จังหวัดนครศรีธรรมราช

สำหรับนครศรีธรรมราช ในความหมายอื่น ดูที่ นครศรีธรรมราช (แก้ความกำกวม)

จังหวัดนครศรีธรรมราช ตราประจำจังหวัด นครศรีธรรมราช เมืองประวัติศาสตร์ พระธาตุทองคำ ชื่นฉ่ำธรรมชาติ แร่ธาตุอุดม เครื่องถมสามกษัตริย์ มากวัดมากศิลป์ ครบสิ้นกุ้งปู ข้อมูลทั่วไป ชื่ออักษรไทย นครศรีธรรมราช ชื่ออักษรโรมัน Nakhon Si Thammarat ชื่อไทยอื่นๆ นคร, เมืองคอน ผู้ว่าราชการ นายวิโรจน์ จิวะรังสรรค์ (ตั้งแต่ พ.ศ. 2554) ISO 3166-2 TH-80 สีประจำกลุ่มจังหวัด ม่วง-เหลือง ต้นไม้ประจำจังหวัด แซะ ดอกไม้ประจำจังหวัด ราชพฤกษ์ ข้อมูลสถิติ พื้นที่ 9,942.502 ตร.กม. (อันดับที่ 18) ประชากร 1,522,561 คน (พ.ศ. 2553) (อันดับที่ 8) ความหนาแน่น 152.53 คน/ตร.กม. (อันดับที่ 25) ศูนย์ราชการ ที่ตั้ง ศาลากลางจังหวัดนครศรีธรรมราช ถนนราชดำเนิน ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช 80000 โทรศัพท์ (+66) 0 7535 6952 โทรสาร (+66) 0 7535 6531 เว็บไซต์ จังหวัดนครศรีธรรมราช แผนที่   ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นจังหวัดในประเทศไทย ที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 2 ของภาคใต้ (รองจากสุราษฎร์ธานี) ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ 780 กิโลเมตร จังหวัดที่อยู่ติดกัน (จากทิศใต้ วนตามเข็มนาฬิกา) ได้แก่ สงขลา พัทลุง ตรัง กระบี่ และสุราษฎร์ธานี

ในอดีตมีชื่อเรียกดินแดนแถบนี้หลายชื่อ ที่ตะวันตกนิยมเรียกกันมาจนกระทั่งต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 คือ "ลิกอร์" สันนิษฐานว่าชาวโปรตุเกสที่เข้ามาติดต่อค้าขายในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้นเป็นผู้เรียกก่อน โดยเพี้ยนมาจากคำว่า "นคร" ส่วนชื่อ "นครศรีธรรมราช" มาจากพระนามของกษัตริย์ผู้ครองนครในอดีต ทรงมีพระนามว่า "พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช" (ราชวงศ์ศรีธรรมาโศกราช) มีความหมายว่า "นครอันเป็นสง่าแห่งพระราชาผู้ทรงธรรม" หรือ "เมืองแห่งพุทธธรรมของพระราชาผู้ยิ่งใหญ่"

ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมืองนครศรีธรรมราชมีฐานะเป็นเมืองชั้นเอกคู่กับเมืองพิษณุโลก มีขุนนางชั้นผู้ใหญ่ระดับเจ้าพระยาเป็นเจ้าเมือง มีบรรดาศักดิ์ตามพระไอยการตำแหน่งนาพลเรือน นาทหารหัวเมือง ว่า เจ้าพระยาศรีธรรมราชชาติเดโชไชยมไหยสุริยาธิบดีอภัยพิรียบรากรมภาหุ

ประวัติศาสตร์

เมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2310 ตำแหน่งเจ้าพระยานครศรีธรรมราชว่างอยู่ หลวงสิทธนายเวรมหาดเล็ก(หนู) ซึ่งออกไปรับราชการตำแหน่งปลัดเมืองเป็นผู้รักษาราชการเมืองนครศรีธรรมราช ครั้นทราบว่ากรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่า ไม่มีเจ้านายปกครองประเทศ หลวงสิทธิจึงตั้งตัวเป็นเจ้าผู้ครองเมืองนครศรีธรรมราชเป็นอิสระอยู่ก๊กหนึ่ง

ในปี พ.ศ. 2312 พระเจ้ากรุงธนบุรียาตรากองทัพไปปราบจับตัวเจ้านคร(หนู)ได้ และมีพระราชดำริว่าเจ้านครมิได้มีใจกบฏคิดร้ายต่อประเทศ แต่ตั้งตัวขึ้นเนื่องจากบ้านเมืองเป็นจลาจล จึงโปรดเกล้าฯ ให้มารับราชการอยู่ที่กรุงธนบุรี และให้เจ้านราสุริยวงศ์หลานเธอออกไปครองเมืองนครศรีธรรมราช

ต่อมาเจ้านราสุริยวงศ์ถึงแก่พิราลัย พระเจ้ากรุงธนบุรีมีพระราชดำริว่า เจ้านคร(หนู)ได้เข้ามารับราชการมีความจงรักภักดี และได้ถวายธิดาทำราชการมีราชบุตร(คือพระพงษ์นรินทรและพระอินทร์อภัย) เป็นที่ไว้วางพระราชหฤทัยเป็นอย่างยิ่ง จึงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้านครออกไปครองเมืองนครศรีธรรมราช และสถาปนาขึ้นเป็น พระเจ้านครศรีธรรมราช เจ้าขันธสีมา(หนู) เมื่อวันอาทิตย์ เดือน 11 ขึ้น 3 ค่ำ จุลศักราช 1138(พ.ศ. 2319) ปีวอกอัฐศก

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (รัชกาลที่ 1) มีพระราชดำริว่า พระเจ้านครศรีธรรมราชมีความชราทุพพลภาพ ไม่สามารถปกครองบ้านเมืองได้ จึงโปรดให้ออกจากตำแหน่ง กลับเข้ามาอยู่ในกรุงเทพฯ และโปรดให้เจ้าอุปราช (พัฒน์)บุตรเขยเจ้านคร ขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการเมืองนครศรีธรรมราช เมื่อวันอังคาร เดือน 8 แรม 11 ค่ำ จุลศักราช 1146 (พ.ศ. 2327) ปีมะโรงศก แต่โปรดให้มียศเพียงเจ้าพระยาตามประเพณีแต่เดิมเมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมืองนครศรีธรรมราชจึงเป็นเมืองที่เคยมีกษัตริย์ปกครอง และมีฐานะเป็นประเทศราช 8 ปี

