ภาษาพม่า

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ภาษาพม่า
ภาษาเมียนมาร์
မြန်မာစာ (ภาษาเขียน)
မြန်မာစာစကား (ภาษาพูด)
ออกเสียงสัทอักษรสากล: [mjəmàzà]
[mjəmà zəɡá]
ประเทศที่มีการพูดประเทศพม่า
ชาติพันธุ์ชาวพม่า
จำนวนผู้พูด33 ล้านคน  (2007)ne2007
ภาษาที่สอง: 10 ล้านคน (ไม่ทราบปี)[1]
ตระกูลภาษา
รูปแบบก่อนหน้า
ระบบการเขียนอักษรพม่า
อักษรเบรลล์พม่า
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการ พม่า
 อาเซียน
ผู้วางระเบียบคณะกรรมการภาษาเมียนมา
รหัสภาษา
ISO 639-1my
ISO 639-2bur (B)
mya (T)
ISO 639-3myaรหัสรวม
รหัสเอกเทศ:
int — ภาษาอินตา
tvn — ภาษาทวาย
tco — สำเนียง Taungyo
rki — ภาษายะไข่
rmz — มาร์มา ("မရမာ")
Linguasphere77-AAA-a
Idioma birmano.png
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทอักษรสากล หากระบบของคุณไม่รองรับการแสดงผลที่ถูกต้อง คุณอาจเห็นปรัศนี กล่อง หรือสัญลักษณ์อย่างอื่นแทนที่อักขระยูนิโคด
ผู้พูดภาษาพม่า บันทึกในประเทศไต้หวัน

ภาษาพม่า (พม่า: မြန်မာဘာသာ, MLCTS: mranmabhasa, [mjəmà bàðà]) เป็นภาษาตระกูลจีน-ทิเบตที่พูดกันในประเทศพม่า ซึ่งมีสถานะเป็นภาษาทางการ และภาษาของชาวพม่า กลุ่มชาติพันธุ์หลักของประเทศ ถึงแม้ว่ารัฐธรรมนูญพม่าระบุชื่อภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการว่า ภาษาเมียนมาร์[2] ผู้พูดส่วนใหญ่ยังคงเรียกภาษานี้เป็น ภาษาพม่า ตามกลุ่มชนพม่า ใน ค.ศ. 2007 มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ 33 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นชาวพม่าและกลุ่มชาติพันธุ์ใกล้เคียง และภาษาที่สอง 10 ล้านคน โดยเฉพาะชนกลุ่มน้อยในประเทศพม่าและประเทศเพื่อนบ้าน ใน ค.ศ. 2014 ประชากรพม่ามี 36.39 ล้านคน และในเดือนเมษายน ค.ศ. 2020 มีประชากรประมาณ 38.2 ล้านคน

ภาษาพม่าเป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์, มีระดับน้ำเสียง และเน้นพยางค์[3]

การจัดหมวดหมู่[แก้]

ภาษาพม่าอยู่ในสาขาพม่าใต้ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต โดยภาษาพม่าเป็นภาษาไม่ใช่จีนที่มีผู้พูดมากที่สุด[4] ภาษานี้เป็นภาษาลำดับที่ 5 ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบตที่พัฒนาระบบการเขียนของตน ซึ่งอยู่หลังจากอักษรจีน, อักษรปยู, อักษรทิเบต และอักษรตันกุต[5]

ภาษาถิ่นและสำเนียง[แก้]

ภาษาพม่ามาตรฐานคือสำเนียงย่างกุ้ง ภาษาถิ่นในพม่าภาคเหนือและภาคใต้จะต่างจากภาษากลาง ภาษาถิ่นในเขตยะไข่หรืออารกัน ยังมีเสียง /ร/ แต่สำเนียงย่างกุ้งออกเสียงเป็น /ย/ ภาษาพม่าแบ่งอย่างกว้าง ๆ ได้ 2 ระดับ คือระดับทางการใช้งานวรรณคดี งานราชการและวิทยุกระจายเสียง ระดับไม่เป็นทางการใช้ภายในครอบครัวและกับเพื่อน พระภิกษุชาวพม่ามักพูดกันเองด้วยภาษาบาลี ซึ่งได้รับอิทธิพลจากพุทธศาสนา

