ตราประจำจังหวัดของไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ตราประจำจังหวัดของไทย มีพัฒนาการมาจาก ตราประจำตำแหน่งของเจ้าเมือง ในสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ และตราประจำธงประจำกองลูกเสือ 14 มณฑล ในสมัยรัชกาลที่ 6 - 7 ในสมัยที่จอมพลแปลก พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรีนั้น รัฐบาลได้กำหนดให้แต่ละจังหวัด มีตราประจำจังหวัดของตนเอง ใช้เมื่อ พ.ศ. 2483 โดยกรมศิลปากรเป็นผู้ออกแบบตรา ตามแนวคิดที่แต่ละจังหวัดกำหนดไว้ ปัจจุบัน เมื่อมีการตั้งจังหวัดขึ้นใหม่ ก็จะมีการออกแบบตราประจำจังหวัดด้วยเสมอ แต่ตราของบางจังหวัดที่ใช้อยู่นั้น บางตราก็ไม่ใช่ตราที่กรมศิลปากรเป็นผู้ออกแบบ บางจังหวัดก็เปลี่ยนไปใช้ตราประจำจังหวัดเป็นแบบอื่นเสียก็มี บางที่ลักษณะของตรา ก็เพี้ยนไปจากลักษณะที่กรมศิลปากรออกแบบไว้ แต่ยังคงลักษณะหลักๆ ของตราเดิมไว้อยู่บ้างก็มี

ภาพตราประจำจังหวัด[แก้]

ตราประจำกรุงเทพมหานคร[แก้]

เขตการปกครอง ภาพตรา ระยะเวลาการใช้ คำอธิบาย หมายเหตุ
กรุงเทพมหานคร Seal of Bangkok Metro Authority.png พ.ศ. 2516 - รูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณเป็นสีเขียว ตามแบบภาพฝีพระหัตถ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์[1] ตรานี้ เคยใช้เป็นตราเทศบาลนครหลวงกรุงเทพธนบุรี โดยข้อความที่อยู่เหนือรูปพระอินทร์ทรงช้างนั้น เป็นคำว่า "เทศบาลนครหลวง"

ตราประจำจังหวัดในภาคเหนือ[แก้]

จังหวัด ภาพตรา ระยะเวลาการใช้ คำอธิบาย หมายเหตุ
จังหวัดกำแพงเพชร Seal Kamphaeng Phet.png พ.ศ. 2483 - รูปกำแพงเมืองมีใบเสมาประดับเพชร
จังหวัดเชียงราย Seal Chiang Rai.png พ.ศ. 2483 - รูปช้างสีขาวกับเมฆ ลายที่ขอบตรามีรูปนาคเกี้ยว
จังหวัดเชียงใหม่ Seal Chiang Mai.png พ.ศ. 2483 - รูปช้างเผือกยืนอยู่ในเรือนแก้ว ตรานี้ เป็นตราเดิม ในธงประจำกองลูกเสือ มณฑลพายัพ
จังหวัดตาก Seal Tak.png พ.ศ. 2483 - รูปสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงหลั่งทักษิโณทกเหนือคอช้าง
จังหวัดนครสวรรค์ Seal Nakhon Sawan.png พ.ศ. 2483 - รูปวิมาน 3 ยอด ตรานี้ ดัดแปลงจาก ตราในธงประจำกองลูกเสือ มณฑลนครสวรรค์
จังหวัดน่าน Seal Nan.png พ.ศ. 2483 รูปพระธาตุแช่แห้ง บนหลังโคอุสุภราช
จังหวัดพะเยา Seal Phayao.png พ.ศ. 2520 - รูปพระเจ้าตนหลวงวัดศรีโคมคำ ประทับเหนือกว๊านพะเยา มีช่อรวงข้าวประดับอยู่สองข้าง เบื้องบนมีลายกนกเปลว 7 ลายลอยอยู่
จังหวัดพิจิตร Seal Phichit.png พ.ศ. 2483 - รูปต้นโพธิ์ริมสระหลวง
จังหวัดพิษณุโลก Seal Phitsanulok.png ไม่มีข้อมูล รูปพระพุทธชินราช พระคู่บ้านคู่เมืองพิษณุโลก เดิมกรมศิลปากร ออกแบบให้ใช้ตราพระเจดีย์จุฬามณี อยู่เหนือลูกโลก 3 ลูก โดยหมายเอานามเมืองพิษณุโลก เป็นหลักในการผูกตรา
จังหวัดเพชรบูรณ์ Seal Phetchabun.png พ.ศ. 2483 - รูปเพชร กับภูเขา และไร่ยาสูบ
จังหวัดแพร่ Seal Phrae.png พ.ศ. 2483 - รูปพระธาตุช่อแฮบนหลังม้า
จังหวัดแม่ฮ่องสอน Seal Mae Hong Son.png พ.ศ. 2483 - รูปช้างเล่นน้ำ
จังหวัดลำปาง Seal Lampang.png พ.ศ. 2483 - รูปไก่ ยืนอยู่ในประตูมณฑปวัดพระธาตุลำปางหลวง
จังหวัดลำพูน Seal Lamphun.png พ.ศ. 2483 - รูปพระบรมธาตุหริภุญไชย
จังหวัดสุโขทัย Seal Sukhothai.png พ.ศ. 2483 - รูปพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ประทับบนพระแท่นมนังคศิลาอาสน์
จังหวัดอุตรดิตถ์ Seal Uttaradit.png พ.ศ. 2483 - รูปมณฑปประดิษฐานพระแท่นศิลาอาสน์ มีลวดลายกนกประกอบ
จังหวัดอุทัยธานี Seal Uthaithani.png พ.ศ. 2520 รูปศาลสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก เบื้องหลังคือเขาสะแกกรัง เดิมจังหวัดใช้ตราเขาสะแกกรัง และพระอาทิตย์อุทัย

ตราประจำจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ[แก้]

จังหวัด ภาพตรา ระยเวลาการใช้ คำอธิบาย หมายเหตุ
จังหวัดกาฬสินธุ์ Seal Kalasin.png พ.ศ. 2490 - รูปติณชาติ บึงน้ำสีดำ ภูเขา และเมฆ
จังหวัดขอนแก่น Seal Khon Kaen.png พ.ศ. 2483 - รูปพระเจดีย์ก่อไว้บนตอไม้ หมายถึง พระธาตุขามแก่น
จังหวัดชัยภูมิ Seal Chaiyaphum.png พ.ศ. 2483 - รูปธงสามชาย อันเป็นธงชัยประจำกองทัพสมัยโบราณ
จังหวัดนครพนม Seal Nakhon Phanom.png พ.ศ. 2483 - รูปพระธาตุพนม
จังหวัดนครราชสีมา SealNakhonRatchasimaNew.png พ.ศ. 2483 - รูปอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารีหน้าประตูชุมพล
จังหวัดบึงกาฬ ตราประจำจังหวัดบึงกาฬ พ.ศ. 2554 - รูปภูทอก บึงโขงหลง และต้นไม้[2]
จังหวัดบุรีรัมย์ Seal Buriram.png พ.ศ. 2483 รูปเทพยดาฟ้อนรำหน้าปราสาทหินพนมรุ้ง
จังหวัดมหาสารคาม Seal Maha Sarakham.png พ.ศ. 2483 - รูปทุ่งนาและต้นราชพฤกษ์ หรือ ต้นคูน
จังหวัดมุกดาหาร Seal Mokdahan.png พ.ศ. 2525 - รูปปราสาทสองนางสถิต ประดิษฐานแก้วมุกดาหาร ตรานี้กรมศิลปากรไม่ได้เป็นผู้ออกแบบ
จังหวัดยโสธร Seal Yasothon.png พ.ศ. 2515 - รูปพระธาตุอานนท์พระธาตุคู่บ้านคู่เมืองในวัดมหาธาตุ มีสิงห์ขนาบสองข้าง มาจากชื่อ ที่ตั้งเมืองเมื่อแรกสร้าง คือบ้านสิงห์ท่า เหนือรูปดอกบัวบาน หมายถึงแยกมาจากจังหวัดอุบลราชธานี รัศมีบนยอดแปดแฉก หมายถึงแปดอำเภอของจังหวัด
จังหวัดร้อยเอ็ด ตราประจำจังหวัดร้อยเอ็ด1.jpg พ.ศ. 2545 - รูปศาลหลักเมือง บนเกาะกลางบึงพลาญชัย เบื้องหลังเป็นรูปพระมหาเจดีย์ชัยมงคล โดยมีกรอบวงกลมเป็นรูปรวงข้าวล้อมรอบ เดิมตราจังหวัดร้อยเอ็ด มีเพียงรูปศาลหลักเมือง บนเกาะกลางบึงพลาญชัยเท่านั้น ส่วนปีที่ใช้ตราปัจจุบัน อ้างตามประกาศในราชกิจจานุเบกษาซึ่งออกแบบโดยนายรังสรรค์ ต้นทัพไทย
