ราชวงศ์ตองอู

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ราชวงศ์ตองอู
တောင်ငူခေတ်
จักรวรรดิ
ค.ศ. 1510–ค.ศ. 1752
 

 

 

แผนที่จักรวรรดิตองอูช่วงรุ่งเรืองสูงสุด (1580)
เมืองหลวง ตองอู (1510–39)
หงสาวดี (1539–99)
อังวะ (1599–1613)
หงสาวดี (1613–35)
อังวะ (1635–1752)
ภาษา ทางการ
ภาษาพม่า
ศาสนา ทางการ
พุทธศาสนาเถรวาท
รัฐบาล ราชาธิปไตย
พระมหากษัตริย์
 -  ค.ศ. 1530–50 พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้
 -  ค.ศ. 1550–81 พระเจ้าบุเรงนอง
 -  ค.ศ. 1605–28 พระเจ้าอโนเพตลุน
 -  ค.ศ. 1629–48 พระเจ้าทาลุน
 -  ค.ศ. 1733–52 พระเจ้ามหาธรรมราชาธิบดี
การปกครอง รัฐสภาแห่งสหภาพ
ประวัติศาสตร์
 -  ก่อตั้งราชวงศ์ ค.ศ. 1485
 -  เอกราชจากอังวะ 16 ตุลาคม ค.ศ. 1510
 -  เริ่มจักรวรรดิตองอู ค.ศ. 1510 – ค.ศ. 1599
 -  ฟื้นฟูจักรวรรดิตองอู ค.ศ. 1599 – ค.ศ. 1752
 -  ราชวงศ์ล่มสลาย 23 มีนาคม ค.ศ. 1752
พื้นที่
 -  ค.ศ. 1580 1,550,000 ตร.กม. (598,458 ตารางไมล์)
 -  ค.ศ. 1650 750,000 ตร.กม. (289,577 ตารางไมล์)
ประชากร
 -  ค.ศ. 1580 ประมาณการ 6,000,000 
     ความหนาแน่น 3.9 คน/ตร.กม.  (10 คน/ตารางไมล์)
 -  ค.ศ. 1650 ประมาณการ 3,000,000 
     ความหนาแน่น 4 คน/ตร.กม.  (10.4 คน/ตารางไมล์)
สกุลเงิน จัต
ก่อนหน้า
ถัดไป
อาณาจักรอังวะ
อาณาจักรหงสาวดี
รัฐฉาน
ล้านนา
สยาม
ล้านช้าง
มณีปุระ
ราชวงศ์คองบอง
สยาม
ล้านช้าง
มณีปุระ
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ
ชุดบทความประวัติศาสตร์พม่า
WikiProject Burma (Myanmar) peacock.svg
ประวัติศาสตร์พม่ายุคต้น
นครรัฐปยู
(ประมาณ พ.ศ. 443 – ประมาณ พ.ศ. 1383)
อาณาจักรมอญ
(พศว. 14 – 16, พศว. 18 – 21, พศว. 23)
อาณาจักรพุกาม
(พ.ศ. 1392 – 1830, อาณาจักรยุคที่ 1)
อาณาจักรอังวะ (พ.ศ. 1907 – 2098)
อาณาจักรมเยาะอู (พ.ศ. 1977 – 2327)
ราชวงศ์ตองอู
(พ.ศ. 2029 – 2295, อาณาจักรยุคที่ 2)
ราชวงศ์คองบอง
(พ.ศ. 2295 – 2428, อาณาจักรยุคที่ 3)
สงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่หนึ่ง (พ.ศ. 2367 – 2369)
สงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่สอง ( พ.ศ. 2395)
สงครามพม่า-อังกฤษครั้งที่สาม (พ.ศ. 2428)
พม่าของอังกฤษ
(พ.ศ. 2367 – พ.ศ. 2485, พ.ศ. 2485 – 2491)
อาระกันของอังกฤษ (พ.ศ. 2367 – 2395)
ตะนาวศรีของอังกฤษ (พ.ศ. 2367 – 2395)
พม่าตอนล่างของอังกฤษ (พ.ศ. 2395 – 2429)
พม่าตอนบนของอังกฤษ (พ.ศ. 2428 – 2429)
การยึดครองพม่าของญี่ปุ่น (พ.ศ. 2485 – 2488)
ขบวนการชาตินิยมในพม่า (หลัง พ.ศ. 2429)
บามอว์
ออง ซาน
ยุคประชาธิปไตย (พ.ศ. 2491 - 2505)
อู นุ และอู ถั่น
รัฐบาลทหารครั้งที่ 1 (พ.ศ. 2505 – 2532)
เน วิน
การก่อการปฎิวัติ 8888 (พ.ศ. 2531)
ออง ซาน ซูจี
รัฐบาลทหารครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2532 – 2554)
การปฏิวัติผ้ากาสาวพัสตร์ (พ.ศ. 2550)
พายุหมุนนาร์กิส (พ.ศ. 2551)
ความขัดแย้งภายในพม่า
เหตุจลาจลในรัฐยะไข่ พ.ศ. 2555
[แก้ไขแม่แบบนี้]