ระบบเสียง[แก้]

พยัญชนะ[แก้]

เสียงสัทอักษรพยัญชนะในภาษาพม่า มีอยู่ด้วยกันดังต่อไปนี้

เสียงพยัญชนะ[6][7]
ริมฝีปาก ฟัน ปุ่มเหงือก หลังปุ่มเหงือก/
เพดานแข็ง
เพดานอ่อน เส้นเสียง
นาสิก ก้อง m n ɲ [ŋ]
ไม่ก้อง ɲ̊ [ŋ̊]
หยุด/
กักเสียดแทรก
ก้อง b d ɡ
เรียบ p t k ʔ
ธนิต tʃʰ
เสียดแทรก ก้อง ð ([d̪ð~d̪]) z
ไม่ก้อง θ ([t̪θ~t̪]) s ʃ
ธนิต h
เปิด ก้อง l j w
ไม่ก้อง ʍ

สระ[แก้]

เสียงสัทอักษรสระในภาษาพม่า มีอยู่ด้วยกันดังต่อไปนี้:

เสียงสระ
สระเดี่ยว สระคู่
หน้า กลาง หลัง หน้าองค์ประกอบหลัง หลังองค์ประกอบหลัง
ปิด i u
กลางปิด e ə o ei ou
กลางเปิด ɛ ɔ
เปิด a ai au

วรรณยุกต์[แก้]

ภาษาพม่าเป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ โดยไม่ได้มีแค่ระดับเสียงเท่านั้น แต่ยังรวมการออกเสียงคำ, การเน้น (ความดัง), ระยะเวลา และสระเต็มที่ อย่างไรก็ตาม นักภาษาศาสตร์บางส่วนจัดให้ภาษาพม่าเป็นภาษาที่เน้นลักษณะน้ำเสียงเหมือนภาษาเซี่ยงไฮ้[8]

ภาษานี้มีวรรณยุกต์ 4 ระดับ ตามตารางข้างล่างนี้ เสียงวรรณยุกต์จะมีสัญลักษณ์บนเสียงสระ /a/ ดังตัวอย่าง

เสียง พม่า สัทอักษรสากล
(แสดงบน a)
สัญลักษณ์
(แสดงบน a)
การออกเสียง ระยะเวลา การเน้น ระดับเสียง
ต่ำ နိမ့်သံ [aː˧˧˦] à ปานกลาง ปานกลาง ต่ำ ต่ำ มักมีการขึ้นสูงเล็กน้อย[9]
สูง တက်သံ [aː˥˥˦] á บางครั้งออกลมนิดหนึ่ง ยาว สูง สูง มักตกลงก่อนหยุดชั่วคราว[9]
ต่ำลึก သက်သံ [aˀ˥˧] ตึงหรือต่ำลึก บางครั้งมีเสียงหยุด เส้นเสียงคลาย ปานกลาง สูง สูง มักมีการตกลงเล็กน้อย[9]
หยุด တိုင်သံ [ăʔ˥˧] เต็มที่ตรงกลาง เยีงหยุดตรงท้าย สั้น สูง สูง (ในอ้างอิงอาจมีความหลากหลาย)[9]

การถอดเป็นอักษรโรมัน[แก้]

ภาษาพม่าไม่มีระบบการถอดเป็นอักษรโรมันที่แน่นอน คำหลายคำสะกดต่างจากที่ออกเสียง เช่น คำว่าพระพุทธเจ้า ออกเสียงว่า pha-ya แต่เขียนว่า bu-ya การถอดภาษาพม่าเป็นอักษรโรมันจึงทำได้ยากแต่พอจะใช้การถอดเป็นอักษรโรมันของภาษาบาลีมาเทียบเคียงได้ หรือบางทีอาจใช้ระบบ MLCTS

