เทศบาลนครนครราชสีมา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ความหมายอื่นของ นครราชสีมา ดูที่ นครราชสีมา (แก้ความกำกวม)
เทศบาลนครนครราชสีมา
Nakhon Ratchasima City
เทศบาล
ภาพถ่ายทางอากาศของนครราชสีมา
ภาพถ่ายทางอากาศของนครราชสีมา
ตราอย่างเป็นทางการของเทศบาลนครนครราชสีมา
ตรา
ประเทศ ธงชาติของไทย ไทย
ที่ตั้ง สำนักงานเทศบาลนครนครราชสีมา เลขที่ 635 ถนนโพธิ์กลาง ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา 30000
การปกครอง
 • นายกเทศมนตรี นายสุรวุฒิ เชิดชัย
เนื้อที่
 • ทั้งหมด 37.50 กม.2 (14.48 ตร.ไมล์)
ประชากร (พ.ศ. 2558)
 • ทั้งหมด 174,332[1] คน
ISO 3166 code 3099
โทรศัพท์ 0 4423 4600-59
เว็บไซต์ http://www.koratcity.net/
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

เทศบาลนครนครราชสีมา หรือ นครนครราชสีมา ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติได้กำหนดให้เป็นเมืองหลักของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยที่ตั้งของอยู่ในอำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา โดยเทศบาลนครนครราชสีมาเป็นเมืองใหญ่อันดับที่ 5 ของประเทศไทย เป็นรองเพียงกรุงเทพมหานคร, เทศบาลนครนนทบุรี, เทศบาลนครปากเกร็ด และเทศบาลนครหาดใหญ่เท่านั้น แต่หากเรียงตามจำนวนประชากรจะเป็นเมืองใหญ่อันดับที่ 2 รองจากกรุงเทพมหานครโดยรวมปริมณฑลเข้าไปรวมกับกรุงเทพฯด้วย เมืองโคราชเป็นศูนย์กลางการค้า การพานิชย์ การคมนาคมทางบก และอุตสาหกรรมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

นครนครราชสีมา ตั้งอยู่ระหว่างละติจูดที่ 14-16 องศาเหนือ และลองจิจูดที่ 101-103 องศาตะวันออก สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 150-300 เมตร มีระยะทางห่างจากกรุงเทพมหานคร โดยทางรถยนต์ 259 กิโลเมตร โดยทางรถไฟ 264 กิโลเมตร และใช้เวลาเดินทางทางเครื่องบินประมาณ 30 นาที ลักษณะพื้นที่เป็นที่ราบลาดเอียงไปทาง ทิศตะวันออกตอนเหนือ ของตัวเมืองเป็นที่ราบลุ่มทางทิศตะวันตกเฉียงใต้เป็นที่ราบสูง

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

สำนักงานเทศบาลนครนครราชสีมา

เทศบาลนครนครราชสีมา มีพื้นที่ประมาณ 37.50 ตารางกิโลเมตร หรือ 23,430 ไร่ 2 งาน หรือประมาณร้อยละ 4.96 ของพื้นที่อำเภอเมืองนครราชสีมา (อำเภอเมืองนครราชสีมา มีพื้นที่ประมาณ 755.596 ตารางกิโลเมตร) หรือประมาณร้อยละ 0.18 ของพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา (จังหวัดนครราชสีมา มีพื้นที่ประมาณ 20,493.9 ตารางกิโลเมตร)

ภาพมุมกว้างของตัวเมืองนครราชสีมา มุมมองจากโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา

ประวัติ[แก้]

กำแพงเมือง และคูเมืองนครราชสีมา ในสมัยอดีต

เมืองนครราชสีมา เป็นชุมชนเมืองโบราณเมืองหนึ่งแห่งราชอาณาจักรไทย ในสมัยแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งแผ่นดินกรุงศรีอยุธยา โปรดฯ ให้ย้ายเมือง 2 เมืองเดิมคือ เมืองโคราช และเมืองเสมา (ในท้องที่อำเภอสูงเนิน) มาสร้างเมืองใหม่ขึ้นในพื้นที่ปัจจุบันในปี พ.ศ. 2199 โดยสร้างให้มีป้อมปราการ และคูน้ำล้อมรอบ แล้วตั้งชื่อเมืองใหม่ โดยใช้ชื่อเมืองเก่าทั้ง 2 มารวมกัน มีชื่อว่า นครราชสีมา"'

ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงจัดแบ่งเขตการปกครองส่วนภูมิภาคออกเป็น มณฑลเทศาภิบาล ซึ่งมณฑลนครราชสีมา ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2436 เป็นมณฑลแรกของประเทศสยาม จากนั้น ได้มีพระบรมราชโองการ ให้ประกาศใช้ พระราชบัญญัติจัดการสุขาภิบาล รศ.127 กับตำบลโพกลาง (โพธิ์กลาง) ขึ้นในมณฑลนครราชสีมา จึงกลายเป็น สุขาภิบาลเมืองนครราชสีมา เมื่อที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2451[2]

และในวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459 ได้มีประกาศจากกระทรวงมหาดไทย ให้รวมตำบลในเมือง ในท้องที่อำเภอเมืองนครราชสีมา เข้าอยู่ในสุขาภิบาลเมืองด้วยอีกตำบลหนึ่ง[3] และได้พระราชทานเงินภาษีโรงร้าน ยานพาหนะ และค่าเช่าที่ดิน ต่าง ๆ ที่เก็บจากตำบลในเมือง ให้รวมเข้าเป็นผลประโยชน์สำหรับใช้จ่ายในการบำรุงสุขาภิบาลเมืองนครราชสีมาต่อไปอีกด้วย

ในปี พ.ศ. 2478 ได้มีตราพระราชกฤษฎีกาเทศบาลขึ้น จึงมีผลให้มีการพิจารณายกฐานะสุขาภิบาลเมืองนครราชสีมาขึ้นเป็นเทศบาลเมืองนครราชสีมา[4] เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2478 สุขาภิบาลเมืองนครราชสีมาจึงได้เปลี่ยนมาเป็น เทศบาลเมืองนครราชสีมา

เทศบาลเมืองนครราชสีมาได้เปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2480[5] มีเนื้อที่ทั้งสิ้น 4.397 ตารางกิโลเมตร ต่อมาได้ขยายเป็น 37.50 ตารางกิโลเมตร[6] มีผลบังคับใช้มา ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2526 เป็นต้นมา และจัดตั้งเป็น เทศบาลนครนครราชสีมา [7] เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2538

สภาพภูมิอากาศ[แก้]

ข้อมูลภูมิอากาศของเทศบาลนครนครราชสีมา
เดือน ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ทั้งปี
อุณหภูมิสูงสุดเฉลี่ย °C (°F) 30.9
(87.6)
33.6
(92.5)
35.8
(96.4)
36.6
(97.9)
35.1
(95.2)
34.4
(93.9)
33.9
(93)
33.2
(91.8)
32.2
(90)
30.9
(87.6)
29.7
(85.5)
29.1
(84.4)
33.0
(91.4)
อุณหภูมิเฉลี่ยแต่ละวัน °C (°F) 24.4
(75.9)
27.1
(80.8)
29.3
(84.7)
30.6
(87.1)
29.9
(85.8)
29.6
(85.3)
29.1
(84.4)
28.7
(83.7)
28.0
(82.4)
26.9
(80.4)
25.1
(77.2)
23.4
(74.1)
27.68
(81.82)
อุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย °C (°F) 17.9
(64.2)
20.5
(68.9)
22.8
(73)
24.5
(76.1)
24.7
(76.5)
24.8
(76.6)
24.3
(75.7)
24.2
(75.6)
23.7
(74.7)
22.9
(73.2)
20.5
(68.9)
17.6
(63.7)
22.4
(72.3)
หยาดน้ำฟ้า มม (นิ้ว) 5.9
(0.232)
17.8
(0.701)
37.1
(1.461)
63.5
(2.5)
140.5
(5.531)
108.3
(4.264)
113.7
(4.476)
146.2
(5.756)
221.6
(8.724)
143.4
(5.646)
27.3
(1.075)
18.3
(0.72)
1,044.0
(41.102)
วันที่มีหยาดน้ำฟ้าโดยเฉลี่ย 0.9 2.2 5.1 7.7 13.8 13.3 13.5 16.4 18.1 12.2 4.0 0.7 107.9
จำนวนชั่วโมงที่มีแดด 285.2 248.6 254.2 249.0 238.7 210.0 195.3 186.0 168.0 232.5 258.0 282.1 2,807.6
แหล่งที่มา1: World Weather Information Service [8]
แหล่งที่มา 2: Hong Kong Observatory.[9]