มีเกร็ดย่อยคือ เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (พัฒน์) รับราชการจนถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) มีความชราภาพ จึงทรงยกขึ้นเป็น เจ้าพระยาสุธรรมมนตรี ตำแหน่งกิตติมศักดิ์ และทรงตั้งพระบริรักษ์ภูเบศร์(น้อย) บุตรเจ้าพระยานคร (พัฒน์) เป็นเจ้าพระยานครศรีธรรมราช(น้อย)คนใหม่

แต่มีเรื่องปรากฏหลักฐานในสมัยนั้นว่า เจ้าพระยานคร (น้อย) นี้ที่จริงเป็นราชบุตรลับของพระเจ้ากรุงธนบุรี เนื่องจากเมื่อครั้งเจ้านคร(หนู)ทำราชการอยู่ที่กรุงธนบุรี และถวายธิดาทำราชการฝ่ายในแก่พระเจ้ากรุงธนบุรี และมีน้องสาว(ปราง)มาอยู่ด้วยในวังคนหนึ่ง ความปรากฏตามพงศาวดารว่า เจ้าพระยาพิชัยราชา เจ้าเมืองสวรรคโลกให้ไปขอ เมื่อพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงทราบก็ทรงพระพิโรธ ว่าเจ้าพระยาพิชัยราชาบังอาจจะเป็นคู่เขยของพระองค์ ให้เอาไปประหารเสีย ต่อมาวงศ์ญาติเจ้านครจึงนำธิดา(ปราง)คนนี้ถวายพระเจ้ากรุงธนบุรีเสีย ต่อมาเจ้าพระยานคร (พัฒน์) เมื่อครั้งยังเป็นอุปราชเมืองนครอยู่ ภริยาซึ่งเป็นบุตรเจ้านคร(หนู)เสียชีวิต เจ้าพระยานคร (พัฒน์) ทำความชอบได้เข้าเฝ้าครั้งหนึ่ง พระเจ้ากรุงธนบุรีเห็นว่าภริยาเสียชีวิตก็สงสารจึงจะพระราชทานธิดาเจ้านคร(หนู)ให้ใหม่ และให้นำตัวธิดาคนเล็กเจ้านคร(หนู)ไปพระราชทาน แต่นางในกระซิบว่า ดูเหมือนว่านางจะขาดระดูอยู่ แต่พระเจ้ากรุงธนตรัสว่า "ได้ออกปากให้เขาแล้ว ก็พาไปเถอะ" เมื่อท้าวนางพาธิดาเจ้านครไปส่งนั้น เจ้าอุปราช (พัฒน์) ก็ทราบความลับนั้น มีความยำเกรงพระบารมีก็ต้องรับไว้เป็นท่านผู้หญิงกิตติมศักดิ์อยู่ตลอดอายุ และนางนั้นก็มีบุตรกับเจ้าพระยานคร(พัฒน์) เพียงคนเดียว คือ เจ้าพระยานคร (ปริก)

หน่วยการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

การปกครองแบ่งออกเป็น 23 อำเภอ 165 ตำบล 1,428 หมู่บ้าน

อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช อำเภอพรหมคีรี อำเภอลานสกา อำเภอฉวาง อำเภอพิปูน อำเภอเชียรใหญ่ อำเภอชะอวด อำเภอท่าศาลา อำเภอทุ่งสง อำเภอนาบอน อำเภอทุ่งใหญ่ อำเภอปากพนัง

อำเภอร่อนพิบูลย์ อำเภอสิชล อำเภอขนอม อำเภอหัวไทร อำเภอบางขัน อำเภอถ้ำพรรณรา อำเภอจุฬาภรณ์ อำเภอพระพรหม อำเภอนบพิตำ อำเภอช้างกลาง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ

การปกครองส่วนท้องถิ่น

แบ่งออกเป็น 1 องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 เทศบาลนคร 3 เทศบาลเมือง 32 เทศบาลตำบล และ 148 องค์การบริหารส่วนตำบล โดยมีรายชื่อเทศบาลดังนี้

เทศบาลนครนครศรีธรรมราช เทศบาลเมืองทุ่งสง เทศบาลเมืองปากพนัง เทศบาลเมืองปากพูน เทศบาลตำบลเกาะเพชร เทศบาลตำบลขนอม เทศบาลตำบลเขาชุมทอง เทศบาลตำบลเขาพระ เทศบาลตำบลจันดี

เทศบาลตำบลฉวาง เทศบาลตำบลชะมาย เทศบาลตำบลชะอวด เทศบาลตำบลเชียรใหญ่ เทศบาลตำบลถ้ำใหญ่ เทศบาลตำบลท้องเนียน เทศบาลตำบลทอนหงส์ เทศบาลตำบลท่างิ้ว เทศบาลตำบลท่าแพ

เทศบาลตำบลท่ายาง เทศบาลตำบลท่าศาลา เทศบาลตำบลทางพูน เทศบาลตำบลที่วัง เทศบาลตำบลนาบอน เทศบาลตำบลบางจาก เทศบาลตำบลปากนคร เทศบาลตำบลพรหมคีรี เทศบาลตำบลพรหมโลก

เทศบาลตำบลพิปูน เทศบาลตำบลโพธิ์เสด็จ เทศบาลตำบลไม้เรียง เทศบาลตำบลร่อนพิบูลย์ เทศบาลตำบลลานสกา เทศบาลตำบลสิชล เทศบาลตำบลหัวไทร เทศบาลตำบลหินตก เทศบาลตำบลอ่าวขนอม

ผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช

รายนามผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช

ลำดับ	รายนาม	ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง	ลำดับ	รายนาม	ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง
1	เจ้าพระยาสุธรรมมนตรีศรีธรรมราช (หนูพร้อม ณ นคร)	พ.ศ. 2440-พ.ศ. 2447	2	พระยาสุนทรธุรกิจ (หมี ณ ถลาง)	พ.ศ. 2447-พ.ศ. 2449
3	พระยาตรังภูษาภิบาล (ถนอม บุญยเกตุ)	พ.ศ. 2449-พ.ศ. 2452	4	พระยาสิริธรรมบริรักษ์ (เย็น สุวรรณปัทมา)	พ.ศ. 2452-พ.ศ. 2455
5	พระยาประชากิจกรจักร์ (ฟัด มหาเปารยะ)	พ.ศ. 2455-พ.ศ. 2462	6	พระยารักษฏานุประดิษฐ์ (สิน เทพหัสดิน ณ อยุธยา)	พ.ศ. 2462-พ.ศ. 2474
7	พระยาสุรพลนิพิธ (เป้า สุมนดิษฐ์)	พ.ศ. 2474-พ.ศ. 2475	8	พระยาบุรีสราธิการ (โจ้ กนิษฐารัตน์)	พ.ศ. 2475-พ.ศ. 2476
9	พระอรรถานิพนธ์ปรีชา (ประเสริฐ อรรถนิพนธ์ปรีชา)	พ.ศ. 2476-พ.ศ. 2477	10	พระยาสุราษฎร์ธานีศรีเกษตรนิคม (เต่า ศตะกุรมะ)	พ.ศ. 2477-พ.ศ. 2481
11	ร.อ. พระสาครบุรารักษ์ ร.น. (ปริก สุวรรณนนท์)	พ.ศ. 2481-พ.ศ. 2484	12	ร.อ.อ. หลวงวุฒิราษฎร์รักษา (ว.ศ.วุฒิราษฎร์รักษา)	พ.ศ. 2484-พ.ศ. 2486
13	ขุนภักดีดำรงฤทธิ์ (ภักดี ดำรงฤทธิ์)	พ.ศ. 2486-พ.ศ. 2489	14	ขุนรัฐวุฒิวิจารณ์ (สมวงส์ วัฏฏสิงห์)	พ.ศ. 2489-พ.ศ. 2489
15	นายแม้น ออนจันทร์	พ.ศ. 2489-พ.ศ. 2493	16	ขุนอารีราช การัณย์ (ชิต สุมนดิษฐ์)	พ.ศ. 2493-พ.ศ. 2494
17	ขุนไมตรีประชารักษ์ (ไมตรี พิจิตรนรการ)	พ.ศ. 2494-พ.ศ. 2495	18	ขุนพิเศษนคร (ชุบ พิเศษนครกิจ)	พ.ศ. 2495-พ.ศ. 2497
19	ขุนจรรยาวิเศษ (เที่ยง บุญยนิตย์)	พ.ศ. 2497-พ.ศ. 2500	20	นายมงคล สุภาพงษ์	พ.ศ. 2500-พ.ศ. 2501
21	นายจันทร์ สมบูรณ์กุล	พ.ศ. 2501-พ.ศ. 2503	22	นายสันต์ เอกมหาชัย	พ.ศ. 2503-พ.ศ. 2512
23	นายพันธ์ ลายตระกูล	พ.ศ. 2512-พ.ศ. 2514	24	นายคล้าย จิตพิทักษ์	พ.ศ. 2515-พ.ศ. 2518
25	นายเวียง สาครสินธุ์	พ.ศ. 2518-พ.ศ. 2518	26	นายศุภโยค พานิชวิทย์	พ.ศ. 2518-พ.ศ. 2519
27	นายเสน่ห์ วัฑฒนาธร	พ.ศ. 2519-พ.ศ. 2521	28	นายธานี โรจรนาลักษณ์	พ.ศ. 2521-พ.ศ. 2525
29	นายเอนก สิทธิประศาสน์	พ.ศ. 2525-พ.ศ. 2529	30	เรือตรีสุกรี รักษ์ศรีทอง	พ.ศ. 2529-พ.ศ. 2530
31	นายนิพนธ์ บุญญภัทโร	พ.ศ. 2530-พ.ศ. 2532	32	พันโทกมล ประจวบเหมาะ	พ.ศ. 2532-พ.ศ. 2533
33	ร้อยตรีณรงค์ แสงสุริยงค์	พ.ศ. 2533-พ.ศ. 2534	34	ร้อยตรีกิตติ ประทุมแก้ว	พ.ศ. 2534-พ.ศ. 2535
35	นายวิสุทธิ์ สิงห์ขจรวรกุล	พ.ศ. 2535 - พ.ศ. 2536	36	นายสุชาญ พงษ์เหนือ	พ.ศ. 2536-พ.ศ. 2537
37	นายบัญญัติ จันทน์เสนะ	พ.ศ. 2537-พ.ศ. 2538	38	นายประกิต เทพชนะ	พ.ศ. 2538-พ.ศ. 2540
39	นายยงยุทธ วิชัยดิษฐ	พ.ศ. 2540-พ.ศ. 2541	40	นายสวัสดิ์ กฤตรัชตนันต์	พ.ศ. 2541-พ.ศ. 2544
41	นายสวัสดิ์ แกล้วทนงค์	พ.ศ. 2544-พ.ศ. 2547	42	นายวิชม ทองสงค์	พ.ศ. 2547-พ.ศ. 2551
43	นายภาณุ อุทัยรัตน์	พ.ศ. 2551-พ.ศ. 2552	44	นายธีระ มินทราศักดิ์	พ.ศ. 2552-พ.ศ. 2554
45	นายวิโรจน์ จิวะรังสรรค์	พ.ศ. 2554-ปัจจุบัน