จังหวัดเลย Seal Loei.png พ.ศ. 2483 - รูปพระธาตุศรีสองรัก เบื้องหลังเป็นทิวเขา
จังหวัดศรีสะเกษ Seal Sisaket.png พ.ศ. 2512 - รูปปรางค์กู่ มีดอกลำดวน 6 กลีบรองรับอยู่เบื้องล่าง เดิมจังหวัดใช้ตราปราสาทเขาพระวิหาร ต่อมาได้เปลี่ยนตราใหม่ เพราะไทยเสียปราสาทเขาพระวิหารให้กัมพูชา ตามคำตัดสินของศาลโลกเมื่อ พ.ศ. 2505 การจะใช้ตราเดิมต่อไปจึงเป็นการไม่สมควร
จังหวัดสกลนคร Seal Sakon Nakhon.png พ.ศ. 2483 - รูปพระธาตุเชิงชุม หน้าหนองหานหลวงและดอนสวรรค์
จังหวัดสุรินทร์ Seal Surin.png พ.ศ. 2483 - รูปพระอินทร์ ประทับบนแท่นศีรษะช้างเอราวัณ หน้าปราสาทหินศรีขรภูมิ เดิมเรียกปราสาทหินศรีขรภูมิว่า ปราสาทหินบ้านระแงง
จังหวัดหนองคาย

SealNongKhaiNew.png

พ.ศ. 2483 - รูปกอไผ่ริมหนองน้ำ
จังหวัดหนองบัวลำภู Seal Nongbualamphu.png พ.ศ. 2537 - รูปพระบรมรูปสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ประทับยืนหน้าศาล เบื้องหลังเป็นหนองบัวลำภู ในระยะแรก ตราที่ทางจังหวัดออกแบบเอง มีเฉพาะรูปศาลสมเด็จพระนเรศวรในวงกลมเท่านั้น
จังหวัดอุดรธานี Seal Udon Thani.png พ.ศ. 2483 รูปท้าวเวสสุวัณหรือท้าวกุเวร เทพเจ้าประจำทิศเหนือ ตรานี้เป็นตราเดิม ในธงประจำกองลูกเสือ มณฑลอุดร
จังหวัดอุบลราชธานี Seal Ubon Ratchathani.png พ.ศ. 2483 - รูปดอกบัวบานชูช่อพ้นน้ำ
จังหวัดอำนาจเจริญ Seal Amnatcharoen.png พ.ศ. 2537 - รูปพระมงคลมิ่งเมือง พระพุทธรูปสำคัญประจำจังหวัด ก่อนหน้านี้ทางจังหวัดใช้ตราอีกแบบหนึ่ง แต่มีลักษณะคล้ายตราในปัจจุบัน

ตราประจำจังหวัดในภาคกลาง[แก้]

หมายเหตุ ภาคกลางในที่นี้หมายถึงภาคกลางตามการแบ่งเขตของกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

