เฉลิม ม่วงแพรศรี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
เฉลิม ม่วงแพรศรี
ศิลปินแห่งชาติ
สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) พ.ศ. 2556
เฉลิม ม่วงแพรศรี0001.jpg

ข้อมูลส่วนตัว
เกิด 2 สิงหาคม พ.ศ. 2481
กรุงเทพมหานคร
เสียชีวิต 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 (75 ปี)
กรุงเทพมหานคร
บิดา นายช่วง ม่วงแพรศรี
มารดา นางพร้อม ม่วงแพรศรี
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติ

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี (2 สิงหาคม พ.ศ. 2481 - 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2557) ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) พ.ศ. 2556, ผู้เชี่ยวชาญการสีซอสามสายของไทย, อดีตอาจารย์วิชาภาษาไทย วิทยาลัยนาฏศิลป และอดีตอาจารย์ประจำภาควิชาศิลปนิเทศ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

เนื้อหา

ประวัติ[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี เป็นบุตรชายคนเดียวของนายช่วง ม่วงแพรศรี และนางพร้อม ม่วงแพรศรี เกิดเมื่อวันอังคาร ขึ้น 6 ค่ำ เดือน 9 ปีขาล รัตนโกสินทร์ศก 157 ตรงกับวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2481 ที่วชิรพยาบาล กรุงเทพมหานคร

ประวัติการศึกษา[แก้]

การศึกษาวิชาสามัญ[แก้]

  • พ.ศ. 2494 สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษา จากโรงเรียนสมอราย จังหวัดนครราชสีมา
  • พ.ศ. 2500 สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษา จากโรงเรียนมัธยมวัดสระเกศ กรุงเทพมหานคร
  • พ.ศ. 2500 เข้าศึกษาที่โรงเรียนบพิตรพิมุข แต่ลาออกมาศึกษาต่อที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ใน พ.ศ. 2503
  • พ.ศ. 2507 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

การศึกษาดนตรีไทย[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี มีความสนใจดนตรีไทยมาตั้งแต่ครั้งเยาว์วัย ท่านเริ่มหัดดนตรีครั้งแรกด้วยการซื้อซออู้จีนมาหัดเอง โดยอาศัยโน้ตเพลงที่ซื้อมาจากร้านดุริยบรรณ หลังจากนั้นนายเฉลิมได้รู้จักกับนายประเสริฐ มณีธร นายประเสริฐจึงพาไปฝากเรียนซอด้วงกับนายจำลอง อิศรางกูร ณ อยุธยา โดยได้หัดตั้งแต่เพลงพื้นฐานจนถึงเพลงที่ยากขึ้นตามลำดับ เช่น เพลงแป๊ะสามชั้น เพลงสาลิกาชมเดือนเถา เพลงสารถีสามชั้น เพลงแขกไทรสองชั้น และเพลงขอมใหญ่สองชั้น เป็นต้น

ระหว่างที่กำลังศึกษาอยู่ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 2 นายเฉลิม ม่วงแพรศรี มีโอกาสได้รู้จักกับหม่อมเจ้าหญิงศรีอัปสร วรวุฒิ (นักดนตรีในวงเตชะเสนีย์ และวงของนายโองการ กลีบชื่น) ท่านหญิงศรีอัปสรได้พานายเฉลิมมาพบและฝากตัวเป็นลูกศิษย์กับนายโองการ กลีบชื่น ได้ให้ความเมตตาต่อเพลงให้มากมายทุกประเภท และนอกจากการต่อเพลงตามปกติแล้ว นายเฉลิมยังมีโอกาสร่วมบรรเลงกับวงดนตรีคณะกลีบชื่น และอาทรศิลป์อยู่เสมอ รวมทั้งได้บรรเลงซอด้วงออกอากาศทางสถานีวิทยุกับวงดนตรีดังกล่าวเป็นประจำ

ใน พ.ศ. 2503 ขณะที่เข้าศึกษาในคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นายเฉลิมได้รู้จักกับนางสาวดวงใจ เลขะกุล (บุตรสาวนางเจริญใจ สุนทรวาทิน) และนางมาลิทัศน์ พรหมทัศน์เวที ซึ่งเป็นเพื่อนกับบุตรชายพระยาภูมีเสวิน (จิตร จิตตเสวี) ทั้งสองจึงได้พามาพบและขอเรียนซอสามสายจากท่านและนับเป็นก้าวแรกของนายเฉลิม ม่วงแพรศรี ที่เริ่มฝึกหัดซอสามสายอย่างจริงจัง โดยเริ่มเรียนตั้งแต่พื้นฐานการใช้นิ้ว การใช้คันชัก ตามแบบราชสำนักที่พระยาภูมีเสวินได้รับการถ่ายทอดมาจากเจ้าเทพกัญญา บูรณพิมพ์ ทั้งนี้ การสืบสานวิธีการบรรเลงซอสามสายในสายของพระยาภูมีเสวินนั้น เป็นที่ยอมรับในวงการดนตรีไทยว่าถูกต้องตามแบบแผนและงดงามลงตัวตามแบบฉบับซอสามสายในราชสำนักโดยแท้ นายเฉลิมได้หัดซอสามสายกับพระยาภูมีเสวินตั้งแต่เพลงขับไม้บัณเฑาะว์ เพลงตับต้นเพลงฉิ่ง เพลงทะแย ไปจนถึงเพลงที่สูงขึ้นตามลำดับ เช่น เพลงสุรินทราหู และเพลงแขกมอญ เป็นต้น ระหว่างที่เรียนซอสามสายกับพระยาภูมีเสวินอยู่นี้ นายเฉลิมจะไปร่วมบรรเลงออกอากาศรายการวิทยุคลื่นสั้นของกรมประชาสัมพันธ์กับท่านอยู่เสมอ ทุก ๆ วันอังคารและวันพฤหัสบดี