ไวยากรณ์[แก้]

การเรียงคำเป็นแบบ ประธาน-กรรม-กริยา ยกเว้นคำว่า ga (เป็น) ซึ่งจะวางต่อจากประธาน คำสรรพนามเปลี่ยนตามเพศและสถานะของผู้ฟัง เป็นภาษาพยางค์เดี่ยว แต่มีรากศัพท์และการเติมคำอุปสรรค การเรียงคำในประโยคไม่มีบุพบท สันธานแต่ใช้การเติมปัจจัย

คำคุณศัพท์[แก้]

คำคุณศัพท์มาก่อนคำนาม เช่น chuo-dé lu (สวยงาม + dé + คน = คนสวย) หรือตามหลังนาม เช่น lu chuo (คนสวย) การเปรียบเทียบใช้คำอุปสรรค à-คำคุณศัพท์-ปัจจัย zon คำคุณศัพท์บอกจำนวน ตามหลังคำนาม

คำกริยา[แก้]

รากศัพท์ของคำกริยามักเติมปัจจัยอย่างน้อย 1 ตัว เพื่อบอกกาล ความสุภาพ รูปแบบกริยา เป็นต้น ไม่มีการใช้คำสันธาน รูปกริยาไม่เปลี่ยนตามบุคคล จำนวน หรือเพศของประธาน ตัวอย่างเช่น คำกริยา sá (กิน) เป็น

  • sá-dè = กิน ปัจจัย dè ใช้แสดงปัจจุบันกาลหรือใช้เน้นย้ำ
  • sá-gè-dè = กินแล้ว ปัจจัย gè/kè แสดงอดีตแต่ไม่จำเป็นต้องใช้เสมอไป ปัจจัย dè ในที่นี้เป็นการเน้นย้ำ
  • sá-nei-dè = กำลังกิน nei เป็นอนุภาคแสดงว่าการกระทำนั้นกำลังเกิดขึ้น
  • sá-bi = กำลังกินอยู่ ปัจจัย bi นี้ใช้กับการกระทำที่ประธานเริ่มกระทำและยังไม่เสร็จสิ้น
  • sá-mè = จะกิน อนุภาค mè นี้ใช้แสดงอนาคตและยังไม่เกิดขึ้น
  • sá-daw-mè = จะกิน (ในไม่ช้า) อนุภาค daw ใช้กับเหตุการณ์ที่ใกล้จะเกิดขึ้น

คำนาม[แก้]

คำนามภาษาพม่าทำให้เป็นพหูพจน์โดยเติมปัจจัย dei (หรือ tei ถ้ามีเสียงตัวสะกด) อาจใช้ปัจจัย myà ที่แปลว่ามากได้ด้วย ตัวอย่างเช่น nwá = วัว nwá- dei = วัวหลายตัว จะไม่ใช้ปัจจัยแสดงพหูพจน์เมื่อมีการแสดงการนับคำนาม เช่น เด็ก 5 คน ใช้ว่า kelei (เด็ก) ngá (5) yauk (คน)

ลักษณนาม[แก้]

ภาษาพม่ามีลักษณนามเช่นเดียวกับภาษาจีน ภาษาไทย และภาษามลายู คำลักษณนามที่ใช้ทั่วไปได้แก่

  • bá ใช้กับคน (เฉพาะพระสงฆ์และแม่ชี)
  • hli ใช้กับสิ่งที่เป็นชิ้น เช่น ขนมปัง
  • kaung ใช้กับสัตว์
  • ku ใช้กับสิ่งไม่มีชีวิตโดยทั่วไป
  • kwet ใช้กับสิ่งที่บรรจุของเหลวเช่น ถ้วย
  • lóun ใช้กับวัตถุรุปกลม
  • pyá ใช้กับวัตถุแบน
  • sin หรือ zín ใช้กับสิ่งที่มีล้อ เช่นรถ
  • su ใช้กับกลุ่ม
  • ú ใช้กับคน (เป็นทางการ)
  • yauk ใช้กับคน (ไม่เป็นทางการ)

