รายพระนามพระภรรยาเจ้าและพระสนมในรัชกาลที่ 4

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

นี่คือรายพระนามรายนามพระมเหสี เจ้าจอมมารดา และเจ้าจอมในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

รายพระนามและรายนาม[แก้]

พระภรรยาเจ้า ตำแหน่งพระมเหสี
พระฉายาลักษณ์ พระนาม ชาติตระกูล พระราชบุตร
Emblem of the House of Chakri.svg 1. สมเด็จพระนางเธอ พระองค์เจ้าโสมนัสวัฒนาวดี ในที่สมเด็จพระนางนาฏบรมอัครราชเทวี
(หม่อมเจ้าโสมนัส ในพระองค์เจ้าลักขณานุคุณ)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลักขณานุคุณ
เจ้าจอมมารดางิ้ว (สกุลเดิม สุวรรณทัต)
Queen Debsirindra.jpg 2. พระนางเธอ พระองค์เจ้ารำเพยภมราภิรมย์
(หม่อมเจ้ารำเพย ศิริวงศ์)
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
หม่อมน้อย ศิริวงศ์ ณ อยุธยา
พระภรรยาเจ้า (มิได้สถาปนา)
พระฉายาลักษณ์ พระนาม ชาติตระกูล พระราชบุตร
Princess Pannarai.jpg 3. หม่อมเจ้าพรรณราย
(หม่อมเจ้าแฉ่ ศิริวงศ์)
สมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ พระองค์เจ้าศิริวงศ์ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์
หม่อมกิ่ม ศิริวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม แซ่จิ๋ว)
เจ้าจอมมารดา
รูป นาม ชาติตระกูล พระราชบุตร
Emblem of the House of Chakri.svg 4. เจ้าจอมมารดาน้อย
(หม่อมเจ้าน้อย ในสมเด็จเจ้าฟ้าทัศไภย)
ธิดาพระอินทรอภัย (ไภย) (พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี)
Emblem of the House of Chakri.svg 5. เจ้าจอมมารดาแพ
(แพ ธรรมสโรช)
พระสำราญหฤทัย (อ้าว ธรรมสโรช)
ท้าวทรงกันดาล (สี ธรรมสโรช)
Emblem of the House of Chakri.svg 6. เจ้าจอมมารดาพึ่ง หรือ ผึ้ง
(เต่า อินทรวิมล)
ธิดาพระยาราชสงคราม (อิน อินทรวิมล)
เจ้าจอมมารดาจันทร์.jpg 7. เจ้าจอมมารดาจันทร์
(จันทร์ สุขสถิต)
ธิดาพระพิพิธสุนทรการ (สุข สุขสถิต)
เจ้าจอมมารดาเที่ยง โรจนดิศ.jpg 8. เจ้าจอมมารดาเที่ยง
(เที่ยง โรจนดิศ)
พระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ)
คล้าย อัพภันตริกามาตย์
Emblem of the House of Chakri.svg 9. เจ้าจอมมารดาตลับ[1]
(ตลับ บุณยรัตพันธุ์)
ธิดาเจ้าพระยาภูธราลัย (นุช บุณยรัตพันธุ์)
Emblem of the House of Chakri.svg 10. เจ้าจอมมารดาเอี่ยม หลานสาวพระยาอนุชิตชาญไชย (อ้น)
เจ้าจอมมารดาเกษ.jpg 11. เจ้าจอมมารดาเกศ หรือ เกษ
(เกศ เศวตเศรณี)
ธิดาหลวงสุนทรโกษา (ขาว เศวตเศรณี)
Chao Chom Manda Samli.jpg 12. เจ้าจอมมารดาสำลี
(สำลี บุนนาค)
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ (ทัต บุนนาค)
หม่อมคล้าย
เจ้าจอมมารดาซ่อนกลิ่น.jpg 13. เจ้าจอมมารดากลิ่น หรือ ซ่อนกลิ่น
(กลิ่น คชเสนี)
ธิดาพระยาดำรงราชพลขันธ์ (จุ้ย คชเสนี)
Emblem of the House of Chakri.svg 14. เจ้าจอมมารดาบัว
(บัว ณ นคร)
ธิดาพระยานคร (น้อย ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 15. เจ้าจอมมารดามาลัย หรือ มาไลย หลานสาวพระยาราชรองเมือง
เจ้าจอมมารดาสังวาลย์1.jpg 16. เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ หรือ ปล้อง
(สังวาลย์ ณ ราชสีมา)
นายศัลยวิชัย (ทองคำ ณ ราชสีมา)
นางศัลยวิชัย (น้อย ณ ราชสีมา)
Princess Piyamavadi.jpg 17. เจ้าจอมมารดาเปี่ยม
(เปี่ยม สุจริตกุล)
หลวงอาสาสำแดง (แตง สุจริตกุล)
ท้าวสุจริตธำรง (นาค สุจริตกุล)