ในช่วงประมาณ พ.ศ. 2508 นายเฉลิมสอบเข้ารับราชการได้ที่โรงเรียนนาฏศิลป กรมศิลปากร (ปัจจุบันคือ วิทยาลัยนาฏศิลป) ในตำแหน่งอาจารย์วิชาภาษาไทย แต่ด้วยความรักในดนตรีไทยจึงทำให้ท่านได้รู้จักกับครูดนตรีอาวุโสอีกหลายคน ประกอบกับการที่มีโอกาสไปบรรเลงดนตรีไทยตามงานต่าง ๆ อยู่เสมอ จึงทำให้ท่านคุ้นเคยกับนักดนตรีที่มีฝีมืออีกเป็นจำนวนมาก เช่น หลวงไพเราะเสียงซอ (อุ่น ดูรยะชีวิน) นายเทวาประสิทธิ์ พาทยโกศล นางสนิทบรรเลงการ (ละเมียด จิตตะเสวี) และนายประเวช กุมุท เป็นต้น ทำให้นายเฉลิมได้มีโอกาสศึกษาความรู้จากท่านเหล่านั้นมากมาย ในลักษณะครูพักลักจำบ้าง จากการสอบถามเทคนิคและแนวทางการบรรเลงบ้าง ถึงแม้จะไม่ใช่ลูกศิษย์โดยตรงแต่ก็ได้รับความเมตตาอยู่เป็นเนืองนิตย์ โดยเฉพาะหลวงไพเราะเสียงซอนั้น มักจะปรารภกับผู้อื่นเสมอว่าท่านสีซออย่างไรนายเฉลิมก็จะจำไปหมด สีซอได้ฉลาดเฉลียว

ด้วยเหตุที่นายเฉลิมมีประสบการณ์ด้านดนตรีไทย โดยเฉพาะได้เรียนรู้เทคนิคและแนวทางการบรรเลงซอชนิดต่าง ๆ ที่หลากหลาย ประกอบกับยอมรับและเห็นคุณค่าในความงามที่แตกต่างกันไปของครูแต่ละท่าน ทำให้นายเฉลิมได้พยายามนำแนวทางต่าง ๆ มาฝึกฝน หลอมรวม และปรับปรุงให้เป็นแนวทางของตนเองในการสร้างสรรค์ศิลปะการบรรเลงซอด้วง ซออู้ และซอสามสายได้อย่างกลมกลืนลงตัว โดยอยู่ในขนบของการบรรเลงดนตรีไทยที่เป็นแบบแผน และเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปในวงการดนตรีไทยว่าแนวทางการบรรเลงซอด้วง ซออู้ และซอสามสายของท่านมีความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวและมีความวิจิตรไพเราะเป็นอย่างยิ่งอีกแนวทางหนึ่ง

ประวัติการทำงาน[แก้]

  • พ.ศ. 2508 – 2510 เข้ารับราชการที่โรงเรียนนาฏศิลป กรมศิลปากร ในตำแหน่งอาจารย์วิชาภาษาไทย
  • พ.ศ. 2510 – 2512 ปฏิบัติงานที่กองทัพอากาศออสเตรเลีย โดยทำหน้าที่สอนภาษาไทยในฐานทัพอากาศ พอยน์ทคุก กรุงเมลเบิร์น รัฐวิกตอเรีย ประเทศออสเตรเลีย
  • พ.ศ. 2513 – 2544 กลับเข้ารับราชการอีกครั้งที่วิทยาลัยนาฏศิลป จนเกษียณอายุราชการในตำแหน่งอาจารย์วิชาภาษาไทย แต่ด้วยท่านเป็นผู้มีความรู้ความสามารถด้านดนตรีไทย นายประสิทธิ์ ถาวร จึงขอให้ท่านช่วยสอนซอด้วง ซออู้ และซอสามสาย ให้แก่นักเรียน นักศึกษาของวิทยาลัยนาฏศิลปอีกด้วย
  • พ.ศ. 2544 – 2554 เข้าทำงานในตำแหน่งอาจารย์ประจำภาควิชาศิลปนิเทศ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยทำหน้าที่สอนซอด้วง ซออู้ และซอสามสาย ให้แก่นิสิตสาขาวิชาดุริยางค์ไทยตั้งแต่ทักษะและเพลงพื้นฐานจนถึงทักษะการเดี่ยวเพลงชั้นสูง

การสร้างสรรค์ผลงาน[แก้]

ผลงานการประพันธ์เพลงใหม่

  นายเฉลิมได้ประพันธ์เพลงใหม่ไว้ 3 เพลง ด้วยกัน คือ
    เพลงนพรัตน์  แต่งขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2515 เพื่อให้นักศึกษาชุมนุมดนตรีไทย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ไปบรรเลงในงานของชุมนุม เป็นเพลงที่มีจังหวะลีลาที่สนุกสนาน
    เพลงเฉลิมศิลป์ แต่งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2517 เมื่อครั้งก่อตั้งวงดนตรีคณะเฉลิมศิลป์ เป็นเพลงประจำวง ใช้บรรเลงนำก่อนการบรรเลงเพลงอื่น ๆ เป็นเพลงที่แต่งขึ้นใหม่ทั้งหมดโดยไม่ได้ยึดทำนองของเพลงใด ๆ เป็นหลัก เพลงนี้เป็นเพลงสำเนียงมอญที่มีลีลาอ่อนหวานและมีสำนวนกลอนที่เป็นแบบฉบับของนายเฉลิมนับเป็นเพลงสองชั้นสั้น ๆ ที่ไพเราะน่าฟังยิ่งอีกเพลงหนึ่ง
   เพลงบัวกลางบึงเถา แต่งขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2528 โดยได้รับแรงบันดาลใจจากเพลงบัวกลางบึงของวงดนตรี สุนทราภรณ์ ขับร้องโดยนาง มัณฑนา โมรากุล เพลงนี้ต้นฉบับเดิมเป็นเพลงที่มีเนื้อหาเศร้าสร้อย คร่ำครวญ มีท่วงทำนองและเนื้อร้องไพเราะกินใจ ทั้งยังมีลักษณะใกล้เคียงกับเพลงไทยสำเนียงมอญเป็นอย่างมาก ด้วยความชื่นชอบเพลงบัวกลางบึงเป็นการส่วนตัว นายเฉลิมจึงได้นำเพลงนี้มากำหนดให้เป็นอัตราจังหวะสองชั้น และขยายขึ้นเป็นอัตราจังหวะสามชั้น และตัดลงเป็นอัตราจังหวะชั้นเดียวจนครบเป็นเพลงเถา อีกทั้งยังได้ทำทางเปลี่ยนไว้ในทุกอัตราจังหวะ โดยรักษาทำนองเดิมไว้ในอัตราจังหวะสองชั้นเที่ยวแรกทุกประการ ทั้งนี้นายเฉลิมได้ยึดอารมณ์ ลีลา และสำเนียงของเพลงเดิมไว้ให้มากที่สุดเมื่อนำมาทำเป็นเพลงเถา นับเป็นเพลงที่ไพเราะน่าฟังมากอีกเพลงหนึ่ง

