ศรีปราชญ์
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ศรีปราชญ์ เป็นนักกวีเอกคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ชาติไทย ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เป็นบุตรของพระโหราธิบดี เข้ารับราชการตั้งแต่อายุ 9 ขวบ หลังแต่นั้นมาจึงกลายเป็นกวีเอกของพระนารายณ์มหาราช แต่สุดท้ายด้วยความสามารถของตน ทำให้ผู้คิดปองร้าย ใส่ร้ายศรีปราชญ์ จนถูกสั่งประหารชีวิตในที่สุด
[แก้] ประวัติ
[แก้] สมัยเด็ก
พระโหราธิบดีหรือพระมหาราชครู (สันนิษฐานว่าเป็นคนๆเดียวกัน) บิดาของศรีปราชญ์เข้ารับราชการในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ ครั้งหนึ่งสมเด็จพระนารายณ์ทรงแต่งโคลงบทหนึ่ง ว่า
|
แล้วก็ไม่สามารถแต่งต่อได้ จึงพระราชทานให้แก่พระโหราธิบดีนำไปแต่งต่อให้จบ พระโหราธิบดีจึงนำกระดานชนวนนั้นกลับมาที่บ้าน แต่ก็ยังไม่สามารถแต่งต่อได้เช่นกัน จนกระทั่งบุตรชายวัย 9 ขวบ ชื่อ ศรี ได้มาแต่งต่อ ว่า
พระโหราธิบดีจึงนำโคลงบทนี้ขึ้นถวายสมเด็จพระนารายณ์ ปรากฏว่าเป็นที่พอพระราชหฤทัยมาก จนได้เรียกตัวเด็กชายศรีเข้ารับราชการตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช สาเหตุของการเนรเทศ ตอนที่สมเด็จพระนารายณ์เดินทางไปประพาสยังป่าแก้ว พระยาเดโช โดนลิงอุจจาระลงศีรษะบรรดาทหารต่างๆก็หัวเราะสมเด็จพระนารายที่ทรงบรรทมอยู่จึงตื่นขึ้นแล้วตรัสถามอำมาตย์แต่ไม่มีใครกล้ากราบบังคมทูลเพราะกลัวจะไม่สบพระราชหฤทัยสมเด็จพระนารายณ์จึงเรียกมหาดเล็กศรีมาถาม ฝ่ายเจ้าศรีรับใช้มานานจนทราบพระราชอัธยาศัยจึงกราบบังคมทูลด้วยคำคล้องจองว่า พยัคฆะ ขอเดชะ วานระ ถ่ายอุจจาระ รดศีรษะ พระเดโช สมเด็จพระนารายณ์พอพระทัยเป็นอย่างมากแต่นั่นก็เป็นการสร้างความขุ่นเคืองให้พระยาเดโชเป็นอย่างมาก ในคืนวันลอยกระทงศรีปราชญ์ได้ดื่มสุราแล้วเมาจากนั้นก็เดินไปข้างๆท้าวศรีจุฬาลักษณ์เพราะฤทธิ์สุราท้าวศรีฯเห็นศรีปราชญ์มายืนข้างๆก็ไม่พอพระทัยจึงว่าศรีปราชญ์เป็นโคลงว่า
ศรีปราชญ์ได้ยินดังนั้นก็รู้ว่าพระสนมเอกได้หาว่าตนเป็นเดียรฉานจึงย้อนไปเป็นโคลงว่า
สนมเอกได้ฟังก็ไม่พอพระทัยจึงไปทูลฟ้องสมเด็จพระนารายณ์ พระนารายณ์จึงให้ศรีปราชญ์ไปอยู่ในคุกหลวงแต่ไม่ต้องไปทำงานเหมือนนักโทษคนอื่นๆพระยาเดโชเห็นดังนั้นจึงให้ศรีปราชญ์มาทำงานเหมือนนักโทษคนอื่นๆฝ่ายศรีปราชญ์นั้นเก่งแต่ทางโคลงมิได้เก่งทางด้านการใช้แรงงาน ทางสนมเอกฯได้ข่าวก็เสด็จไปที่ที่ศรีปราชญ์ขุดคลองอยู่ เมื่อพระสนมเอกได้ตรัสว่าศรีปราชญ์สมพระทัยแล้วจึงเสด็จกลับแต่ต้องสวนกลับทางที่ศรีปราชญ์ได้ขนโคลนไปแล้วพวกนางรับใช้ของพระสนมเอกหมั่นไส้จึงขัดขาศรีปราชญ์ดังนั้นโคลนจึงหกใส่พระสนมเอกซึ่งมีโทษถึงประหารแต่พระโหราธิบดีได้บอกกับพระนารายณ์ว่าถ้าเจ้าศรีทำผิดแล้วมีโทษถึงประหารขอให้ลดโทษเหลือเพียงเนรเทศก็พอดังนั้นพระนารายณ์จึงเนรเทศศรีปราชญ์ไปเมืองนครศรีธรรมราช [แก้] โคลงของศรีปราชญ์
|
