พิธีพระราชทานปริญญาบัตร
-
บทความนี้ว่าด้วยประเทศไทย สำหรับท้องที่อื่น ดู การรับปริญญา
พิธีพระราชทานปริญญาบัตร จัดขึ้นเป็นครั้งแรกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งเสด็จมาพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2473 และปฏิบัติสืบต่อกันมาจนปัจจุบัน[1]
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลปัจจุบัน เสด็จมาพระราชทานปริญญาบัตรเองทุกปี และสมัยหลัง มักโปรดให้พระราชวงศ์เสด็จแทนพระองค์ เช่น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ
เนื้อหา |
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว [แก้]
พิธีพระราชทานปริญญาบัตรเกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2473 โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จมาพระราชทานปริญญาบัตรแก่เวชบัณฑิต (แพทยศาสตรบัณฑิต) ของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ณ ตึกบัญชาการ (อาคารมหาจุฬาลงกรณ์ ในปัจจุบัน) ในครั้งนั้น มหาวิทยาลัยได้ส่งหนังสือเชิญหน่วยงานต่าง ๆ 11 แห่ง เช่น กรมยุทธศึกษาทหารบก กรมยุทธศึกษาทหารเรือ สภากาชาดสยาม วชิรพยาบาล มหามงกุฎราชวิทยาลัย ราชบัณฑิตยสภา และโรงเรียนกฎหมาย เป็นต้น ตลอดจนพระราชวงศ์ เสนาบดี และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ มาร่วมพิธีด้วย
ในงานนั้น มหาอำมาตย์เอก พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร ทูลเกล้าฯ ถวายฉลองพระองค์ครุยบัณฑิตพิเศษแด่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จากนั้น พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานครุยกิตติมศักดิ์บัณฑิตชั้นโท (หรือมหาบัณฑิตในปัจจุบัน) ทางวิทยาศาสตร์แก่พระยาภะรตราชา ผู้บัญชาการจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในขณะนั้น และบัณฑิตชั้นเอก (หรือดุษฎีบัณฑิตในปัจจุบัน) แก่ศาสตราจารย์ นายแพทย์ เอ จี เอลลิส คณบดีคณะแพทยศาสตร์ในขณะนั้น แล้วพระราชทานปริญญาบัตรแก่เวชบัณฑิตจำนวน 34 คน ในจำนวนนั้น 18 คนมาจากปีการศึกษา 2471 และ 16 คนจากปีการศึกษา 2472 เสร็จแล้ว พระราชทานพระบรมราโชวาท และเสด็จกลับ
เสร็จพิธี สภามหาวิทยาลัยได้เสนอให้กระทรวงธรรมการกราบบังคมทูลขอพระบรมราชานุญาตว่า "มหาวิทยาลัยขอพระบรมราชานุญาตสงวนธรรมเนียมนี้ไว้ คือ ถือว่าการพระราชทานปริญญาบัตรเป็นการหน้าที่นั่ง หากเสด็จไม่ได้ ก็จะเป็นการถวายปฏิญญาต่อพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ และรับพระราชทานปริญญาบัตรจากผู้แทนพระองค์" เมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทราบแล้ว ก็พระราชทานพระบรมราชานุญาตตามนั้น ธรรมเนียมนี้จึงสืบต่อมาจนปัจจุบัน [1]
พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล [แก้]
ในระหว่างเสด็จนิวัตประเทศไทยเป็นครั้งที่ 2 นั้น พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลได้เสด็จมาพระราชทานปริญญาบัตร ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2489 ซึ่งเป็นการพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรกในรัชสมัย[2] และมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (มหาวิทยาลัยมหิดลในปัจจุบัน) เมื่อวันที่ 23 เมษายน พ.ศ. 2489 ซึ่งเป็นการพระราชทานปริญญาบัตรเป็นครั้งสุดท้ายในรัชสมัย
ในครั้งนั้น มีพระราชประสงค์ให้ผลิตแพทย์เพิ่มขึ้นให้เพียงพอแก่ประชาชน เพราะขณะนั้น มหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์รับนักศึกษาแพทย์ได้เพียงปีละ 50 คน ต่อมาจึงมีการตั้งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ หรือคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปัจจุบัน[3]
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช [แก้]
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเริ่มพระราชทานปริญญาบัตรแก่สถาบันอุดมศึกษาต่าง ๆ ของรัฐตั้งแต่ปี พ.ศ. 2493 เป็นต้นมา หนังสือพิมพ์คำนวณว่า หากเสด็จพระราชทานปริญญาบัตร 490 ครั้ง ประทับครั้งละราว 3 ชั่วโมง เท่ากับทรงยื่นพระหัตถ์พระราชทานใบปริญญาบัตร 470,000 ครั้ง จึงมีผู้กราบบังคมทูลขอพระราชทานให้ทรงลดการเสด็จลง โดยให้พระราชทานปริญญาบัตรเฉพาะในระดับปริญญาโทขึ้นไปเท่านั้น แต่มีพระราชกระแสว่า พระองค์ "เสียเวลายื่นปริญญาบัตรให้บัณฑิตคนละ 6-7 วินาทีนั้น แต่ผู้ได้รับนั้นมีความสุขเป็นปี ๆ เปรียบกันไม่ได้เลย"[4] นอกจากนี้ ทรงเห็นว่า การพระราชทานปริญญาสำหรับผู้สำเร็จในระดับปริญญาตรีนั้นสำคัญ เพราะบางคนอาจไม่มีโอกาสศึกษาต่อในระดับปริญญาโทและปริญญาเอก ดังนั้น จึงตรัสว่า "จะพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตปริญญาตรีไป จนกว่าจะไม่มีแรง"[4]
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเสด็จพระราชทานปริญญาบัตรด้วยพระองค์เองจนถึงปี พ.ศ. 2540 เป็นเวลากว่า 50 ปีที่เสด็จเอง แต่ในสมัยหลัง ด้วยประชวรพระโรค จึงมักโปรดให้พระราชวงศ์เสด็จแทน
ผู้แทนพระองค์ [แก้]
ในปัจจุบันพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้พระราชวงศ์เสด็จแทนพระองค์ไปในการพระราชทานปริญญาบัตรประจำปีของสถาบันอุดมศึกษาต่าง ๆ ในการเสด็จแทนพระองค์นั้น พิธีจะประดับธงพระปรมาภิไธยย่อ ภปร. จะใช้เพลงสรรเสริญพระบารมีเมื่อผู้แทนพระองค์เสด็จมาถึง และพระแท่นหน้าที่ประทับจะมีพระครุฑพ่าห์ สัญลักษณ์พระมหากษัตริย์ เพื่อสื่อความหมายว่าเสมือนพระมหากษัตริย์เสด็จพระราชดำเนินมาด้วยพระองค์เอง
พระราชวงศ์ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้เสด็จแทนพระองค์ได้แก่
- สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร พระราชทาน
- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
- มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
- มหาวิทยาลัยราชภัฏ 40 แห่งทั่วประเทศ
- สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทาน
- สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี พระราชทาน
- มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
- มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
- มหาวิทยาลัยแม่โจ้
- มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
- สถาบันการพลศึกษา 17 วิทยาเขตทั่วประเทศ
- พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ประทาน
- มหาวิทยาลัยมหิดล
- วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดชลบุรี
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ชัยนาท
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จักรีรัช
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พระพุทธบาท
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ราชบุรี
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี
- วิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี
- มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครลำปาง
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี พะเยา
- มหาวิทยาลัยขอนแก่น
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ขอนแก่น
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี
- วิทยาลัยพยาบาลศรีมหาสารคาม
- มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สงขลา
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครศรีธรรมราช
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุราษฎร์ธานี
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ตรัง
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ยะลา
- มหาวิทยาลัยบูรพา
- วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ชลบุรี
- วิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี
- รวมทั้งปริญญาบัตรบัณฑิตหลักสูตรต่อเนื่องจากสถาบันสมทบข้างต้น ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูงด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ และประกาศนียบัตรหลักสูตรกระทรวงสาธารณสุข ของวิทยาลัยพยาบาลทั้ง 27 แห่ง วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธรทั้ง 7 แห่ง และวิทยาลัยเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุขกาญจนาภิเษก ที่สังกัดกระทรวงสาธารณสุข
มหาวิทยาลัยเอกชน [แก้]
สำหรับมหาวิทยาลัยเอกชน พระราชวงศ์จะเสด็จเป็นการส่วนพระองค์ตามคำกราบทูลเชิญของมหาวิทยาลัย ในการนี้ จะใช้เพลงมหาชัยบรรเลงเมื่อเสด็จมาถึง และไม่มีครุฑพ่าห์อยู่หน้าที่ประทับ เพราะไม่ใช่การเสด็จแทนพระมหากษัตริย์ ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยเอกชนหลายแห่งจัดพิธีพระราชทานและประทานปริญญาบัตรดังนี้
- สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี พระราชทาน
- ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี พระราชทานปริญญาบัตรแก่ผู้สำเร็จการศึกษาจาก
|
- พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ประทานปริญญาบัตรแก่ผู้สำเร็จการศึกษาจาก
- มหาวิทยาลัยศรีปทุม
- มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
- มหาวิทยาลัยปทุมธานี
- มหาวิทยาลัยคริสเตียน
- มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น
- มหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย
- วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม
- มหาวิทยาลัยธนบุรี
- มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
- มหาวิทยาลัยนานาชาติเอเชีย-แปซิฟิก
- วิทยาลัยเชียงราย
สถานที่พระราชทานปริญญาบัตร [แก้]
ดูเพิ่ม [แก้]
อ้างอิง [แก้]
- ↑ 1.0 1.1 พิธีพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรกแห่งกรุงสยาม
- ↑ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย : พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
- ↑ มูลนิธิอานันทมหิดล : ความเป็นมาและวัตถุประสงค์
- ↑ 4.0 4.1 อมิตา อริยอัชฌา, ครองใจคน : หลากเหตุผลที่คนไทยรักในหลวง, บลิสสิเนส, 2548
- ↑ [1]