คำสรรพนาม[แก้]

คำสรรพนามที่เป็นรูปประธานใช้ขึ้นต้นประโยค รูปกรรมจะมีปัจจัย –go ต่อท้าย ตัวอย่างคำสรพนาม เช่น

  • ฉัน เป็นทางการ ผู้ชายใช้ kyaw-naw ผู้หญิงใช้ kyaw-myaไม่เป็นทางการใช้ nga พูดกับพระสงฆ์ใช้ da-ga หรือ da-be-daw (หมายถึง นักเรียน)
  • เธอ ไม่เป็นทางการใช้ nei หรือ min เป็นทางการใช้ a-shin หรือ ka-mya
  • เรา ใช้ nga-do
  • พวกคุณ ใช้ nei-do
  • เขา ใช้ thu
  • พวกเขา ใช้ thu-do
  • มัน หรือ นั่น ใช้ (ai) ha

คำศัพท์[แก้]

คำศัพท์ส่วนใหญ่มาจากภาษาตระกูลทิเบต-พม่า ศัพท์เกี่ยวกับศาสนา การศึกษา ปรัชญา รัฐบาลและศิลปะ ได้มาจากภาษาบาลีเป็นส่วนใหญ่ คำยืมจากภาษาอังกฤษมักเกี่ยวกับธุรกิจหรือการปกครองสมัยใหม่ คำยืมจากภาษาฮินดีมักเกี่ยวกับอาหารและการปรุงอาหาร

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. แม่แบบ:E15
  2. Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008), Chapter XV, Provision 450
  3. Chang 2003.
  4. Sinley 1993, p. 147.
  5. Bradley 1993, p. 147.
  6. Chang 2003, p. 63.
  7. Watkins 2001.
  8. Jones 1986, pp. 135-136.
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 Wheatley 1987.

อ่านเพิ่ม[แก้]

บรรณานุกรม[แก้]

  • Becker, Alton L. (1984). "Biography of a sentence: A Burmese proverb". ใน E. M. Bruner (บ.ก.). Text, play, and story: The construction and reconstruction of self and society. Washington, D.C.: American Ethnological Society. pp. 135–55. ISBN 9780942976052.
  • Bernot, Denise (1980). Le prédicat en birman parlé (ภาษาฝรั่งเศส). Paris: SELAF. ISBN 978-2-85297-072-4.
  • Cornyn, William Stewart (1944). Outline of Burmese grammar. Baltimore: Linguistic Society of America.
  • Cornyn, William Stewart; D. Haigh Roop (1968). Beginning Burmese. New Haven: Yale University Press.
  • Cooper, Lisa; Beau Cooper; Sigrid Lew (2012). "A phonetic description of Burmese obstruents". 45th International Conference on Sino-Tibetan Languages and Linguistics. Nanyang Technological University, Singapore.
  • Green, Antony D. (2005). "Word, foot, and syllable structure in Burmese". ใน J. Watkins (บ.ก.). Studies in Burmese linguistics. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 1–25. ISBN 978-0-85883-559-7.
  • Okell, John (1969). A reference grammar of colloquial Burmese. London: Oxford University Press. ISBN 978-0-7007-1136-9.
  • Roop, D. Haigh (1972). An introduction to the Burmese writing system. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-01528-7.
  • Taw Sein Ko (1924). Elementary handbook of the Burmese language. Rangoon: American Baptist Mission Press.
  • Waxman, Nathan; Aung, Soe Tun (2014). "The Naturalization of Indic Loan-Words into Burmese: Adoption and Lexical Transformation". Journal of Burma Studies. 18 (2): 259–290. doi:10.1353/jbs.2014.0016. S2CID 110774660.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

วิกิพีเดีย
วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ในภาษาพม่า

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg ภาษาพม่า ข้อมูลการท่องเที่ยวจาก วิกิท่องเที่ยว