ราชวงศ์ตองอู (อังกฤษ: Toungoo Dynasty; พม่า: တောင်ငူခေတ်, [tàuɴŋù kʰɪʔ]) ราชวงศ์ที่ 2 ในประวัติศาสตร์พม่า ภายหลังจากราชวงศ์พุกาม ราชวงศ์แรกล่มสลายลงจากการรุกรานของชาวมองโกลโดยกุบไลข่าน

พระเจ้าเมงจีโย ได้รวบรวมชาวพม่าที่หลงเหลืออยู่อย่างกระจัดกระจาย โดยสถาปนาเมือง ตองอู ขึ้นเป็นราชธานี เพราะเป็นเมืองที่อยู่ในขุนเขาซึ่งเป็นปราการที่เข้มแข็ง ตองอูเข้มแข็งขึ้นมารัชสมัยของ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ พระโอรสของพระองค์ที่ขึ้นครองราชย์ต่อมา โดยได้แผ่อาณาเขตของอาณาจักรขยายไปรอบด้าน เช่น แปร, พะสิม อังวะ, ยะไข่ และที่สำคัญที่สุดคือ หงสาวดี อันเป็นอาณาจักรเดิมของมอญ ซึ่งเป็นศัตรูที่สำคัญของพม่า

ยุคสมัยของพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ได้ครอบคลุมอาณาจักรพม่าทั้งตอนบนและตอนล่างลุ่มน้ำอิระวดี อีกทั้งได้บุคลากรที่สำคัญ เช่น มหาอุปราชาบุเรงนอง, เมงเยสีหตู ร่วมกันสร้างอาณาจักรให้ยิ่งใหญ่ เข้มแข็ง และได้ย้ายเมืองหลวงจากตองอูเป็นหงสาวดี

ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ เมืองต่าง ๆ ที่เคยขึ้นต่อตองอู หงสาวดี ก็แข็งเมืองไม่ยอมขึ้นตรงต่อไป มีกบฏเกิดขึ้นมากมาย มหาอุปราชาบุเรงนองต้องใช้เวลาปราบปรามอยู่ราวอีก 2 - 3 ปี จึงจะได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นกษัตริย์

ในรัชสมัยของพระเจ้าบุเรงนอง ได้แผ่อาณาเขตของอาณาจักรตองอู หงสาวดี ให้กว้างขวางยิ่งขึ้น โดยครอบคลุมตั้งแต่ลุ่มน้ำอิระวดี ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ไปจรดถึงลุ่มน้ำโขงในลาว มีเมืองเป็นประเทศราชต่าง ๆ มากมาย เช่น เชียงใหม่, ฉาน, อยุธยา, ล้านช้าง, กัมพุช เป็นต้น จนได้การขนานพระนามว่าเป็น "พระเจ้าชนะสิบทิศ"

