ข้ามไปเนื้อหา

พระเจ้าซอยู่น

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
  • อะทินคะยา ซอยู่น
  • အသင်္ခယာ စောယွမ်း
อนุสาวรีย์ซอยู่นที่ทางเข้านครซะไกง์
กษัตริย์แห่งซะไกง์
ครองราชย์15 พฤษภาคม ค.ศ. 1315 – 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1327
ก่อนหน้าพระเจ้าสีหตู
ถัดไปพระเจ้าตราพระยาที่ 1
ประสูติป. ค.ศ. 1299
วันจันทร์, 661 ME
ปีนแล อาณาจักรมยีนไซง์
สวรรคต5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1327 (27 พรรษา)
วันพฤหัสบดี ขึ้น 15 ค่ำ เดือนดะบ้อง 688 ME
ซะไกง์ อาณาจักรซะไกง์
ชายาซอนอง
พระราชบุตร
ราชวงศ์มยีนไซง์
พระราชบิดาพระเจ้าสีหตู
พระราชมารดายะดะนาโบน
ศาสนาพุทธเถรวาท

อะทินคะยา ซอยู่น (พม่า: အသင်္ခယာ စောယွမ်း, ออกเสียง: [ʔəθɪ̀ɰ̃ kʰəjà sɔ́ jʊ́ɰ̃]; ป. ค.ศ. 1299 – 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1327) เป็นผู้ก่อตั้งอาณาจักรซะไกง์ของพม่า เป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ของพระเจ้าสีหตู พระองค์ได้ตั้งอาณาจักรคู่ขัดแย้งขึ้นใน ค.ศ. 1315 หลังพระเจ้าสีหตูสถาปนาพระเจ้าอูซะนาที่ 1 แห่งปี้นยะเป็นทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง[1] พระเจ้าซอยู่นประสบความสำเร็จในการต้านทัพเล็ก ๆ สองครั้งจากปี้นยะใน ค.ศ. 1317 ขณะที่พระเจ้าซอยู่นยังคงภักดีต่อพระราชบิดา พระองค์เป็นกษัตริย์โดยพฤตินัยของพื้นที่ซึ่งคือภาคซะไกง์และตอนเหนือของภาคมัณฑะเลย์ในปัจจุบัน[2]

หลังจากการสวรรคตของพระเจ้าสีหตู ซะไกง์และปี้นยะแยกกันอย่างเป็นทางการ พระเจ้าซอยู่นสวรรคตใน ค.ศ. 1327[3] มีพระราชบุตร 4 พระองค์ เป็นพระราชโอรส 3 พระองค์ และพระราชธิดา 1 พระองค์ พระราชโอรสทั้งหมดของพระองค์ได้เป็นกษัตริย์แห่งซะไกง์ พระราชธิดาพระองค์เดียวของพระองค์เป็นพระราชมารดาของพระเจ้าตะโดมินพญา ผู้ก่อตั้งอาณาจักรอังวะ

พระชนม์ชีพช่วงต้น

[แก้]

ซอยู่นเสด็จพระราชสมภพจากพระเจ้าสีหตู ผู้ร่วมสถาปนาอาณาจักรมยีนไซ่ง์ กับยะดะนาโบน ธิดาในหัวหน้าหมู่บ้าน Linyin[4] เมื่อ ป. ค.ศ. 1299 นักวิชาการสมัยอาณานิคมอังกฤษรายงานว่า พระราชมารดาของซอยู่นมีเชื้อสายไทใหญ่และพระราชบิดาเป็นลูกครึ่งไทใหญ่[1] แต่พระราชพงศาวดารไม่ได้กล่าวถึงเชื้อชาติเลย พระองค์เติบโตที่ปีนแล เมืองหลวงของพระราชบิดา ร่วมกับอูซะนา พี่เลี้ยงต่างพระราชมารดา, กะยอฉะวา พระอนุชาร่วมพระราชบิดา และ Saw Pale พระกนิษฐาร่วมพระราชบิดา พระราชวงศ์ย้ายไปปี้นยะใน ค.ศ. 1313 เมื่อพระเจ้าสีหตูกลายเป็นผู้ปกครององค์เดียวในอาณาจักรมยีนไซ่ง์–ปี้นยะ[5]

การแยกตัวออก

[แก้]

รัชสมัย

[แก้]