ศูนย์ราชการในเขตภาคใต้ตอนบน

1. สำนักงานการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย เขต 2
2. กองทัพภาคที่ 4
3. สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 11
4. ศูนย์วัณโรคเขต 11
5. ศูนย์กามโรคเขต 11
6. ศูนย์โรคเรื้อนเขต 11
7. สำนักทางหลวงที่ 14
8. ศูนย์สร้างและบูรณะสะพานที่ 4 ทุ่งสง นครศรีธรรมราช
9. สำนักตรวจเงินภูมิภาค ที่ 11
10. สำนักงานโบราณคดี เขต 11
11. ศูนย์เทคโนโลยีการสื่อสารเขต 11
12. สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 14
13. ศาลปกครองนครศรีธรรมราช สำนักงานคดีปกครองนครศรีธรรมราช
14. สำนักงานตรวจบัญชีสหกรณ์เขต 8
15. สำนักงานขนส่งทางน้ำที่ 4
16. สำนักงานอนามัยเขต 11
17. เขตพื้นที่ป่าอนุรักษ์เขต 19
18. ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพเขต 11
19. โรงพยาบาลแม่และเด็กเขต 11
20. สำนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเขต 2 ภาค 4
21. สำนักงานพัฒนาชุมชนเขต 8
22. กองพลทหารราบที่ 5
23. กองพลพัฒนาที่ 4
24. กองบัญชาการช่วยรบที่ 4
25. มณฑลทหารบกที่ 41
26. กรมทหารปืนใหญ่ที่ 5
27. กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 15
28. กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 25
29. ศูนย์ต่อสู้ป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบกที่ 4
30. กองกำลังทหารพราน กองทัพภาคที่ 4
31. สำนักชลประทานที่ 15 นครศรีธรรมราช
32. สำนักงานสภาคริสต์จักรภาคที่ 9
33. สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 5
34. สำนักงานคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เขต 12
35. สำนักงานเทคนิคและการสื่อสารเขต 8 กรมตำรวจแห่งชาติ
36. สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ ที่ 12
37. ศูนย์ข่าวทหารและพลเรือน เขต 8
38. ฝายส่งน้ำและศูนย์บำรุงที่ 4 กรมชลประทาน
39. ศูนย์ประชาชนชนบทเขต 8
40. ศูนย์กลางการสื่อสารเขต 7
41. ศูนย์ควบคุมโรคติดต่อโดยแมลงที่ 1
42. กองร้อยอาสารักษาดินแดนที่ 10
43. กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 42
44. หน่วยพัฒนาการเคลื่อนที่ที่ 44
45. กองร้อยตำรวจตระเวนชายแดนที่ 427

เศรษฐกิจ

รายได้ประชากร

เศรษฐกิจโดยทั่วไปของจังหวัดขึ้นอยู่กับภาคเกษตร อาชีพหลัก คือ ทำสวนยางพารา ทำนา ทำไร่ การปลูกผลไม้ ทำสวนมะพร้าว การประมงและการเลี้ยงสัตว์ พัฒนาจากการสำรวจ พบว่า ประชาชนมีรายได้เฉลี่ยต่อคนต่อปี เท่ากับ 73,451 บาท ซึ่งเป็นอันดับที่ 11 ของภาคใต้ และอันดับที่ 34 ของประเทศ

สัญลักษณ์ประจำจังหวัด

• ตราสัญลักษณ์ประจำจังหวัด: พระบรมธาตุมีรัศมีล้อมรอบด้วย 12 นักษัตรโดยในสมัยรัชกาลพระเจ้าจันทรภาณุศรีธรรมราช ทรงมีพระปรีชาสามารถขยายอาณาเขตได้ครอบคลุมเมืองบริวารทั้งหลาย เมืองบริวารทั้งหมดต้องส่งเครื่องราชบรรณาการแก่พระเจ้าผู้ครองเมืองนครศรีธรรมราช บรรดาเมืองบริวารทั้ง 12 เมืองได้แก่

1. เมืองสายบุรี ใช้ตราหนู เมืองสายบุรีเป็นเมืองเก่าบนฝั่งแม่น้ำสายบุรี ประกอบด้วยชุมชนเกษตรกรรมบนพื้นราบริมทะเลหลายแห่ง จัดเป็นหัวเมืองที่ 1 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราหนู (ชวด) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันมีฐานะเป็นอำเภอในจังหวัดปัตตานี
2. เมืองปัตตานี ใช้ตราวัว เมืองตานีเคยเป็นเมืองท่าสำคัญในภาคใต้ฝั่งตะวันออกซึ่งรู้จักในหมู่พ่อค้าต่างชาติช่วงพุทธศตวรรษที่ 10-18 ในชื่อ "ลังกาสุกะ" จัดเป็นหัวเมืองที่ 2 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราวัว (ฉลู) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันคือจังหวัดปัตตานี
3. เมืองกลันตัน ใช้ตราเสือ เมืองกลันตันเป็นชุมชนเก่าแก่ทางตะวันออกของคาบสมุทรมลายู แต่เดิมประชาชนนับถือศาสนาพุทธและฮินดู ในราวพุทธศตวรรษที่ 21 จึงเปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม จัดเป็นหัวเมืองที่ 3 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราเสือ (ขาล) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันมีฐานะเป็นรัฐหนึ่งของประเทศมาเลเซีย
4. เมืองปะหัง ใช้ตรากระต่าย เมืองปะหังเป็นชุมชนทางตอนล่างของแหลมมลายู ติดกับไทรบุรีหรือเกดะห์ จัดเป็นหัวเมืองที่ 4 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตรากระต่าย (เถาะ) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันมีฐานะเป็นรัฐหนึ่งในประเทศมาเลเซีย
5. เมืองไทรบุรี ใช้ตรางูใหญ่ เมืองไทรบุรีเป็นชุมชนเก่าทางฝั่งตะวันตกของแหลมมลายู พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบและบึงตม เดิมประชาชนนับถือพุทธศาสนา ล่วงถึงพุทธศตวรรษที่ 20 จึงเปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม จัดเป็นหัวเมืองที่ 5 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตรางูใหญ่ (มะโรง) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันมีฐานะเป็นรัฐหนึ่งในประเทศมาเลเซีย ชื่อว่า "เกดะห์"
6. เมืองพัทลุง ใช้ตรางูเล็ก เมืองพัทลุงเป็นชุมชนเก่าแก่แต่ครั้งพุทธศตวรรษที่ 11-13 ได้รับอิทธพลทางพุทธศาสนาจากนครศรีธรรมราชอย่างต่อเนื่องทุกยุคสมัย จัดเป็นหัวเมืองที่ 6 ในทำเนียบสิบสองนักษัตร ถือตรางูเล็ก (มะเส็ง) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันคือจังหวัดพัทลุง
7. เมืองตรัง ใช้ตราม้า เมืองตรังเป็นเมืองท่าชายฝั่งทะเลตะวันตก ตัวเมืองเดิมตั้งอยู่ที่ควนธานี ต่อมาได้ย้ายไปที่กันตังและทับเที่ยงตามลำดับ จัดเป็นหัวเมืองที่ 7 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราม้า (มะเมีย) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันคือจังหวัดตรัง
8. เมืองชุมพร ใช้ตราแพะ เมืองชุมพรเป็นชุมชนเกษตรและท่าเรือบนคาบสมุทรขนาดเล็ก มีประชากรไม่มากนักเนื่องจากดินฟ้าอากาศไม่อำนวยให้ทำมาหากิน จัดเป็นหัวเมืองที่ 8 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราแพะ (มะแม) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันคือจังหวัดชุมพร
9. เมืองบันทายสมอ ใช้ตราลิง เมืองบันทายสมอสันนิษฐานว่าเป็นเมืองไชยา ซึ่งเป็นชุมชนใหญ่มาแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๐ เป็นอย่างน้อย มีร่องรอยความเจริญทางเศรษฐกิจและศาสนาพุทธนิกายหินยานและมหายาน รวมทั้งศาสนาฮินดูนิกายไวษณพและนิกายไศวะจำนวนมาก จัดเป็นหัวเมืองที่ 9 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราลิง (วอก) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี
10. เมืองสะอุเลา ใช้ตราไก่ เมืองสะอุเลาสันนิษฐานว่าเป็นเมืองท่าทองอุแทหรือกาญจนดิษฐ์ ซึ่งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำท่าทอง และลุ่มคลองกะแดะ เคยมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวงชั้นเอกและเป็นแหล่งเพาะปลูกสำคัญของนครศรีธรรมราช จัดเป็นหัวเมืองที่ 10 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราไก่ (ระกา) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันคืออำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
11. เมืองตะกั่วป่า ใช้ตราสุนัข เมืองตะกั่วป่าเคยเป็นเมืองท่าสำคัญทางฝั่งทะเลตะวันตก เป็นแหล่งผลิตดีบุกและเครื่องเทศมาแต่โบราณ จัดเป็นหัวเมืองที่ 11 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราสุนัข (จอ) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันคืออำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
12. เมืองกระบุรี ใช้ตราหมู เมืองกระบุรีเป็นชุมชนเล็ก ๆ บนฝั่งแม่น้ำกระบุรี ภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นป่า และภูเขาสลับซับซ้อน จัดเป็นหัวเมืองที่ 12 ในทำเนียบเมืองสิบสองนักษัตร ถือตราสุกร (กุน) เป็นตราประจำเมือง ปัจจุบันมีฐานะเป็นอำเภอในจังหวัดระนอง

