ข้ามไปเนื้อหา

ญองอู้ ซอยะฮ่าน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ญองอู้ ซอยะฮ่าน
กษัตริย์แห่งพุกาม
ครองราชย์ป. ค.ศ. 956–1001
ก่อนหน้าเต้นโค
ต่อไปกู้นซอจ้องพยู
ประสูติค.ศ. 924 (ประสูติในวันพุธ)
ญองอู้
สวรรคตค.ศ. 1001 (77 พรรษา)
พุกาม
ชายาTaung Pyinthe
Ale Pyinthe
Myauk Pyinthe
พระราชบุตรจีนโซ่
โซะกะเต้
ราชวงศ์พุกาม
ศาสนาพุทธ

พระเจ้าญองอู้ ซอยะฮ่าน (พม่า: ညောင်ဦး စောရဟန်း, ออกเสียง: [ɲàʊɰ̃ ʔú sɔ́jəháɰ̃]; บางครั้งเรียก ตองตูจี้มี่น ; ประมาณ ค.ศ. 924–1001) เป็นกษัตริย์ในราชวงศ์พุกามของประเทศพม่าเมื่อประมาณ ค.ศ. 956 ถึง 1001 แม้ว่าพระองค์จะเป็นที่จดจำในฐานะ พระเจ้าแตงกวา ตามพงศาวดารพม่าที่อิงจากตำนาน ญองอู้ยังทรงเป็นกษัตริย์พุกามองค์แรกสุดที่ได้รับการยืนยันการมีตัวตนจากหลักฐานจารึก[1] ตามข้อมูลวิชาการ พุกามในรัชสมัยของญองอู้ ซึ่งขณะนั้นเป็นหนึ่งในนครรัฐคู่แข่งหลายแห่งในพม่าตอนบน "เติบโตขึ้นทั้งในด้านอำนาจและความยิ่งใหญ่"[2] การประดิษฐ์อักษรพม่ากับการสร้างป้อมปราการพุกามอาจเริ่มขึ้นในรัชสมัยพระองค์[note 1]

รายงานพงศาวดาร

[แก้]

แม้มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ นักวิชาการระบุรัชสมัยของพระองค์ที่บันทึกในพงศาวดารเป็นตำนาน ตามตำนานระบุว่า ญองอู้แย่งชิงราชบัลลังก์จากเต้นโค ครั้งหนึ่งญองอู้เคยเป็นเกษตรกรที่สังหารเต้นโคเมื่อพระองค์ขโมยแตงกวาจากไร่แตงกวาของเขา พระราชินีรับญองอู้ ซอยะฮ่านขึ้นเป็นกษัตริย์ เพื่อป้องกันความไม่สงบภายในราชอาณาจักร และกลายเป็นที่รู้จักในพระนาม ตองตูจี้มี่น (พระเจ้าแตงกวา หรือ พระเจ้าเกษตรกร; တောင်သူကြီးမင်း)[3] เรื่องนี้อาจจะเป็นเพียงนิทาน โดยมีอย่างน้อยสามฉบับ ได้แก่ นิทานพม่า "เจ้าหญิง Thudhammasari" ที่คล้ายคลึงกัน และอีกสองเรื่องในประวัติศาสตร์กัมพูชา เรื่องหนึ่งอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ส่วนอีกเรื่องอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุเคยอ้างสิทธิ์สืบเชื้อสายจากคนสวน เพื่อแสดงความใกล้ชิดกับประชาชนของพระองค์[4]

ญองอู้ ซอยะฮ่านถูกโค่นล้มจากกู้นซอจ้องพยู ซึ่งภายหลังถูกโค่นโดยพระราชโอรสของญองอู้ คือ จีนโซ่และโซะกะเต้

วันที่

[แก้]

พงศาวดารต่าง ๆ ระบุวันเวลาเกี่ยวกับพระชนม์ชีพและรัชสมัยของพระองค์ไม่ตรงกัน[5] Zatadawbon Yazawin พงศาวดารที่เก่าแก่สุด ถือว่ามีข้อมูลสำหรับสมัยพุกามที่แม่นยำที่สุด[note 2] ตารางข้างล่างระบุวันที่ตามพงศาวดารหลัก 4 ฉบับ และวันที่ของมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วที่ยึดตามวันครองราชย์ใน ค.ศ. 1044 ซึ่งได้รับการยืนยันจากจารึกของพระเจ้าอโนรธามังช่อ[5]

พงศาวดาร พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมายุ รัชสมัย ความยาวรัชสมัย
Zatadawbon Yazawin 924–1001 77 956–1001 45
มหาราชวงศ์ 873–950 77 917–950 33
มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว 887–964 77 931–964 33
มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วแบบปรับปรุงแล้ว 915–992 77 959–992 33

หมายเหตุ

[แก้]
  1. ↑ (Aung-Thwin 2005: 38) : การหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสีของกำแพงพุกามส่วนที่เก่าที่สุด (ประมาณ ค.ศ. 980) ชี้ที่รัชสมัยของพระองค์ แม้ว่าวันที่ที่น่าจะเป็นไปได้มากกว่าคือประมาณ ค.ศ. 1020 (Aung-Thwin 2005: 167–178, 197–200) : หลักฐานแรกสุดของอักษรพม่า (ค.ศ. 984) ชี้ที่รัชสมัยของพระองค์ ถ้าสำเนาศิลาจารึกดั้งเดิมที่หล่อขึ้นใหม่ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ได้รับอนุญาตให้ใช้เป็นหลักฐาน หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของอักษรพม่าดั้งเดิม (จารึกฉัตรทองแดงปิดทองของวัดมหาโพธิ์) มีอายุย้อนไปถึง ค.ศ. 1035
  2. ↑ (Maha Yazawin 2006: 346–349) : Among the four major chronicles, only Zatadawbon Yazawin's dates line up with Anawrahta's inscriptionally verified accession date of 1044 CE. (Aung-Thwin 2005: 121–123) : In general, Zata is considered "the most accurate of all Burmese chronicles, particularly with regard to the best-known Pagan and Ava kings, many of whose dates have been corroborated by epigraphy."

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Aung-Thwin 1985: 21
  2. ↑ Lieberman 2003: 90–91
  3. ↑ Harvey 1925: 19
  4. ↑ Harvey 1925: 315–316
  5. 1 2 Maha Yazawin Vol. 1 2006: 347

บรรณานุกรม

[แก้]
  • Aung-Thwin, Michael (1985). Pagan: The Origins of Modern Burma. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-0960-2.
  • Aung-Thwin, Michael A. (2005). The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma (illustrated ed.). Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 9780824828868.
  • Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
  • Kala, U (1724). มหาราชวงศ์ (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2006, 4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
  • Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.
  • Royal Historical Commission of Burma (1832). มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2003 ed.). Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
ก่อนหน้า ญองอู้ ซอยะฮ่าน ถัดไป
เต้นโค พระมหากษัตริย์พม่า
(อาณาจักรพม่ายุคที่ 1)
(พ.ศ. 1499–1544)		 กู้นซอจ้องพยู
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=ญองอู้_ซอยะฮ่าน&oldid=12676259"