ประชากร[แก้]

อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี สัญลักษณ์ประจำจังหวัดนครราชสีมา

ประชากรในฐานข้อมูลทะเบียนท้องถิ่นเขตเทศบาลนครนครราชสีมา (ธันวาคม พ.ศ. 2556) มีจำนวน 136,153 คน[10] เป็นหญิง 72,134 คน เป็นชาย 64,019 คน จำนวนบ้านเรือน 33,344 หลังคาเรือน เมื่อเปรียบเทียบอัตราส่วนความหนาแน่นประชากรต่อพื้นที่รวมทั้งสิ้น ประมาณ 3,684 คนต่อตารางกิโลเมตร ประชากรส่วนใหญ่เป็นคนในท้องถิ่นหรืออพยพมาจากจังหวัดใกล้เคียง บางส่วนใช้ภาษาไทยโคราช ซึ่งเป็นภาษาท้องถิ่น

ปัจจุบันจำนวนประชากรมีแนวโน้มลดลงทุกปี เนื่องจากโครงการที่พักอาศัยได้ขยายตัวออกไปนอกเขตเทศบาล และยังมีประชากรแฝง (รวมพื้นที่โดยรอบนอกเขตเทศบาล) ถึงในอนาคตประมาณ 450,000–500,000 คน หรือเข้ามาใช้บริการในเขตเมืองในเวลากลางวัน แล้วอพยพออกไปในเวลากลางคืนประมาณ 200,000–400,000 คน/วัน

ศาสนา

ในนครนครราชสีมา ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธประมาณร้อยละ 98 ที่เหลือร้อยละ 2 นับถือศาสนาคริสต์และศาสนาอิสลาม

โรงเรียนราชสีมาวิทยาลัย โรงเรียนชายล้วนประจำจังหวัดนครราชสีมา
การศึกษา
การสาธารณสุข

เทศบาลนครนครราชสีมา มีสถานบริการด้านสาธารณสุข 4 แห่ง คือ

  • ศูนย์บริการสาธารณสุขโพธิ์กลาง ตั้งอยู่ที่กองอนามัยและสิ่งแวดล้อม
  • ศูนย์บริการสาธารณสุขทุ่งสว่าง
  • ศูนย์บริการสาธารณสุขสวนพริกไทย
  • ศูนย์บริการสาธารณสุขหนองบัวรอง
โรงพยาบาลกรุงเทพราชสีมา เป็นโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในนครนครราชสีมา

นอกเหนือจากศูนย์บริการสาธารณสุขของเทศบาลแล้ว ในเขตเทศบาลยังมีหน่วยงานทั้งของภาครัฐและ เอกชนที่ให้บริการทางด้านสาธารณสุข คือ

  • โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา 1 แห่ง 1,200 เตียง เป็นโรงพยาบาลที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  • โรงพยาบาลจิตเวช 1 แห่ง 300 เตียง
  • โรงพยาบาลเอกชน 6 แห่ง 710 เตียง
  • สถานประกอบการ ประเภทเวชกรรม 120 แห่ง
  • สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ 1 แห่ง
  • สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด 1 แห่ง
  • สถานีกาชาด 1 แห่ง

สภาพทั่วไปทางเศรษฐกิจ[แก้]

ศูนย์การค้าเดอะมอลล์นครราชสีมา เป็นศูนย์การค้าเดอะมอลล์แห่งเดียวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
  • การพาณิชยกรรม แหล่งพาณิชยกรรมจะอยู่ในบริเวณใจกลางเมืองริมถนนสายสำคัญต่างๆ
  • การเกษตรกรรม พื้นที่การเกษตรภายในเขตเทศบาล ส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณรอบๆ เมืองทางทิศเหนือ เลียบฝั่งลำตะคอง
  • การอุตสาหกรรม มีการประกอบการเป็นโรงงานอุตสาหกรรมทุกขนาด ส่วนใหญ่เป็นโรงงานขนาด เล็ก–ขนาดกลาง มีอยู่ประมาณ 400 โรง เช่น ทำกุนเชียง การทำเส้นก๋วยเตี๋ยว ทำลูกชิ้น เชื่อมโลหะ ปะยาง ประกอบตัวถังรถยนต์ ซ่อมเครื่องยนต์ ทำไอศกรีม เป็นต้น

