ภาคอีสาน (ประเทศไทย)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)
ภาคอีสาน

ภาคอีสาน หรือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเขตหรือภาคหนึ่งทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย อยู่บนแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร มีแม่น้ำโขงกั้นเขตทางตอนเหนือและตะวันออกของภาค ทางด้านใต้จรดชายแดนกัมพูชา ทางตะวันตกมีเทือกเขาเพชรบูรณ์และเทือกเขาดงพญาเย็นเป็นแนวกั้นแยกจากภาคเหนือและภาคกลาง

ภาคอีสานยังมีเนื้อที่มากที่สุดของประเทศไทย ประมาณ 168,854 ตารางกิโลเมตร หรือมีเนื้อที่ร้อยละ 33.17 เทียบได้กับหนี่งในสามของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศไทยได้จัดว่าเป็นพื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย เทือกเขาที่สูงที่สุดในภาคอีสานคือ ยอดภูหลวง ภูพานและภูกระดึงซึ่งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำสายสำคัญของชาวอีสานในหลายจังหวัดด้วยกัน เช่น แม่น้ำห้วยหลวง แม่น้ำชี ลำตะคอง แม่น้ำพอง แม่น้ำเลย แม่น้ำพรม แม่น้ำมูล แม่น้ำสงคราม

ภาษาหลักของภาคนี้ คือ ภาษาอีสานซึ่งเป็นภาษาลาวสำเนียงหนึ่ง ส่วนภาษาไทยกลางนิยมใช้กันแพร่หลายโดยเฉพาะในเมืองใหญ่ ขณะเดียวกันยังมีภาษาเขมรที่ใช้กันมากในบริเวณอีสานใต้ นอกจากนี้ มีภาษาถิ่นอื่น ๆ อีกมาก เช่น ภาษาผู้ไท ภาษาโส้ ภาษาไทยโคราช เป็นต้น ภาคอีสานยังมีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่โดดเด่น เช่น อาหาร ภาษา ดนตรีหมอลำ และศิลปะการฟ้อนรำที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นต้น


จังหวัดในภาคอีสาน[แก้]

ภาคอีสานมีทั้งหมด 20 จังหวัด ตามราชบัณฑิตยสถาน และตามคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ[1] ได้แก่

  1. จังหวัดกาฬสินธุ์ (เดิมชื่อ เมืองฟ้าแดดสงยาง)
  2. จังหวัดขอนแก่น (เดิมชื่อ เมืองขามแก่นนคร)
  3. จังหวัดชัยภูมิ (เดิมชื่อ เมืองไชยภูมิ์)
  4. จังหวัดนครพนม (เดิมชื่อ เมืองนครบุรีราชธานี, เมืองศรีโคตรบูร, เมืองละคร)
  5. จังหวัดนครราชสีมา (เดิมชื่อ เมืองโคราฆะปุระและเมืองเสมา)
  6. จังหวัดบึงกาฬ (เดิมชื่อ เมืองกาฬวาปี)
  7. จังหวัดบุรีรัมย์ (เดิมชื่อ เมืองแปะ)
  8. จังหวัดมหาสารคาม (เดิมชื่อ เมืองตักกศิลานคร)
  9. จังหวัดมุกดาหาร (เดิมชื่อ เมืองมุกดาหารบุรี, เมืองบังมุก)
  10. จังหวัดยโสธร (เดิมชื่อ เมืองยศสุนทร, เมืองสิงห์โคกสิงห์ท่า)
  11. จังหวัดร้อยเอ็ด (เดิมชื่อ เมืองสาเกตุนคร, เมืองฮ้อยเอ็ดประตู)
  12. จังหวัดเลย (เดิมชื่อ เมืองเซไล)
  13. จังหวัดศรีสะเกษ (เดิมชื่อ เมืองสระกำแพงโนนสามขา)
  14. จังหวัดสกลนคร (เดิมชื่อ เมืองสกลทวาปี, เมืองหนองหานหลวง)
  15. จังหวัดสุรินทร์ (เดิมชื่อ เมืองคูประทายสมันต์)
  16. จังหวัดหนองคาย (เดิมชื่อ เมืองหล้าหนองคาย)
  17. จังหวัดหนองบัวลำภู (เดิมชื่อ เมืองนครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน, เมืองจำปากาบแก้วนคร, เมืองกมุทาสัย)
  18. จังหวัดอำนาจเจริญ (เดิมชื่อ เมืองอำนาจเจริญ, บ้านค้อใหญ่ )
  19. จังหวัดอุดรธานี (เดิมชื่อ บ้านเดื่อหมากแข้ง)
  20. จังหวัดอุบลราชธานี (เดิมชื่อ เมืองอุบลราชธานีศรีวนาไลยประเทศราช)