Emblem of the House of Chakri.svg 18. เจ้าจอมมารดาเอม
(เอม นาครทรรพ)
หลวงปรานีประชาชน (แมลงทับ นาครทรรพ)
คุณเอี่ยม นาครทรรพ
เจ้าจอมมารดาหรุ่น.jpg 19. เจ้าจอมมารดาหรุ่น
(หรุ่น ศุภมิตร)
พระยาอภัยพิพิธ (กระต่าย ศุภมิตร)
คุณหญิงอภัยพิพิธ (แจ่ม)
Emblem of the House of Chakri.svg 20. เจ้าจอมมารดาแก้ว
(แก้ว บุรณศิริ)
ไม่มีข้อมูล
Emblem of the House of Chakri.svg 21. เจ้าจอมมารดาโหมด
(โหมด อินทรวิมล)
ธิดาพระยาราชสงคราม (อิน อินทรวิมล)
เจ้าจอมมารดาหุ่น.jpg 22. เจ้าจอมมารดาหุ่น หลานสาวเจ้าจอมเถ้าแก่
เจ้าจอมมารดาดวงคำ.jpg 23. เจ้าจอมมารดาดวงคำ หรือ มั่นดวงคำ[2]
(เจ้าหนูมั่นแห่งเวียงจันทน์)
เจ้าคลี่แห่งเวียงจันทน์ (พระโอรสในเจ้าอนุวงศ์)
เจ้าท่อนแก้วแห่งเวียงจันทน์
เจ้าจอมมารดาเขียน.jpg 24. เจ้าจอมมารดาเขียน หรือ เขียนอิเหนา
(เขียน สิริวันต์)
อ้น สิริวันต์
อิ่ม สิริวันต์
เจ้าจอมมารดาชุ่ม โรจนดิศ.jpg 25. เจ้าจอมมารดาชุ่ม
(ชุ่ม โรจนดิศ)
พระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ)
คล้าย อัพภันตริกามาตย์
เจ้าจอมมารดาเพ็ง.JPG 26. เจ้าจอมมารดาเพ็ง หรือ หุ่นเมขลา
(หุ่น)
ธิดาหลวงราชภัตการ (จีนเอ็ง) เจ้ากรมเกาเหลาจีน[3]
ท้าวสมศักดิ์.jpg 27. เจ้าจอมมารดาเหม หรือ แฝดเหม[4] พระอัคนีสร (พิณ)
แย้ม อัคนีสร (สกุลเดิม สุวรรณทัต)
เจ้าจอมมารดาวาด.jpg 28. เจ้าจอมมารดาวาด หรือ แมวอิเหนา
(แมว งามสมบัติ)
สมบุญ งามสมบัติ
ท้าวปฏิบัติบิณฑทาน (ถ้วย งามสมบัติ)[5]
เจ้าจอมมารดาห่วง.JPG 29. เจ้าจอมมารดาห่วง ขุนเทพฯ
เกษ
Emblem of the House of Chakri.svg 30. เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แสง
(หม่อมราชวงศ์แสง ปาลกะวงศ์)
หม่อมเจ้านิ่ม ปาลกะวงศ์
หม่อมฟัก ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา
เจ้าจอมมารดาสุ่น.JPG 31. เจ้าจอมมารดาสุ่น หรือ ยี่สุ่น [6]
(สุ่น สุกุมลจันทร์)
พระยาสุรินทรราชเสนี (จั่น สุกุมลจันทร์)
คุณหญิงสุรินทรราชเสนี (กลิ่น รักตประจิต)
Emblem of the House of Chakri.svg 32. เจ้าจอมมารดาหว้า ธิดาขุนศรีสัทาภัตร (อิ่ม)[7]
  • พระองค์เจ้าหญิงเสาวภาคย์พรรณ
Emblem of the House of Chakri.svg 33. เจ้าจอมมารดาเชย ธิดาพระยานเรนบริรักษ์ (ก้อน)
  • พระองค์เจ้าหญิงไม่ปรากฏพระนาม
Emblem of the House of Chakri.svg 34. เจ้าจอมมารดาพุ่ม
(พุ่ม ณ ราชสีมา)
ธิดานายศัลยวิชัย (ทองคำ ณ ราชสีมา)
  • พระองค์เจ้าหญิงพุทธประดิษฐา
เจ้าจอมมารดาอิ่ม.JPG 35. เจ้าจอมมารดาอิ่ม ธิดาพระยาสวัสดินิกร (มิ่ง)
  • พระองค์เจ้าหญิงไม่ปราฏพระนาม
เจ้าจอม
รูป นาม ชาติตระกูล หมายเหตุ
Emblem of the House of Chakri.svg 36. เจ้าจอมทับทิม
(ทับทิม สุรคุปต์)
พระยาราชสุภาวดี (ปาล สุรคุปต์)
แป้น ราชสุภาวดี
Emblem of the House of Chakri.svg 37. เจ้าจอมรุน
(รุน ศุภนิมิตร)
ธิดาพระยาอภัยพิพิธ (กระต่าย ศุภนิมิตร)
Emblem of the House of Chakri.svg 38. เจ้าจอมหนูสุด
(สุด บุนนาค)[8]
พระสุริยภักดี (สนิท บุนนาค)
จัน สุริยภักดี
Emblem of the House of Chakri.svg 39. เจ้าจอมเล็ก นายนุช
ท้าวทองกีบม้า (กลีบ)
Emblem of the House of Chakri.svg 40. เจ้าจอมทับทิม
(ทับทิม วัชโรทัย)
ธิดาพระจำนงภูษิต (อยู่ วัชโรทัย)
Emblem of the House of Chakri.svg 41. เจ้าจอมวัน
(วัน บุนนาค)
พระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (แย้ม บุนนาค)
คุณหญิงวรพงศ์พิพัฒน์ (ทองคำ)
Emblem of the House of Chakri.svg 42. เจ้าจอมทับทิม
