สังคมนิยมแบบอิสรนิยม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
"อนาธิปไตยสังคมนิยม" เปลี่ยนทาง มาที่นี่ สำหรับสาขาของอนาธิปไตยที่มุ่งเน้นการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ซึ่งในบางครั้งก็ถูกเรียกด้วยชื่อที่คล้ายกัน ดูที่ อนาธิปไตยสังคม
บทความนี้กล่าวถึงปรัชญาการเมืองอิสรนิยมในขบวนการสังคมนิยมที่ต่อต้านอำนาจนิยม ต่อต้านรัฐ และต่อต้านอติชน สำหรับคติอิสรนิยมที่มุ่งเน้นเสรีภาพของปัจเจกบุคคลและความเท่าเทียมทางสังคม ดูที่ อิสรนิยมฝ่ายซ้าย สำหรับปรัชญาการเมืองที่รวมเอาหลักการเสรีนิยมเข้ากับสังคมนิยม ดูที่ สังคมนิยมแบบเสรีนิยม สำหรับคติเสรีนิยมที่สนับสนุนเศรษฐกิจแบบตลาดที่มีการควบคุมและการขยายสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ดูที่ เสรีนิยมสังคม

สังคมนิยมแบบอิสรนิยม (อังกฤษ: libertarian socialism)[1] บ้างเรียก อนาธิปไตยสังคมนิยม (socialist anarchism)[2][3][4] สังคมนิยมเสรี (free socialism)[5] หรือ สังคมนิยมไร้รัฐ (stateless socialism)[6] เป็นกลุ่มปรัชญาการเมืองแบบอิสรนิยมซึ่งต่อต้านอำนาจนิยม (anti-authoritarianism) และต่อต้านรัฐ (anti-statism)[7][8] ในขบวนการสังคมนิยม (history of socialism) ซึ่งปฏิเสธมุมมองสังคมนิยมในรูปรัฐนิยม (statism) ของลัทธิสังคมนิยมรัฐ (state socialism) ที่ว่ารัฐเป็นผู้ผูกขาดอำนาจควบคุมเหนือเศรษฐกิจ (state ownership) แบบรวมศูนย์ (centralisation)[9][10] นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมวิจารณ์ความสัมพันธ์แบบทาสค่าจ้าง (wage slavery) ในสถานที่ทำงาน (workplace)[11] และเน้นเรื่องการจัดการโดยคนทำงานเอง (workers' self-management)[12] และองค์กรทางการเมืองที่มีโครงสร้างแบบกระจายอำนาจ (decentralization)[13][14][15] และมีแนวคิดที่คาบเกี่ยวกับอนาธิปไตยและอิสรนิยม[16][17] สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นขบวนการสังคมนิยมกว้าง ๆ ซึ่งประกอบไปด้วยแนวคิดอนาธิปไตย มาร์กซิสต์ และอิสรนิยมฝ่ายซ้าย (left-libertarian) อื่น ๆ[18] สังคมนิยมแบบอิสรนิยมกระแสหลักประกอบด้วยอนาธิปไตยและลัทธิมากซ์แบบอิสรนิยม (libertarian Marxism)[19][20]

โดยทั่วไป คติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมปฏิเสธแนวคิดของรัฐ[12] และอ้างว่าทางเดียวที่สังคมซึ่งอยู่บนฐานของเสรีภาพและความยุติธรรมจะเกิดขึ้นได้ คือการยกเลิกสถาบันแบบอำนาจนิยมซึ่งควบคุมปัจจัยการผลิตและกดขี่คนส่วนมากให้อยู่ภายใต้ชนชั้นที่เป็นเจ้าของและอภิชน (elite) ทางเศรษฐกิจและการเมือง[21] นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมสนับสนุนโครงสร้างการกระจายอำนาจผ่านระบอบประชาธิปไตยโดยตรงและสมาคมแบบสหพันธรัฐหรือสมาพันธรัฐ[22] เช่น สมัชชาพลเมือง (citizen's assembly) สมัชชาประชาชน (popular assembly) สหกรณ์ ระบบเทศบาลแบบอิสรนิยม (communalism) สหภาพแรงงาน และสภาคนทำงาน (worker's council)[23][24] สิ่งเหล่านี้บรรลุผลด้วยการเรียกร้องเสรีภาพ[25] และสมาคมเสรี (free association (Marxism and anarchism))[26] ผ่านการระบุ วิจารณ์ และถอนรากถอนโคนในทางปฏิบัติ อำนาจที่ไม่ชอบธรรมออกจากทุกแง่มุมของชีวิตมนุษย์[27][28][29][30][31][32] สังคมนิยมแบบอิสรนิยมมีแนวทางที่ต่างจากแนวทางอำนาจนิยม (authoritarian socialism) และแนวหน้านิยม (vanguardism) ของลัทธิบอลเชวิค/ลัทธิเลนิน และแนวทางปฏิรูปนิยมของลัทธิเฟเบียน/ประชาธิปไตยสังคมนิยม[33][34]

เพราะฉะนั้น นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมเชื่อว่า “การใช้อำนาจในรูปแบบของสถาบันใดๆก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นสถาบันทาง เศรษฐกิจ การเมือง ศาสนา หรือ ที่เกี่ยวกับเพศ คือการทำร้ายทั้งผู้ใช้อำนาจและผู้ที่ถูกบังคับข่มเหงภายใต้อำนาจนั้นๆ”[35]

สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นคติอิสรนิยมฝ่ายซ้ายสายสังคมนิยมรูปแบบหนึ่ง[36][8][37] ขบวนการในอดีตและปัจจุบันซึ่งมักถูกเรียกเป็นคติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมมี อาทิเช่น อนาธิปไตย (โดยเฉพาะสำนักคิดอนาธิปไตย (anarchist schools of thought) เช่นลัทธิอนาธิปไตย-คอมมิวนิสต์ สหการนิยมแบบอนาธิปไตย (anarcho-syndicalism)[38] อนาธิปไตยแบบรวมหมู่ (collectivist anarchism) อนาธิปไตยสีเขียว (green anarchism) อนาธิปไตยแบบปัจเจก (individualist anarchism)[39][40][41][42] คติความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน (Mutualism (economic theory))[43] และอนาธิปไตยสังคม (social anarchism)) รวมไปถึงชุมชนนิยม สังคมนิยมประชาธิปไตย (democratic socialism) ในบางรูปแบบ สังคมนิยมแบบสมาคมอาชีพ (guild socialism)[44] ลัทธิมากซ์แบบอิสรนิยม[45] (อัตตาณัตินิยม (autonomism) ลัทธิคอมมิวนิสต์แบบองค์คณะนิยม[46] ลัทธิคอมมิวนิสต์ฝ่ายซ้าย (left communism) ลัทธิลุคเซิมบวร์ค ฯลฯ),[47][48] คติการมีส่วนร่วม (participism) สหการนิยม และสังคมนิยมแบบอุตมรัฐ (utopian socialism) ในบางรูปแบบ[49]

อ้างอิง[แก้]

  1. Diemer 1977
  2. Ostergaard 1991
  3. Chomsky 2004, p. 739
  4. Gale, Cengage Learning (2015). "Socialist Anarchism". A Study Guide for Political Theories for Students: Anarchism. ฟาร์มิงตันฮิลส์ รัฐมิชิแกน: Gale. ISBN 9781410333056.
  5. Bose, Atindranath (1967). A History of Anarchism. โกลกาตา: World Press.
  6. Bakunin, Mikhail (1953). "Stateless Socialism: Anarchism". ใน Maximoff, G. P. (บ.ก.). The Political Philosophy of Bakunin (PDF). นครนิวยอร์ก: The Free Press. เก็บ (PDF) จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 ตุลาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2021.
  7. McKay 2009, p. 2103: "Socialism, anarchists argue, can only mean a classless and anti-authoritarian (i.e. libertarian) society in which people manage their own affairs,"
  8. 8.0 8.1 Long 2012, p. 223: "In the meantime, anarchist theories of a more communist or collectivist character had been developing as well. One important pioneer is French anarcho-communists Joseph Déjacque (1821–1864), who [...] appears to have been the first thinker to adopt the term 'libertarian' for this position; hence 'libertarianism' initially denoted a communist rather than a free-market ideology."
  9. Long 1998, p. 305: "Yet, unlike other socialists, they tend (to various different degrees, depending on the thinker) to be skeptical of centralized state intervention as the solution to capitalist exploitation [...]."
  10. Diemer 1977: "We do not equate socialism with planning, state control, or nationalization of industry, although we understand that in a socialist society (not "under" socialism) economic activity will be collectively controlled, managed, planned, and owned. Similarly, we believe that socialism will involve equality, but we do not think that socialism is equality, for it is possible to conceive of a society where everyone is equally oppressed. We think that socialism is incompatible with one-party states, with constraints on freedom of speech, with an elite exercising power 'on behalf of' the people, with leader cults, with any of the other devices by which the dying society seeks to portray itself as the new society."