นอกเหนือจากการประพันธ์เพลงใหม่ ๆ แล้วนายเฉลิมยังได้ประพันธ์ทำนองทางเปลี่ยนสำหรับการบรรเลงเพลงสองชั้นขึ้นไว้หลายเพลงด้วยกัน เช่น เพลงขึ้นพลับพลา เพลงแขกพราหมณ์ (สำเนียงจีน) เพลงกล่อมนารี เป็นต้น นอกจากนี้ นายเฉลิมยังได้ตัดเพลงแขกมอญชั้นเดียวลงเป็นอัตราจังหวะครึ่งชั้น เพื่อให้นิสิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บรรเลงออกท้ายเพลงแขกมอญเถาอีกด้วย

ผลงานการประพันธ์ทางเดี่ยวเครื่องดนตรี[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ได้ประพันธ์ทางเดี่ยวสำหรับซอด้วง ซออู้ และซอสามสาย ไว้หลายเพลงด้วยกัน ทางเดี่ยวเหล่านี้เกิดขึ้นจากประสบการณ์การบรรเลงและการเรียนรู้เทคนิคและแนวทางการบรรเลงซอของครูท่านต่าง ๆ อาทิ พระยาภูมีเสวิน หลวงไพเราะเสียงซอ นายเทวาประสิทธิ์ พาทยโกศล และนายประเวช กุมุท

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ได้ประพันธ์ทางเดี่ยวซอโดยใช้กรอบตามขนบนิยมและระเบียบวิธีของดุริยางค์ไทยตามแบบแผนที่สืบทอดกันมา แต่มีลีลาและสำนวนเพลงเป็นของตนเองซึ่งแสดงอัตลักษณ์ทางดนตรีของท่านได้เป็นอย่างดี เพลงที่แต่งทางเดี่ยวไว้มีดังนี้

  1. ทางเดี่ยวซอด้วง ได้แก่ เพลงสารถีสามชั้น เพลงสุดสงวนสามชั้น เพลงนางครวญสามชั้น เพลงหกบทเถา เพลงสร้อยมยุราสามชั้น เพลงสุรินทราหูสามชั้น เพลงนกขมิ้นสามชั้น เพลงม้าย่องสองชั้น เพลงนารายณ์แปลงรูปสามชั้น ฯลฯ
  2. ทางเดี่ยวซออู้ ได้แก่ เพลงสารถีสามชั้น เพลงสุดสงวนสามชั้น เพลงนางครวญสามชั้น เพลงหกบทเถา เพลงสุรินทราหูสามชั้น เพลงนกขมิ้นสามชั้น เพลงพญาโศกสามชั้น ฯลฯ
  3. ทางเดี่ยวซอสามสาย ได้แก่ เพลงสารถีสามชั้น เพลงหกบทเถา เพลงสุรินทราหูสามชั้น เพลงปลาทองสามชั้น เพลงพญาโศกสามชั้น ฯลฯ

ผลงานการประพันธ์บทขับร้อง[แก้]

เนื่องจากนายเฉลิม ม่วงแพรศรี จบการศึกษาจากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยเลือกเรียนภาษาไทยเป็นวิชาเอก กอปรกับมีความรักในวรรณคดีไทยเป็นอย่างยิ่ง อีกทั้งท่านยังมีความสนใจและชมชอบในการประพันธ์บทร้อยกรอง เมื่อเข้ารับราชการที่วิทยาลัยนาฏศิลป นายเฉลิมจึงได้รับเกียรติให้แต่งบทสำหรับขับร้องประกอบการแสดงในโอกาสพิเศษอยู่เสมอ เช่น บทถวายพระพร บทขับร้องประกอบการแสดงนาฏศิลป บทไหว้ครู ฯลฯ นอกจากการประพันธ์บทขับร้องให้แก่วิทยาลัยนาฏศิลปะแล้ว นายเฉลิมยังประพันธ์บทขับร้องประกอบการแสดงให้แก่หน่วยงานอื่น ๆ อีกมากมาย เช่น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ธนาคารทหารไทย เป็นต้น

การสืบสานและสร้างสรรค์วงเครื่องสายประสมปี่มอญและซอสามสาย[แก้]