จังหวัด ภาพตรา ระยเวลาการใช้ คำอธิบาย หมายเหตุ
จังหวัดกาญจนบุรี Seal Kanchanaburi.png พ.ศ. 2483 - รูปด่านพระเจดีย์สามองค์ แบบที่จังหวัดใช้อยู่ในปัจจุบัน มีการเพิ่มชื่อจังหวัด เป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ไว้ที่ขอบภาพด้วย
จังหวัดฉะเชิงเทรา Seal Chachoengsao.png พ.ศ. 2550 - รูปพระอุโบสถหลังใหม่วัดโสธรวรารามวรวิหาร ตราเดิมเป็นรูปพระอุโบสถหลังเก่าของวัดโสธรวรารามวรวิหาร
จังหวัดจันทบุรี Seal Chanthaburi.png พ.ศ. 2483 - รูปกระต่ายในดวงจันทร์ ตรานี้เป็นตราเดิม ในธงประจำกองลูกเสือมณฑลจันทบุรี
จังหวัดชลบุรี Seal Chonburi.png พ.ศ. 2483 - รูปเขาสามมุกริมทะเลอ่าวไทย
จังหวัดชัยนาท Seal Chainat.png พ.ศ. 2483 - รูปธรรมจักรหน้าภูเขา ซึ่งหมายเอาได้ทั้งเขาสรรพยาและเขาธรรมามูล แบบที่จังหวัดใช้ในปัจจุบัน เพิ่มตราครุฑไว้ที่ส่วนล่างของตราด้วย
จังหวัดตราด Seal Trat.png ไม่มีข้อมูล รูปโป๊ะ เรือใบ และเกาะช้าง เดิมจังหวัดใช้ตรารูปเรือหลวงตราด เพื่อเป็นอนุสรณ์ในยุทธนาวีเกาะช้าง
จังหวัดนครนายก Seal Nakhon Nayok.png พ.ศ. 2483 - รูปช้างชูรวงข้าว เบื้องหลังเป็นลอมฟาง ใน พ.ศ. 2545 ตราของจังหวัด ที่ประกาศอยู่ในราชกิจจานุเบกษา ได้เพิ่มแถบชื่อจังหวัดและลายขอบตรา โดยตัดองค์ประกอบ ที่อยู่เบื้องหลังรูปช้างชูรวงข้าวออกทั้งหมด
จังหวัดนครปฐม Seal Nakhon Pathom.png พ.ศ. 2483 - รูปพระปฐมเจดีย์ ประดับด้วยเครื่องหมายเลข 4 ไทยในพระมหาพิชัยมงกุฎ ตรานี้เป็นตราเดิม ในธงประจำกองลูกเสือมณฑลนครชัยศรี
จังหวัดนนทบุรี Seal Nonthaburi.png พ.ศ. 2483 - รูปหม้อน้ำลายวิจิตร
จังหวัดปทุมธานี Seal Pathum Thani.png พ.ศ. 2483 - รูปบัวหลวงและช่อรวงข้าวชูช่อเหนือน้ำ ตราที่จังหวัดใช้ในปัจจุบันเขียนขึ้นใหม่ โดยเพิ่มแถบชื่อจังหวัด ไว้ที่ส่วนล่างของตรา
จังหวัดปราจีนบุรี Seal Prachinburi.png พ.ศ. 2483 - รูปต้นพระศรีมหาโพธิ์
จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ Seal Prachuap Khiri Khan.png พ.ศ. 2483 - รูปพระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ และมีภาพเกาะหลักอยู่เบื้องหลัง