การคมนาคม[แก้]

เนื่องจากเป็นนครที่มีที่ตั้งอยู่บริเวณประตูเข้า–ออกของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จึงสามารถติดต่อกับจังหวัดต่างๆ ที่อยู่ในภาคเหนือ, ภาคกลาง, ภาคตะวันออก (พื้นที่โครงการพัฒนาชายฝั่งทะเลตะวันออกหรืออีเอสบี) และภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้อย่างทั่วถึง

ทางบก[แก้]

ถนนราชดำเนิน บริเวณด้านหน้าอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี

ถนนในเขตเทศบาลนครนครราชสีมาจำแนกออกเป็นถนนสายหลักและสายย่อย ถนนสายหลักยังจำแนกออกเป็นถนนสายประธาน และสายกระจายรูปแบบ โครงข่ายถนนแบ่งได้เป็น 2 ส่วน

การบริการขนส่งโดยสารทางรถยนต์ระหว่างอำเภอและจังหวัดต่าง ๆ มีทั้งรถตู้ รถสองแถว รถโดยสารธรรมดาและรถโดยสารปรับอากาศให้บริการ รับ-ส่ง ผู้โดยสารตลอดวัน โดยมีสถานีขนส่งผู้โดยสาร 2 แห่ง

  • สถานีขนส่งผู้โดยสารนครราชสีมาแห่งที่ 1 ตั้งอยู่เลขที่ 86 ถนนบุรินทร์ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครราชสีมา มีเนื้อที่ทั้งสิ้น 7 ไร่ 2 งาน 98 ตารางวา เปิดใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2510 บริหารจัดการโดยเทศบาลนครนครราชสีมา ใช้เป็นสถานีขนส่งภายในจังหวัดเป็นหลัก และมีรถโดยสารปรับอากาศสายที่ 21 กรุงเทพฯ – นครราชสีมาให้บริการ ปัจจุบันสถานีขนส่งผู้โดยสารแห่งที่ 1 มีรถโดยสารประจำทางเข้าใช้บริการเฉลี่ยวันละ 2,000 เที่ยวต่อวัน หรือประมาณ 730,000 เที่ยวต่อปี และมีผู้โดยสารหมุนเวียนเข้าใช้บริการเฉลี่ย 50,000 คนต่อวัน หรือประมาณ 18,000,000 ล้านคนต่อปี
  • สถานีขนส่งผู้โดยสารนครราชสีมาแห่งที่ 2 เป็นสถานีขนส่งผู้โดยสารที่ใหญ่และสำคัญที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตั้งอยู่ที่ถนนมิตรภาพ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครราชสีมา มีเนื้อที่ 29 ไร่ 50 ตารางวา ผู้ได้รับใบอนุญาตจัดตั้ง และดำเนินการสถานีขนส่ง คือ บริษัท ไทยสงวนบริการ จำกัด ใช้เป็นสถานีขนส่งผู้โดยสารระหว่างจังหวัดเป็นหลัก เส้นทางที่สำคัญคือ สายที่ 21 กรุงเทพฯ – นครราชสีมา ปัจจุบันสถานีขนส่งผู้โดยสารแห่งที่ 2 มีรถโดยสารประจำทางเข้าใช้บริการเฉลี่ยวันละ 1,300 เที่ยวต่อวัน หรือประมาณ 470,000 เที่ยวต่อปี และมีผู้โดยสารหมุนเวียนเข้าใช้บริการเฉลี่ย 30,000 คนต่อวัน หรือประมาณ 11,000,000 ล้านคนต่อปี
รถสองแถวหมายเลข 4129 สวนสัตว์นครราชสีมา-เดอะมอลล์นครราชสีมา

การบริการขนส่งสาธารณะทางรถยนต์โดยสารประจำทางในเขตเทศบาล ได้แก่

  • รถยนต์โดยสารประจำทาง และรถโดยสารขนาดเล็ก ( รถสองแถว ) มีเส้นทางเดินรถ 22 เส้นทาง จากจำนวน 20 สาย
  • รถสามล้อ มีทั้งรถสามล้อเครื่อง และรถสามล้อถีบรับจ้าง ให้บริการตามเส้นทางในตัวเมือง
  • รถมอเตอร์ไซค์รับจ้าง
  • รถแท็กซี่มิเตอร์ มีจุดจอดรถอยู่ที่สถานีขนส่งผู้โดยสารนครราชสีมาแห่งที่ 2

