อักษรสันถาลี
| อักษรอ็อลจิกิ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ | |
|---|---|
 | |
| ชนิด | Alphabet
|
| ผู้ประดิษฐ์ | Raghunath Murmu |
| ทิศทาง | ซ้ายไปขวา  |
| ภาษาพูด | ภาษาสันถาลี |
| ISO 15924 | |
| ISO 15924 | Olck (261), Ol Chiki (Ol Cemet’, Ol, Santali) |
| ยูนิโคด | |
ยูนิโคดแฝง | Ol Chiki |
ช่วงยูนิโคด | U+1C50–U+1C7F |
อักษรสันถาลี (Santali) หรือ อักษรอ็อลจิกิ (ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ; Ol Chiki) หรือ อักษรอ็อลเจะเม็ท (ᱚᱞ ᱪᱮᱢᱮᱫ; Ol Chemetʼ) หรือเพียงแค่ อักษรอ็อล (ᱚᱞ; Ol) ประดิษฐ์เมื่อ พ.ศ. 2463 โดย บัณฑิต รฆุนาถ มุร์มู ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมวัฒนธรรมสันถาลี เพื่อให้ภาษาสันถาลีมีอักษรเป็นของตนเองเช่นเดียวกับภาษาสำคัญอื่น ๆ ในอินเดีย ก่อนหน้านี้ภาษาสันถาลีเขียนด้วยอักษรเบงกอล อักษรโอริยา อักษรเทวนาครี หรืออักษรละติน อักษรนี้ได้รับการออกแบบเพื่อใช้กับภาษาสันถาลีที่ใช้พูดทางภาคใต้ของรัฐโอริศา
ใช้เขียน
[แก้]- ภาษาสันถาลี ซึ่งอยู่ในกลุ่มภาษามุนดา มีผู้พูดราว 6.2 ล้านคน (พ.ศ. 2540) ในอินเดีย บังกลาเทศ เนปาล และภูฏาน
ตัวอักษร
[แก้]ค่าของตัวอักษรสันถาลีมีดังนี้:
| ตัวอักษร | ชื่อ | IPA[1] | Transliteration | Shape[2] | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ALA-LC[3] | Zide[1] | เทว.[4] | เบง.[4] | โอริยา[4] | ||||
| ᱚ | la | /ɔ/ | a | ọ | अ | অ | ଅ | ไฟกำลังเผา |
| ᱟ | laa | /a/ | ā | a | आ | আ | ଆ | ทำงานในทุ่งนาโดยใช้จอบ |
| ᱤ | li | /i/ | i | i | इ | ই | ଇ | ต้นไม้โค้งงอ |
| ᱩ | lu | /u/ | u | u | उ | উ | ଉ | ภาชนะใช้เตรียมอาหาร |
| ᱮ | le | /e/ | e | e | ए | এ | ଏ | แม่น้ำที่ล้นตลิ่งเปลี่ยนเส้นทาง |
| ᱳ | lo | /o/ | o | o | ओ | ও | ଓ | ปากขณะออกเสียงตัวอักษรนี้ |
| ᱶ | ov | /w̃/ | ṅ | w̃ | ङ | ঙ | ଙ୍ | จมูก |
| ᱠ | aak | /k/ | k | k | क | ক | କ୍ | นก (เสียงหงส์) |
| ᱜ | ag | /g/ | g | kʼ | ग | গ | ଗ୍ | ปากที่อาเจียน ซึ่งให้เสียงเหมือนกับชื่อตัวอักษร |
| ᱝ | ang | /ŋ/ | ṃ | ṅ | ं | ং | ଂ | เป่าลม |
| ᱪ | uch | /c/ | c | c | च | চ | ଚ୍ | ยอดเขาซึ่งโดยปกติจะสูง |
| ᱡ | aaj | /ɟ/ | j | cʼ | ज | জ | ଜ୍ | บุคคลหนึ่งชี้มือขวาไปยังบุคคลที่สาม (พร้อมกล่าวว่า "เขา") |
| ᱧ | iny | /ɲ/ | ñ | ñ | ञ | ঞ | ଞ୍ | บุคคลที่ชี้มือซ้ายไปที่ตัวเอง |
| ᱴ | ott | /ʈ/ | ṭ | ṭ | ट | ট | ଟ୍ | โหนกอูฐ |
| ᱰ | edd | /ɖ/ | ḍ | ḍ | ड | ড | ଡ୍ | ชายที่มีสองขาเหยียดเข้าหาหน้าอกและปากของเขา |
| ᱬ | unn | /ɳ/ | ṇ | ṇ | ण | ণ | ଣ୍ | ภาพของผึ้งกำลังบิน (ซึ่งผู้พูดภาษาสันถาลีอธิบายว่าส่งเสียงแบบนี้) |
