เจ้าจอมมารดาตานี ในรัชกาลที่ 1

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
เจ้าจอมมารดาตานี
คู่สมรสพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
บุตรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจงกล
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์
บิดามารดาเจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค)
คุณลิ้ม

เจ้าจอมมารดาตานี เป็นธิดาของเจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) และคุณลิ้ม ในช่วงเวลาที่เจ้าจอมมารดาตานีเกิดนั้นเป็นเวลาเดียวกับ พระยาจ่าแสนยากร (เสน) (ยศขณะนั้น) ปู่ของท่านกลับมาจากราชการทัพที่เมืองตานี ท่านจึงได้ชื่อว่า ตานี

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชเสด็จขึ้นครองราชสมบัติ เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค)ได้ถวายคุณตานีเพื่อเข้าเป็นบาทบริจาริกาในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ท่านเป็นเจ้าจอมที่เป็นที่โปรดปรานคนหนึ่ง ในพระราชวังฝ่ายในออกนามเจ้าจอมตานีว่า เจ้าคุณวัง เจ้าจอมตานีมีพี่น้องร่วมบิดาซึ่งได้ถวายตัวต่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชอีกหลายคน เช่น เจ้าจอมนกเกิดจากคุณมิ่ง เจ้าจอมส้มเกิดจากคุณฉิม เจ้าจอมชูเกิดจากคุณดุ๊ และเจ้าจอมจิตรเกิดจากคุณกอง

หลังจากที่เจ้าจอมตานีประสูติพระราชโอรสพระราชธิดา 2 พระองค์ คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ และ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจงกล จึงได้รับเลื่อนเป็น เจ้าจอมมารดาตานี

ราชินิกูลบุนนาคในชั้นนี้ที่เป็นบุตรของ เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา ได้แก่สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ขุนนางชั้นผู้ใหญ่ในสกุลบุนนาค ของสยามในสมัย รัตนโกสินทร์ ในช่วงรัชสมัย รัชกาลที่สองถึงรัชกาลที่ห้า สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) มีบทบาทในการอัญเชิญ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขึ้นครองสิริราชสมบัติ และได้รับเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ พ.ศ. 2411-พ.ศ. 2416

สกุลบุนนาคสายตรงจากและสายที่แตกออกไปนั้นได้แก่ เจ้าพระยาสุรวงษ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) พระยาประภากรวงศ์วรวุฒิภักดี เจ้าคุณพระประยุรวงศ์ (เจ้าคุณจอมมารดาแพ ในรัชกาลที่ 5) เจ้าจอมมารดาโหมด ในรัชกาลที่ 5 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ คุณหญิง เล็ก บุนนาค พระชนนี ใน พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข หม่อมแม้น ภานุพันธุ์ ณ อยุธยา หม่อมห้ามสะใภ้หลวงใน สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช

ในปัจจุบันสายที่แตกออกมาจาก เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ที่รับราชการ เช่นพ.ต.ท. กนุท (บุนนาค) ชำนาญกิจ บุตรของอุไร อิศรางกูร ณ อยุธยา ทิพย์ เทพหัสดิน ณ อยุธยา และ ยสฬิ์ศิวะ อิสรสิงหนาท (บุนนาค) สายราชสกุลอิศรางกูร เป็นคณะทำงาน กระทรวงยุติธรรม อิสรสิงหนาท เป็นนามสกุลส่วนนึงในพระนามของสมเด็จกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท พระอนุชาธิราชร่วมพระชนกชนนีกับพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

สำหรับผู้ที่จะเป็นผู้นำในการสืบสกุลบุนนาคสายตรงและสายที่แตกออกไปนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ท่านผู้นั้นเป็นผู้รักษาสมบัติสำหรับสกุลบุนนาค คือ อัฐิเจ้าคุณพระราชพันธุ์ผู้เป็นต้นสกุล ได้แก่ อัฐิของเจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) กับเจ้าคุณนวล และสิ่งของบางอย่างซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้า อยู่หัวแต่ละพระองค์พระราชทานแก่สมเด็จเจ้าพระยาฯ อาทิเช่น พระทนต์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ซึ่งได้พระราชทานให้เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) เก็บรักษาไว้เมื่อครั้งยังทรงพระชนม์อยู่ สมบัติดังกล่าวนี้รักษามาตั้งแต่ครั้งสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมอบให้เจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ (วร บุนนาค) รักษาสืบต่อมา เมื่อท่านถึงแก่อสัญกรรม ก็โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาสุรวงศ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค) รักษาสมบัติสำหรับสกุลสืบต่อมา และเมื่อท่านถึงแก่อสัญกรรม ก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาสุริยานุวงศ์ประวัติ (เต็น บุนนาค) เป็นผู้รักษาสมบัติสำหรับสกุลสืบต่อมาจนถึงแผ่นดินสมัยรัชกาล ที่ ๖

เจ้าจอมมารดาตานีเป็นผู้มีความสามารถทางด้านงานดอกไม้ดังที่ปรากฏในเพลงยาวคำอธิษฐาน 12 ประการที่คุณพุ่ม กวีหญิงสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ได้ประพันธ์ไว้ ว่า

ขออย่าให้เป็นดอกไม้ของเจ้าคุณวัง

เจ้าจอมมารดาตานีถึงแก่อนิจกรรมในรัชกาลใดไม่สามารถสืบได้

อ้างอิง[แก้]