แต่ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าบุเรงนอง ศูนย์กลางอำนาจของอาณาจักรถูกสั่นคลอน เนื่องจากการปกครองอย่างแข็งกร้าว ไร้ไมตรีของพระเจ้านันทบุเรง พระราชโอรสของพระองค์ เมืองที่เคยขึ้นเป็นประเทศราชต่าง ๆ ต่างแข็งเมือง ได้ประกาศอิสรภาพและทำสงครามรบพุ่งกับหงสาวดีตลอดมา เช่น แปร, อังวะ, อยุธยา เป็นต้น ในที่สุดเมืองทั้งหลายเหล่านี้ก็แตกแยกกระจัดกระจายออกไป

และภายหลังการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้านันทบุเรง ราชวงศ์ตองอูก็ยังได้สืบราชสมบัติต่อมา แต่ไม่มีกษัตริย์พระองค์ใดที่เข้มแข็งพอที่จะก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำกอบกู้อาณาจักรขึ้นมา แม้นจะมีความพยายามก็ตามจากพระเจ้าอโนเพตลุน ราชนัดดาของพระเจ้าบุเรงนอง ซึ่งเรียกกันว่า "ยุคนยองยาน" (Nyaungyan Dynasty) แต่ก็สำเร็จเพียงชั่วระยะเวลาสั้น ๆ หลังจากยุคนี้แล้ว มอญสามารถตั้งตัวได้และขึ้นมาเป็นใหญ่แทน ก่อนที่ทางพม่าจะสถาปนาศูนย์กลางอำนาจขึ้นมาอีกครั้งในสมัยพระเจ้าอลองพญา

ในทางวิชาการ นักประวัติศาสตร์ได้แบ่งราชวงศ์ตองอูไว้เป็น 2 ยุค คือ ราชวงศ์ตองอูตอนต้น กินระยะเวลาตั้งแต่ พ.ศ. 2029 - พ.ศ. 2142 คือ ตั้งแต่รัชสมัยพระเจ้าเมงจีโยจนถึงพระเจ้านันทบุเรง และราชวงศ์ตองอูตอนปลายหรือยุคหลัง ตั้งแต่ พ.ศ. 2140 - พ.ศ. 2295 ตั้งแต่รัชสมัยพระเจ้านยองยานจนถึงการสถาปนาอำนาจขึ้นมาของพระเจ้าอลองพญา

ลำดับกษัตริย์ในราชวงศ์ตองอู[1][แก้]

ลำดับที่ พระฉายาลักษณ์ พระนาม ระยะเวลาในราชสมบัติ
1 No image.png พระเจ้าเมงจีโย พ.ศ. 2029 - 2074
2 Tabinshwehti Nat.jpg พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ พ.ศ. 2074 - 2094
3 Bayinnaung.JPG พระเจ้าบุเรงนอง พ.ศ. 2094 - 2124
4 No image.png พระเจ้านันทบุเรง พ.ศ. 2124 - 2142
5 No image.png พระเจ้านยองยาน พ.ศ. 2142 - 2148
6 No image.png พระเจ้าอโนเพตลุน พ.ศ. 2148 - 2171
7 No image.png พระเจ้ามินแยไดกปา พ.ศ. 2171 - 2172
8 No image.png พระเจ้าทาลุน พ.ศ. 2172 - 2191
9 No image.png พระเจ้าพินดาเล พ.ศ. 2191 - 2204
10 No image.png พระเจ้าปเย พ.ศ. 2204 - 2215
11 No image.png พระเจ้านราวาระ พ.ศ. 2215 - 2216
12 No image.png พระเจ้ามังกะยอดิน พ.ศ. 2216 - 2241
13 No image.png พระเจ้าสเน่ห์มิน พ.ศ. 2241 - 2257
14 No image.png พระเจ้าทนินกันเว พ.ศ. 2257 - 2276
15 No image.png พระเจ้ามหาธรรมราชาธิบดี พ.ศ. 2276 - 2295

อ้างอิง[แก้]

  • Victor B. Lieberman, "Burmese Administrative Cycles: Anarchy and Conquest, c. 1580–1760", Princeton University Press, 1984.