  11. McKay 2009, p. 2105: "Therefore, rather than being an oxymoron, “libertarian socialism” indicates that true socialism must be libertarian and that a libertarian who is not a socialist is a phoney. As true socialists oppose wage labour, they must also oppose the state for the same reasons."
  12. 12.0 12.1 McKay 2009, p. 2106: "So, libertarian socialism rejects the idea of state ownership and control of the economy, along with the state as such. Through workers’ self-management it proposes to bring an end to authority, exploitation, and hierarchy in production."
  13. Kinna, Ruth; Prichard, Alex (2012). "Introduction" (PDF). ใน Prichard, Alex; Kinna, Ruth; Pinta, Saku; Bery, Dave (บ.ก.). Libertarian Socialism, Politics in Black and Red (1 ed.). Palgrave Macmillan. p. 13. doi:10.1057/9781137284761. ISBN 9781137284761. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 30 มิถุนายน 2019. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2021. Their analysis treats libertarian socialism as a form of anti-parliamentary, democratic, antibureaucratic grass roots socialist organisation, strongly linked to working class activism.
  14. Long 1998, p. 305: "[...] preferring a system of popular self-governance via networks of decentralized, local, voluntary, participatory, cooperative associations [...]"
  15. Masquelier 2014, p. 189: "What is of particular interest here, however, is the appeal to a form of emancipation grounded in decentralized, cooperative and democratic forms of political and economic governance which most libertarian socialist visions, including Cole's, tend to share."
  16. Bookchin, Murray; Biehl, Janet (1997). The Murray Bookchin Reader. Cassell. p. 170. ISBN 0304338737.
  17. Hicks, Steven V.; Shannon, Daniel E. (2003). The American Journal of Economics and Sociology. Blackwell Publisher. p. 612.
  18. Marshall, Peter (2009) [1991]. Demanding the Impossible: A History of Anarchism (POLS ed.). โอ๊กแลนด์ รัฐแคลิฟอร์เนีย: PM Press. p. 641. ISBN 9781604860641.
  19. Chomsky, Noam (1 กุมภาพันธ์ 1970). Government in the Future (PDF). นครนิวยอร์ก: The Poetry Center. สืบค้นเมื่อ 16 ตุลาคม 2021.
  20. Wright, Chris (27 October 2005). "A libertarian Marxist tendency map". Libcom.org. Retrieved 3 August 2020.
  21. Mendes, Silva (1896). Socialismo Libertário ou Anarchismo. 1. "Society should be free through mankind's spontaneous federative affiliation to life, based on the community of land and tools of the trade; meaning: Anarchy will be equality by abolition of private property (while retaining respect for personal property) and liberty by abolition of authority."
  22. Leval, Gaston (1959). "Libertarian socialism: a practical outline". "We therefore foresee a Society in which all activities will be coordinated, a structure that has, at the same time, sufficient flexibility to permit the greatest possible autonomy for social life, or for the life of each enterprise, and enough cohesiveness to prevent all disorder. [...] In a well-organized society, all of these things must be systematically accomplished by means of parallel federations, vertically united at the highest levels, constituting one vast organism in which all economic functions will be performed in solidarity with all others and that will permanently preserve the necessary cohesion."
  23. Hart, David M.; Chartier, Gary; Kenyon, Ross Miller; Long, Roderick T., eds. (2017). Social Class and State Power: Exploring an Alternative Radical Tradition. Palgrave. p. 300. "[...] preferring a system of popular self governance via networks of decentralized, local, voluntary, participatory, cooperative associations-sometimes as a complement to and check on state power [...]."
  24. Rocker, Rudolf (2004). Anarcho-Syndicalism: Theory and Practice. AK Press. p. 65. ISBN 9781902593920.
  25. Long 1998, p. 305: "LibSoc share with LibCap an aversion to any interference to freedom of thought, expression or choice of lifestyle."
  26. Diemer 1977: "What is implied by the term 'libertarian socialism'?: The idea that socialism is first and foremost about freedom and therefore about overcoming the domination, repression, and alienation that block the free flow of human creativity, thought, and action. [...] An approach to socialism that incorporates cultural revolution, women's and children's liberation, and the critique and transformation of daily life, as well as the more traditional concerns of socialist politics. A politics that is completely revolutionary because it seeks to transform all of reality. We do not think that capturing the economy and the state lead automatically to the transformation of the rest of social being, nor do we equate liberation with changing our life-styles and our heads. Capitalism is a total system that invades all areas of life: socialism must be the overcoming of capitalist reality in its entirety, or it is nothing."
