ราชบัณฑิตยสถาน

ราชบัณฑิตยสถาน
ที่ทำการ
สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ราชอาณาจักรไทย 10300
ภาพรวม
วันก่อตั้ง	31 มีนาคม พ.ศ. 2476
งบประมาณ	139,347,700 บาท (2555) 158,454,700 บาท (2556)
ผู้บริหาร	• ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร, ผู้บังคับบัญชา • สันทัด โรจนสุนทร, นายก • บวรศักดิ์ อุวรรณโณ, อุปนายก 1 • อุดม วโรตม์สิกขดิตถ์, อุปนายก 2 • กนกวลี ชูชัยยะ, เลขาธิการ
เอกสารหลัก	พระราชบัญญัติราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2544
เว็บไซต์
Royin.go.th

ราชบัณฑิตยสถาน (อังกฤษ: Royal Institute of Thailand) เป็นส่วนราชการไทยประเภทกรม ซึ่งไม่สังกัดหน่วยงานใด ๆ ของรัฐ หากขึ้นตรงต่อการบังคับบัญชาของนายกรัฐมนตรี มีชื่อเสียงในด้านการจัดทำพจนานุกรมและการบัญญัติหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการใช้ ภาษาไทย ทั้งนี้ ราชบัณฑิตยสถานมีหน้าที่ค้นคว้า บำรุงรักษา เผยแพร่ และพัฒนาวิทยาการทุกแขนงเพื่อประโยชน์สาธารณะ

อำนาจหน้าที่และผลงาน

อาคารที่ทำการใหม่ สนามเสือป่า

ห้องประชุมภายในอาคารใหม่ราชบัณฑิตยสถาน ระหว่างการบรรยายทางวิชาการของราชบัณฑิตหรือภาคีสมาชิก

อำนาจหน้าที่

ราช บัณฑิตยสถาน เป็นสถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ และเป็นองค์การพัฒนาความรู้ที่สามารถเป็นแหล่งอ้างอิงทางวิชาการ โดยมีพันธกิจดังต่อไปนี้

1. ค้นคว้า วิจัย และบำรุงสรรพวิชา แล้วนำผลงานที่ได้สร้างสรรค์ออกเผยแพร่ให้เป็นคุณประโยชน์ต่อประเทศชาติและประชาชน
2. ติดต่อแลกเปลี่ยนความรู้ และประสานงานทางวิชาการกับองค์กรปราชญ์และสถาบันทางวิชาการอื่น ๆ ทั้งในและต่างประเทศ
3. ให้ความเห็น คำแนะนำ และคำปรึกษาทางวิชาการแก่นายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรี
4. ให้บริการทางวิชาการแก่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอิสระตามรัฐธรรมนูญ องค์การมหาชน หน่วยงานอื่นของรัฐ สถาบันการศึกษา หน่วยงานของเอกชนและประชาชน
5. ดำเนินการเกี่ยวกับการจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธาน การบัญญัติศัพท์วิชาการสาขาต่าง ๆ รวมทั้งการจัดทำพจนานุกรมศัพท์วิชาการภาษาต่างประเทศเป็นภาษาไทย และงานวิชาการอื่น ๆ
6. กำหนดหลักเกณฑ์ต่าง ๆ เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย การอนุรักษ์ภาษาไทยมิให้เปลี่ยนไปในทางที่เสื่อม และการส่งเสริมภาษาไทยซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชาติให้ปรากฏเด่นชัดยิ่งขึ้น
7. ปฏิบัติการอื่นตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของราชบัณฑิตยสถาน

ราช บัณฑิตยสถานมีหน้าที่ในการค้นคว้า วิจัย และนำเสนอผลงานอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ ทั้งให้คำแนะนำทางวิชาการแก่หน่วยงานราชการและประชาชน ทั้งนี้ยังมีหน้าที่สำคัญ คือ การจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธานธรรมชาติวิทยา การบัญญัติศัพท์วิชาการ และงานวิชาการอื่น ๆ

