มเหสี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไบยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

มเหสี ( Royal consort ) คือตำแหน่งนางเมือง ผู้เป็นชายาของพระเจ้าแผ่นดิน มักมีกำเนิดจากตระกูลสูงศักดิ์ ทั้งนี้เพื่อความเหมาะสมเมื่อต้องทำหน้าที่ปกครองเหล่าพระสนม ( Concubines ) ในวัฒนธรรมเรื่องมเหสีนี้ ทั้งตะวันตก ( Western ) และตะวันออก ( Eastern ) มีระบบแนวคิดที่ต่างกัน เนื่องจากทางตะวันตกเป็นคริสต์ศาสนิกชน ทั้งราชวงศ์และประชาชนต่างต้องประพฤติตนตามหลัก"ผัวเดียวเมียเดียว" อย่างเคร่งครัด ถ้าจะมีอนุภรรยาก็จะต้องกระทำการอย่างลับๆ ซึ่งบางทีก็ไม่ลึกลับ หากเป็นที่รู้กันโดยทั่วไปในสังคมนั้นๆ แต่อย่างไรก็ดีเหล่าอนุภรรยานั้นไม่มีสถานะอย่างเป็นทางการ

ส่วนทางตะวันออกนั้น ผู้ชายสามารถมีภรรยาได้หลายคน ยิ่งผู้ชายนั้นมีอำนาจและยศศักดิ์มากเท่าไร จำนวนภรรยาก็จะเพิ่มตามไปด้วย แต่จะมีภรรยาที่มีตำแหน่งสูงที่สุดเหนือภรรยาทั้งปวง คอยทำหน้าที่ปกครองเหล่าภรรยาคนอื่นๆ ซึ่งภรรยาเอกผู้มีตำแหน่งสูงสุดนั้นอาจมีคนเดียว หรือมีหลายคนโดยทุกคนมีตำแหน่งเป็นภรรยาเอกเท่าเทียมกันหมดก็ได้ มักเป็นสตรีที่มาจากตระกูลสูงศักดิ์ ซึ่งกษัตริย์ต้องการนำอิทธิพลของตระกูลฝ่ายหญิงมาเสริมฐานอำนาจของพระองค์เอง มีบ้างที่ภรรยาเอก หรือมเหสีเอกนั้นเป็นสามัญชนธรรมดา เฉพาะในกรณีปราบดาภิเษกตั้งราชวงศ์ใหม่ เป็นต้น

ยุโรป (Europe)[แก้]

ยศของมเหสีของยุโรป ใช้ได้หลายคำ ตามพระยศของพระสวามี ดังนี้

  1. เยอรมันอย่างออสเตรีย และปรัสเซีย (ภายหลังเป็นจักรวรรดิเยอรมัน) จักรพรรดิจะเรียกว่าไกเซอร์ (Kaiser) ส่วนจักรพรรดินีเรียกว่า ไกเซอริน (Kaiserin)
  2. สลาฟ อย่างรัสเซียและบัลแกเรีย จักรพรรดิจะเรียกว่า ซาร์ (Czar) ส่วนจักรพรรดินี เรียกว่าซารินา (Czarina) ในบรรดาประเทศที่ประมุขดำรงพระยศเป็นจักรพรรดิและจักรพรรดินีนั้น จะมีคำนำหน้าว่า His/Her Imperial Majesty
  1. เยอรมัน กษัตริย์จะเรียกว่า โคนิก (König) ราชินี เรียกว่าโคนิกกิน (Königin)
  2. ฝรั่งเศส กษัตริย์ เรียกว่า รัว (Roi) ราชินีเรียกว่า แรน (Reine)
  3. อิตาลี กษัตริย์ เรียกว่า เร (Re) ลาตินเรียกว่าเร็กซ์ (Rex) ราชินีเรียกว่า เรจิน่า (Regina)
  4. สเปน กษัตริย์ เรียกว่าเรย์ (Rey) ราชินีเรียกว่า เรย์น่า (Reina)
  5. เนเธอร์แลนด์ กษัตริย์เรียกว่า Koning ราชินีเรียกว่า Koningin ในบรรดาประเทศที่ประมุขดำรงพระยศเป็นกษัตริย์ และราชินีนั้น จะมีคำนำหน้าว่า His/Her Majesty
  6. ลักเซมเบิร์ก ประมุขเรียกว่า แกรนด์ดุ๊ก (Grandduke) มเหสี เรียกว่า แกรนด์ดัชเชส (Grandduchess) มีคำนำหน้าว่า His/Her Royal Highness
  7. โมนาโก และ ลิกเตนสไตน์ ประมุขเรียกว่า เจ้าชาย (Prince) มเหสี เรียกว่าเจ้าหญิง (Princess) มีคำนำหน้าว่า His/Her Serene Highness

