่ง เป็นที่ตั้งค่ายทหารญี่ปุ่นเพื่อควบคุมการสร้างทางรถไฟสายมรณะ จนก่อให้เกิด "เหตุการณ์บ้านโป่ง" ภายหลังเหตุการณ์ดังกล่าว และเมื่อถึงช่วงปลายสงคราม ซึ่งเครื่องบินฝ่ายสัมพันธมิตรทิ้งระเบิดอย่างหนักที่หนองปลาดุก คุณแม่ฉวีรัตน์ จึงได้พา ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ (อายุ 3 ขวบ) หนีหลบภัยสงครามไปยังบ้านญาติในคลองบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ

ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เริ่มเรียน ก ไก่ ข ไข่ จากโรงเรียนเฉลิมวิทยา ที่วัดกลางปากน้ำ จังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งคุณตาคุณยายเป็นเจ้าของโรงเรียน จากนั้นกลับมาเรียนที่บ้านโป่งอีกครั้ง โดยเข้าศึกษาต่อระดับประถม 3 - 4 และมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 3 (ระหว่าง พ.ศ. 2493 - 2497 เป็นเวลา 5 ปี) ที่โรงเรียนสารสิทธิ์พิทยาลัย ซึ่งเป็นโรงเรียนในเครือคณะนักบวชซาเลเซียน โดยเป็นโรงเรียนเดียวกับที่ธนินท์ เจียรวนนท์ ผู้บริหารสูงสุดของเครือเจริญโภคภัณฑ์ เคยเข้าศึกษา เมื่อปี พ.ศ. 2492

เมื่ออายุ 14 ปี พ.ศ. 2498 ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เดินทางเข้ามาเรียนที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 - 8 จากนั้นสอบเข้าเรียนคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (แผนกการทูต) โดยมีผลการเรียนดีจนได้รับเกียรตินิยมดี และได้รับรางวัลภูมิพล ในปี พ.ศ. 2506 จากนั้นเดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยได้รับทุน Rockefeller Foundation ผ่านภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ ไปเรียนในระดับปริญญาโททางการทูตที่ Occidental College รัฐแคลิฟอร์เนีย เป็นเวลา 2 ปี (พ.ศ. 2508 - 2510) จากนั้นให้เรียนต่อระดับปริญญาเอก ด้านประวัติศาสตร์อุษาคเนย์ ที่มหาวิทยาลัยคอร์แนล รัฐนิวยอร์ก เป็นเวลา 5 ปี (พ.ศ. 2510 - 2515) โดยเขียนวิทยานิพนธ์ปริญญาเอก เรื่อง The Rise of Ayudhaya[ต้องการอ้างอิง]

การเป็นนักเรียนนอกในยุค 60s ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญในวิธีคิดและการมองโลกของ ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ ซึ่งที่ประเทศสหรัฐอเมริกาในขณะนั้นเป็นยุคที่เกิดกระแส "ซ้ายใหม่" หรือ New Left ในกลุ่มคนหนุ่มสาวในสหรัฐฯ ที่กบฏต่อทุกอย่างที่เป็นจารีตดั้งเดิม โดยการทุ่มเทชีวิตให้กับการชุมนุนประท้วง ในเรื่องต่างๆ อาทิเช่น สงครามเวียดนาม การแต่งกาย ฯลฯ จนเกิดเป็นค่านิยม Hippies หรือบุปผาชน ประสบการณ์ชีวิตช่วงนี้ส่งผลให้ ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกิดจิตวิญญาณที่อิสระเสรี และเกิดจิตสำนึกที่จะเรียนรู้และขุดคุ้ยแสวงหาความจริงความถูกต้อง ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการเป็นนักประวัติศาสตร์ของ ดร.ชาญวิทย์ ในเวลาต่อมา และจากประสบการณ์นี้เองส่งผลให้ ดร.ชาญวิทย์ ผลิตผลงานต่างๆที่ก้าวทันโลกและรักษ์รากเหง้า ด้วยความกล้าหาญทางจริยธรรม เพื่อการต่อสู้ เพื่อความถูกต้อง ความเป็นธรรม และความเสมอภาคในสังคม และในขอบเขตเหนือความเป็นรัฐประชาชาติ ด้วยความมุ่งหวังให้สาธารณชนทั่วไปสามารถเข้าถึงและมีส่วนในกระบวนการเรียนรู้ด้วย จนบางคนเรียก ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ว่า ปัญญาชนสาธารณะ[ต้องการอ้างอิง]

