บาทบริจาริกา
บาทบริจาริกา หมายถึง ภรรยาที่เป็นสามัญชนของพระมหากษัตริย์ พระมหาอุปราช และเจ้าฟ้า[1]
ประเทศไทย
[แก้]ราชสำนักไทยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์นอกจากมีพระภรรยาเจ้าแล้ว ยังมีบาทบริจาริกาซึ่งแบ่งได้เป็น 4 ชั้นย่อย[2] ได้แก่
- พระสนม คือเจ้าจอมมารดาหรือเจ้าจอมอยู่งานที่ได้รับพระราชทานหีบหมากทองคำลงยาราชาวดีเป็นเครื่องยศ[3] มี 3 ชั้น คือ
- เจ้าจอม คือนางอยู่งานที่ได้รับพระราชทานหีบหมากทองคำเป็นเครื่องยศ ถ้ามีพระราชโอรสหรือพระราชธิดา เรียกว่า เจ้าจอมมารดา[4]
- นักสนม คือบาทบริจาริกาซึ่งไม่ใช่เจ้าจอมหรือเจ้าจอมมารดา[5] ได้ถวายการรับใช้ในพระราชมนเทียร ได้รับพระราชทานหีบหมากเงินกะไหล่ทองเป็นเครื่องยศ
- นางอยู่งาน คือสตรีผู้ถวายงานรับใช้ใต้เบื้องพระยุคลบาท มิใช่เจ้าจอม เจ้าจอมมารดา หรือนักสนม และมิได้รับพระราชทานหีบหมาก
ประเทศฝรั่งเศส
[แก้]- มาดาม เดอ ปงปาดูร์ พระสนมเอกในพระเจ้าหลุยส์ที่ 15 แห่งฝรั่งเศส
- มาดาม ดูว์ บารี พระสนมเอกคนสุดท้ายในพระเจ้าหลุยส์ที่ 15 แห่งฝรั่งเศส
สหราชอาณาจักร
[แก้]บาทบริจาริกาที่สำคัญในประวัติศาสตร์อังกฤษ เช่น
- แอนน์ บุลิน บาทบริจาริกา (ต่อมาเป็นพระอัครมเหสีและสมเด็จพระราชินี) ในพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ
- บาร์บารา พาล์มเมอร์ บาทบริจาริกาในพระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ
- หลุยส์ เดอ เครูอาล บาทบริจาริกาในพระเจ้าชาลส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ
- วอลลิส ซิมป์สัน บาทบริจาริกาในสมเด็จพระเจ้าเอดเวิร์ดที่ 8
- คามิลลา แชนด์ บาทบริจาริกา (ปัจจุบันเป็นพระอัครมเหสีและสมเด็จพระราชินี) ในสมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร
ประเทศอินเดีย
[แก้]- อุไทปุรี มหัล บาทบริจาริกาในจักรพรรดิออรังเซพ
อ้างอิง
[แก้]- เชิงอรรถ
- บรรณานุกรม
- จิรวัฒน์ อุตตมะกุล. พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5. กรุงเทพฯ : มติชน, 2548. 398 หน้า. ISBN 974-322-964-1
{{isbn}}: ตรวจค่าของisbn: checksum ไม่ถูกต้อง (วิธีใช้) - ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่ ๒, กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2556. 1,544 หน้า. ISBN 978-616-7073-80-4