หนังสือสำคัญที่จัดทำขึ้น

• พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
• หลักเกณฑ์การทับศัพท์
• ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีและประกาศราชบัณฑิตยสถาน เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง
• พจนานุกรมศัพท์กฎหมายไทย
• สารานุกรมไทย
• ทฤษฎีและวิธีปฏิบัติในการแปล
• อ่านอย่างไรและเขียนอย่างไร
• พจนานุกรมคำใหม่

หน่วยงาน

การแบ่งส่วนราชการ

ราชบัณฑิตยสถาน แบ่งส่วนราชการภายใน ดังนี้

• สำนักงานเลขานุการกรม
• กองธรรมศาสตร์และการเมือง
• กองวิทยาศาสตร์
• กองศิลปกรรม

สำนัก

สำนักในราชบัณฑิตยสถาน มีด้วยกัน 3 สำนักแต่ละสำนักประกอบด้วยคณะราชบัณฑิตและภาคีสมาชิกสาขาวิชาต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 65 สาขา

สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง

ประเภทสังคมศาสตร์ สาขาวิชานิติศาสตร์ สาขาวิชารัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ สาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา สาขาวิชาจิตวิทยา สาขาวิชาสังคมสงเคราะหศาสตร์และสวัสดิการสังคม สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ สาขาวิชาบริหารธุรกิจ สาขาวิชาภูมิศาสตร์ สาขาวิชาศึกษาศาสตร์ สาขาวิชานิเทศศาสตร์

ประเภทปรัชญา สาขาวิชาอภิปรัชญาและญาณวิทยา สาขาวิชาอัคฆวิทยา สาขาวิชาตรรกศาสตร์ สาขาวิชาศาสนศาสตร์ ประเภทประวัติศาสตร์ สาขาวิชาประวัติศาสตร์สากล สาขาวิชาประวัติศาสตร์ไทย สาขาวิชาโบราณคดี

สำนักวิทยาศาสตร์

ประเภทวิทยาศาสตร์กายภาพ สาขาวิชาคณิตศาสตร์ สาขาวิชาเคมี สาขาวิชาดาราศาสตร์ สาขาวิชาธรณีวิทยา สาขาวิชาฟิสิกส์ สาขาวิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ สาขาวิชาสมุทรศาสตร์ สาขาวิชาอุตุนิยมวิทยา ประเภทวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สาขาวิชาชีววิทยา สาขาวิชาพฤกษศาสตร์ สาขาวิชาสัตววิทยา ประเภทเทคโนโลยี สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ สาขาวิชาเทคโนโลยีพอลิเมอร์ สาขาวิชาเทคโนโลยีปิโตรเคมี สาขาวิชาการบริหารจัดการเทคโนโลยี

ประเภทวิทยาศาสตร์ประยุกต์ สาขาวิชาการประมง สาขาวิชาเกษตรศาสตร์ สาขาวิชาวนศาสตร์ สาขาวิชาวิศวกรรมศาสตร์ สาขาวิชาพืชศาสตร์ สาขาวิชาสัตวศาสตร์ สาขาวิชาสัตวแพทยศาสตร์ ประเภทวิทยาศาสตร์สุขภาพ สาขาวิชาแพทยศาสตร์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์การแพทย์ สาขาวิชาเภสัชศาสตร์ สาขาวิชาทันตแพทยศาสตร์

สำนักศิลปกรรม

ประเภทวรรณศิลป์ สาขาวิชาตันติภาษา สาขาวิชานิรุกติศาสตร์ สาขาวิชาภาษาศาสตร์ สาขาวิชาวรรณกรรมพื้นเมือง สาขาวิชาวรรณกรรมร้อยแก้ว สาขาวิชาวรรณกรรมร้อยกรอง สาขาวิชาวรรณคดีเปรียบเทียบ สาขาวิชาภาษาไทย สาขาวิชาภาษาต่างประเทศ ประเภทสถาปัตยศิลป์ สาขาวิชาสถาปัตยกรรม สาขาวิชาภูมิสถาปัตยกรรม สาขาวิชานาวาสถาปัตยกรรม สาขาวิชาการผังเมือง