• ดอกไม้ประจำจังหวัด: ดอกราชพฤกษ์ (Cassis fistula)
• ต้นไม้ประจำจังหวัด: แซะ (Millettia atropurpurea)
• คำขวัญประจำเมือง: เราชาวนครอยู่เมืองพระ มั่นในสัจจะศีลธรรม กอปรกรรมดี มีมานะพากเพียร ไม่เบียดเบียนทำอันตรายผู้ใด
• คำขวัญประจำจังหวัด: นครศรีธรรมราช เมืองประวัติศาสตร์ พระธาตุทองคำ ชื่นฉ่ำธรรมชาติ แร่ธาตุอุดม เครื่องถมสามกษัตริย์ มากวัดมากศิลป์ ครบสิ้นกุ้งปู
• อักษรย่อจังหวัด : นศ
• อักษรย่อภาษาอังกฤษ : NST

ประชากร

• จังหวัดนครศรีธรรมราช 1,516,499 คน
• เทศบาลนครนครศรีธรรมราช 109,353 คน
• เทศบาลเมืองปากพูน 32,398 คน
• เทศบาลเมืองทุ่งสง 29,232 คน
• เทศบาลเมืองปากพนัง 23,879 คน
• เทศบาลตำบลที่วัง 13,203 คน
• เทศบาลตำบลถ้ำใหญ่ 13,072 คน
• เทศบาลตำบลชะมาย 12,367 คน
• เทศบาลตำบลท่างิ้ว 10,430 คน

ศาสนา

ชาวนครศรีธรรมราชส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธประมาณ 92.08% รองลงมาได้แก่ ศาสนาอิสลาม 7.03% ศาสนาคริสต์ 0.89% นอกจากนั้นเป็นศาสนาอื่น ๆ (ข้อมูลประชากร 1,516,499 คน ปี พ.ศ. 2552)

สถาบันการศึกษา

การอุดมศึกษา

รัฐบาล

• มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ อำเภอท่าศาลา
• มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• มหาวิทยาลัยรามคำแหง สาขาวิทยบริการเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครศรีธรรมราช อำเภอพระพรหม
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช ไสใหญ่ อำเภอทุ่งสง
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช ทุ่งใหญ่ อำเภอทุ่งใหญ่
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช ขนอม อำเภอขนอม
• มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ศูนย์วิทยพัฒนานครศรีธรรมราช อำเภอพระพรหม
• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยการจัดการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยทักษิณ ศูนย์การศึกษานครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช

เอกชน

• พณิชยการคณะพล อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• พณิชยการทุ่งสง อำเภอทุ่งสง
• วิทยาลัยศรีโสภณ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยเฉลิมกาญจนา นครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ อำเภอทุ่งสง
• วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ ศูนย์ทุ่งใหญ่ อำเภอทุ่งใหญ่
• วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ ศูนย์นครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล ห้องเรียนภาคใต้ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยราชพฤกษ์ ห้องเรียนนครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช

การอาชีวศึกษา

• วิทยาลัยเทคนิคนครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยเทคนิคสิชล อำเภอสิชล
• วิทยาลัยเทคนิคทุ่งสง อำเภอทุ่งสง
• วิทยาลัยเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรือนครศรีธรรมราช อำเภอปากพนัง
• วิทยาลัยอาชีวศึกษานครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยศิลปหัตถกรรมนครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีนครศรีธรรมราช อำเภอช้างกลาง
• วิทยาลัยการอาชีพนครศรีธรรมราช อำเภอพระพรหม
• วิทยาลัยการอาชีพหัวไทร อำเภอหัวไทร
• วิทยาลัยการอาชีพพรหมคีรี อำเภอพรหมคีรี
• วิทยาลัยสารพัดช่างนครศรีธรรมราช อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยช่างศิลปนครศรีธรรมราช สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ อำเภอพรหมคีรี