| ᱛ | at | /t/ | t | t | त | ত | ତ୍ | โลก |
| ᱫ | ud | /d/ | d | tʼ | द | দ | ଦ୍ | เห็ดหรือร่ม |
| ᱱ | en | /n/ | n | n | न | ন | ନ୍ | การนวดเมล็ดข้าวด้วยสองขา |
| ᱯ | ep | /p/ | p | p | प | প | ପ୍ | ผู้รับด้วยมือทั้งสองข้าง |
| ᱵ | ob | /b/ | b | pʼ | ब | ব | ବ୍ | ผมหยิก |
| ᱢ | aam | /m/ | m | m | म | ম | ମ୍ | บุคคลหนึ่งชี้ไปยังบุคคลที่สองด้วยมือซ้าย (โดยพูดว่า "คุณ") |
| ᱭ | uy | /j/ | y | y | य | য় | ୟ୍ | ชายก้มตัวลงไปที่พื้นเพื่อตัดบางสิ่งบางอย่าง |
| ᱞ | al | /l/ | l | l | ल | ল | ଲ୍ | การเขียน |
| ᱨ | ir | /r/ | r | r | र | র | ର୍ | เคียวใช้ตัดหรือเก็บเกี่ยว |
| ᱣ | aaw | /w/, /v/ | w | w | व | ওয় | ୱ୍ | ริมฝีปากที่เปิดออก |
| ᱥ | is | /s/ | s | s | स | স | ସ୍ | คันไถ |
| ᱦ | ih | /ʔ/, /h/ | ẖ | h | ह | হ | ହ୍ | ยกมือขึ้น |
| ᱲ | err | /ɽ/ | ṛ | ṛ | ड़ | ড় | ଡ଼୍ | เส้นทางเบี่ยงไปเพื่อเลี่ยงสิ่งกีดขวางหรืออันตราย |
| ᱷ | oh | /ʰ/ | h | (C)h | ह | হ | ହ୍ | ชายขว้างสิ่งของด้วยมือข้างเดียว |
พยัญชนะพ่นลมเขียนเป็นทวิอักษรโดยเติมตัวอักษร ᱷ:[5][4] ᱛᱷ /tʰ/, ᱜᱷ /gʱ/, ᱠᱷ /kʰ/, ᱡᱷ /jʱ/, ᱪᱷ /cʰ/, ᱫᱷ /dʱ/, ᱯᱷ /pʰ/, ᱰᱷ /ɖʱ/, ᱲᱷ /ɽʱ/, ᱴᱷ /ʈʰ/ และ ᱵᱷ /bʱ/
ตัวเลข
[แก้]อักษรสันถาลีมีตัวเลขเป็นของตัวเอง:
| ฮินดู-อารบิก | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| สันถาลี | ᱐ | ᱑ | ᱒ | ᱓ | ᱔ | ᱕ | ᱖ | ᱗ | ᱘ | ᱙ |
อ้างอิง
[แก้]- (ในภาษาอังกฤษ) อักษรสันถาลี
- 1 2 Zide, Norman (1996). Daniels, Peter T.; Bright, William (บ.ก.). The World's Writing Systems. Oxford University Press, Inc. น. 614-615. ISBN 978-0195079937.
- ↑ "Ol Chiki Script". A portal for Santals. 2002. ข้อมูลเก่าจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-08-08. สืบค้นเมื่อ 2017-09-12.
- ↑ "Santali (in Ol script)" (PDF). ALA-LC Romanization Tables. Library of Congress. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-12-04. สืบค้นเมื่อ 2017-09-12.
- 1 2 3 4 Everson, Michael (2005-09-05). "L2/05-243R: Final proposal to encode the Ol Chiki script in the UCS" (PDF). ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2015-07-31. สืบค้นเมื่อ 2019-09-19. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ
<ref>ไม่สมเหตุสมผล มีนิยามชื่อ "L205243" หลายครั้งด้วยเนื้อหาต่างกัน - ↑ "The Unicode Standard, Chapter 13.10: Ol Chiki" (PDF). Unicode Consortium. มีนาคม 2020. ข้อมูลเก่า (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-07-05. สืบค้นเมื่อ 2020-03-21.
{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)