บุญศรี รัตนัง

บุญศรี รัตนัง จ.ภ.
สารนิเทศภูมิหลัง
เกิด	5 มีนาคม พ.ศ. 2496 อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย
เสียชีวิต	19 สิงหาคม พ.ศ. 2564 (68 ปี) โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ประเทศไทย
คู่สมรส	จินตนา รัตนัง (สมรส 2520)
บุตร	นพดล มณีรัตน์
อาชีพ	นักร้อง นักดนตรี นักแต่งเพลง
ปีที่แสดง	พ.ศ. 2525 - 2564
รางวัล
ศิลปินแห่งชาติ	สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีพื้นบ้านล้านนา)

บุญศรี รัตนัง (5 มีนาคม พ.ศ. 2496 - 19 สิงหาคม พ.ศ. 2564) เป็นนักร้องเพลงซอที่มีผลงานอย่างแพร่หลายในจังหวัดเชียงใหม่ และจังหวัดใกล้เคียง จนได้รับการยกย่องเป็นบุคคลดีเด่นทางวัฒนธรรมของจังหวัดเชียงใหม่ ปี พ.ศ. 2533

ประวัติ

บุญศรี เกิดเมื่อวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2496 ที่ตำบลป่าไผ่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ เป็นบุตรนายดวงคำ กับนางจันทร์เที่ยง รัตนัง มีพี่น้อง 4 คน ด้านครอบครัวสมรสนางจินตนา รัตนัง เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2520 มีบุตร 2 คน คือ นพดล รัตนัง และมณีรัตน์ รัตนัง (อ้อม รัตนัง) ศิลปินและนักร้อง

บุญศรี มีนิสัยการดีด สี ตีเป่า มาตั้งแต่เล็ก ได้ฝึกการเล่นดนตรีพื้นเมืองประเภทซึง-สะล้อ ขลุ่ย จากลุงของตน คือ สิงห์คำ รัตนัง ตั้งแต่เยาว์วัย สำเร็จการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จากโรงเรียนบ้านป่าเหมือด เมื่อปี พ.ศ. 2506 เริ่มเรียนเป่าปี่กับสม บุญเรือง ช่างเป่าปี่ มีชื่อในขณะนั้น พ.ศ. 2515 หันมาเรียนขับซอกับตา ตันเงิน ที่บ้านป่าแงะ ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

การทำงาน

บุญศรี มีอาชีพทำไร่ทำนาเช่นเดียวกับบิดามารดา ต่อมาในปี พ.ศ. 2513 เริ่มรับจ้างเป่าปี่ในงานซอ เล่นตลกประจำคณะละครซอลูกเอื้องเมืองเหนือ ในปี พ.ศ. 2516 ทำงานทั่วไปประจำวงดนตรีคณะอำนวยโชว์ ของอำนวย กลำพัด ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ตั้งวงดนตรีพื้นเมืองประยุกต์ชื่อวง “ลูกทุ่งลานทอง” และย้ายมาเล่นตลกในคณะประสิทธิ์ ศรีสมเพชร ในตลกคณะ “จอกจมูกแดง” ในปี พ.ศ. 2522 ต่อมาเข้าสู่วงการซอโดยได้รับการสนับสนุนจากประสิทธิ์ ศรีสมเพชร และเริ่มฝึกแต่งเพลง ใส่ทำนองเพลงแนวพื้นบ้านภาคเหนือ

ในปี พ.ศ. 2525 เริ่มร้องเพลงลูกทุ่งคำเมืองชุด "ลุงอดผ่อบ่ได้" และ "บ่าวเคิ้น" ได้รับการสนับสนุนจากแฟนเพลงในภาคเหนือ และเป็นนักร้องประจำอยู่วงดนตรีคณะศรีสมเพชรวงใหญ่ ถือว่าเป็นบุคคลแรกที่เริ่มต้นสร้างแนวเพลงนี้ขึ้น ต่อมาเป็นนักร้องประจำคณะศรีสมเพชร และได้ลาออกจากคณะศรีสมเพชร จากนั้น พ.ศ. 2526 - พ.ศ. 2528 ได้ตั้งกิจการวงดนตรีตนเอง แต่ประสบปัญหาขาดทุนจึงต้องหยุดการแสดง จึงหันเข้าสู่วงการซออีกครั้งหนึ่งทำผลงานซอออกมาอีก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 เป็นต้นมา โดยซอกับลำจวน ศรีกัญชัย (ลำจวน เมืองพร้าว) เป็นหลัก