แต่เดิมในวงเครื่องสายไม่เคยนำปี่มอญมาประสมวง ผู้ที่คิดทดลองประสมปี่มอญในวงเครื่องสายเป็นท่านแรกคือ นายประสิทธิ์ ถาวร และนายเทียบ คงลายทอง บรรเลงครั้งแรกในการออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย กรมประชาสัมพันธ์ ในนามของวิทยาลัยนาฏศิลป โดยขับร้องและบรรเลงเพลงสุดสงวนเถา และเพลงสุรินทราหูสามชั้น มีนักดนตรีที่ร่วมบรรเลงดังนี้ คือ นายเทียบ คงลายทอง - ปี่มอญ, นางสนิทบรรเลงการ (ละเมียด จิตตะเสวี) - ซออู้, นางทองดี สุจริตกุล - จะเข้, นายเฉลิม ม่วงแพรศรี - ซอด้วง, นายบาง หลวงสุนทร - ขลุ่ยเพียงออ, นางอุษา สุคันธมาลัย - ขับร้อง หลังจากออกอากาศไปแล้วปรากฏว่าไพเราะน่าฟังมาก เนื่องจากมีเสียงปี่มอญมาเติมเต็มช่วงเสียงทุ้มที่ขาดหายไปในวงเครื่องสาย ทำให้ได้อารมณ์และลีลาของสำเนียงมอญที่ชัดเจนขึ้น

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี มีความประทับใจในการบรรเลงเพลงสำเนียงมอญด้วยวงเครื่องสายประสมปี่มอญเป็นอย่างมาก จึงได้เป็นผู้สืบสานต่อมาและเผยแพร่การบรรเลงในลักษณะนี้อยู่หลายครั้ง โดยท่านได้ถ่ายทอดการบรรเลงและปรับวงเครื่องสายประสมปี่มอญให้กับลูกศิษย์ในสถาบันการศึกษาต่าง ๆ รวมทั้งแสดงเผยแพร่สู่สาธารณชนตามโอกาสอันควรอยู่หลายครั้งหลายหน ในระยะหลังได้ประสมซอสามสายเข้าไปในวงอีกชิ้นหนึ่ง เพื่อช่วยให้มีเสียงคลอร้องและเชื่อมเสียงปี่มอญกับเครื่องสายให้กลมกลืนกันยิ่งขึ้น การบรรเลงเพลงสำเนียงมอญด้วยวงเครื่องสายประสมปี่มอญและซอสามสายนี้ทำให้ได้อรรถรสของเพลงไทยสำเนียงมอญเป็นอย่างยิ่ง

การสร้างสรรค์และเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชนในประเทศและต่างประเทศ[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ได้ทำหน้าที่สร้างสรรค์และเผยแพร่การแสดงดนตรีไทยทั้งในประเทศและต่างประเทศไว้เป็นจำนวนมาก หลายรายการเป็นการแสดงระดับชาติและนานาชาติ ดังจะขอยกตัวอย่างเฉพาะรายการที่สำคัญ ๆ ดังต่อไปนี้

การเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชนในประเทศ[แก้]

