กระเทียม

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
กระเทียม
Allium sativum, known as garlic
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Plantae
หมวด: Magnoliophyta
ชั้น: Liliopsida
อันดับ: Asparagales
วงศ์: Amaryllidaceae
วงศ์ย่อย: Allioideae
สกุล: Allium
ชนิด: A. sativum
ชื่อทวินาม
Allium sativum
L.

กระเทียม เป็นพืชสมุนไพรไทยและเป็นเครื่องเทศชนิดหนึ่ง โดยมักใส่ในอาหารหลายชนิด ทั้งอาหารไทย อาหารอินเดีย กระเทียมมีชื่อสามัญอื่นอีกคือ กระเทียมขาว (อุดรธานี) กระเทียมจีน (กทม.,กลาง) เทียม (ใต้) ปะเซ้วา (กะเหรี่ยง แม่ฮ่องสอน) หอมขาว (อุดรธานี) หอมเทียม (เหนือ) หัวเทียม (ใต้)[1]

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์[แก้]

กระเทียมเป็นไม้ล้มลุก สูง 30-60 ซม. มีกลิ่นแรง มีหัวใต้ดินแบบ Tunic bulb ลักษณะกลมแป้น เส้นผ่านศูนย์กลาง 2-4 ซม. มีแผ่นเยื่อสีขาวหรือสีม่วงอมชมพูหุ้มอยู่ 3-4 ชั้น ซึ่งลอกออกได้ แต่ละหัวมี 6-10 กลีบ กลีบเกิดจากตาซอกใบของใบอ่อน ลำต้นลดรูปลงไปมาก ใบเดี่ยว (Simple leaf) ขึ้นมาจากดิน เรียงซ้อนสลับ แบนเป็นแถบแคบ กว้าง 0.5-2.5 ซม. ยาว 30-60 ซม. ปลายแหลมแบบ Acute ขอบเรียบและพับทบเป็นสันตลอดความยาวของใบ โคนแผ่เป็นแผ่นและเชื่อมติดกันเป็นวงหุ้มรอบใบที่อ่อนกว่าและก้านช่อดอกทำให้เกิดเป็นลำต้นเทียม ปลายใบสีเขียวและสีจะค่อยๆ จางลงจนกระทั่งถึงโคนใบ ส่วนที่หุ้มหัวอยู่มีสีขาวหรือขาวอมเขียว ช่อดอกแบบช่อซี่ร่ม (Umbel) ประกอบด้วยตะเกียงรูปไข่เล็กๆ จำนวนมากอยู่ปะปนกับดอกขนาดเล็กซึ่งมีจำนวนน้อย มีใบประดับใหญ่ 1 ใบ ยาว 7.5-10 ซม. ลักษณะบาง ใส แห้ง เป็นจะงอยแหลมหุ้มช่อดอกขณะที่ยังตูมอยู่ แต่เมื่อช่อดอกบานใบประดับจะเปิดอ้าออกและห้อยลงรองรับช่อดอกไว้ ก้านช่อดอกเป็นก้านโดด เรียบ รูปทรงกระบอกตัน ยาว 40-60 ซม. ดอกสมบูรณ์เพศ กลีบรวม 6 กลีบ แยกจากกันหรือติดกันที่โคน รูปใบหอกปลายแหลม ยาวประมาณ 4 มม. สีขาวหรือขาวอมชมพู เกสรเพศผู้ 6 อัน ติดที่โคนกลีบรวม อับเรณูและก้านเกสรเพศเมียยื่นขึ้นมาสูงกว่าส่วนอื่นๆ ของดอก รังไข่ 3 ช่อง แต่ละช่องมีออวุล 1-2 เม็ด ผลเล็กเป็นกระเปาะสั้นๆ รูปไข่หรือค่อนข้างกลม มี 3 พู เมล็ดเล็ก สีดำ

ในประเทศไทยปลูกมากทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ แต่กระเทียมที่มีชื่อเสียงว่าเป็นกระเทียมคุณภาพดี กลิ่นฉุน ได้แก่กระเทียมจากจังหวัดศรีสะเกษ

การใช้ประโยชน์[แก้]

หัวของกระเทียมมีรสเผ็ดร้อน รับประทานได้ทั้งสดและตากแห้ง หรือนำไปดอง เป็นส่วนผสมที่สำคัญของน้ำจิ้มและอาหารสด น้ำพริกแกงหลายชนิดใส่กระเทียมเป็นส่วนประกอบ เช่นแกงเผ็ด แกงเขียวหวาน หรือใส่ในยำต่างๆ การรับประทานกระเทียมสดขณะท้องว่างทำให้ระคายเคืองในกระเพาะอาหาร ในยุโรปสมัยโบราณถือว่ากระเทียมเป็นของขลัง ใช้ป้องกันภูตผีปีศาจ และเชื่อว่าการกินกระเทียมทำให้ร่างกายแข็งแรง อียิปต์สมัยโบราณให้ทาสกินกระเทียม ส่วนชาวโรมันให้ทหารและกรรมกรกินกระเทียม และ ชาวอังกฤษเชื่อว่าการรับประทานกระเทียมสด จะช่วยป้องกันไม่ให้เป็นแวมไพร์ หรือป้องกันการเข้าถึงตัวของพวกแวมไพร์ในยามค่ำคืนได้ [2]

สรรพคุณทางยา[แก้]

ใช้รักษาโรคบิด (ใบกระเพราะ) ป้องกันมะเร็ง (กระเทียม) ระงับกลิ่นปากและแบคทีเรียในช่องปาก (สาเหตุนอนดึก) ลดระดับไขมัน คอลเลสเตอรอล และลดน้ำตาลในเลือด(ถั่วงอก) ขับพิษ และ สารอันตรายที่ปนเปื้อนในเม็ดเลือด มีกลิ่นที่ฉุนจึงสามารถไล่ยุงได้ดี(ปลูกต้นไผ่ไล่ยุง) ช่วยขับลม(รับประทาน"ขิง"ช่วยขับลม) และช่วยเพิ่มระดับภูมิคุ้มกันเม็ดเลือดขาว(Leucocyte)ให้แข็งแรง (ไม่มีผลกับผู้ป่วยติดเชื้อ HIV)

ข้อเสีย[แก้]

ในเพศหญิงถ้ารับประทานในปริมาณที่มากจนเกินไป ร่างกายจะร้อน ซูบผอม จะแสดงอาการวิตก หงุดหงิด จากการเสียเหงื่ออย่างรุนแรง ส่งผมเสียต่อม้าม,ตับอ่อน,ไต

อ้างอิง[แก้]

  1. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์ สำนักงานหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พ.ศ. 2549
  2. อาหารจากสมุนไพร อร่อย สุขภาพดี. กทม. แม่บ้าน. มปป.หน้า 86-87