กู้นซอจ้องพยู
| กู้นซอจ้องพยู ကွမ်းဆော် ကြောင်းဖြူ | |
|---|---|
 กู้นซอจ้องพยู วาดเป็นนะ ที่พยูซ้อง | |
| กษัตริย์แห่งพุกาม | |
| ครองราชย์ | ค.ศ. 1001–1021 |
| ก่อนหน้า | ญองอู้ ซอยะฮ่าน |
| ต่อไป | จีนโซ่ |
| ประสูติ | ค.ศ. 955/56 วันอาทิตย์, ปี 317 ME พุกาม |
| สวรรคต | ค.ศ. 1048 พุกาม |
| ชายา | Taung Pyinthe Myauk Pyinthe Ale Pyinthe |
| พระราชบุตร | พระเจ้าอโนรธามังช่อ |
| ราชวงศ์ | พุกาม |
| ศาสนา | พุทธเถรวาท |
พระเจ้ากู้นซอจ้องพยู (พม่า: ကွမ်းဆော် ကြောင်းဖြူ [kʊ́ɰ̃ sʰɔ̀ tɕáʊɰ̃ bjù]; ป. ค.ศ. 955–1048) เป็นกษัตริย์แห่งราชวงศ์พุกามของพม่าใน ค.ศ. 1001 ถึง 1021 พระองค์เป็นพระราชบิดาของพระเจ้าอโนรธามังช่อ ผู้สถาปนาจักรวรรดิพุกาม ราชรัฐพุกามยังคงแข็งแกร่งขึ้นเรื่อย ๆ ในรัชสมัยของพระองค์ กำแพงเมืองพุกามที่ยังหลงเหลืออยู่คาดว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยของพระองค์[1]
ปัจจุบันพระเจ้ากู้นซอจ้องพยูเป็นหนึ่งในนะหลวง 37 องค์ชื่อ ที่พยูซ้อง[2]
พระราชประวัติ
[แก้]พงศาวดารพม่าบันทึกว่า กู้นซอจ้องพยูเป็นพระราชโอรสของตานแนะ กษัตริย์พุกามองค์ก่อนที่ถูกลอบปลงพระชนม์เมื่อพระมเหสีตั้งครรภ์กู้นซอจ้องพยู อย่างไรก็ตาม ตานแนะสวรรคตในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 10 มีความเป็นไปได้ว่าที่พระองค์เป็นลูกหลานของตานแนะ พระองค์เข้าชิงราชสมบัติของญองอู้ ซอยะฮ่าน และอภิเษกมเหสีทั้งสามของญองอู้ ซอยะฮ่าน สองในนั้นตั้งครรภ์และให้กำเนิดจีนโซ่และโซะกะเต้ กู้นซอจ้องพยูทรงเลี้ยงโซะกะเต้และจีนโซ่เป็นพระราชโอรสของตนเอง เมื่อพระราชโอรสทั้งสองบรรลุนิติภาวะแล้ว ทั้งคู่บังคับให้กู้นซอจ้องพยูสละราชสมบัติและบวชเป็นพระภิกษุ จีนโซ่ขึ้นครองราชย์ต่อ[3]
พระองค์สูญเสียราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 1021 แม้ว่าพงศาวดารต่าง ๆ จะมีวันที่ไม่ตรงกันในเรื่องพระชนม์ชีพและรัชสมัย[4] Zatadawbon Yazawin พงศาวดารที่เก่าที่สุด ถือเป็นพงศาวดารที่ให้ข้อมูลในสมัยพุกามถูกต้องมากที่สุด[note 1] ตารางข้างล่างระบุวันที่ในพงศาวดารหลัก 4 เล่ม เช่นเดียวกันกับวันที่ของฉบับหอแก้วที่ยึดตามวันครองราชย์ที่ได้รับการยืนยันจากจารึกของอโนรธามังช่อใน ค.ศ. 1044[4]
| พงศาวดาร | พระราชสมภพ–สวรรคต | พระชนมายุ | รัชสมัย | ความยาวรัชสมัย |
|---|---|---|---|---|
| Zatadawbon Yazawin | 955–1048 | 93 | 1001–1021 | 20 |
| มหาราชวงศ์ | 876–1001 | 125 | 950–971 | 21 |
| มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว | 907–1021 | 114 | 964–986 | 22 |
| ฉบับหอแก้วที่ปรับแล้ว | 934–1048 | 114 | 992–1014 | 22 |
กษัตริย์ผู้ถูกถอดถอนยังคงเป็นพระสงฆ์เป็นเวลากว่าสองทศวรรษ จากนั้นใน ค.ศ. 1044 โซะกะเต้ ผู้ครองราชย์ต่อจากจีนโซ่ สมรสกับพระราชมารดาของพระเจ้าอโนรธามังช่อ ผู้เป็นพระมเหสีของกู้นซอจ้องพยู สิ่งนี้สร้างความพิโรธต่ออโนรธามังช่ออย่างมาก อโนรธามังช่อท้าและสังหารโซะกะเต้ในการประลองตัวต่อตัว อโนรธามังช่อถวายราชบัลลังก์แก่กู้นซอจ้องพยู แต่อดีตกษัตริย์ปฏิเสธ ทำให้อโนรธามังช่อขึ้นครองราชย์[5] กู้นซอจ้องพยูสวรรคตหลังพระเจ้าอโนรธามังช่อ พระราชโอรส ขึ้นครองราชย์ 4 ปี เมื่อ ป. ค.ศ. 1048[6]