  • บรรเลงซอด้วงในวงดนตรีคณะอาทรศิลป์ของนายโองการ กลีบชื่น ในการประกวดดนตรีไทยระดับประชาชน จัดโดยสถานีวิทยุประจำถิ่น (ว.ป.ถ.) โดยบรรเลงเพลงราตรีประดับดาวเถา ในรอบคัดเลือก และเพลงทยอยนอกสามชั้น ในรอบชิงชนะเลิศ ได้รับรางวัลที่ 2 ผู้บรรเลงซอด้วง (ซึ่งขณะนั้นนายเฉลิมเป็นนักดนตรีที่มีอายุน้อยที่สุด) เมื่อ พ.ศ. 2507
  • ร่วมบรรเลงซอสามสาย ในวงมหาดุริยางค์เฉลิมพระเกียรติเนื่องในการสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ควบคุมการบรรเลงโดยนายประสิทธิ์ ถาวร ณ โรงละครแห่งชาติ เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2515
  • ร่วมบรรเลงซอสามสายและซอด้วงร่วมกับวงครูดนตรีไทยอาวุโส ในงานดนตรีไทยอุดมศึกษาโดยมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธาน และร่วมทรงดนตรีด้วยเสมอตั้งแต่ พ.ศ. 2518 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน
  • ร่วมบรรเลงซอสามสายในวงมโหรีร่วมกับครูดนตรีไทยอาวุโส ในเพลงโหมโรงรัตนโกสินทร์ในความควบคุมของอาจารย์มนตรี ตราโมท เนื่องในพิธีเปิดธนาคารกรุงเทพ สำนักงานใหญ่ ถนนสีลม ในวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2525 โดยมีพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ เสด็จเป็นองค์ประธาน
  • ร่วมบรรเลงซอสามสาย ในวงมหาดุริยางค์ ในโอกาสสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี ควบคุมการบรรเลงโดยนายประสิทธิ์ ถาวร ณ เวทีกลางแจ้งท้องสนามหลวง เมื่อ พ.ศ. 2525
  • ควบคุมวงและบรรเลงซอสามสายร่วมกับวงมโหรี คณะวิชญาวาทิต ณ เรือนไทย ศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ พ.ศ. 2535
  • บรรเลงซอสามสายในวงมโหรีร่วมกับครูดนตรีไทยอาวุโส ในการที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานเลี้ยงพระกระยาหารค่ำแด่สมเด็จพระราชาธิบดีและประไหมสุหรีอากง แห่งสาธารณรัฐมาเลเซีย ในฐานะพระราชอาคันตุกะ ณ พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง
  • บรรเลงซอด้วงเพลงทยอยเขมร สามชั้น และบรรเลงซอสามสาย เพลงราตรีประดับดาวเถาในงานเชิดชูเกียรติ 100 ปี หลวงไพเราะเสียงซอ (อุ่น ดูรยะชีวิน) ณ โรงละครแห่งชาติ เมื่อ พ.ศ. 2535
  • บรรเลงซอสามสายเพลงโหมโรงภูมิทอง และเดี่ยวซอสามสายเพลงสุดสงวน สามชั้น ในงานเชิดชูเกียรติ 100 ปี พระยาภูมีเสวิน (จิตร จิตตะเสวี) ณ ศูนย์สังคีตศิลป์ ธนาคารกรุงเทพ เมื่อ วันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2537
  • บรรเลงซออู้ประกอบการแสดงละครนอก เรื่อง สังข์ทอง ในงานพระบรมศพ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ณ เวทีมหรสพสำหรับประชาชน บริเวณท้องสนามหลวง เมื่อ พ.ศ. 2539
  • บรรเลงซอสามสายร่วมกับศิษย์เก่าคณะอักษรศาสตร์ โดยมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงร่วมขับร้อง เพลงตับวิวาห์พระสมุทร ในงาน 80 ปี คณะอักษรศาสตร์ ณ หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อ ปี พ.ศ. 2541
  • บรรเลงซอสามสาย ในมหกรรมดนตรีไทยและดนตรีนานาชาติเฉลิมพระเกียรติ เพลงโหมโรงมหาราช ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2543
  • ร่วมบรรเลงซอสามสาย ในวงมหาดุริยางค์ ในงานเชิดชูเกียรติ 120 ปี หลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ควบคุมการบรรเลงโดยนายประสิทธิ์ ถาวร ณ โรงละครแห่งชาติ เมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2547
  • บรรเลงซอสามสาย ซอด้วง และซออู้รายการดนตรีสำหรับประชาชน ณ สังคีตศาลา ชุมนุมดนตรีไทยธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2545 และ พ.ศ. 2547
  • บรรเลงซอสามสาย รายการดนตรีสำหรับประชาชน ณ สังคีตศาลา ร่วมกับครูดนตรีไทยอาวุโส คณะดุริยประณีต ในเพลงเขมรราชบุรีสามชั้น เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2550
  • บรรเลงซอสามสาย ในงาน "ศิษย์พบครู เชิดชูครูศิริ วิชเวช" จัดโดย คณะศิลปกรรมศาสตร์ และสถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยเดี่ยวซอสามสายเพลงแขกมอญสามชั้น ร่วมกับนายศิริ วิชเวช เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2551
  • บรรเลงซอสามสาย ในงานวันสมเด็จพระเทพฯ ครั้งที่ 23 ณ เรือนไทยหมู่ ธ ทูลกระหม่อมแก้ว "พิพิธภัณฑ์ภูมิปัญญาไทย" ในเพลงโหมโรงมหาราช และเพลงแขกลพบุรีสามชั้น โดยมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธาน และทรงร่วมบรรเลงระนาดเอก เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2552
  • บรรเลงซอสามสาย ในการแสดงดนตรีไทยของครูอาวุโสแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ในงานวิศิษฏศิลปินปิ่นสยาม โดยมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จเป็นองค์ประธาน พ.ศ. 2551 และ 2553 - 2556
  • ร่วมบรรเลงซอสามสาย ในเพลงระบำเริงอรุณในงานฉลองครบรอบ 111 ปี ชาตกาลครูมนตรี ตราโมท ณ โรงละครแห่งชาติ เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2554
  • ควบคุมและบรรเลงซอสามสายในวงเครื่องสายประสมซอสามสาย คณะศิษย์นายโองการ กลีบชื่นในงานศิลปะบรรเลง เพลงอัมพวา ในวาระครบ 130 ปีชาตกาล หลวงประดิษฐไพราะ พ.ศ. 2554
  • บรรเลงซอสามสายในงานสืบนามศรีศิษย์ซอพระยา จัดโดยคณะครุศาสตร์ ร่วมกับสำนักบริหารศิลปวัฒนธรรม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตามโครงการบันทึกข้อมูลประวัติและผลงานนายเฉลิม ม่วงแพรศรี ไเสาหลักของแผ่นดินด้านดนตรีไทย" พ.ศ. 2554
  • บรรเลงซอด้วงและซอสามสายในงานเชิดชูเกียรติ 100 ปี ครูทองดี สุจริตกุล ณ โรงละครแห่งชาติ พ.ศ. 2555
  • บรรเลงซอสามสายในงาน "สิบสองทศวรรษวาร สานเสียงไทย ไพเราะเสียงซอ" ในวาระครบ 120 ปีชาตกาล หลวงไพเราะเสียงซอ ณ โรงละครแห่งชาติ เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2555
  • บรรเลงซอสามสายในงานเชิดชูเกียรติ 113 ปี ครูแอบ ยุวนวณิชย์ ณ อาคารแสดงดนตรีศูนย์ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2556

การเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณชนในต่างประเทศ[แก้]

  • ร่วมบรรเลงและเผยแพร่ดนตรีไทย ในงานดนตรีเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จัดโดยมูลนิธิญี่ปุ่น ณ โรงละครแห่งชาติญี่ปุ่น กรุงโตเกียว ร่วมกับนายเทียบ คงลายทอง และนางทองดี สุจริตกุล เมื่อ พ.ศ. 2517
  • ร่วมบรรเลงและเผยแพร่ดนตรีไทย ในงานมหกรรมดนตรีและนาฏศิลปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จัดโดยมูลนิธิญี่ปุ่น ณ โรงละครแห่งชาติญี่ปุ่น กรุงโตเกียว โดยมีนายประสิทธิ์ ถาวร เป็นหัวหน้าคณะ เมื่อ พ.ศ. 2519
  • ได้รับเชิญให้ร่วมบรรเลงและเผยแพร่ดนตรีไทย ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น จากโรงละครแห่งชาติญี่ปุ่น โดยมีนางเบ็ญจรงค์ ธนโกเศศ เป็นหัวหน้าคณะ เมื่อ พ.ศ. 2521
  • ร่วมบรรเลงและเผยแพร่ดนตรีไทย ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยได้รับเชิญจากสมาคมนักเรียนไทยในประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อ พ.ศ. 2541

ผลงานที่เผยแพร่ในสื่อสิ่งพิมพ์[แก้]

