เสียงพยัญชนะนาสิก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

เสียงพยัญชนะนาสิก เป็นเสียงพยัญชนะที่เกิดจากการหย่อนเพดานอ่อนในปาก แล้วปล่อยอากาศอย่างอิสระออกทางจมูก อวัยวะในช่องปากรูปแบบต่าง ๆ ทำหน้าที่สั่นพ้องเสียงให้ก้อง แต่อากาศจะไม่ออกมาทางช่องปากเพราะถูกกักด้วยริมฝีปากหรือลิ้น นอกจากนี้ยังมีเสียงพยัญชนะอื่นที่ออกเสียงขึ้นจมูก (nasalized) ซึ่งพบได้ยาก

คำอธิบาย[แก้]

โดยหลักการแห่งการเกิดเสียง เสียงนาสิกเป็นเสียงกลุ่มซอนอแรนต์ (sonorant) ซึ่งหมายความว่าเสียงกลุ่มนี้จะไม่ปิดกั้นลมออก และเป็นเสียงก้องเสมอในแทบทุกภาษา เว้นแต่ภาษาไอซ์แลนด์กับภาษาเวลส์ที่มีแบบเสียงไม่ก้อง (ในขณะที่เสียงกลุ่มออบสตรูนต์ (obstruent) คือเสียงที่ปิดกั้นลมออก หรือปล่อยอากาศปริมาณน้อย และมีทั้งเสียงก้องและไม่ก้อง) อย่างไรก็ตามเสียงนาสิกต่าง ๆ ก็ถือว่าเป็นเสียงกักบนฐานที่เกิด เพราะการไหลของอากาศผ่านปากหยุดโดยสิ้นเชิง แต่ในขณะเดียวกันก็ปล่อยอากาศออกทางจมูกแทน จึงสามารถเรียกได้ว่าเสียงนาสิกมีพฤติกรรมที่เหมือนทั้งซอนอแรนต์และทั้งออบสตรูนต์ โดยทั่วไปเสียงนาสิกจะพิจารณาว่าเป็นซอนอแรนต์ตามคำอธิบาย แต่ในหลายภาษาเสียงนาสิกพัฒนามาจากหรือพัฒนาไปเป็นเสียงพยัญชนะกัก เสียงนาสิกมีแถบของพลังงานอยู่ที่ประมาณ 200 ถึง 2,000 เฮิรตซ์

เสียงไม่ก้อง เสียงก้อง
คำอธิบาย IPA SAMPA เสียงไทย คำอธิบาย IPA SAMPA เสียงไทย
เสียงนาสิก ริมฝีปาก ไม่ก้อง [m̥] หรือ [m̊] [m_0] เสียงนาสิก ริมฝีปาก ก้อง [m] [m] [ม]
เสียงนาสิก ริมฝีปากกับฟัน ไม่ก้อง [ɱ̥] หรือ [ɱ̊] [F_0] เสียงนาสิก ริมฝีปากกับฟัน ก้อง [ɱ] [F]
เสียงนาสิก ฟัน ไม่ก้อง [n̪̥] หรือ [n̪̊] [n_d_0] เสียงนาสิก ฟัน ก้อง [n̪] [n_d]
เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก ไม่ก้อง 1 [n̥] หรือ [n̊] [n_0] เสียงนาสิก ปุ่มเหงือก ก้อง 1 [n] [n] [น]
เสียงนาสิก ปลายลิ้นม้วน ไม่ก้อง [ɳ̥] หรือ [ɳ̊] [n`_0] เสียงนาสิก ปลายลิ้นม้วน ก้อง [ɳ] [n`] ([ณ])
เสียงนาสิก เพดานแข็ง ไม่ก้อง [ɲ̥] หรือ [ɲ̊] [J_0] เสียงนาสิก เพดานแข็ง ก้อง [ɲ] [J] ([ญ])
เสียงนาสิก เพดานอ่อน ไม่ก้อง [ŋ̥] หรือ [ŋ̊] [N_0] เสียงนาสิก เพดานอ่อน ก้อง [ŋ] [N] [ง]
เสียงนาสิก ลิ้นไก่ ไม่ก้อง [ɴ̥] หรือ [ɴ̊] [N\_0] เสียงนาสิก ลิ้นไก่ ก้อง [ɴ] [N\]
  1. ^  สัญลักษณ์ [n] โดยปกติก็ใช้แทนเสียงนาสิกฐานฟันด้วยเช่นกัน (มากกว่าที่จะเป็น [n̪]) ในภาษาที่ออกเสียงไม่แตกต่างจากเสียงนาสิกฐานปุ่มเหงือก