หลังพระเจ้าสีหตูสวรรคตใน ค.ศ. 1325 สองอาณาจักรแยกกันไปเป็นของตนเองอย่างเป็นทางการ โดยปี้นยะควบคุมพม่าตอนบนส่วนใต้ ส่วนซะไกง์ควบคุมพม่าตอนบนส่วนเหนือ[2] (พงศาวดาร Zatadawbon Yazawin[6] และมหาราชวงศ์[7] นับรัชสมัยทางการของพระเจ้าซอยู่นหลังการสวรรคตของพระเจ้าสีหตู ส่วนมหาราชวงศ์ ฉบับใหม่[8] และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว[9] พงศาวดารในยุคหลัง นับรัชสมัยของพระองค์ตั้งแต่การกบฏครั้งแรกใน ค.ศ. 1315) ในช่วงแรก ผู้ปกครององค์ใหม่แห่งปี้นยะยังคงหมายมั่นที่จะยึดครองซะไกง์ ความพยายามในการลอบปลงพระชนม์พระเจ้าซอยู่นของปี้นยะที่เกือบจะสำเร็จ ถูกหยุดยั้งไว้ได้ในนาทีสุดท้ายเพียงชั่วขณะ ด้วยสำนึกผิดชอบชั่วดีของ Khin Nyo มือสังหาร[10][11]

พระองค์สวรรคตเมื่อ ป. 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1327[3] โดยมีพระราชโอรสธิดา 4 พระองค์กับอัครมเหสีซอนอง: Soe Min, จะซวา, Nawrahta Minye และตราพระยาที่ 2[12]

ประวัติศาสตร์นิพนธ์

[แก้]

พงศาวดารและหลักฐานจารึกระบุวันที่ในพระชนม์ชีพแตกต่างกัน

ข้อมูล พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมพรรษา รัชสมัย ความยาวรัชสมัย อ้างอิง
Zatadawbon Yazawin ป. 1303–1330/31 27
(ปีที่ 28)		 1322/23–1330/31 8 [6]
มหาราชวงศ์ [7]
มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ ป. 1300 – 30 เมษายน 1322 21
(ปีที่ 22)		 15 พฤษภาคม 1315 – 30 เมษายน 1322 8 [ตามต้นฉบับ] [8][note 1]
มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว [9]

หมายเหตุ

[แก้]
  1. ↑ (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 161): ขึ้น 12 ค่ำ เดือน 3 ของปี 677 ME = 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1315 (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 173): ตราพระยาที่ 1 ขึ้นครองราชย์ในวันศุกร์ แรม 1 ค่ำ เดือนกะโซน 684 ME (วันเสาร์ ที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1322); ถ้านั่นคือวันศุกร์ วันนั้นควรเป็นวันที่ 30 เมษายน ค.ศ. 1322

อ้างอิง

[แก้]
  1. 1 2 Phayre 1967:58–59
  2. 1 2 Htin Aung 1967: 71–79
  3. 1 2 Than Tun 1959: 126
  4. ↑ Hmannan Vol. 1 2003: 371–372
  5. ↑ Hmannan Vol. 1 2003: 370
  6. 1 2 Zata 1960: 43
  7. 1 2 Maha Yazawin Vol. 1 2006: 270
  8. 1 2 Yazawin Thit Vol. 1 2012: 161, 172–173
  9. 1 2 Hmannan Vol. 1 2003: 375, 388–389
  10. ↑ Hmannan Vol. 1 2003: 383
  11. ↑ Yazawin Thit Vol. 1 2012: 163
  12. ↑ Yazawin Thit Vol. 1 2012: 175−176

บรรณานุกรม

[แก้]
  • Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
  • Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
  • Kala, U (2006) [1724]. มหาราชวงศ์ (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
  • Maha Sithu (2012) [1798]. Kyaw Win; Thein Hlaing (บ.ก.). มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ (ภาษาพม่า). Vol. 1–3 (2nd ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
  • Phayre, Lt. Gen. Sir Arthur P. (1883). History of Burma (1967 ed.). London: Susil Gupta.
  • Royal Historical Commission of Burma (2003) [1832]. มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (ภาษาพม่า). Vol. 1–3. Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
  • Than Tun (December 1959). "History of Burma: A.D. 1300–1400". Journal of Burma Research Society. XLII (II).
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=พระเจ้าซอยู่น&oldid=12891469"