  • บทความ "เฉลิม ม่วงแพรศรี ไปงานสัปดาห์ดนตรีเอเชีย ที่ญี่ปุ่น พ.ศ. 2519" ตีพิมพ์ในหนังสือที่ระลึกดนตรีไทยอุดมศึกษา ครั้งที่ 11 ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2521
  • บทความเรื่อง "บทความครูดนตรีไทย" ตีพิมพ์ในเอกสารดุริยนิพนธ์เรื่อง "ชีวประวัติและผลงานนายเฉลิม ม่วงแพรศรี" ภาควิชาดุริยางคศาสตร์ไทย คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 24 กันยายน พ.ศ. 2542
  • บทความเรื่อง "ข้อคิดในการประกวดดนตรีไทย" จุลสารโรงเรียนดนตรีศิลปบรรเลง ปีที่ 4 ฉบับที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2545
  • บทความเรื่อง "ดนตรีไทยยุคต้นรัตนโกสินทร์" ที่ระลึกงานส่งเสริมดนตรีไทยภาคใต้ ครั้งที่ 14 การประกวดดนตรีไทยระดับมัธยมศึกษา ชิงถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยทักษิณ 4 – 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543

ผลงานที่เผยแพร่ทางวิทยุกระจายเสียง และวิทยุโทรทัศน์[แก้]

  • บรรเลงซอด้วงร่วมกับวงเครื่องสายประสมออร์แกนของคุณประเสริฐ มณีธร ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เดือนละ 1 ครั้ง ในปี พ.ศ. 2498 – 2499
  • บรรเลงซอด้วงร่วมกับวงกลีบชื่นและอาทรศิลป์ ของครูโองการ กลีบชื่น ออกอากาศทางสถานีวิทยุ 1 ป.น. และสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เป็นประจำประมาณเดือนละ 1 ครั้งตั้งแต่ พ.ศ. 2500 – 2507
  • บรรเลงซอด้วงร่วมกับวงดนตรีของพระยาภูมีเสวิน (จิตร จิตตเสวี) ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ทุกสัปดาห์ ตั้งแต่ พ.ศ. 2503 – 2507
  • บรรเลงซอสามสายร่วมกับวงจุฬา – ธรรมศาสตร์ ในรายการคันธรรพศาลา ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2503 – 2507
  • บรรเลงซอด้วงและซอสามสายในวงดนตรีคณะเฉลิมศิลป ซึ่งนายเฉลิมเป็นผู้ก่อตั้งขึ้นเองทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เดือนละ 1 ครั้ง ตั้งแต่ พ.ศ. 2517 – 2519
  • บรรเลงซอด้วง ซออู้ และซอสามสาย ในนามวิทยาลัยนาฏศิลป ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย และวิทยุศึกษา ตามวาระต่างๆ อย่างต่อเนื่อง
  • บรรเลงซอด้วง ซออู้ ซอสามสาย ในวงดนตรีคณะเวชศิลป์ของครูประเวช กุมุท ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย
  • บรรเลงซอด้วง ซอสามสาย ในวงดนตรีคณะเสาวมาศของครูทองดี สุจริตกุล ออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย
  • บรรเลงซอสามสาย ในรายการ Love & Care ตอน "ปูชนียบุคคล ดนตรีไทย" และตอน "เครื่องดนตรีศรีแผ่นดิน" พ.ศ. 2554
  • บรรเลงซอสามสาย ในสารคดีโทรทัศน์เฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสครบ 200 ปี วันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และเนื่องในโอกาสครบ 200 ปี วันครองราชย์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ตอนที่ 46 การทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ซอสายฟ้าฟาด - เพลงพระราชนิพนธ์บุหลันลอยเลื่อน พ.ศ. 2554

ผลงานที่เผยแพร่ผ่านสื่ออื่น ๆ[แก้]

เช่น แถบบันทึกเสียง วีซีดี ดีวีดี

  • แถบบันทึกเสียงการบรรเลงเดี่ยวซอด้วงและซอสามสาย และการบรรเลงวงเครื่องสายและมโหรี ของสิทธิถาวรการดนตรี (แถบบันทึกเสียงของนายประสิทธิ์ ถาวร)
  • แถบบันทึกเสียงการบรรเลงเครื่องสายผสมซอสามสาย ของมหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งนางละเมียด ทับสุข เป็นผู้ขับร้อง
  • แถบบันทึกเสียง 60 ปี นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ของชุมนุมดนตรีไทย มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์
  • ซีดีที่ระลึก 72 ปี นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ของคณะศิษย์นายเฉลิม ม่วงแพรศรี
  • ซีดีวงเครื่องสายไทย คณะสายไหม ชุดราตรีชมจันทร์ จัดทำโดยสาขาวิชาดุริยางคศาสตร์ศึกษา คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
  • แถบบันทึกเสียง เดี่ยวซอสามสาย นายเฉลิม ม่วงแพรศรี จัดทำโดยคุณมนู อินทาภิรัติ บริษัท Sound place
  • วีดีทัศน์การบรรเลงซออู้ตามเกณฑ์มาตรฐานสาขาวิชาและวิชาชีพดนตรีไทยขั้นที่ 1 – 6 จัดทำโดยทบวงมหาวิทยาลัย
  • วีดีทัศน์สาธิตเครื่องดนตรีไทย – เครื่องดนตรีญี่ปุ่น จัดทำโดย JAPAN INTERNATIONAL COOPERATION AGENCY พ.ศ. 2517
  • ซีดีบันทึกการเดี่ยวซอสามสายของสถาบันภาษา มหาวิทยาลัยรามคำแหง ขับร้องโดยนางสุดจิตต์ ดุริยประณีต
  • ซีดีบันทึกการเดี่ยวซอสามสายของคณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • ดีวีดีบันทึกการแสดงการบรรเลงดนตรีไทยวิศิษฏศิลปิน พ.ศ. 2551 – 2552