(ทับทิม เพ็ญกุล)
เจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล)
ท่านผู้หญิงมหินทรศักดิ์ธำรง (หุ่น)
หลังสิ้นรัชกาล ได้ออกจากวังไปสมรสกับพระยาราชานุประพันธ์ (สุดใจ บุนนาค)[9]
Emblem of the House of Chakri.svg 43. เจ้าจอมพร้อม
(พร้อม บุณยรัตพันธุ์)
ธิดาพระยาสีหราชฤทธิไกร (แย้ม บุณยรัตพันธุ์)
Emblem of the House of Chakri.svg 44. เจ้าจอมอิ่ม
(อิ่ม ณ นคร)
ธิดาเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อยกลาง ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 45. เจ้าจอมหนูชี
(หนูชี ณ นคร)
เจ้าพระยามหาศิริธรรม (น้อยใหญ่ ณ นคร)
ท่านผู้หญิงมหาศิริธรรม (เผือก)
Emblem of the House of Chakri.svg 46. เจ้าจอมจับ
(จับ ณ นคร)
ธิดาเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อยกลาง ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 47. เจ้าจอมเป้า
(เป้า ณ นคร)
ธิดาพระยาบริรักษ์ภูธร (แสง ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 48. เจ้าจอมอำพัน
(อำพัน ณ นคร)
ธิดาพระอุทัยธานี (ม่วง ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 49. เจ้าจอมเขียน
(เขียน ณ นคร)
ธิดาพระยาเสนานุชิด (นุช ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 50. เจ้าจอมกุหลาบ
(กุหลาบ ณ นคร)
ธิดาพระอุทัยธานี (ม่วง ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 51. เจ้าจอมเกตุ
(เกตุ ณ นคร)
ธิดาพระยาวิชิตสรไกร (กล่อม ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 52. เจ้าจอมพระองค์เจ้ากำโพชราชสุดาดวง
(นักเยี่ยม)
พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระนโรดม พรหมบริรักษ์[10] แห่งกัมพูชา หากให้ประสูติกาลพระราชบุตร พระราชบุตรพระองค์นั้นจะถูกยกเป็น เจ้าฟ้า[11]
ต่อมาเป็นหม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสวัสดิประวัติ กรมพระสมมตอมรพันธ์[12]
Tengku Safiah of Lingga.png 53. เจ้าจอมตนกูสุเบียหรือ ทุงกู ซาเฟีย[13]
(ตนกูซาฟียะห์ บินติอัลมาร์ฮุม สุลต่านมุฮัมมัด มูอัซซัมชาห์)
พระธิดาสุลต่านมุฮัมมัด มูอัซซัมชาห์ กับตนกูกัลโซม และเป็นพระขนิษฐาสุลต่านมหะหมุด มูซัฟฟาร์ ชาห์ที่ 6 สุลต่านเมืองลิงงา[14] หากให้ประสูติกาลพระราชบุตร พระราชบุตรพระองค์นั้นจะถูกยกเป็น เจ้าฟ้า[11]
หลังสิ้นรัชกาลได้ลาออกไปสมรสกับตนกูลอง บิน ตนกูกูดิน[15]
Emblem of the House of Chakri.svg 54. เจ้าจอมประทุม
(เจ้าประทุมแห่งเวียงจันทน์)
บ้างว่าเป็นพระราชธิดาในเจ้าอนุวงศ์[16]
บ้างว่าเป็นธิดาของเจ้าจันทรเทพสุริยวงศ์เมืองมุกดาหาร[17]
Emblem of the House of Chakri.svg 55. เจ้าจอมอรุ่น หรือ อรุ่นบุษบา หลวงมหามณเฑียร (จุ้ย)
นุ่ม มหามณเฑียร
หลังสิ้นรัชกาล ได้ลาออกไปสมรสกับพระยาอรรคราชนาคภักดี (เนตร เนตรายน)[18]
Emblem of the House of Chakri.svg 56. เจ้าจอมทับทิม
(ทับทิม ณ นคร)
ธิดาพระยาเสนานุชิด (นุช ณ นคร)
Emblem of the House of Chakri.svg 57. เจ้าจอมกุหลาบ[19]
(กุหลาบ ณ สงขลา)
เจ้าพระยาวิเชียรคีรี (เม่น ณ สงขลา)
ท่านผู้หญิงสุทธิ์ วิเชียรคีรี
Emblem of the House of Chakri.svg 58. เจ้าจอมเอี่ยม
(เอี่ยม จาตุรงคกุล)
ธิดาพระยาเสนามหามนตรี (น้อยเอียด จาตุรงคกุล)
Emblem of the House of Chakri.svg 59. เจ้าจอมช้อย
(ช้อย โรจนดิศ)
พระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ)
คล้าย โรจนดิศ