การอาชีวศึกษาเอกชน

• วิทยาลัยเทคโนโลยีจรัสพิชากร อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยเทคโนโลยีสถาปัตย์นคร อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• วิทยาลัยเทคโนโลยีพณิชยการสิชล อำเภอสิชล
• วิทยาลัยอาชีวศึกษาปากพนัง อำเภอปากพนัง
• วิทยาลัยเทคโนโลยีทักษิณอาชีวศึกษา อำเภอปากพนัง
• วิทยาคารอาชีวศึกษาและเทคโนโลยีทุ่งใหญ่ วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ (เอส.เทค) อำเภอทุ่งใหญ่
• วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ (เอส.เทค) อำเภอทุ่งสง
• โรงเรียนพณิชยการทุ่งสง อำเภอทุ่งสง
• โรงเรียนพณิชยการคณะพล อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนนครพณิชยการ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนเทคโนโลยีโสภณ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนเทคนิคพณิชยการโสภณ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนนครอาชีวศึกษา อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนนครเทคนิค อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนเทคนิคธุรกิจบัณฑิต อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
• โรงเรียนศรีนครเทคโนโลยี อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช

โรงเรียน

ดูบทความหลักที่ รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครศรีธรรมราช

โรงพยาบาล

กระทรวงสาธารณสุข

โรงพยาบาลศูนย์

• โรงพยาบาลมหาราช นครศรีธรรมราช ขนาด 1,000 เตียง

โรงพยาบาลทั่วไป

• โรงพยาบาลทุ่งสง ขนาด 150 เตียง

โรงพยาบาลชุมชน

• โรงพยาบาลสิชล ขนาด 120 เตียง
• โรงพยาบาลท่าศาลา ขนาด 120 เตียง
• โรงพยาบาลปากพนัง ขนาด 120 เตียง
• โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช ฉวาง ขนาด 90 เตียง
• โรงพยาบาลชะอวด ขนาด 60 เตียง
• โรงพยาบาลทุ่งใหญ่ ขนาด 60 เตียง
• โรงพยาบาลหัวไทร ขนาด 60 เตียง
• โรงพยาบาลลานสกา ขนาด 60 เตียง
• โรงพยาบาลขนอม ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลพรหมคีรี ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลร่อนพิบูลย์ ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลพิปูน ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลนาบอน ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลบางขัน ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลเชียรใหญ่ ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลแม่และเด็ก เขต 11 ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลถ้ำพรรณรา ขนาด 10 เตียง

กระทรวงกลาโหม

• โรงพยาบาลค่ายวชิราวุธ ขนาด 150 เตียง
• โรงพยาบาลค่ายเทพสตรีศรีสุนทร ขนาด 60 เตียง

กระทรวงศึกษาธิการ

• โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ขนาด 800 เตียง (เฟสแรก 400 เตียง)

หน่วยงานราชการอิสระ

• สถานีกาชาดสิรินธร ขนาด 10 เตียง

เทศบาล

• โรงพยาบาลเทศบาลนครนครศรีธรรมราช ขนาด 70 เตียง

เอกชน

• โรงพยาบาลนครินทร์ ขนาด 139 เตียง
• โรงพยาบาลนครพัฒน์ ขนาด 59 เตียง
• โรงพยาบาลนครคริสเตียน ขนาด 50 เตียง
• โรงพยาบาลรวมแพทย์ ทุ่งสง ขนาด 25 เตียง

โครงการก่อสร้าง 2554

• โรงพยาบาลเฉลิมพระเกียรติ นครศรีธรรมราช ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลนบพิตำ ขนาด 30 เตียง
• โรงพยาบาลพระพรหม ขนาด 30 เตียง

การคมนาคม

ป้ายบอกเส้นทางบริเวณหน้าสำนักงานเทศบาลท่าข้าม อำเภอพุนพิน

สนามบินนครศรีธรรมราช

ในตัวเมืองนครศรีธรรมราช มีรถสองแถววิ่งบริการรอบเมือง และจากนครศรีธรรมราชไปสู่จังหวัดข้างเคียง สามารถเลือกใช้บริการได้ทั้งรถตู้ รถโดยสาร และรถไฟ

• จากนครศรีธรรมราชไปยังจังหวัดใกล้เคียง
  • กระบี่ 152 กิโลเมตร
  • ตรัง 123 กิโลเมตร
  • พัทลุง 115 กิโลเมตร
  • สงขลา 161 กิโลเมตร
  • สุราษฎร์ธานี 141 กิโลเมตร

• จากอำเภอเมืองนครศรีธรรมราชไปยังอำเภออื่นๆ
  • อำเภอพรหมคีรี 21 กิโลเมตร
  • อำเภอลานสกา 21 กิโลเมตร
  • อำเภอเฉลิมพระเกียรติ 22 กิโลเมตร
  • อำเภอท่าศาลา 28 กิโลเมตร
  • อำเภอร่อนพิบูลย์ 32 กิโลเมตร
  • อำเภอปากพนัง 36 กิโลเมตร
  • อำเภอจุฬาภรณ์ 50 กิโลเมตร
  • อำเภอช้างกลาง 50 กิโลเมตร
  • อำเภอเชียรใหญ่ 52 กิโลเมตร
  • อำเภอนบพิตำ 52 กิโลเมตร
  • อำเภอทุ่งสง 55 กิโลเมตร
  • อำเภอสิชล 66 กิโลเมตร
  • อำเภอหัวไทร 66 กิโลเมตร
  • อำเภอฉวาง 71 กิโลเมตร
  • อำเภอชะอวด 71 กิโลเมตร
  • อำเภอนาบอน 72 กิโลเมตร
  • อำเภอพระพรหม 15 กิโลเมตร
  • อำเภอพิปูน 93 กิโลเมตร
  • อำเภอบางขัน 94 กิโลเมตร
  • อำเภอขนอม 100 กิโลเมตร
  • อำเภอทุ่งใหญ่ 102 กิโลเมตร
  • อำเภอถ้ำพรรณรา 103 กิโลเมตร