รางวัลและเกียรติคุณที่ได้รับ[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาทสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อรับพระราชทานโล่และเข็มเครื่องหมายเชิดชูเกียรติศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2556 ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต เมื่อวันศุกร์ที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2557 เวลา 10.00 น.
  • ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) พ.ศ. 2556 จากกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม
  • ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ตามลำดับดังนี้ เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย เบญจมาภรณ์ช้างเผือก จตุรถาภรณ์มงกุฎไทย จตุรถาภรณ์ช้างเผือก ตริตาภรณ์มงกุฎไทย ตริตาภรณ์ช้างเผือก ทวีติยาภรณ์มงกุฏไทย และทวีติยาภรณ์ช้างเผือก
  • ได้รับพระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลปัจจุบัน ชั้นที่ 5 (ภ.ป.ร. 5) จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
  • ได้รับพระราชทานเหรียญ ภ.ป.ร. ทองคำ จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
  • ได้รับเครื่องหมายเชิดชูเกียรติ "คุรุสดุดี" จากคุรุสภา เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2542
  • ได้รับโล่เกียรติคุณผู้ทำคุณประโยชน์กับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เนื่องในโอกาสวันสถาปนามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 65 เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2542
  • ได้รับพระราชทานปริญญาศึกษาศาสตร์บัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาดุริยางค์ไทย สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อ พ.ศ. 2544
  • ได้รับโล่เกียรติคุณ ภูมิปัญญาผู้สูงอายุ สาขาศิลปกรรม จากกรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2552
  • ได้รับพระราชทานเข็มวิศิษฏ์ศิลปิน จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในการแสดงดนตรีไทยของครูอาวุโสแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ รวม 5 ครั้ง
  • ได้รับโล่เกียรติคุณ ครูภูมิปัญญาไทย สาขาศิลปกรรม จากสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ เมื่อ พ.ศ. 2554
  • ได้รับรางวัล "คนดีสร้างคนดี" สาขา ศิลปะและวัฒนธรรม จากมูลนิธิระพี-กัลยา สาคริก เมื่อ พ.ศ. 2555

การถ่ายทอดองค์ความรู้[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี เป็นผู้มีความรู้ความสามารถ และเชี่ยวชาญในเครื่องสายไทย ซอด้วง ซออู้ และซอสามสาย เป็นอย่างยิ่งทั้งในทางทฤษฎีและปฏิบัติด้วยความรักและเห็นคุณค่าดนตรีไทย ได้นำความรู้เหล่านั้นมาถ่ายทอดฝึกฝนให้กับศิษย์ด้วยความตั้งใจจริงไม่ปิดบัง อีกทั้งยังอบรมให้ศิษย์เป็นผู้ประพฤติดี รวมทั้งเป็นแบบอย่างที่ดีต่อศิษย์และผู้ร่วมงานมาโดยตลอด ด้วยความสามารถและจิตวิญญาณความเป็นครู ทำให้ได้รับเชิญจากสถานศึกษาและองค์กรต่าง ๆ ให้ทำหน้าที่สอนวิชาดนตรีมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ดังตัวอย่างองค์กรหรือสถานศึกษาที่ได้สอนดนตรีไทยให้ ได้แก่ วิทยาลัยนาฏศิลป มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีราชมคล วิทยาลัยพยาบาลเกื้อการุณย์ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย โรงเรียนจิตรลดา มหาวิทยาลัยมหิดล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์

นอกเหนือจากสอนในสถาบันการศึกษาดังที่ได้กล่าวมาแล้วในข้างต้น นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ยังได้สอนทักษะการบรรเลงซอด้วง ซออู้ และซอสามสาย ในลักษณะการเรียนตามอัธยาศัยให้แก่นักเรียนนักศึกษาจากสถาบันการศึกษาอื่น ๆ รวมทั้งผู้สนใจทั่วไปในศิลปะด้านการบรรเลงซอสามสาย ซอด้วงและซออู้ ที่บ้านพัก ในช่วงวันหยุดเสาร์ - อาทิตย์ ตั้งแต่ พ.ศ. 2520 - 2557 โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย

การทำคุณประโยชน์เพื่อสังคม[แก้]

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี นอกเหนือจากการถ่ายทอดทักษะการบรรเลงดนตรีไทยให้แก่สถาบันการศึกษาและองค์กรต่าง ๆ แล้ว ยังได้ใช้ความรู้ความสามารถด้านการดนตรีที่มีอยู่รับใช้หน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน ในการเป็นกรรมการหรือวิทยากรมากมายด้วยกัน เช่น

  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีเพื่อความมั่นคงของชาติ
  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีไทยของมูลนิธิหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ตั้งแต่ครั้งที่ 1 ในปี พ.ศ. 2530 ถึง พ.ศ. 2556
  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีไทยรายการประลองเพลงประเลงมโหรี จัดโดยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ
  • เป็นอนุกรรมการสาขาดนตรีไทยประเภทเครื่องสาย ในการกำหนดเกณฑ์มาตรฐานสาขาวิชาดนตรีไทย ระดับอุดมศึกษา ของทบวงมหาวิทยาลัย
  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดเดี่ยวซอสามสาย และเครื่องสายประสมปี่พาทย์ไม้นวมของศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย
  • เป็นกรรมการตัดสินประกวดดนตรีไทยภาคตะวันออกในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาจัดโดยมหาวิทยาลัยบูรพา ตั้งแต่ครั้งที่ 1 ในปี พ.ศ. 2522 ถึง พ.ศ. 2556
  • เป็นกรรมการและประธานการตัดสินประกวดดนตรีไทยชิงถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ของหมาวิทยาลัยหอการค้าไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 – 2551
  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีไทย จัดโดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีไทย จัดโดยมหาวิทยาลัยทักษิณ
  • เป็นกรรมการตัดสินการประกวดดนตรีไทย จัดโดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
  • เป็นกรรมการการประกวดดนตรีไทยในงานลอยกระทงตามประทีป จัดโดยเมืองพัทยา
  • เป็นกรรมการโครงการวงดุริยางค์ไทยเยาวชนแห่งชาติ ประจำปี พ.ศ. 2545 จัดโดยสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
  • เป็นกรรมการตัดสินประกวดดนตรีไทยในงานราชภัฏสังคีต จัดโดยสำนักงานสภาสถาบันราชภัฏ
  • เป็นวิทยากรดนตรีไทย เครื่องดนตรี “ซอสามสาย” ในงานดนตรีไทยมัธยมศึกษา จัดโดยกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ นับแต่ปี พ.ศ. 2528 - 2539
  • เป็นวิทยากรบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับดนตรีไทยตามคำเชิญของสถาบันต่างๆ เช่น มหาวิทยาลัยบูรพา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา กรมสามัญศึกษา เป็นต้น