เสียงนาสิก ปลายลิ้นม้วน ก้อง [ɳ] เป็นเสียงปกติในกลุ่มภาษาอินโด-อารยัน

เสียงนาสิก เพดานแข็ง ก้อง [ɲ] เป็นเสียงปกติในภาษาแถบยุโรปอาทิ ภาษาสเปน ñ, ภาษาฝรั่งเศสและภาษาอิตาลี gn, ภาษาคาตาลัน ภาษาฮังการี และภาษาลูกันดา ny, ภาษาเช็กและภาษาสโลวัก ň, ภาษาโปแลนด์ ń, ภาษาออกซิตันและภาษาโปรตุเกส nh, ภาษาเซอร์เบีย ภาษาโครเอเชีย ภาษาบอสเนีย และภาษามอนเตเนโกร nj เป็นต้น

เสียงนาสิก เพดานอ่อน ก้อง [ŋ] มักเขียนแทนด้วยอักษรละติน ng

ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ภาษาเยอรมัน ภาษาจีนกลาง ฯลฯ ล้วนมีเสียง [m], [n] และ [ŋ] แต่บางภาษาก็มีมากกว่านั้น เช่นภาษาทมิฬมีอักษรแต่ละตัวแทนเสียง [m], [n̪], [n], [ɳ], [ɲ] และ [ŋ] ได้แก่ ம, ந, ன, ண, ஞ และ ங ตามลำดับ

ภาษาคาตาลัน ภาษาออกซิตัน ภาษาสเปน และภาษาอิตาลีมีเสียง [m], [n], [ɲ] เป็นหน่วยเสียง (phoneme) และมี [ɱ], [ŋ] เป็นเสียงแปร (allophone) (สำเนียงภาษาสเปนในอเมริกาบางสำเนียง ไม่มีเสียงนาสิกฐานเพดานแข็ง มีแต่เพียงเสียงนาสิกที่ลิ้นส่วนหน้าสู่เพดานแข็ง (palatalized nasal) [nʲ] นย เหมือนในคำอังกฤษ canyon)

คำว่า เสียงหยุดนาสิก มักจะถูกย่อเหลือเพียงแค่ เสียงนาสิก อย่างไรก็ตามก็มีเสียงนาสิกอื่น ๆ เช่น เสียงเสียดแทรกนาสิก เสียงสะบัดลิ้นนาสิก และเสียงสระนาสิก เช่นในภาษาฝรั่งเศส ภาษาโปรตุเกส ภาษาคาตาลัน (บางสำเนียง) ภาษาโยรูบา ภาษากเบ ภาษาโปแลนด์ และภาษาสโลวีเนียสำเนียงลยูบลยานา ในสัญลักษณ์สัทอักษรสากล เสียงสระนาสิกแสดงด้วยเครื่องหมายทิลเดอ (~) ไว้เหนือสระ เช่น คำฝรั่งเศส sang [sɑ̃] ออกเสียงคล้าย ซอง แต่ไม่ใช่เสียงสะกด

ภาษาที่ไม่มีเสียงนาสิก[แก้]

ภาษาเพียงส่วนน้อยประมาณ 2.3% ของโลก ไม่มีเสียงพยัญชนะนาสิก [1] Ferguson จึงตั้งข้อสังเกตว่าทุกภาษาจะต้องมีเสียงพยัญชนะนาสิกเป็นหลักอย่างน้อยหนึ่งเสียง [2] เมื่อมีภาษาใดภาษาหนึ่งถูกจัดว่าไม่มีเสียงพยัญชนะนาสิกแล้ว เสียงนาสิกที่เกิดขึ้นจะถือว่าเป็นเสียงแปร คือไม่ใช่รูปแบบทางทฤษฎีที่จะยอมรับได้ว่าเสียงนาสิกเป็นเสียงพื้นฐานของภาษานั้น

อ้างอิง[แก้]

  1. Maddieson, Ian. 2008. Absence of Common Consonants. In: Haspelmath, Martin & Dryer, Matthew S. & Gil, David & Comrie, Bernard (eds.) The World Atlas of Language Structures Online. Munich: Max Planck Digital Library, chapter 18. Available online at http://wals.info/feature/18. Accessed on 2008-09-15.
  2. Ferguson (1963) 'Assumptions about nasals', in Greenberg (ed.) Universals of Language, pp 50-60.
  • Ladefoged, Peter; Ian Maddieson (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8. 
  • Saout, J. le (1973) 'Languages sans consonnes nasales', Annales de l Université d'Abidjan, H, 6, 1, 179-205.
  • Williamson, Kay (1989) 'Niger-Congo overview', in Bendor-Samuel & Hartell (eds.) The Niger-Congo Languages, 3-45.