ทางรถไฟ

• รถไฟ จากสถานีรถไฟกรุงเทพ มีขบวนรถเร็วขบวนที่173/174 รถด่วนขบวนที่85/86 ไปนครศรีธรรมราช รวมระยะทาง 832 กิโลเมตร และยังมีรถท้องถิ่นที่451/452 นครศรีธรรมราช-สุไหงโกลก-นครศรีธรรมราช ขบวนที่455/456 นครศรีธรรมราช-ยะลา-นครศรีธรรมราช ขบวนที่457/458

นครศรีธรรมราช-พัทลุง-นครศรีธรรมราช

ทางรถโดยสารประจำทาง

บริษัท ขนส่ง จำกัด มีบริการรถโดยสารทั้งแบบธรรมดา และปรับอากาศ ออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี อำเภอขนอม มีรถวี ไอ พี ปรับอากาศ ชั้น 1 ขนอม-กรุงเทพฯ และกรุงเทพฯ-ขนอม

ทางรถยนต์ส่วนบุคคล

การเดินทางจากกรุงเทพมายังนครศรีธรรมราช ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 4 กรุงเทพฯ-ประจวบคีรีขันธ์-ชุมพร แล้วใช้ทางหลวงหมายเลข 41 ผ่านสุราษฎร์ธานี-ทุ่งสง จนถึงนครศรีธรรมราช หรือถึงอำเภอพุนพิน สุราษฎร์ธานี แล้วใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 401 เลียบชายฝั่งทะเลไปจนถึงนครศรีธรรมราช รวมระยะทาง 780 กิโลเมตร นอกจากนี้ยังสามารถเดินทางยังอำเภออื่นๆ หรือจังหวัดใกล้เคียงได้ โดยมีระยะทางดังนี้

ทางอากาศยาน

ท่าอากาศยานนครศรีธรรมราช มีเที่ยวบินให้บริการ 7 เที่ยวบินต่อวัน โดยมี 3 สายการบินคือ นกแอร์ ไทยแอร์เอเชีย และโอเรียนท์ ไทย แอร์ไลน์ รายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ที่ ท่าอากาศยานนครศรีธรรมราช

สถานที่ท่องเที่ยว

อำเภอเมือง

• วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
• ศาลหลักเมือง
• สวนสาธารณะสมเด็จพระศรีนครินทร์'๘๔ (ทุ่งท่าลาด)
• เก๋งจีนวัดแจ้ง
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ นครศรีธรรมราช
• กำแพงเมืองเก่า
• วัดวังตะวันตก
• เจดีย์ยักษ์
• สวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติ ร.๙
• อนุสาวรีย์ไทย
• หอพระพุทธสิหิงค์
• วัดสวนหลวง
• สำนักวิปัสสนากรรมฐานวัดชายนา
• จวนออกญาเสนาภิมุข
• หอพระอิศวร
• หอพระนารายณ์
• เสาชิงช้า
• อนุสาวรีย์พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช
• สวนสาธารณะศรีธรรมาโศกราช
• ศาลาประดู่หก (ศาลาโดหก)
• สระล้างดาบศรีปราชญ์
• สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช

อำเภอลานสกา

• อุทยานแห่งชาติเขาหลวง
• น้ำตกกะโรม
• หมู่บ้านคีรีวง
• น้ำตกสอยดาว
• น้ำตกวังไม้ปัก

อำเภอพรหมคีรี

• น้ำตกพรหมโลก
• น้ำตกอ้ายเขียว
• เรือนรับรองเมืองนคร
• วัดเขาขุนพนม
• บ้านปลายอวน

อำเภอท่าศาลา

• อุทยานแห่งชาติเขานัน
• นํ้าตกสุนันทา
• นํ้าตกกรุงนาง
• นํ้าตกคลองปาว
• หาดทรายแก้ว
• หาดสระบัว
• หาดซันไรซ์
• โบราณคดีวัดโมคลาน

อำเภอสิชล

• เขาพลายดำ
• หาดหินงาม
• หาดปิติ
• น้ำตกสี่ขีด
• แหล่งโบราณคดีเขาคา
• อุทยานแห่งชาติน้ำตกสี่ขีด
• น้ำตกหน่อตง
• ถ้ำเขาพับผ้า
• ถ้ำสวนปราง
• น้ำตกภูริน
• ถ้ำโครำ

อำเภอเชียรใหญ่

• วัดแม่เจ้าอยู่หัว
• ต้นไทรศักดิ์สิทธิ์
• ศูนย์ศิลปาชีพเนินธัมมัง
• ศาลเจ้าทวดปากเชียร
• วัดเขาแก้ววิเชียร
• จุดชมวิวบนเขาพระบาท

อำเภอนบพิตำ

• น้ำตกกรุงชิง
• ล่องแก่งคลองกลาย
• ถ้ำหงส์
• น้ำตกยอดเหลือง

อำเภอช้างกลาง

• น้ำตกท่าแพ
• น้ำตกสวนอาย
• น้ำตกสวนขัน
• วัดสวนขัน
• จุดชมวิวเขาเหมน
• วัดธาตุน้อย

อำเภอฉวาง

• ตลาดพอเพียง
• ตลาดน้ำจันดี
• ตลาด ๑๐๐ ปี ตลาดจันดี
• เขาศูนย์

อำเภอถ้ำพรรณรา

• วัดถ้ำทองพรรณรา

อำเภอขนอม

• อุทยานแห่งชาติหาดขนอมหมู่เกาะทะเลใต้
• อ่าวขนอม
• หาดในเพลา
• หาดหน้าด่าน
• หาดในเปร็ด
• อ่าวท้องหยี่
• ถ้ำเขาวังทอง
• วัดกระดังงา
• วัดธาตุธาราม
• วัดเจดีย์หลวง

อำเภอปากพนัง

• พิพิธภัณท์เฉลิมพระเกียรติเพื่อการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง
• ชายทะเลปากพนังและแหลมตะลุมพุก
• บ้านรังนก
• วัดนันทาราม