ประเภทวิจิตรศิลป์ สาขาวิชาจิตรกรรม สาขาวิชาประติมากรรม สาขาวิชานาฏกรรม สาขาวิชาดุริยางคกรรม สาขาวิชาภาพพิมพ์ สาขาวิชาสื่อผสม ประเภทประยุกต์ศิลป์ สาขาวิชามัณฑนศิลป์ สาขาวิชาอุตสาหกรรมศิลป์ สาขาวิชาจุลศิลป์

ผู้บริหาร

ผู้บริหารในราชบัณฑิตยสถานแบ่งเป็น 2 ฝ่าย คือ

• ฝ่ายราชบัณฑิต มี นายกราชบัณฑิตยสถาน เป็นผู้บริหารสูงสุด
• ฝ่ายข้าราชการประจำ มี เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน เป็นผู้บริหารสูงสุด

รายพระนามและรายนามนายกราชบัณฑิตยสถาน

1. สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
2. พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
3. ศาสตราจารย์อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ (12 เมษายน 2546–11 เมษายน 2548)
4. ศาสตราจารย์ชัยอนันต์ สมุทรวณิช (12 เมษายน 2548–11 เมษายน 2552)
5. ศาสตราจารย์พิเศษปัญญา บริสุทธิ์ (12 เมษายน 2552–11 เมษายน 2556)
6. ศาสตราจารย์พิเศษสันทัด โรจนสุนทร (12 เมษายน 2556–11 เมษายน 2558)

สมาชิก

สมาชิกของราชบัณฑิตยสถาน มี 3 ประเภทดังนี้

ภาคีสมาชิก

ภาคีสมาชิก ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ที่สมัครเข้าทำการร่วมกับราชบัณฑิตยสถาน และราชบัณฑิตยสถานได้รับสมัครเป็นภาคีสมาชิกของสำนักใดสำนักหนึ่งแล้ว จำนวนภาคีสมาชิกมีจำกัดได้ไม่เกิน 160 คน แบ่งเป็น สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง 40 คน สำนักวิทยาศาสตร์ 80 คน สำนักศิลปกรรม 40 คน ปัจจุบันมีภาคีสมาชิก 74 คน

ราชบัณฑิต

ราชบัณฑิต ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง โดยราชบัณฑิตจากทุกสำนักจะเป็นผู้คัดเลือกจากภาคีสมาชิก แล้วนำเสนอต่อนายกรัฐมนตรี เพื่อนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง มีได้จำกัดจำนวน ปัจจุบันมีราชบัณฑิตจำนวน 83 คน

ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์

ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ซึ่งนายกรัฐมนตรี โดยคำแนะนำของราชบัณฑิตยสถาน ได้นำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง โดยไม่จำกัดจำนวน ปัจจุบันมีราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จำนวน 3 คน

วิทยาการที่ราชบัณฑิตยสถานจัดเผยแพร่ทางเว็บไซต์

คลังความรู้

• วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
• สังคมศาสตร์
• ภาษา ศิลปะ วัฒนธรรม

หลักเกณฑ์ต่าง ๆ

• การทับศัพท์
  • • ภาษาอังกฤษ
    • ภาษาเยอรมัน
    • ภาษาฝรั่งเศส
    • ภาษาสเปน
    • ภาษาอิตาลี
    • ภาษารัสเซีย
    • ภาษาอาหรับ
    • ภาษาฮินดี
    • ภาษามลายู
    • ภาษาเวียดนาม
    • ภาษาจีน
    • ภาษาเกาหลี
    • ภาษาญี่ปุ่น
• การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
• การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
• การอ่านเครื่องหมาย
• การอ่านคำวิสามานยนาม
• เครื่องหมายวรรคตอน
• การเว้นวรรค
• การเขียนคำย่อ
• ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
• ชื่อทะเล
• ชื่อธาตุ
• ชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง
• ลักษณนาม
• ราชาศัพท์

สิ่งพิมพ์

• ราชบัณฑิตยสถานมีสิ่งพิมพ์ทางวิชาการเกือบทุกสาขาไว้จำหน่ายแก่ประชาชนทั่วไป

แหล่งข้อมูลอื่น

องค์กร

• เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ
• ราชบัณฑิตยสถาน ที่เฟซบุ๊ก

สิ่งพิมพ์

• รายชื่อหนังสือที่จัดพิมพ์เผยแพร่