ที่พยูซ้อง
[แก้]ที่พยูซ้อง (พม่า: ထီးဖြူဆောင်း [tʰí bjù sʰáʊɰ̃]; แปลตรงตัว 'เจ้าแห่งร่มขาว') เป็นหนึ่งในนะหลวง 37 องค์ พระองค์คือพระเจ้ากู้นซอจ้องพยู พระราชบิดาของพระเจ้าอโนรธามังช่อ[7][8] พระองค์ถูกลูกเลี้ยงปลดออกจากตำแหน่งและบังคับให้บวชเป็นพระภิกษุ และสวรรคตในเวลาต่อมา[8]
หมายเหตุ
[แก้]- ↑ (Maha Yazawin 2006: 346–349): Among the four major chronicles, only Zatadawbon Yazawin's dates line up with Anawrahta's inscriptionally verified accession date of 1044 CE. (Aung-Thwin 2005: 121–123): In general, Zata is considered "the most accurate of all Burmese chronicles, particularly with regard to the best-known Pagan and Ava kings, many of whose dates have been corroborated by epigraphy."
อ้างอิง
[แก้]- ↑ Aung-Thwin 2005: 38
- ↑ Harvey 1925: 18–19
- ↑ Hmannan Vol. 1 2003: 225–227
- 1 2 Maha Yazawin Vol. 1 2006: 347
- ↑ Hmannan Vol. 1 2003: 229-230
- ↑ Hmannan Vol. 1 2003: 236
- ↑ DeCaroli, Robert (2004). Haunting the Buddha: Indian Popular Religions and the Formation of Buddhism. Oxford University Press, US. ISBN 978-0-19-516838-9.
- 1 2 Hla Thamein. "Thirty-Seven Nats". Yangonow. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-06-24. สืบค้นเมื่อ 2010-08-28.
บรรณานุกรม
[แก้]- Aung-Thwin, Michael A. (2005). The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma (illustrated ed.). Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 9780824828868.
- Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
- Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
- Kala, U (1724). มหาราชวงศ์ (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2006, 4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
- Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.
- Royal Historical Commission of Burma (1832). มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2003 ed.). Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
| ราชวงศ์พุกาม ค.ศ. 849–1297 | |
|---|---|
| อาณาจักรมยีนไซง์และอาณาจักรปี้นยะ ค.ศ. 1297–1364 | |
| อาณาจักรซะไกง์ ค.ศ. 1315–1364 | |
| อาณาจักรอังวะ ค.ศ. 1364–1555 | |
| อาณาจักรหงสาวดี ค.ศ. 1287–1539, ค.ศ. 1550–1552 | |
| อาณาจักรมเยาะอู้ ค.ศ. 1429–1785 |
|
| อาณาจักรแปร ค.ศ. 1482–1542 | |
| ราชวงศ์ตองอู ค.ศ. 1510–1752 | |
| อาณาจักรหงสาวดีใหม่ ค.ศ. 1740–1757 | |
| ราชวงศ์โก้นบอง ค.ศ. 1752–1885 | |
| |