ทางราง[แก้]

สถานีรถไฟนครราชสีมา เป็นสถานีใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ในเขตเทศบาลนครนครราชสีมา มีสถานีรถไฟสำคัญ 2 แห่ง คือ

  • สถานีรถไฟนครราชสีมา ตั้งอยู่บริเวณถนนมุขมนตรี เป็นสถานีที่ใหญ่ที่สุดของจังหวัดและใหญ่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และยังเป็นสถานีต้นทางของรถไฟธรรมดาประจำภูมิภาคหลายขบวน
  • สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ ตั้งอยู่บริเวณถนนจิระ เป็นสถานีรถไฟที่มีขนาดและความสำคัญรองลงมาจากสถานีนครราชสีมา แต่อยู่ใกล้ใจกลางเมืองมากกว่าสถานีรถไฟนครราชสีมา

ทั้งสองสถานีมีขบวนรถผ่านขึ้น-ล่อง วันละกว่า 60 ขบวน โดยมีเส้นทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่าน 2 สาย คือ

ขบวนรถโดยสารทุกขบวน ต้องหยุดรับ–ส่งผู้โดยสารที่สองสถานีนี้ เส้นทางที่ให้บริการ ได้แก่ กรุงเทพ–อุบลราชธานี, กรุงเทพ–หนองคาย (เฉพาะเที่ยวกลางคืน), กรุงเทพ–สุรินทร์, กรุงเทพ–ศีขรภูมิ, กรุงเทพ–ศรีสะเกษ, นครราชสีมา–อุบลราชธานี, นครราชสีมา–ชุมทางบัวใหญ่, นครราชสีมา–อุดรธานี และนครราชสีมา–หนองคาย

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. ส่วนวิจัยและพัฒนาระบบ รูปแบบและโครงสร้าง สำนักพัฒนาระบบ รูปแบบและโครงสร้าง กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: [1] 2557. สืบค้น 6 กุมภาพันธ์ 2558.
  2. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศใช้พระราชบัญญัติสุขาภิบาลในตำบลโพกลาง มณฑลนครราชสีมา, ๒๔๕๑, เล่มที่ ๒๕ ตอนที่ ๔๐ ฉบับเพิ่มเติม, หน้า ๑๑๘๓
  3. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง ประกาศรวมตำบลในเมือง ท้องที่อำเภอเมืองนครราชสีมา เข้าอยู่ในสุขาภิบาลเมือง, ๒๔๕๙, เล่มที่ ๓๓ , หน้า ๒๔๔
  4. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชกฤษฎีกา จัดตั้งเทศบาลเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา พุทธศักราช 2478, ๒๔๗๘, เล่มที่ ๕๒ , หน้า ๑๖๗๕
  5. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชกฤษฎีกา จัดตั้งเทศบาลเมืองนครราชสีมา (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2480, ๒๔๘๐, เล่มที่ ๕๔ , หน้า ๑๗๖๔
  6. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา พ.ศ. 2525, ๒๕๒๕, เล่มที่ ๙๙ ตอนที่ ๑๙๗, ฉบับพิเศษ หน้า ๑
  7. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา พ.ศ. 2538, ๒๕๓๘, เล่มที่ ๑๑๒ ตอนที่ ๔๐ ก, หน้า ๓๓
  8. "World Weather Information Service - Nakhon Ratchasima". สืบค้นเมื่อ 2012-03-29. 
  9. Climatological Information for Nakhon Ratchasima, Thailand, accessed 29 March 2012.
  10. http://www.koratcity.go.th/page/population56
  11. สำนักการศึกษา เทศบาลนครนครราชสีมา
  12. โรงเรียนเทศบาล 1 (บูรพาวิทยากร)
  13. โรงเรียนเทศบาล 2 (วัดสมอราย)
  14. โรงเรียนเทศบาล 3 (ยมราชสามัคคี)
  15. โรงเรียนเทศบาล 4 (เพาะชำ)
  16. โรงเรียนเทศบาล 5 (วัดจิตตสามัคคี)
  17. โรงเรียนกีฬาเทศบาลนครนครราชสีมา

พิกัดภูมิศาสตร์: 14°58′N 102°6′E / 14.967°N 102.100°E / 14.967; 102.100