ภาษายะไข่

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
ภาษายะไข่
ရခိုင်စာ (ภาษาเขียน)
ရခိုင်စကား (ภาษาพูด)
ออกเสียงสัทอักษรสากล: [ɹəkʰàiɴzà] หรือ สัทอักษรสากล: [ɹəkʰàiɴ zəɡá]
ประเทศที่มีการพูดพม่า บังกลาเทศ อินเดีย
จำนวนผู้พูด765,000 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
รหัสภาษา
ISO 639-3rki

ภาษายะไข่ (Rakhine) หรือภาษาอาระกัน มีผู้พูดทั้งหมด 765,000 คน พบในพม่า 730,000 คน (พ.ศ. 2544) ในรัฐยะไข่ พบในบังกลาเทศ 35,000 คน (พ.ศ. 2550) จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต กลุ่มภาษาทิเบต-พม่า สาขาพม่า-โลโล สาขาย่อยพม่า เป็นภาษาที่ยังคงลักษณะของภาษาพม่าดั้งเดิมไว้ คือยังคงเสียง /ร/ ไว้ได้ ในขณะที่ภาษาพม่าสำเนียงอื่นๆ ออกเสียงเป็น /ย/ ภาษายะไข่มีเสียงสระเปิด /ə/ มาก ตัวอย่างเช่นคำว่าเงินเดือน (လခ) ภาษาพม่ามาตรฐานออกเสียงว่า [la̰ɡa̰] ส่วนภาษายะไข่ออกเสียงว่า [ləkha̰]

ต่อไปนี้เป็นเสียงพยัญชนะ สระที่แตกต่างไปในภาษายะไข่:[1][2]

ภาษาเขียน ภาษาพม่ามาตรฐาน ภาษายะไข่ หมายเหตุ
-စ် /-iʔ/ /-aiʔ/ e.g. စစ် ("genuine") และ စိုက် ("พืช") ออกเสียงเป็น[saiʔ] ในภาษายะไข่
ိုက် /-aiʔ/
-က် -ɛʔ -ɔʔ
-ဉ် /-iɴ/ /-aiɴ/ e.g. ဥယျာဉ် ("สวน"), ภาษาพม่า [ṵ jìɴ][wəjàiɴ].
ออกเสียงได้หลายอย่าง
ในบางคำเป็น/-ɛɴ/ (เช่น ဝိညာဉ် "วิญญาณ", จากภาษาพม่า[wèiɴ ɲìɴ][wḭ ɲɛ̀ɴ]).
ในบางคำเป็น/-i -e/ (e.g. ညှဉ်း "oppress", จากภาษาพม่า[ɲ̥íɴ][ɲ̥í, ɲ̥é]).
ိုင် /-aiɴ/
-င် /-iɴ/ /-ɔɴ/
-န် ွန် /-aɴ -uɴ/ ွန် เป็น /-wɔɴ/
-ည် /-i, -e, -ɛ/ /-e/ มีข้อยกเว้น บางแห่งออกเสียงเป็น/-aiɴ/, คล้าย ကြည် ("ชัดเจน"), ออกเสียง [kràiɴ]
-ေ /-e/ /-i/ เช่น ချီ ("carry") และ ချေ ("ยกเลิก") ออกเสียงเป็น[tɕʰì] และ [tɕʰè] ตามลำดับในภาษาพม่า แต่รวมเป็น[tɕʰì] ในภาษายะไข่
-တ် ွတ် /-aʔ -uʔ/ /-aʔ/
ိန် /-eiɴ/ /-iɴ/
-ုန် /-ouɴ/ /-uɴ/
เริ่มด้วยเสียงนาสิก+ -ီ
เริ่มด้วยเสียงนาสิก+ -ေ
/-i/ /-eiɴ/ เช่น နီ ("แดง") เป็น [nì] ในภาษาพม่าแต่[nèiɴ] ในภาษายะไข่
ในบางคำไม่ได้เปลี่ยนไปจากภาษายะไข่ (เช่น မြေ "แผ่นดิน", มักจะออกเสียง[mrì], ไม่ใช่ [mrèiɴ], หรือ အမိ "แม่", มักจะออกเสียง [əmḭ], ไม่ใช่ [əmḛiɴ]
มีข้อยกเว้นเมื่อเสียงนาสิกเป็น/-eiɴ-/ โดยไม่ได้ขึ้นต้นด้วยเสียงนาสิก(e.g. သီ "thread", จากภาษาพม่า[θì][θèiɴ]).
เริ่มด้วยเสียงนาสิก+ -ု -ူ -ူး /-u/ /-ouɴ/ เช่น နု ("tender") เป็น [nṵ] ในภาษาพม่าแต่[no̰uɴ] ในภาษายะไข่
ွား /-wá/ /-ɔ́/ เช่น ဝါး ("ไผ่") เป็น [wá] ในภาษาพม่าแต่ [wɔ́] ในภาษายะไข่
ြွ /-w-/ /-rw-/ พบในบางคำ (เช่น မြွေ ("งู") เป็น [mwè] ในภาษาพม่าแต่ [mrwèiɴ] ในภาษายะไข่)
ရှ- /ʃ-/ /hr-/
ချ- /tɕʰ-/ /ʃ-/ เกิดขึ้นบางครั้ง (เช่น ချင် ("ต้องการ") เป็น [tɕʰìɴ] ในภาษาพม่าแต่[ʃɔ̀ɴ]~[tɕʰɔ̀ɴ] ในภาษายะไข่)
တ-ရ- /t- d-/ /r-/ เช่นอนุภาคแสดงปัจจุบันกาลတယ် ([dɛ̀]) เกี่ยวข้องกับရယ် ([rɛ̀]) ในภาษายะไข่

เช่น อนุภาคแสดงพหูพจน์တို့ ([do̰]) เกี่ยวข้องกับရို့ ([ro̰]) ในภาษายะไข่

ရှ- ယှ- ယျှ- /ʃ-/ /h-/ พบในบางคำเท่านั้น
-ယ် ဲ -e


อ้างอิง[แก้]

  1. Okell, John (1995). "Three Burmese Dialects" (PDF). Cite journal requires |journal= (help)
  2. Houghton, Bernard (1897). "The Arakanese Dialect of the Burman Language". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland: 453–461. doi:July+1897 Check |doi= value (help). JSTOR 25207880.
  • Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]