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา Seal Ayutthaya.png พ.ศ. 2483 - รูปสังข์ทักษิณาวัตร ประดิษฐานบนพานแว่นฟ้า ในปราสาทใต้ต้นหมัน ตรานี้เป็นตราเดิม ในธงประจำกองลูกเสือมณฑลอยุธยา
จังหวัดเพชรบุรี Seal Phetchaburi.png พ.ศ. 2483 - รูปทุ่งนา ต้นตาลโตนด และพระนครคีรี หรือเขาวัง
จังหวัดระยอง Seal Rayong.png พ.ศ. 2483 - รูปพลับพลาที่ประทับของรัชกาลที่ 5 บนเกาะเสม็ด
จังหวัดราชบุรี Seal Ratchaburi.png 9 มิถุนายน พ.ศ. 2509 - รูปเครื่องราชกกุธภัณฑ์ 2 ชนิด คือ ฉลองพระบาทเชิงงอน และพระแสงขรรค์ชัยศรี รูปฉลองพระบาท มีที่มาจากตราในธงประจำกองลูกเสือ มณฑลราชบุรี (ก่อนหน้านี้ทางจังหวัด ใช้ตรารูปเขางู มีงูล้อมรอบ)
จังหวัดลพบุรี Seal Lopburi.png พ.ศ. 2483 - รูปพระนารายณ์สี่กร ประทับยืนหน้าพระปรางค์สามยอด
จังหวัดสมุทรปราการ Seal Samut Prakan.png พ.ศ. 2483 - รูปพระสมุทรเจดีย์
จังหวัดสมุทรสงคราม Seal Samut Songkhram.png พ.ศ. 2483 - รูปกลองลอยน้ำ
จังหวัดสมุทรสาคร Seal Samut Sakhon.png พ.ศ. 2483 - รูปสำเภาจีนในแม่น้ำท่าจีน
จังหวัดสระแก้ว Seal Sakaeo.png พ.ศ. 2536 - รูปพระพุทธรูปปางสรงสรีระ ประทับยืนบนดอกบัว ด้านหลังเป็นภาพพระอาทิตย์ยามรุ่ง ตอนกลางเป็นภาพปราสาทเขาน้อยสีชมพู ตรานี้กรมศิลปากรไม่ได้เป็นผู้ออกแบบ
จังหวัดสระบุรี Seal Saraburi.png พ.ศ. 2483 - รูปมณฑปพระพุทธบาทสระบุรี ตรานี้ เขียนขึ้นจากภาพถ่ายจริง ของมณฑปพระพุทธบาทสระบุรี
จังหวัดสิงห์บุรี Seal Sing Buri 2545.png พ.ศ. 2547 - รูปอนุสาวรีย์วีรชนค่ายบางระจันในวงกลม ขอบวงกลมเป็นแถบสีธงชาติ[3] เดิมทางจังหวัดใช้ตรารูปค่ายบางระจัน
จังหวัดสุพรรณบุรี Seal Suphanburi.png พ.ศ. 2483 - รูปการทำยุทธหัตถี ระหว่างสมเด็จพระนเรศวรมหาราช และพระมหาอุปราชมังกะยอชวา ที่ตำบลหนองสาหร่าย เมื่อ พ.ศ. 2135
จังหวัดอ่างทอง Seal Ang Thong.png พ.ศ. 2483 - รูปรวงข้าวในอ่างน้ำสีทอง