ดร.ชาญวิทย์ ได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์พิเศษ สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2555[1]

หลังรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2557 ในวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2561 ดร.ชาญวิทย์ เดินทางไปรับทราบข้อกล่าวหา โดยตำรวจปอท.กล่าวหาว่าเขาทำผิดตาม พรบ.คอมพิวเตอร์ 2560[ต้องการอ้างอิง]

การศึกษา[แก้]

การทำงาน[แก้]

  • เริ่มรับราชการเป็นอาจารย์ประจำสาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งแต่ พ.ศ. 2516
  • รองอธิการบดีฝ่ายวิชาพื้นฐานสมัยนายป๋วย อึ๊งภากรณ์ เป็นอธิการบดี พ.ศ. 2518 - พ.ศ. 2519
  • หัวหน้าสาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ พ.ศ. 2524 - 2526
  • รองผู้อำนวยการและกรรมการสถาบันไทยคดีศึกษา พ.ศ. 2525 - 2528
  • รองอธิการบดี (ฝ่ายธรรมศาสตร์ 50 ปี) และกรรมการสภามหาวิทยาลัย สมัยคุณหญิงนงเยาว์ ชัยเสรี เป็นอธิการบดี พ.ศ. 2526 - 2529
  • รองอธิการบดีฝ่ายการนักศึกษา พ.ศ. 2529 - 2531
  • คณบดีคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2534 - 2537
  • อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มิ.ย. 2537 - 2538)
  • ปัจจุบัน ประธานที่ปรึกษาโครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (SEAs) คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

งานเขียน[แก้]

  • The Rise of Ayudhya: A History of Siam in the Fourteenth and Fifteenth Centuries (2517)
  • ปฏิวัติ 2475 (2523)
  • สำนักนั้น ธรรมศาสตร์และการเมือง (2535)
  • อารยธรรมไทยพื้นฐานทางประวัติศาสตร์ (2537)
  • ประวัติศาสตร์การเมืองไทย (2538)
  • วิถีไทย: การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม

(2540)

  • เจ้านโรดม สีหนุกับนโยบายความเป็นกลางของกัมพูชา (2540)
  • บันทึกการสัมมนาจอมพล ป. พิบูลสงครามกับการเมืองไทยสมัยใหม่ (2540)
  • การสำรวจแนวพรมแดนไทย-พม่า-ลาว-กัมพูชา (2540)
  • สามทศวรรษอาเซียน (2540)
  • ขบวนการคอมมิวนิสต์เวียดนาม (2540)
  • เวียดนามในเมืองไทย (2541)
  • มาเลเซีย: เอกภาพกับการศึกษา (2541)
  • ยะวา-ชวาในบางกอก (2541)
  • ปัญหาชายแดนไทย-พม่า (2541)
  • มอญในเมืองไทย (2541)
  • สิบสองพันนา: รัฐจารีต (2541)
  • ลาวในกรุงรัตนโกสินทร์ (2541)
  • บรรณานุกรม ว่าด้วยเรื่อง "อยุธยา" (2542)
  • อยุธยา:ประวัติศาสตร์และการเมือง (2542)
  • ภาพยนตร์กับการเมือง: เลือดทหารไทย-พระเจ้าช้างเผือก-บ้านไร่นาเรา (2542)
  • 2475: การปฏิวัติของสยาม (2543)
  • 14 ตุลา 2516 (2543)
  • ปรีดี พนมยงค์ กับมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (2543)
  • ท่องตะเข็บแดนสยาม: การสำรวจแนวพรมแดนไทย-พม่า-ลาว-กัมพูชา (2543)
  • พม่า :ประวัติศาสตร์และการเมือง (2544)
  • 14 ตุลา บันทึกประวัติศาสตร์ (2546)
  • บันทึกประวัติศาสตร์ 14 ตุลา 2516 (2546)
  • 3 ทศวรรษ 14 ตุลา กับประชาธิปไตยไทย: Thai democracy (2547)
  • 14 ตุลา วันประชาธิปไตย: บันทึกตำนาน 14 ตุลาคม 2516 ฉบับเยาวชน (2547)
  • รัชกาลที่ 5: สยามกับอุษาคเนย์และชมพูทวีป