แม้นายเฉลิม ม่วงแพรศรี จะมีอายุเข้าสู่วัยชราแล้ว และสุขภาพทรุดโทรมลงไปตามกาลเวลา แต่นายเฉลิมยังคงมุ่งมั่นที่จะสร้างสรรค์ผลงานศิลปะด้านการบรรเลงซอสามสาย ซอด้วง และซออู้ รับใช้สังคมไทย ทั้งงานจากหน่วยราชการต่าง ๆ และงานเอกชน รวมถึงถ่ายทอดศิลปะด้านการบรรเลงดนตรีไทยให้แก่ลูกศิษย์อย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด ทั้งสอนลูกศิษย์ที่แวะเวียนมาต่อเพลงที่บ้านในช่วงวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ รวมทั้งยังคงทำหน้าที่สอนให้แก่สถาบันการศึกษาต่าง ๆ อีกหลายสถาบันได้แก่ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ โดยเฉพาะการสอนให้แก่นิสิตนักศึกษาทั้งระดับปริญญาตรี และปริญญาโทจากสถาบันต่าง ๆ ทำให้นายเฉลิมต้องคิดสร้างสรรค์งานศิลปะทางเดี่ยวเครื่องดนตรีใหม่ ๆ เพิ่มขึ้น เพื่อให้นิสิตนักศึกษาเหล่านั้นได้รับความรู้เพิ่มขึ้นมากที่สุดตามศักยภาพของแต่ละคน

ด้วยความรักและตระหนักในคุณค่าของศิลปะด้านดนตรีไทยเป็นอย่างยิ่ง ทำให้มีสถาบันการศึกษาและหน่วยงานต่าง ๆ เชิญนายเฉลิม ม่วงแพรศรี ไปถ่ายทอดการสร้างสรรค์งานศิลปะหรือเป็นกรรมการในการตัดสินการประกวดต่าง ๆ ท่านก็จะไปร่วมกิจกรรมเสมอ ไม่ว่าจะใกล้ไกลเพียงใด และไม่ว่าจะได้รับค่าตอบแทนหรือไม่ก็ตาม ท่านมีปณิธานที่มุ่งมั่นในการธำรงรักษาดนตรีไทยอันเป็นศิลปะชั้นสูงของชาติ และตั้งใจมาโดยตลอดว่าจะสร้างสรรค์และถ่ายทอดความรู้ศิลปะด้านดนตรีไทยที่มีอยู่เพื่อสืบสานศิลปะอันทรงคุณค่านี้ต่อไป

มรณกรรม[แก้]

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานหีบทองลายสลักประกอบศพ

นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ถึงแก่กรรมด้วยอาการหัวใจล้มเหลว ที่บ้านพักย่านอ่อนนุช เมื่อคืนวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 สิริรวมอายุ 75 ปี 11 เดือน[1][2][3][4]

ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำหลวงอาบศพนายเฉลิม ม่วงแพรศรี เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 เวลา 17.00 น. ณ ศาลา 9 วัดดุสิดาราม เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งพระราชทานหีบทองลายสลักตั้งประกอบศพ พวงมาลาหลวงและพวงมาลาของพระบรมวงศานุวงศ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับศพไว้ในพระราชานุเคราะห์ มีกำหนด 7 คืน ตั้งแต่วันที่ 6 ถึง 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 โดยมีพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมศพ ในเวลา 19.00 น.

ในการนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ณ เมรุดุสิตาราม เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร เมื่อวันอาทิตย์ที่ 26 ตุลาคม 2557 เวลา 17.15 น.[5]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  • ส่งเสริมวัฒนธรรม,กรม. ศิลปินแห่งชาติ พุทธศักราช 2556. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), 2557.
  • ส่งเสริมวัฒนธรรม, กรม. ประวัตินายเฉลิม ม่วงแพรศรี ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) พ.ศ. 2556.[6]
  1. ไทยรัฐออนไลน์, ข่าว'ครูเฉลิม ม่วงแพรศรี' มือหนึ่งซอสามสายไทยเสียชีวิตแล้ว, 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2557, สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน พ.ศ. 2557.
  2. กรมส่งเสริมวัฒนธรรม, ข่าววงการดนตรีไทยสูญเสียครั้งสำคัญอีกครั้ง นายเฉลิม ม่วงแพรศรี ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทย) พุทธศักราช 2556, 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2557, สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน พ.ศ. 2557.
  3. เรื่องเล่าเช้านี้, ข่าว อ.เฉลิม ม่วงแพรศรี ศิลปินแห่งชาติ สาขาดนตรีไทย เสียชีวิตแล้ว, 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2557, สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน พ.ศ. 2557.
  4. ไทยพีบีเอส, ข่าวสิ้นศิลปินแห่งชาติ "เฉลิม ม่วงแพรศรี" บรมครูซอ, 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2557, สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน พ.ศ. 2557.
  5. ช่อง 7, ข่าวสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ นายเฉลิม ม่วงแพรศรี, 26 ตุลาคม พ.ศ. 2557, สืบค้นเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2557.
  6. กรมส่งเสริมวัฒนธรรม, ประวัติและผลงาน นายเฉลิม ม่วงแพรศรี, สืบค้นเมื่อ 24 กันยายน พ.ศ. 2557.