อ้างอิง[แก้]

  1. "ข่าวตาย". ราชกิจจานุเบกษา (ใน ไทย) 1 (43): 385. 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2427. 
  2. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ:สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. 2554, หน้า 69
  3. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ:สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. 2554, หน้า 71
  4. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ:สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. 2554, หน้า 72
  5. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ:สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. 2554, หน้า 73
  6. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ:สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. 2554, หน้า 76
  7. กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. ราชสกุลวงศ์. พิมพ์ครั้งที่ 14. กรุงเทพฯ:สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. 2554, หน้า 77
  8. ชมรมสายสกุลบุนนาค. พระสุริยภักดี (สนิท บุนนาค). เรียกดูเมื่อ 18 เมษายน 2556
  9. ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. ลูกท่านหลานเธอ ที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จในราชสำนัก. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:มติชน. 2555, หน้า 233
  10. Preah Ang Mechas Kampoucha Soda Duong
  11. 11.0 11.1 ภาษาสยาม (10 พฤศจิกายน 2551). ธรรมเนียมราชตระกูลแห่งรัตนโกสินทร์. เรียกดูเมื่อ 18 เมษายน 2556 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่สมเหตุสมผล มีนิยามชื่อ ".E0.B9.84.E0.B8.9A.E0.B9.84.E0.B8.A3.E0.B8.95.E0.B9.8C" หลายครั้งด้วยเนื้อหาต่างกัน
  12. ราชกิจจานุเบกษา, การพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับตระกูลจุลจอมเกล้า และถวายบังคมพระบรมรูป เนื่องในวันคล้ายกับวันพระบรมราชาภิเษกครั้งหลัง ตามสุริยตคติ, เล่ม ๑๖, ตอน ๓๔, ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๒, หน้า ๔๙๘
  13. Kridakorn
  14. Lingga
  15. LINGGA-RIAU
  16. สุเจน กรรพฤทธิ์. ตามรอยเจ้าอนุวงศ์ คลี่ปมประวัติศาสตร์ไทย-ลาว. กรุงเทพฯ:สารคดี. 2555, หน้า 48-49
  17. คุณพุ่ม. นิราศบางยี่ขัน. ม.ป.ท.:โสภณพิพรรฒธนากร. 2465, หน้า 1
  18. ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. ลูกท่านหลานเธอ ที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จในราชสำนัก. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:มติชน. 2555, หน้า 235
  19. เกียรติประวัติตระกูล ณ สงขลา. ม.ป.ท. 2554. p. 125. 
  • Jeffary Finestone. สมุดพระรูปพระราชโอรส พระราชธิดาและพระราชนัดดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพ : บริษัทกู๊ดวิว เพรส จำกัด, พ.ศ. 2543. 394 หน้า. ISBN 974-87148-8-8
  • สาระ มีผลกิจ. ราชสำนักฝ่ายในสมัยรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ : มิวเซียมเพรส, 2551. 296 หน้า. ISBN 9744516817
  • ส.พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดาแห่งราชสำนักสยาม. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์ฐานบุ๊คส์, ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2554. 368 หน้า. ISBN 9786167058580
  • วรรณพร บุญญาสถิตย์. จอมนางแห่งสยาม ในสมัยรัชกาลที่ 4 ถึงรัชกาลที่ 6 กับกระแสวัฒนธรรมตะวันตก. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์สร้างสรรค์บุ๊คส์, พ.ศ. 2549. 338 หน้า. ISBN 874341-471-1
  • ธนากิต. พระบรมราชินีนาถ เจ้าจอมมารดา และเจ้าจอม. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์พีระมิด, พ.ศ. 2543.

ดูเพิ่ม[แก้]