(2547)

  • จากสยามเป็นไทย: นามนั้นสำคัญไฉน?(2548)
  • ประวัติการเมืองไทย 2475-2500 (2549)
  • แม่น้ำโขง: จากต้าจู-ล้านช้าง-ตนเลธม ถึง กิ๋วล่อง (2549)
  • สยามหรือไทย? (2550)
  • เส้นทางเดินของนาม: จากสยามเป็นไทย-นามนั้นสำคัญมากฉะนี้หรือ? (2550)
  • มอญ-เขมรศึกษา (2551)
  • ไทดำ,ไทขาว, ไทแดง และไทยเหลือง: อัตลักษณ์เปิด อัตลักษณ์ปิด (2551)
  • ฮีตสิบสอง: ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมรัตนโมลีศรีโคตบูร (พิพิธภัณฑ์พระธาตุพนม) และจิตรกรรมชุด "ฮีตสิบสอง" วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร จังหวัดนครพนม (2551)
  • ลัทธิชาตินิยมไทย/สยามกับกัมพูชา: และกรณีศึกษาปราสาทเขาพระวิหาร (2552)
  • ชุมชนจินตกรรม: บทสะท้อนว่าด้วยกำเนิดและการแพร่ขยายของชาตินิยม (2552)
  • แม่:กลับจากบ้านโป่งถึงปากน้ำ (2553)
  • ประมวลสนธิสัญญา: อนุสัญญา ความตกลง บันทึกความเข้าใจและแผนที่ ระหว่างสยามประเทศไทยกับประเทศอาเซียนเพื่อนบ้าน : กัมพูชา-ลาว-พม่า-มาเลเซีย (2554)
  • คำนำ (2559)
  • ความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น 600 ปี
  • การค้าสังคโลก
  • รายงานชวา สมัย ร.5
  • 3 ทศวรรษ 14 ตุลากับประชาธิปไตยไทย
  • สยามพาณิชย์
  • ฯลฯ

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อื่น ๆ[แก้]

  • นักวิจัยประจำศูนย์ศึกษาตะวันออกเฉียงใต้ มหาวิทยาลัยเกียวโต (พ.ศ. 2520-2521)
  • ผู้บรรยายวิชาประวัติศาสตร์อุษาคเนย์ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ (พ.ศ. 2521-2522)
  • ผู้ควบคุมวิชาสัมมนาเรื่องประเทศไทย โครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มหาวิทยาลัยคอร์แนลล์ (พ.ศ. 2528)
  • บรรณาธิการวารสารธรรมศาสตร์ (พ.ศ. 2524-2526)
  • เลขานุการก่อตั้งกองทุนธรรมศาสตร์ 50 ปี (พ.ศ. 2527)
  • ประธานกรรมการก่อตั้งกองทุนศิลปศาสตร์ 30 ปี (พ.ศ. 2535)
  • ประธานคณะกรรมการดำเนินการจัดตั้งหอจดหมายเหตุธรรมศาสตร์ (พ.ศ. 2534-ปัจจุบัน)
  • กรรมการและเลขานุการมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ (พ.ศ. 2521-ปัจจุบัน)
  • กรรมการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ข้าว จังหวัดสุพรรณบุรี (พ.ศ. 2533)
  • ฯลฯ

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]


ก่อนหน้า ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ถัดไป
รองศาสตราจารย์ นรนิติ เศรษฐบุตร 2leftarrow.png Emblem of Thammasat University.svg
อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
(15 กรกฎาคม พ.ศ. 2537 - 9 มีนาคม พ.ศ. 2538)
2rightarrow.png ศาสตราจารย์ ดร.พนัส สิมะเสถียร (รักษาการ)