เอเชีย (Asia)[แก้]

ยศของมเหสีทางราชสำนักในเอเชีย ก็ใช้ได้หลายคำ ตามพระยศของพระสวามี เช่นกัน อาทิ

  1. จีน จักรพรรดิจะเรียกว่า หวงตี้ (皇帝, Húangdì) จักรพรรดินี เรียกว่า หวงโฮ่ว (皇后, Húanghòu)
  2. ญี่ปุ่น จักรพรรดิเรียกว่า เท็นโน (天皇) จักรพรรดินี เรียกว่า โคโง (皇后)
  3. เกาหลี สมัยที่ยกฐานะขึ้นเป็นจักรวรรดิในรัชสมัยพระเจ้าโคจง เพื่อให้เท่าเทียมกับจีนและญี่ปุ่น ด้วยเหตุผลทางการเมืองในช่วงที่เกาหลีเผชิญลัทธิล่าอาณานิคมจากจักรวรรดิญี่ปุ่น ในต้นคริสต์ศตวรรษที่20 จักรพรรดิ เรียกว่า ฮวางเจ (皇帝) ส่วนจักรพรรดินี เรียกว่าฮวางฮู (皇后)
  1. ไทย กษัตริย์ เรียกว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ส่วนพระมเหสีนั้น ธรรมเนียมไทยมีได้หลายพระองค์ แต่จะมีผู้ดำรงตำแหน่งสูงที่สุดเพียงพระองค์เดียว เรียกว่า สมเด็จพระอัครมเหสี คือพระมเหสีเอก ผู้เป็นใหญ่เหนือพระมเหสีอื่นๆทั้งปวง มีลำดับชั้นดังนี้
  • สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เป็นตำแหน่งพระอัครมเหสี หรือQueen และเคยดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน
  • สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เป็นตำแหน่งพระอัครมเหสี แต่ไม่เคยดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน
  • สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชเทวี เป็นตำแหน่งพระอัครมเหสีในสมัยรัชกาลที่ ๕ ก่อนมีการสถาปนาตำแหน่งพระบรมราชินีนาถขึ้นมา เมื่อมีตำแหน่งพระบรมราชินีนาถแล้ว ก็ไม่มีการสถาปนาพระอัครมเหสีในตำแหน่งพระบรมราชเทวีอีก เสมอด้วยสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
  • สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระอัครราชเทวี เป็นตำแหน่งพระอัครมเหสีอีกตำแหน่งหนึ่ง
  • พระนางเจ้าฯ พระวรราชเทวี เป็นตำแหน่งพระมเหสีลำดับ ๒
  • พระนางเจ้าฯ พระราชเทวี เป็นตำแหน่งพระมเหสีลำดับ ๓
  • พระนางเธอฯ หรือพระนางเธอ พระองค์เจ้าฯ เป็นตำแหน่งพระมเหสีลำดับ ๔
  • พระอัครชายาเธอ พระองค์เจ้าฯ เป็นตำแหน่งพระมเหสีลำดับ ๕
  • พระวรราชชายาฯ เป็นตำแหน่งพระมเหสีลำดับ ๖
  • พระราชชายาฯ เป็นตำแหน่งพระมเหสีลำดับ ๗
  1. เกาหลี กษัตริย์ เรียกว่า วัง(王) หรือแดวัง (大王) ส่วนมเหสี เรียกว่า วังบี(王妃)