อักษรกะยา
| อักษรกะยา ꤊꤢꤛꤢ꤭ ꤜꤟꤤ꤬ | |
|---|---|
| ชนิด | |
ช่วงยุค | ค.ศ. 1962–ปัจจุบัน |
| ทิศทาง | ซ้ายไปขวา  |
| ภาษาพูด | ภาษากะยา |
| ISO 15924 | |
| ISO 15924 | Kali (357), Kayah Li |
| ยูนิโคด | |
ยูนิโคดแฝง | Kayah Li |
ช่วงยูนิโคด | U+A900–U+A92F |
อักษรกะยา หรือ อักษรคยาห์ (กะยา: ꤊꤢꤛꤢ꤭ ꤜꤟꤤ꤬) ได้รับอิทธิพลจากอักษรพม่าและอักษรไทย แท บู แพ (Htae Bu Phae) เป็นผู้ประดิษฐ์ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2505 ใช้สอนในโรงเรียนในค่ายผู้อพยพชาวกะยาในประเทศไทย เขียนจากซ้ายไปขวาตามแนวนอน เสียงพยัญชนะแสดงด้วยเครื่องหมายข้างใต้พยัญชนะ สระแทนที่ด้วยตัวอักษรต่างหากจากพยัญชนะ
ใช้เขียน
[แก้]- ภาษากะยาซึ่งเป็นภาษากะเหรี่ยงสาขาหนึ่ง อยู่ในตระกูลจีน-ทิเบต มีผู้พูดราว 210,000 คนในรัฐกะเหรี่ยงและรัฐกะยา ประเทศพม่า คนที่พูดภาษานี้มักถูกเรียกว่าคะเรนนี, คะเรนยี หรือกะเหรี่ยงแดง
อักษร
[แก้]สระ
[แก้]| ꤢ | ꤣ | ꤤ | ꤥ | ꤢꤦ | ꤢꤧ | ꤢꤨ | ꤢꤩ | ꤢꤪ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| a | ơ | i | ô | ư | e | u | ê | o |
| [a] | [ɤ] | [i] | [o] | [ɯ] | [ɛ] | [u] | [e] | [ɔ] |
สระสำหรับคำยืม
[แก้]| ꤣꤦ | ꤣꤧ | ꤣꤨ | ꤣꤩ | ꤣꤪ |
|---|---|---|---|---|
| ơư | ưe | ơu | ơê | ơo |
| [ɤɯ] | [ɯɛ] | [ɤu] | [ɤe] | [ɤɔ] |
วรรณยุกต์
[แก้]| ꤢ꤫ | ꤢ꤬ | ꤢ꤭ |
|---|---|---|
| สูง | ต่ำ | กลาง |
พยัญชนะ
[แก้]| ꤊ | ꤋ | ꤌ | ꤍ | ꤎ | ꤏ | ꤐ | ꤑ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| k | kh | g | ng | s | sh | zh | ny |
| [k] | [kʰ] | [ɡ] | [ŋ] | [s] | [sʰ] | [ʑ] | [ɲ] |
| ꤒ | ꤓ | ꤔ | ꤕ | ꤖ | ꤗ | ꤘ | ꤙ |
| t | ht | n | p | ph | m | d | b |
| [t] | [tʰ] | [n] | [p] | [pʰ] | [m] | [d] | [b] |
| ꤚ | ꤛ | ꤜ | ꤝ | ꤞ | ꤟ | ꤠ | ꤡ |
| r | y | l | w | th | h | v | c |
| [r] | [j] | [l] | [w] | [ɕ,θ,s] | [h] | [v] | [tɕ] |
ตัวเลข
[แก้]| ꤀ | ꤁ | ꤂ | ꤃ | ꤄ | ꤅ | ꤆ | ꤇ | ꤈ | ꤉ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
ยูนิโคด
[แก้]| กะยา Unicode.org chart (PDF) | ||||||||||||||||
| 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | A | B | C | D | E | F | |
| U+A90x | ꤀ | ꤁ | ꤂ | ꤃ | ꤄ | ꤅ | ꤆ | ꤇ | ꤈ | ꤉ | ꤊ | ꤋ | ꤌ | ꤍ | ꤎ | ꤏ |
| U+A91x | ꤐ | ꤑ | ꤒ | ꤓ | ꤔ | ꤕ | ꤖ | ꤗ | ꤘ | ꤙ | ꤚ | ꤛ | ꤜ | ꤝ | ꤞ | ꤟ |
| U+A92x | ꤠ | ꤡ | ꤢ | ꤣ | ꤤ | ꤥ | ꤦ | ꤧ | ꤨ | ꤩ | ꤪ | ꤫ | ꤬ | ꤭ | ꤮ | ꤯ |
อ้างอิง
[แก้]- Everson, Michael (2006-03-09). "Proposal for encoding the Kayah Li script in the BMP of the UCS" (PDF). Working Group Document. International Organization for Standardization. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (pdf)เมื่อ 2022-01-19. สืบค้นเมื่อ 2022-04-08.
แหล่งข้อมูลอื่น
[แก้]- รูปและการออกเสียงของอักษรกะยา (ในภาษาอังกฤษ)
- Unicode Kayah Li chart
- GNU FreeFont, a Unicode font with support for Kayah Li
- Different Kayah Li Fonts