ผลงาน

อัลบั้ม

• พ.ศ. 2526 – เมาตึงวัน, สามตอง และเบื่อผัวสามตอง
• พ.ศ. 2527 – หนุ่มรถอีแต๋นครวญ และคุณนายป่ามป้าม
• พ.ศ. 2528 – เฒ่าจอมโว และเฒ่าชีกอ
• พ.ศ. 2529 – ซอลูกทุ่งเบิกฟ้า และผัวเปรตเมียยักษ์
• พ.ศ. 2530 – ผัวอี่แก้ว และซอสามจังหวะ
• พ.ศ. 2531 – มันง่ายดี และอย่าปิ๊งเดี๋ยวป่อง
• พ.ศ. 2532 – ปอแล้วหวย และรักเมียหลวงห่วงเมียน้อย
• พ.ศ. 2533 – ไม่บอกก็รู้ และปี๋ใหม่เมือง
• พ.ศ. 2534 – คนอู้เอ็น และคนมักไมค์
• พ.ศ. 2535 – นักเลงไก่ชน และไม่มีสิทธิ์อย่ามาขวาง
• พ.ศ. 2536 – ว.2 ว.8 และเมียบ่ฮู้ใจ๋
• พ.ศ. 2537 – แตงดังควาย และนักมวยขี้ไห้
• พ.ศ. 2538 – บ่ฮู้คิง และเงินบาทลอยตัว
• พ.ศ. 2539 – อเมดซิ่งไทยแลนด์ และกลองยาวสามช่า, ปี๋ใหม่เมือง และแห่ครัวตาน (ซึ่งอัลบั้มกลองยาวสามช่านี้ มีเพลงที่ทำให้ได้รับรางวัล ศิลปินเพลงยอดเยี่ยมพื้นบ้านภาคเหนือ รางวัลพระพิฆเนศทองพระราชทาน ครั้งที่ 1 จากสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย คือ เพลง แห่ครัวตาน เข้ารับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี)
• พ.ศ. 2543 – ขี้เมาอ้อนเมีย
• พ.ศ. 2544 – จัดระเบียบสังคม
• พ.ศ. 2548 – ขี้เมาสามช่า และได้ทำอัลบั้มเพลงลูกทุ่งคำเมืองให้กับมณีรัตน์ รัตนัง โดยใช้ชื่ออัลบั้มว่า “สาวเคิ้น”
• พ.ศ. 2549 – แหล่หอยไห้ เป็นการนำเอาเพลงเก่า มาบันทึกเสียงใหม่
• พ.ศ. 2550 – กะเทยเฒ่า

เพลงประจำโรงเรียน

• พ.ศ. 2554 – เพลงไหว้สาเจ้าพิริยะเทพวงศ์ (ได้รับเชิญให้ขับร้องเป็นเพลงเทิดพระเกียรติเจ้าหลวงพิริยะเทพวงศ์ เจ้าผู้ครองเมืองแพร่ ผู้ก่อตั้งโรงเรียนเทพวงษ์ ปัจจุบันนามว่า โรงเรียนพิริยาลัยและในโอกาสโรงเรียนอายุครบ 111 ปี ประพันธ์โดยสุกัญญา วุฒิเจริญ ทำนองโดย วันชัย คุณาคำ บรรเลงโดย วงโยธวาทิตโรงเรียนพิริยาลัยจังหวัดแพร่ ซึ่งอยู่ในการควบคุมโดยวันชัย ขณะนั้น) โดยเนื้อหาจะกล่าวถึงคุณงามความดีและพระเมตตาของเจ้าหลวงที่ทรงเล็งเห็นความสำคัญของการศึกษาทรงอยากให้เยาวชนในจังหวัดแพร่มีความรู้เพื่อใช้ในการพัฒนาจังหวัดและประเทศชาติ ทรงสนองพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่อยากให้คนไทยมีการศึกษาและทรงสร้างโรงเรียนขึ้นเป็นโรงเรียนแห่งแรกในจังหวัดแพร่ความทราบถึงพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่5 ทรงดีพระทัยและทรงยินดีจึงโปรดเกล้าพระราชทานนามโรงเรียนว่า "โรงเรียนเทพวงษ์"

รางวัลเกียรติประวัติ

• พ.ศ. 2525 – ได้รับโล่ประเภทสื่อชาวบ้าน จากประจวบ สุนทรางกูร อดีตรองนายกรัฐมนตรี โดยคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ เมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2526
• พ.ศ. 2526 – รองชนะเลิศอันดับ 1 การแข่งขันการประกวดวงดนตรีพื้นเมืองประยุกต์ ในนามวง “ลูกทุ่งลานทอง” รายการลูกทุ่งลานนา สถานีโทรทัศน์ ช่อง 8 ลำปาง
• พ.ศ. 2533 – ได้รับการประกาศให้เป็นบุคลากรดีเด่นทางด้านวัฒนธรรม จากศูนย์ศิลปวัฒนธรรม จากวิทยาลัยครูเชียงใหม่ และศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่
• พ.ศ. 2552 – ได้รับโล่เกียรติคุณจากมหาวิทยาลัยพายัพ เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552
• พ.ศ. 2560 – ได้รับการประกาศเกียรติคุณให้เป็นศิลปินแห่งชาติ ประจำปี 2560 สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีพื้นบ้านล้านนา)

เสียชีวิต

บุญศรี รักษาตัวฉับพลันตั้งแต่วันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2564 ที่โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ และเสียชีวิตเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2564 เวลา 21:45 น. ด้วยโรคเส้นเลือดในสมองตีบ, โรคหัวใจ, โรคไขมัน, โรคอัมพฤกษ์อัมพาต, โรคความดัน, โรคเบาหวาน และโรคหลอดเลือดอุดตัน ที่โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ สิริอายุ 68 ปี มีพิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ ในวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2564 เวลา 15:00 น. และพิธีบำเพ็ญกุศล ณ วัดหนองเต่าคำ ตำบลป่าไผ่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ และมีพิธีพระราชทานเพลิงเมื่อวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2564 เวลา 14:00 น. ณ สุสานบ้านหนองเต่าคำ ตำบลป่าไผ่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีพระครูอดุลสีลกิตติ์ เป็นประธานในพิธี

เครื่องราชอิสริยาภรณ์

• พ.ศ. 2563 – เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)