พระศิวะ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระศิวะ
शिव
Sivakempfort.jpg
วิมานเขาไกรลาส
อาวุธตรีศูล
สัตว์พาหนะโคนนทิ
คู่ครองพระแม่ปารวตี
บุตรพระพิฆเนศ
พระขันธกุมาร

พระศิวะ หรือ พระอิศวร (สันสกฤต: शिव; อังกฤษ: Shiva) หนึ่งในตรีมูรติ หรือเทพเจ้าสูงสุดสามองค์ตามความเชื่อในศาสนาฮินดู (อีกสององค์ได้แก่ พระพรหมและพระวิษณุ)

ประติมากรรมนูนต่ำกึ่งลอยองค์ของพระศิวะและพระปารวตีประดับโคปุรัม ประเทศอินเดีย
ประติมากรรมนูนต่ำกึ่งลอยองค์ของพระศิวะและพระแม่ปารวตีประดับโคปุรัม ประเทศอินเดีย

พระศิวะ ทรงมีพระลักษณะมีรูปกายเป็นชายหนุ่มร่างกำยำ วรรณะขาว (สีผิวขาว) นุ่งห่มหนังเสือเหมือนฤๅษี มีสังวาล์เป็นลูกประคำหรือกะโหลกมนุษย์ มีงูเห่าคล้องพระศอ ไว้พระเกศายาว ซึ่งจะม้วนเป็นจุฑา (มวยผม) มีพระจันทร์เป็นปิ่นและแม่คงคาอยู่บนยอดจุฑา ซึ่งพ่นน้ำมาตลอด และมีดวงพระเนตรที่สาม (ตาที่ 3) กลางพระนลาฏ (หน้าผาก) ซึ่งโดยปกติจะปิดอยู่เสมอ เชื่อว่าหากเปิดขึ้นเมื่อไหร่จะบันดาลให้ไฟบรรลัยกัลป์จะเผาผลาญล้างโลก (บ้างว่าเป็นพระพรหม) ถือว่าเป็นการสิ้นสุดกัปหนึ่ง ก่อนที่พระพรหมจะสร้างโลกขึ้นมาใหม่[1]

ทรงมีพระพาหนะคือโคนนทิ (วัวเพศผู้สีขาวล้วน) มีพระชายาคือพระปารวตี มีโอรส 2 องค์ คือ พระขันทกุมารและพระพิฆเนศ ทรงประทับอยู่ ณ เขาไกรลาส อันเป็นศูนย์กลางแห่งจักรวาล ชายาอีกองค์คือพระแม่คงคา มีธิดาคือพระแม่มนสาเทวีหรือพระยามี

พระศิวะมีตำนานอันเป็นต้นแบบการร่ายรำของเทพเจ้า ทำให้ทรงมีพระนามว่า "พระนาฏราช" เมื่อแปลงกายลงไปปราบฤๅษีที่ไม่ประพฤติตนอยู่ในเพศดาบส ซึ่งต่อมาชาวฮินดูได้ถือเอาท่าร่ายรำนี้เป็นต้นแบบของการร่ายรำต่าง ๆ มาตราบจนปัจจุบัน

นอกจากนี้แล้ว พระศิวะยังถือว่าเป็นเจ้าแห่งผีหรือปีศาจอีกด้วย โดยมีพระนามเรียกว่า "ปีศาจบดี" หรือ "ภูเตศวร" และมีพระนามอื่นอีก เช่น "รุทร", "ศังกร", "ศุลี", "นิลกัณฐ์", "หระ" หรือ "อีสาน"[2] และยังเป็นเทพประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ หรือ อีสาน อีกด้วย [3]

นอกจากนี้ยังเชื่อว่าพระศอของพระศิวะมีสีดำ ทั้งนี้เนื่องจากพระองค์ได้พิษของพญานาคไว้เมื่อครั้งกวนเกษียรสมุทรทำน้ำอมฤตเพื่อช่วยโลก[4] ซึ่งบทหนึ่งในกามนิต-วาสิฏฐี วรรณกรรมอิงพุทธศาสนาได้อ้างถึง สีของความรักว่าเป็นสีดำ เสมือนสีคอพระศิวะ[5]

ในความเชื่อแบบศรีลังกานั้นเชื่อว่าพระศิวะมีพระพาหนะเป็นนกยูง และทรงเป็นเทพเจ้าองค์ปกปักษ์รักษาพระพุทธศาสนา

เทวสถานพระศิวะในประเทศต่าง ๆ[แก้]

ประเทศอินเดีย
  • วัดโสมนาถ
  • วัดกาศีวิศวนาถ
  • วัดราเมศวร
  • วัดเคดาร์นาถ
  • วัดกฤชเนศวร
  • วัดภีมศังกร
  • วัดโอมกาเลศวร
  • วัดมัลลิการชุนะ
  • วัดนาเคศวร
  • วัดมหากาเลศวร
  • วัดไวจนาถ
  • วัดตระยัมภเกศวร
  • วัดพฤหทีศวร
  • ถ้ำอมรนาถ
  • วัดมุรุเตศวร
  • วัดศรีกาลหัสถีศวร
  • วัดเอกัมพเรศวร
  • วัดวิรูปักษา
  • วัดศรีอรุณชเลศวร
ประเทศเนปาล
  • ปศุปตินาถมนเทียร

[6]

อ้างอิง[แก้]

  1. ไฟบรรลัยกัลป์ แปลว่า
  2. ตำนานพระศิวะ
  3. "พระศิวะ". พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒. สืบค้นเมื่อ 10 June 2014.
  4. จากพันทิปดอตคอม
  5. 2555 กามนิต : ต้นกำเนิดนวนิยายอิงพระพุทธศาสนาในประเทศไทย
  6. "เรื่องเล่าจากเทศกาล : เอสสะลา เพราเฮรา ตอนที่ 2". ไทยพีบีเอส. 16 April 2014. สืบค้นเมื่อ 17 April 2014.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]