  27. Chomsky, Noam (1986). "The Soviet Union Versus Socialism". Chomsky.info. สืบค้นเมื่อ 22 November 2015. Libertarian socialism, furthermore, does not limit its aims to democratic control by producers over production, but seeks to abolish all forms of domination and hierarchy in every aspect of social and personal life, an unending struggle, since progress in achieving a more just society will lead to new insight and understanding of forms of oppression that may be concealed in traditional practice and consciousness.
  28. McLaughlin, Paul (2007). Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism. AshGate. p. 1. "Authority is defined in terms of the right to exercise social control (as explored in the "sociology of power") and the correlative duty to obey (as explored in the "philosophy of practical reason"). Anarchism is distinguished, philosophically, by its scepticism towards such moral relations – by its questioning of the claims made for such normative power – and, practically, by its challenge to those "authoritative" powers which cannot justify their claims and which are therefore deemed illegitimate or without moral foundation."
  29. "Principles of The International of Anarchist Federations". International of Anarchist Federations. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 5 January 2012. สืบค้นเมื่อ 17 December 2012. "The IAF – IFA fights for: the abolition of all forms of authority whether economical, political, social, religious, cultural or sexual."
  30. Goldman, Emma (1910). "What it Really Stands for Anarchy". In Anarchism and Other Essays. "Anarchism, then, really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government. Anarchism stands for a social order based on the free grouping of individuals for the purpose of producing real social wealth; an order that will guarantee to every human being free access to the earth and full enjoyment of the necessities of life, according to individual desires, tastes, and inclinations."
  31. Tucker, Benjamin (1926). Individual Liberty. Individualist anarchist Benjamin Tucker defined anarchism as opposition to authority as follows: "They found that they must turn either to the right or to the left, – follow either the path of Authority or the path of Liberty. Marx went one way; Warren and Proudhon the other. Thus were born State Socialism and Anarchism. [...] Authority, takes many shapes, but, broadly speaking, her enemies divide themselves into three classes: first, those who abhor her both as a means and as an end of progress, opposing her openly, avowedly, sincerely, consistently, universally; second, those who profess to believe in her as a means of progress, but who accept her only so far as they think she will subserve their own selfish interests, denying her and her blessings to the rest of the world; third, those who distrust her as a means of progress, believing in her only as an end to be obtained by first trampling upon, violating, and outraging her. These three phases of opposition to Liberty are met in almost every sphere of thought and human activity. Good representatives of the first are seen in the Catholic Church and the Russian autocracy; of the second, in the Protestant Church and the Manchester school of politics and political economy; of the third, in the atheism of Gambetta and the socialism of Karl Marx."
  32. Brown, L. Susan (2002). "Anarchism as a Political Philosophy of Existential Individualism: Implications for Feminism". The Politics of Individualism: Liberalism, Liberal Feminism and Anarchism. Black Rose Books. p. 106.
  33. O'Neil, John (1998). The Market: Ethics, Knowledge and Politics. Routledge. p. 3. "It is forgotten that the early defenders of commercial society like [Adam] Smith were as much concerned with criticising the associational blocks to mobile labour represented by guilds as they were to the activities of the state. The history of socialist thought includes a long associational and anti-statist tradition prior to the political victory of the Bolshevism in the east and varieties of Fabianism in the west."
  34. El-Ojeili, Chamsi (2015). Beyond Post-Socialism: Dialogues with the Far-Left. Palgrave Macmillan. p. 8. "In some ways, it is perhaps fair to say that if Left communism is an intellectual- political formation, it is so, first and foremost, negatively – as opposed to other socialist traditions. I have labelled this negative pole 'socialist orthodoxy', composed of both Leninists and social democrats. [...] What I suggested was that these Left communist thinkers differentiated their own understandings of communism from a strand of socialism that came to follow a largely electoral road in the West, pursuing a kind of social capitalism, and a path to socialism that predominated in the peripheral and semi- peripheral countries, which sought revolutionary conquest of power and led to something like state capitalism. Generally, the Left communist thinkers were to find these paths locked within the horizons of capitalism (the law of value, money, private property, class, the state), and they were to characterize these solutions as statist, substitutionist and authoritarian."
  35. Ackelsberg, Martha A. (2005). Free Women of Spain: Anarchism and the Struggle for the Emancipation of Women. AK Press. pp. p.41. ISBN 9781902593968.
