พญาพะโร
หน้าตา
| พญาพะโร ဗညားဗရူး | |
|---|---|
| กษัตริย์แห่งหงสาวดี | |
| ครองราชย์ | ค.ศ. 1446–1451 |
| ก่อนหน้า | พญารามที่ 1 |
| ต่อไป | พญาเกียรติ์ |
| ประสูติ | ป. ค.ศ. 1418 พะโค |
| สวรรคต | 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1451 แรม 15 ค่ำ เดือนนะโยน 813 ME[note 1] พะโค |
| ชายา | Ye Mibaya |
| ราชวงศ์ | ฟ้ารั่ว |
| พระราชบิดา | Binnya Bye |
| พระราชมารดา | พระนางเชงสอบู |
| ศาสนา | พุทธเถรวาท |
พญาพะโร[1] (พม่า: ဗညားဗရူး บะญาบะยู, ออกเสียง: [bəɲá bəjú]; มอญ: ဗညားဗရောဝ်; ประมาณ 1418–1451) พงศาวดารมอญพม่าเรียกว่าพระยาแก่นท้าว[2] เป็นพระเจ้าหงสาวดีรัชกาลที่ 12 ครองราชสมบัติระหว่าง ค.ศ. 1446 ถึง 1451 พระองค์เป็นพระราชนัดดาและพระราชโอรสบุญธรรมของพญารามที่ 1 กษัตริย์รัชกาลที่ 11 ได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์ภายหลังพระราชบิดาบุญธรรมสวรรคต ตลอด 5 ปีในรัชสมัยเป็นช่วงที่บ้านเมืองเจริญรุ่งเรืองและสงบสุขเพราะพญาพะโรมักจะปลอมพระองค์เป็นสามัญชนเดินทางไปทั่วอาณาจักรเพื่อตรวจสอบการทำงานของขุนนางท้องถิ่นรวมถึงศึกษาชีวิตความเป็นอยู่ของราษฎร
พญาพะโรสวรรคตเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1451 เนื่องจากถูกปลงพระชนม์โดยพระราชโอรสของพญาธรรมราชา กษัตริย์รัชกาลที่ 10[3] ซึ่งต่อมาขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นพญาเกียรติ์ กษัตริย์รัชกาลที่ 13
ประวัติศาสตร์นิพนธ์
[แก้]| พงศาวดาร | พระราชสมภพ–สวรรคต | พระชนมายุ | รัชสมัย | ความยาวรัชสมัย | อ้างอิง |
|---|---|---|---|---|---|
| มหาราชวงศ์ (1724) | 1420/21–มิถุนายน 1450 | 29 หรือ 30 | 1446–มิถุนายน 1450 | 4 | [note 2] |
| พงศาวดารหงสาวดี (1766) | ป. 1434 [ตามต้นฉบับ]–1459/60 | 25 | 1456/57–1459/60 | 4 [ตามต้นนฉบับ] | [note 3] |
| พงศาวดารมอญฉบับชเวนอ (1785) | 26 | 5 | [4] | ||
| มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (1832) | 1418/19–มิถุนายน 1450 | 31 หรือ 32 | 1446–มิถุนายน 1450 | 4 | [5] |
หมายเหตุ
[แก้]- ↑ พงศาวดารบันทึกไม่ตรงกันว่าพระองค์สวรรคตในปีใดหรือสวรรคตอย่างไร โดยพงศาวดารหงสาวดีระบุว่าพระองค์สวรรคตในปีที่โหรประจำราชสำนักได้แนะนำพระองค์ไว้โดยเฉพาะว่าไม่ควรประกาศปีนั้นเป็นปีอธิกสุรทิน (ซึ่งมีทั้งเดือนอธิกสุรทินและวันอธิกสุรทินด้วย) เนื่องด้วยพระองค์จะต้องสวรรคตอย่างแน่นอน พงศาวดารระบุต่อว่าพระองค์ทรงปฏิเสธ โดยตรัสว่าจะไม่เปลี่ยนแปลงกำหนดการ และสวรรคตในคืนวันอธิกสุรทิน (วันแรม 15 ค่ำ เดือนนะโยน) ส่วนมหาราชวงศ์และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว พงศาวดารหลัก ระบุว่า พระองค์ถูกลอบปลงพระชนม์ในเดือนวาโซ 812 ME (10 มิถุนายน ถึง 8 กรกฎาคม ค.ศ. 1450) ครองราชย์เพียง 4 ปี แต่ปี 812 ME ไม่ใช่ปีอธิกสุรทิน ส่วนปี 813 ME เป็นปีมหาอธิกสุรทิน พระองค์น่าจะสวรรคตในวันแรม 15 ค่ำ เดือนนะโยน 813 ME (30 พฤษภาคม ค.ศ. 1451)
- ↑ (Maha Vol. 2 2006: 82): พระองค์ถูกลอบปลงพระชนม์ในเดือนวาโซ 812 ME (10 มิถุนายน ถึง 8 กรกฎาคม ค.ศ. 1450)
- ↑ พงศาวดารหงสาวดีไม่สอดคล้องกัน (Schmidt 1906: 129) ระบุว่าพระองค์สวรรคตในปี 821 ME (1459/60) หลังครองราชย์ 4 ปีในปีที่ 26 (25 พรรษา) แต่พงศาวดาร (Schmidt 1906: 121) ก็ระบุว่าพระองค์ขึ้นครองราชย์ในปี 818 ME (1456/57) ทำให้พระองค์ไม่ได้ครองราชย์ 4 ปี นอกจากนี้ พระองค์ไม่อาจพระราชสมภพ ป. 1434 เนื่องจากพงศาวดารเสนอแนะว่าพระราชบิดาสวรรคตอย่างน้อย 10 ปีใน ค.ศ. 1434
อ้างอิง
[แก้]- ↑ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์. พระราชพงศาวดารพม่า. นนทบุรี : ศรีปัญญา, 2550. 1136 หน้า. หน้า 104. ISBN 978-974-7088-10-6
- ↑ ประชุมพงศาวดารเล่ม 2 (ประชุมพงศาวดารภาค 1 ตอนปลาย และภาค 2). กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา, 2506. 336 หน้า. หน้า 27-30.
- ↑ Harvey 1925: 116
- ↑ Shwe Naw 1922: 50–55
- ↑ Hmannan Vol. 2 2003: 92
บรรณานุกรม
[แก้]- Athwa, Sayadaw (1766). "Slapat des Ragawan der Königsgeschichte". Die äthiopischen Handschriften der K.K. Hofbibliothek zu Wien (ภาษาเยอรมัน). 151. แปลโดย P.W. Schmidt (พิมพ์ครั้งที่ 1906). Vienna: Alfred Hölder.
- Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
- Kala, U (1724). Maha Yazawin (ภาษาพม่า). เล่มที่ 1–3 (พิมพ์ครั้งที่ 2006, 4th printing). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
- Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P. (1883). History of Burma (พิมพ์ครั้งที่ 1967). London: Susil Gupta.
- Royal Historical Commission of Burma (1832). Hmannan Yazawin (ภาษาพม่า). เล่มที่ 1–3 (พิมพ์ครั้งที่ 2003). Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
- Shwe Naw, บ.ก. (1785). Mon Yazawin (Shwe Naw) (ภาษาพม่า). แปลโดย Shwe Naw (พิมพ์ครั้งที่ 1922). Yangon: Burma Publishing Workers Association Press.