พระเจ้าโตฮาน-บว่า

พระเจ้าโตฮาน-บว่า
กษัตริย์แห่งอังวะ
ครองราชย์	14 มีนาคม 1527 – พฤษภาคม 1542
ก่อนหน้า	พระเจ้าชเวน่านจ่อชีน
ถัดไป	คอนเมง
อัครมหาเสนาบดี	ยานนอง
ประสูติ	ค.ศ. 1505
สวรรคต	พฤษภาคม ค.ศ. 1542 อังวะ
ราชวงศ์	โม่ญี่นซะโลน
พระบิดา	เจ้าฟ้าซะโลน
ศาสนา	พุทธ

พระเจ้าโตฮาน-บว่า (พม่า: သိုဟန်ဘွား, ออกเสียง: [θò.hàɰ̃.bwá]; ค.ศ. 1505 – พฤษภาคม ค.ศ. 1542) หรือในนวนิยายผู้ชนะสิบทิศเรียกชื่อว่า พระเจ้าโสหันพวา เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรอังวะระหว่าง ค.ศ. 1527–1542 พระโอรสองค์ใหญ่ของเจ้าฟ้าซะโลนแห่งโม่ญี่น เป็นผู้บัญชาการกองทัพโม่ญี่นในการรุกรานพรมแดนของอาณาจักรอังวะ ในช่วงครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 16 เดือนมีนาคม ค.ศ. 1527 เจ้าชายเชื้อสายไทใหญ่ได้รับการสถาปนาเป็นกษัตริย์แห่งอังวะโดยซะโลน ภายหลังจากโม่ญี่นนำกองทัพไทใหญ่เอาชนะอังวะได้ใน ค.ศ. 1527 หลังจากเจ้าฟ้าซะโลนถูกปลงพระชนม์ใน ค.ศ. 1533 พระเจ้าโตฮาน-บว่ากลายเป็นผู้นำแห่งอาณาจักรและเป็นกษัตริย์ผู้มีข้อถกเถียงเนื่องจากไม่ได้รับการยอมรับทันทีจากผู้นำเมืองอื่น ๆ ของอาณาจักร

พระองค์เป็นที่จดจำในประวัติศาสตร์พม่าจากการเกิดการนองเลือดตลอดรัชสมัย ทั้งสังหารพระภิกษุผู้มีความรู้ รวมถึงปล้นทรัพย์สมบัติจากพระเจดีย์ตามวัดต่าง ๆ และเผาหนังสือคัมภีร์ ทำให้พระองค์เป็นที่เกลียดชังจากชาวพม่าและชาวไทใหญ่ ทั้งยังเฉยเมยไร้ความสามารถที่จะระดมชาวไทใหญ่ไปต่อสู้กับอาณาจักรตองอูซึ่งเคยเป็นรัฐบรรณาการของอาณาจักรอังวะ ตองอูที่แข็งแกร่งมากขึ้นเริ่มมีความคิดที่จะรวบรวมดินแดนหลังได้รับชัยชนะในการรุกรานอาณาจักรหงสาวดีของชาวมอญในปี ค.ศ. 1534-1539 ระหว่างที่อังวะไม่ได้ดำเนินการอะไร ตองอูได้โจมตีและยึดครองแปร เมืองในอาณัติของอังวะได้ในปี ค.ศ. 1539 พระเจ้าโตฮาน-บว่าและพันธมิตรไทใหญ่เข้าขัดขวางแต่สายเกินไป กองทัพของอังวะพ่ายแพ้ต่อกองทัพของพระเจ้าบุเรงนองแห่งตองอูในเดือนเมษายน ค.ศ. 1542

หลังจากความปราชัยของอังวะ เหล่าข้าราชบริพารเริ่มมีความคิดที่จะพยายามชิงอำนาจ ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1542 พระเจ้าโตฮาน-บว่าถูกลอบปลงประชนม์โดยยานนอง หัวหน้าคณะเสนาบดีของพระองค์

ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

พระเจ้าโตฮาน-บว่า เป็นที่รู้จักในประเทศไทยจากนวนิยายเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ แต่งโดย โชติ แพร่พันธุ์ หรือ ยาขอบ ต่อมาได้มีการนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และละครมากมาย โดยมีนักแสดงผู้รับบท พระเจ้าโตฮาน-บว่า หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ พระเจ้าโสหันพวา ได้แก่

• สิงห์ มิลินทราศัย จากภาพยนตร์เรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ ตอน ยอดขุนพล (2509), ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองลั่นกลองรบ และ ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองถล่มหงสาวดี (2510)
• ประกอบ อรุณแสง จากละครเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ (2523) ทางช่อง 9
• ปฐมชัย ชมศรีเมฆ จากละครเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ (2532-33) ทางช่อง 3
• ปีเตอร์ หลุยส์ ไมอ๊อคชิ จากละครเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ (2556) ทางช่อง 8