สถิติประชากร[แก้]

อันดับ จังหวัด จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2556)[2]
จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2555) [3]
! จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2554) [4]
จำนวน (คน)
(31 ธันวาคม 2553) [5]
1 นครราชสีมา 2,610,164 2,605,014 2,585,325 2,582,089
2 อุบลราชธานี 1,836,523 1,826,920 1,816,057 1,813,088
3 ขอนแก่น 1,781,655 1,774,816 1,766,066 1,767,601
4 บุรีรัมย์ 1,573,438 1,566,740 1,559,085 1,553,765
5 อุดรธานี 1,563,964 1,557,298 1,548,107 1,544,786
6 ศรีสะเกษ 1,462,028 1,458,370 1,452,203 1,452,471
7 สุรินทร์ 1,388,194 1,386,277 1,380,399 1,381,761
8 ร้อยเอ็ด 1,308,958 1,308,570 1,305,058 1,309,708
9 ชัยภูมิ 1,135,723 1,133,034 1,127,423 1,127,423
10 สกลนคร 1,134,322 1,129,174 1,123,351 1,122,905
11 กาฬสินธุ์ 984,030 985,084 981,655 982,578
12 มหาสารคาม 955,644 945,149 939,736 940,911
13 นครพนม 710,860 708,350 704,768 703,392
14 เลย 632,205 629,787 624,920 624,066
15 ยโสธร 540,383 540,267 538,853 539,257
16 หนองคาย 514,943 512,439 509,870 509,395
17 หนองบัวลำภู 507,137 505,071 502,551 502,868
18 บึงกาฬ 416,236 412,613 407,634 403,542
19 อำนาจเจริญ 374,698 373,494 372,241 372,137
20 มุกดาหาร 344,302 342,868 340,581 339,575
รวม 21,775,407 21,701,335 21,585,883 21,573,318

เมืองใหญ่ของอีสานเรียงตามประชากร[แก้]

  1. เทศบาลนครนครราชสีมา ประชากร 162,799 คน
  2. เทศบาลนครอุดรธานี ประชากร 137,948 คน
  3. เทศบาลนครขอนแก่น ประชากร 113,754 คน
  4. เทศบาลนครอุบลราชธานี ประชากร 105,081 คน
  5. เทศบาลนครสกลนคร ประชากร 53,877 คน
  6. เทศบาลเมืองมหาสารคาม ประชากร 46,523 คน
  7. เทศบาลเมืองหนองคาย ประชากร 46,180 คน
  8. เทศบาลเมืองสุรินทร์ ประชากร 43,008 คน
  9. เทศบาลเมืองศรีสะเกษ ประชากร 41,680 คน
  10. เทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ ประชากร 37,646 คน
  11. เทศบาลเมืองชัยภูมิ ประชากร 37,477 คน
  12. เทศบาลเมืองปากช่อง ประชากร 36,871 คน
  13. เทศบาลเมืองร้อยเอ็ด ประชากร 34,660 คน
  14. เทศบาลเมืองมุกดาหาร ประชากร 34,486 คน
  15. เทศบาลเมืองชุมแพ ประชากร 32,300 คน
  16. เทศบาลเมืองบ้านไผ่ ประชากร 30,684 คน
  17. เทศบาลเมืองวารินชำราบ ประชากร 30,360 คน
  18. เทศบาลเมืองบุรีรัมย์ ประชากร 28,308 คน
  19. เทศบาลเมืองนครพนม ประชากร 28,205 คน
  20. เทศบาลเมืองอำนาจเจริญ ประชากร 25,987 คน
  21. เทศบาลเมืองหนองสำโรง ประชากร 24,977 คน
  22. เทศบาลเมืองเลย ประชากร 22,531 คน
  23. เทศบาลเมืองยโสธร ประชากร 21,039 คน
  24. เทศบาลเมืองหนองบัวลำภู ประชากร 20,923 คน
  25. เทศบาลเมืองกันทรลักษ์ ประชากร 20,175 คน
  26. เทศบาลเมืองเดชอุดม ประชากร 14,386 คน
  27. เทศบาลเมืองเมืองพล ประชากร 12,083 คน
  28. เทศบาลเมืองกระนวน ประชากร 11,031 คน
  29. เทศบาลเมืองบัวขาว ประชากร 11,803 คน
  30. เทศบาลเมืองท่าบ่อ ประชากร 18,503 คน
  31. เทศบาลเมืองโนนสูง-น้ำคำ ประชากร 10,073 คน
  32. เทศบาลเมืองบ้านดุง ประชากร 16,003 คน
  33. เทศบาลเมืองสีคิ้ว ประชากร 18,390 คน
  34. เทศบาลเมืองนางรอง ประชากร 21,274 คน
  35. เทศบาลเมืองชุมเห็ด ประชากร 20,193 คน
  36. เทศบาลเมืองวังสะพุง ประชากร 12,374 คน

