ข้ามไปเนื้อหา

เจ้าจอมมารดาเที่ยง ในรัชกาลที่ 4

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
เจ้าจอมมารดา

เที่ยง ในรัชกาลที่ 4

ท.จ.ว.
เกิด27 ธันวาคม พ.ศ. 2374
เสียชีวิต24 มกราคม พ.ศ. 2456 (81 ปี)
คู่สมรสพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
บุตร10 พระองค์
บุพการีพระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ)
คล้าย โรจนดิศ

เจ้าจอมมารดาเที่ยง[1] ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (สกุลเดิม โรจนดิศ, 27 ธันวาคม พ.ศ. 2374 - 24 มกราคม พ.ศ. 2456) เป็นเจ้าจอมมารดาของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป

ประวัติ

[แก้]

เจ้าจอมมารดาเที่ยง เกิดเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2374 เป็นธิดาคนโตของพระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ) และขรัวยายคล้าย[2] มีน้องสาวที่เข้าถวายตัวเป็นเจ้าจอมด้วยกัน คือ เจ้าจอมมารดาชุ่ม ในรัชกาลที่ 4, เจ้าจอมมารดาทับทิม ในรัชกาลที่ 5 และเจ้าจอมมารดาแส ในรัชกาลที่ 5

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดปรานและไว้วางพระราชหฤทัยเจ้าจอมมารดาเที่ยง โปรดเกล้าฯ ให้บัญชาการห้องพระเครื่องต้น[3] เจ้าจอมมารดาเที่ยงให้ประสูติการพระราชโอรส พระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถึง 10 พระองค์ คือ

  1. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ (พ.ศ. 2395–2474)
  2. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเสวตรวรลาภ (พ.ศ. 2397–2402)
  3. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีนาคสวาดิ (พ.ศ. 2398–2456)
  4. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (พ.ศ. 2399–2474) ต้นราชสกุลกมลาศน์
  5. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากนกวรรณเลขา (พ.ศ. 2400–2461)
  6. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง (ประสูติเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2402 สิ้นพระชนม์เมื่อมีพระชันษาได้ 8 วัน)
  7. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป (พ.ศ. 2404–2478) ต้นราชสกุลชยางกูร
  8. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแขไขดวง (พ.ศ. 2406–2472)
  9. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญฤทธิเดช (พ.ศ. 2408 สิ้นพระชนม์เมื่อมีพระชันษาได้ 9 วัน)
  10. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์ (พ.ศ. 2409–2493)

เจ้าจอมมารดาเที่ยง เป็นหนึ่งในเจ้าจอมมารดารุ่นใหญ่ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ออกมาคำนับคณะทูตฝรั่งเศส นำโดยเจ้าชายแฟร์ดีน็องด์ ดยุกแห่งอาล็องซง (Ferdinand d'Orléans, Duc d'Alençon) เจ้าชายหลุยส์แห่งออร์เลอ็องส์ เจ้าชายแห่งกงเด (Louis d'Orléans, Prince de Condé) และเคานต์โบวัวร์ เมื่อ พ.ศ. 2409 โดยที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงจูงแขนเจ้าจอมมารดาเที่ยงให้มาถวายคำนับคณะทูตด้วยการจับมือตามธรรมเนียมตะวันตก แล้วทรงออกพระโอษฐ์ชมบาทบริจาริกานางนี้ว่า "เจ้าจอมมารดาท่านนี้ให้ลูกฉันถึง 10 คน เธอเป็นคนดีที่สุด"[4]

เจ้าจอมมารดาเที่ยงเป็นผู้สร้างวัดมัชฌันติการามขึ้นที่ตำบลบางซื่อ เมื่อ พ.ศ. 2417 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานนามวัด มีความหมายว่า "วัดของเจ้าจอมมารดาเที่ยง"[5]

เจ้าจอมมารดาเที่ยงถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2456 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สิริอายุ 81 ปี 28 วัน[6] มีพระราชพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2457 ณ พระเมรุ วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร[7]

ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

[แก้]

มีนักแสดงผู้รับบท เจ้าจอมมารดาเที่ยง ในรัชกาลที่ 4 ได้แก่

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ "ประวัติเจ้าจอมมารดาเที่ยง – วัดมัชฌันติการาม (วัดน้อย) ธ."
  2. ↑ ธิดาคนโตของพระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ) และขรัวยายคล้าย[ลิงก์เสีย] หน้า 11
  3. ↑ "บัญชาการห้องพระเครื่องต้น". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2006-12-30. สืบค้นเมื่อ 2007-02-19.
  4. ↑ ""ราชสำนักฝ่ายใน" สมัยรัชกาลที่ 4 ผ่านสายตาชาวตะวันตก เป็นอย่างไร?". ศิลปวัฒนธรรม. 6 กุมภาพันธ์ 2569. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2569. {{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |accessdate= (help)
  5. ↑ "วัดของเจ้าจอมมารดาเที่ยง". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-07-20. สืบค้นเมื่อ 2020-07-20.
  6. ↑ ราชกิจจานุเบกษา,ข่าวอสัญกรรม
  7. ↑ ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเพลิงพระศพและศพที่พระเมรุวัดราชาธิวาส พุทธศักราช ๒๔๕๗ เล่ม 31, ตอน ๐ ง, 21 มิถุนายน พ.ศ. 2457, หน้า 668
  8. ↑ ราชกิจจานุเบกษา,พระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์จุลจอมเกล้าฝ่ายใน เล่ม 20 หน้า 616 วันที่ 29 พฤศจิกายน 2456
  9. ↑ ราชกิจจานุเบกษา,ถวายบังคมพระบรมรูปแลพระราชทานเครื่องราชอิศริยาภรณ์ เล่ม 12 หน้า 305
  10. ↑ ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐, ตอน ๓๕, ๒๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๓๖, หน้า ๓๗๔
  11. ↑ ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ ฝ่ายใน เก็บถาวร 2015-10-02 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน, เล่ม 21, ตอน 32, 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447, หน้า 570
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=เจ้าจอมมารดาเที่ยง_ในรัชกาลที่_4&oldid=12859000"