  36. Carlson, Jennifer D. (2012). "Libertarianism". In Miller, Wilburn R., ed. The Social History of Crime and Punishment in America. London: SAGE Publications. p. 1006. ISBN 1412988764. "There exist three major camps in libertarian thought: right-libertarianism, socialist libertarianism, and left-libertarianism; the extent to which these represent distinct ideologies as opposed to variations on a theme is contested by scholars. [...] [S]ocialist libertarians view any concentration of power into the hands of a few (whether politically or economically) as antithetical to freedom and thus advocate for the simultaneous abolition of both government and capitalism".
  37. Long 2012, p. 227: "In its oldest sense, it is a synonym either for anarchism in general or social anarchism in particular. Later it became a term for the left or Konkinite wing of the free-market libertarian movement, and has since come to cover a range of pro-market but anti-capitalist positions, mostly individualist anarchist, including agorism and mutualism, often with an implication of sympathies (such as for radical feminism or the labor movement) not usually shared by anarcho-capitalists. In a third sense it has recently come to be applied to a position combining individual self-ownership with an egalitarian approach to natural resources; most proponents of this position are not anarchists".
  38. Sims, Franwa (2006). The Anacostia Diaries As It Is. Lulu Press. p. 160.
  39. McKay 2009, p. 1549: "(Benjamin) Tucker referred to himself many times as a socialist and considered his philosophy to be 'Anarchistic socialism.'"
  40. Armand, Émile (1907). "Anarchist Individualism as a Life and Activity". French individualist anarchist Émile Armand shows clearly opposition to capitalism and centralized economies when he said that the individualist anarchist "inwardly he remains refractory – fatally refractory – morally, intellectually, economically (The capitalist economy and the directed economy, the speculators and the fabricators of single are equally repugnant to him.)"
  41. Sabatini, Peter (1994–1995). "Libertarianism: Bogus Anarchy". Anarchist Peter Sabatini reports that in the United States "of early to mid-19th century, there appeared an array of communal and "utopian" counterculture groups (including the so-called free love movement). William Godwin's anarchism exerted an ideological influence on some of this, but more so the socialism of Robert Owen and Charles Fourier. After success of his British venture, Owen himself established a cooperative community within the United States at New Harmony, Indiana during 1825. One member of this commune was Josiah Warren (1798–1874), considered to be the first individualist anarchist."
  42. Chartier, Gary; Johnson, Charles W. (2011). Markets Not Capitalism: Individualist Anarchism Against Bosses, Inequality, Corporate Power, and Structural Poverty. Brooklyn: Minor Compositions/Autonomedia. Back cover. "It introduces an eye-opening approach to radical social thought, rooted equally in libertarian socialism and market anarchism."
  43. "A Mutualist FAQ: A.4. Are Mutualists Socialists?" Archived 9 มิถุนายน 2009 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน.
  44. Masquelier 2014, p. 190: "It is by meeting such a twofold requirement that the libertarian socialism of G.D.H. Cole could be said to offer timely and sustainable avenues for the institutionalization of the liberal value of autonomy [...]."
  45. Kinna, Ruth; Prichard, Alex (2012). "Introduction" (PDF). ใน Prichard, Alex; Kinna, Ruth; Pinta, Saku; Bery, Dave (บ.ก.). Libertarian Socialism, Politics in Black and Red (1 ed.). Palgrave Macmillan. p. 13. doi:10.1057/9781137284761. ISBN 9781137284761. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 30 มิถุนายน 2019. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2021. Locating libertarian socialism in a grey area between anarchist and Marxist extremes, they argue that the multiple experiences of historical convergence remain inspirational and that, through these examples, the hope of socialist transformation survives.
  46. Boraman, Toby (2012). "Carnival and Class: Anarchism and Councilism in Australasia during the 1970s" (PDF). ใน Prichard, Alex; Kinna, Ruth; Pinta, Saku; Bery, Dave (บ.ก.). Libertarian Socialism, Politics in Black and Red (1 ed.). Palgrave Macmillan. p. 268. doi:10.1057/9781137284761. ISBN 978-1-137-28476-1. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 30 มิถุนายน 2019. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2021. Councilism and anarchism loosely merged into 'libertarian socialism', offering a non-dogmatic path by which both council communism and anarchism could be updated for the changed conditions of the time, and for the new forms of proletarian resistance to these new conditions.
  47. Bookchin, Murray (1992). The Ghost of Anarcho-Syndicalism.
  48. Graham, Robert. "The General Idea of Proudhon's Revolution".
  49. Bromley, Kent (1906). "Preface". In Kropotkin, Peter. The Conquest of Bread. London and New York City: G. P. Putnam's Sons.

บรรณานุกรม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]