ระดับอุดมศึกษา[แก้]

มหาวิทยาลัยรัฐ[แก้]

มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ[แก้]

สถาบันอุดมศึกษาระบบเปิด[แก้]

สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ[แก้]

มหาวิทยาลัยเอกชน[แก้]

วิทยาลัยเอกชน[แก้]

วิทยาลัย[แก้]

ท่าอากาศยานพาณิชย์[แก้]

เรียงตามจำนวนผู้โดยสารและเที่ยวบินที่เข้าใช้บริการ

อุทยานแห่งชาติ[แก้]

อุทยานประวัติศาสตร์[แก้]

มรดกโลกในภาคอีสาน[แก้]

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า[แก้]

อาหาร[แก้]

  • ปลาร้าหลน นำปลาร้าที่เป็นตัวใหญ่พอประมาณนำไปทอดในกระทะให้สุก นิยมกินกับข้าวเหนียว เครื่องเคียงมี พริกสด โหระพา กระเทียม
  • ข้าวจี่ จะนำข้าวเหนียวที่นึ่งสุกแล้ว ปั้นเป็นก้อนโรยเกลือเสียบไม้ นำไปย่างไฟ แล้วทาทับด้วยไข่
  • ปลาร้าบอง หรือปลาแดกบอง นำปลาร้าเป็นตัวมาสับให้ละเอียดพร้อมกับใส่เครื่องปรุง เช่น ตะไคร้ พริก หอม กระเทียม ใบมะกรูด
  • ลาบ
  • ไข่มดแดง
  • แกงอ่อม
  • แกงเห็ด
  • ก้อย
  • แกงผักหวานไข่มดแดง
  • หม่ำเนื้อ
  • ข้าวเหนียวไก่ย่าง
  • ส้มตำ หรือตำหมากหุ่ง
  • เลือดแปง
  • หมก เป็นอาหารประเภทหนึ่งที่ใช้ใบตองห่อนิยม ใช้กับเนื้อปลา ไก่ แมลง กบ เขียด ผัก และหน่อไม้ หมกหรือห่อหมกของภาคอีสานจะไม่ใส่กะทิ
  • เนื้อหมูแห้งแดดเดี่ยว
  • เนื้อวัวแห้งแดดเดี่ยว
  • ซกเล็ก
  • ซั่ว เช่น ซั่วไก่
  • เอาะ เช่น เอาะกะปู
  • เหนี่ยน เช่น เหนี่ยนหมากเขือ เหนี่ยนหมกมี่
  • ป่น เช่น ป่นปลา ป่นกบ มีทั้งป่นแห้งและป่นน้ำ
  • ซุบ เช่น ซุบหน่อไม้
  • แจ่ว คือน้ำพริกอีสาน
  • แจ่วฮ้อน คือจิ้มจุ่มอีสาน
  • ซิ้นดาด คือหมูกระทะอีสาน
  • เข้าหลาม คือข้าวหลาม
  • เข้าปุ้นน้ำนัว คือขนมจีนน้ำปลาร้า
  • เข้าเปียก คือ ก๋วยจั๊บญวณ
  • น้ำผัก
  • ยำสลัดลาว
  • ก๊วยเตี๋ยว รับประทานใส่กะปิ ซอสพริก ซีอิ๊วดำ และผักโหระพา

อ้างอิง[แก้]

  1. http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=1378 ราชบัณฑิตยสถาน
  2. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเนกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่างๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๖, เล่ม ๑๓๑, ตอน ๔๑ ง , ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๗, หน้า ๑
  3. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat55.html 2555. สืบค้น 3 เมษายน 2556.
  4. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat54.html 2555. สืบค้น 6 เมษายน 2555.
  5. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: [1] 2553. สืบค้น 22 มีนาคม 2554.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ ภาคอีสาน