ตราประจำจังหวัดในภาคใต้[แก้]

จังหวัด ภาพตรา ระยเวลาการใช้ คำอธิบาย หมายเหตุ
จังหวัดกระบี่ Seal Krabi.png พ.ศ. 2483 - รูปกระบี่ไขว้ เบื้องหลังเป็นรูปภูเขาและทะเล
จังหวัดชุมพร Seal Chumphon.png พ.ศ. 2483 - รูปเทวสตรียืนประทานพรหน้าค่าย มีต้นมะเดื่อขนาบอยู่ 2 ข้าง
จังหวัดตรัง Seal Trang.png พ.ศ. 2483 - รูปกระโจมไฟ ท่าเรือ และลูกคลื่นในท้องทะเล
จังหวัดนครศรีธรรมราช Seal Nakhon Si Thammarat.png พ.ศ. 2483 - รูปพระบรมธาตุเมืองนครศรีธรรมราช มีตรา 12 นักษัตรล้อมรอบ
จังหวัดนราธิวาส Seal Narathiwat.png พ.ศ. 2520 - รูปเรือกอและกางใบแล่นรับลมเต็มที่ ภายในใบเรือเป็นรูปช้างเผือกทรงเครื่องคชาภรณ์ รูปช้างนั้นหมายถึงพระศรีนรารัฐราชกิริณีฯ ช้างสำคัญซึ่งจังหวัดนราธิวาสได้น้อมเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เมื่อ พ.ศ. 2520 จังหวัดนราธิวาส มีการเปลี่ยนแปลงตรามาแล้ว 2 ครั้ง ครั้งแรกใช้ตรารูปใบเรือขึงอยู่บนพื้น ภายในมีภาพกริชคดและพญานาคอยู่ เบื้องหลังเป็นรูปอาทิตย์อุทัย ต่อมาเปลี่ยนเป็นรูปคนงานกรีดยางพารา
จังหวัดปัตตานี Seal Pattani.png พ.ศ. 2483 - รูปปืนใหญ่ศรีปัตตานีหรือนางพญาตานี
จังหวัดพังงา Seal Phang Nga.png ไม่มีข้อมูล รูปเรือขุดเหมือง เขารูปช้าง และเกาะตะปู ภาพตรานี้เป็นตราที่ได้ประกาศรับรอง ให้ใช้เป็นตราราชการ ตามประกาศราชกิจจานุเบกษา เมื่อ พ.ศ. 2545 แต่จะมีการปรับปรุงแบบจากตราเดิม ซึ่งไม่มีรูปเกาะตะปู เมื่อใดนั้นไม่ทราบ
จังหวัดพัทลุง Seal Phattalung.png พ.ศ. 2483 - รูปเขาอกทะลุ
จังหวัดภูเก็ต Seal Phuket.png พ.ศ. 2528 - รูปอนุสาวรีย์ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร วาดจากของจริง ตราเดิมที่กรมศิลปากรออกแบบไว้ เป็นรูปสองวีรสตรี คือ ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร ยืนถือดาบ เบื้องหลังเป็นภาพเกาะถลาง
จังหวัดระนอง Seal Ranong.png พ.ศ. 2483 - รูปปราสาทตั้งอยู่บนภูเขา มีรูปเลข 5 ไทย ประดิษฐานอยู่บนพานแว่นฟ้า
จังหวัดสตูล Seal Satun.png พ.ศ. 2483 - รูปพระสมุทรเทวาประทับนั่งบนแท่นหิน เบื้องหลังเป็นพระอาทิตย์อัสดง
จังหวัดสงขลา Seal Songkhla.png พ.ศ. 2483 - รูปขอนสังข์วางอยู่บนพานแว่นฟ้า ตรานี้เป็นตราเดิม ในธงประจำกองลูกเสือมณฑลนครศรีธรรมราช
จังหวัดสุราษฎร์ธานี Seal Surat Thani.png พ.ศ. 2483 - รูปพระบรมธาตุไชยา
จังหวัดยะลา Seal Yala.png พ.ศ. 2483 - รูปคนงานทำเหมืองดีบุก

ตราประจำจังหวัดในอดีต[แก้]

จังหวัด ภาพตรา ระยเวลาการใช้ คำอธิบาย หมายเหตุ
จังหวัดพระนคร Seal Phra Nakhon.png พ.ศ. 2483-2514 รูปพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
จังหวัดธนบุรี Seal Thonburi Province.png พ.ศ. 2483-2514 รูปพระปรางค์วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร
จังหวัดพระตะบอง Seal Phratabong Province.png พ.ศ. 2484-2489 รูปพระยาโคตรบองเงื้อกระบองทำท่าจะขว้าง
จังหวัดพิบูลสงคราม Seal Phibunsongkhram Province.png พ.ศ. 2484-2489 รูปอนุสาวรีย์ไก่กางปีก
จังหวัดลานช้าง Seal Lan Chang Province.png พ.ศ. 2484-2489 รูปโขลงช้างยืนอยู่กลางลานกว้าง
จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ ไม่มีภาพ พ.ศ. 2484-2489 รูปปราสาทวัดภู ในหนังสือตราประจำจังหวัด กรมศิลปากรจัดพิมพ์ พ.ศ. 2542 ไม่ได้ตีพิมพ์ภาพไว้ มีแต่ข้อความบรรยายลักษณะตราเท่านั้น

อ้างอิง[แก้]

ดูเพิ่ม[แก้]