อำเภอร่อนพิบูลย์

• ศิลาจารึกเขาช่องคอย
• เขารามโรม

อำเภอทุ่งสง

• อุทยานแห่งชาติน้ำตกโยง
• ถ้ำตลอด
• พระโพธิสัตว์กวนอิม

อำเภอทุ่งใหญ่

• วัดภูเขาหลักเจดีย์ศรีวิชัย
• วัดประดิษฐาราม
• อ่างเก็บน้ำเสม็ดจวน
• สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดนครศรีธรรมราช
• เขานางนอน
• ถ้ำเขารูป
• ถ้ำเพดาน
• ทะเลสองห้อง
• ดอยเจดีย์ศรีพุทธสถิต
• ตลาดยามเย็น
• สวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติ

อำเภอพิปูน

• น้ำตกกระแนะ
• น้ำตกแสนห่า
• อ่างเก็บน้ำคลองดินแดง
• อ่างเก็บน้ำคลองกะทูน

อำเภอนาบอน

• น้ำตกคลองจัง

สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมือง

• วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
• ศาลหลักเมือง
• พระพุทธสิหิงค์
• พระครูพิศิษอรรถการ (พ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์)
• ท้าวขัตตุคาม-รามเทพ (ท้าวจตุคาม รามเทพ)
• หอพระอิศวร
• หอพระนารายณ์
• หอพระสูง

อุทยานแห่งชาติทางบก

• อุทยานแห่งชาติเขาหลวง
• อุทยานแห่งชาติเขานัน
• อุทยานแห่งชาติน้ำตกโยง
• อุทยานแห่งชาติน้ำตกสี่ขีด

อุทยานแห่งชาติทางทะเล

• อุทยานแห่งชาติหาดขนอม และหมู่เกาะทะเลใต้

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

• เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองกะทูน

เทศกาลงานประเพณี

• ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ
• ประเพณีสารทเดือนสิบ
• ประเพณีชักพระ
• เทศกาลมหาสงกรานต์แห่นางดานเมืองนครศรีธรรมราช

สินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก

• เครื่องถมเมืองนคร
• เครื่องทองเหลือง
• สร้อยนะโม สร้อยเงิน และสร้อยสามกษัตริย์
• ตัวหนังตะลุง
• ผลิตภัณท์ย่านลิเภา
• ผ้ายกเมืองนคร

เพลงประจำจังหวัด

ชาวจังหวัดนครศรีธรรมราช มีเชื้อชาติไทยพำนักทางปักษ์ใต้
ตั้งนครสุนทรสง่ามาแต่ไร ปัญญาไวฉลาดเฉลียวเชี่ยวปฏิภาณ

เคยมีชื่อเด่นชัดในประวัติศาสตร์ สืบทายาทตระกูลใหญ่เกียรติไพศาล
มีพระธาตุขวัญเมืองเรืองสักการ ตามตำนานชาติไทยได้มีมา

จนบัดนี้ก็ยังมีความดีเด่น สมที่เป็นเมืองสำคัญอันสุดหา
สมเป็นด่านด้านใต้ใกล้คงคา พึงรักษาเกียรติไว้คู่ไทยเทอญ

(ซ้ำ ทั้งเพลง 1 รอบ)

ความเป็นที่สุด

• ชายฝั่งทะเลยาวที่สุด 236 กิโลเมตร
• แหลมทะเลยาวที่สุดในประเทศไทย คือ แหลมตะลุมพุก อำเภอปากพนัง เกิดจากการทับถมของทรายที่น้ำทะเลพัดพามา จนกลายเป็น สันดอนจะงอย ยื่นยาวเป็นแหลมออกไปจากชายฝั่งทะล มีความยาวประมาณ 16 กิโลเมตร ส่วนกว้างที่ของแหลมประมาณ 5 กิโลเมตร
• มหาวิทยาลัยที่มีบริเวณกว้างใหญ่ที่สุดในประเทศไทย คือ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช มีพื้นที่ภายในวิทยาเขตเดียวมากกว่า 10,000 ไร่ ปัจจุบันมีนิสิตกำลังศึกษาอยู่มากกว่า 7,500 คน
• จังหวัดที่มีประชากรมากที่สุดในภาคใต้ คือ 1,513,163 คน (ข้อมูล พ.ศ. 2551)
• มียอดเขาสูงที่สุดในภาคใต้ คือ ยอดเขาหลวง มีความสูง 1,835 เมตร จากระดับน้ำทะเล และเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขานครศรีธรรมราช ปัจจุบันอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาหลวง

แหล่งทรัพยากรทางด้านพลังงาน

ภาพแสดงแผนที่ของแอ่งสินปุนในบริเวณจังหวัดนครศรีธรรมราช โดย การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย

• แอ่งสินปุน แหล่งถ่านหินลิกไนส์ ปริมาณสำรอง 91 เมกตริกตัน ที่ อ.ทุ่งใหญ่ จ.นครศรีธรรมราช
• แอ่งนคร แหล่งศักยภาพปิโตรเลียม อยู่ห่างออกไปจากชายฝั่ง อ.สิชล ประมาณ 50 กิโลเมตรทางทิศตะวันออก
• แอ่งปัตตานี แหล่งปิโตรเลียม อยู่ห่างออกไปจากชายฝั่ง อ.ปากพนัง ทางทิศตะวันออก ประมาณ 100 กิโลเมตร
• แอ่งสงขลา แหล่งศักยภาพปิโตรเลียม อยู่ห่างออกไปจากชายฝั่ง อ.หัวไทร ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ประมาณ 50 กิโลเมตร
• แอ่งมาเลร์เหนือ แหล่งปิโตรเลียม อยู่ห่างออกไปจากชายฝั่ง อ.หัวไทร ทางทิศตะวันออก ประมาณ 250 กิโลเมตร

ดูเพิ่ม

• สถานที่ท่องเที่ยวจังหวัดนครศรีธรรมราช
• รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดนครศรีธรรมราช
• โรงพยาบาลในจังหวัดนครศรีธรรมราช
• รายชื่อสาขาของธนาคารในจังหวัดนครศรีธรรมราช
• รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดนครศรีธรรมราช
• สโมสรฟุตบอลจังหวัดนครศรีธรรมราช

แหล่งข้อมูลอื่น

• เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ

• แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ จังหวัดนครศรีธรรมราช
  • แผนที่ จาก มัลติแมป โกลบอลไกด์ หรือ กูเกิลแมปส์
  • ภาพถ่ายทางอากาศ จาก เทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
  • ภาพถ่ายดาวเทียม จาก วิกิแมเปีย