ศาสนาผี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
Jump to navigation Jump to search
พิธีบายศรีในกรุงเวียงจันทน์ ประเทศลาว

ศาสนาผี (ลาว: ສາສນາຜີ) เป็นศัพท์จำแนกใช้กับศาสนาชาติพันธุ์ที่ประชากรลาว 30.7% นับถือ[1][2][3] มีประเพณีเดียวกับที่คนอีสานและคนไทยในประเทศไทยปฏิบัติ ศาสนาเหล่านี้เป็นสรรพเทวนิยม และแบบลักษณ์พหุเทวนิยม-วิญญาณนิยม ซึ่งรวมบทบาทเชมัน หมวดหมู่นี้รวมประเพณีพื้นบ้านลาวและไท-กะไดอื่น ขมุและมอญ-เขมรอื่น ตลอดจนศาสนาม้ง-เมี่ยน ทิเบต-พม่า และกลุ่มชาติพันธุ์อื่นของลาว[3]

ผี (ຜີ) เป็นเทพารักษ์สิ่งปลูกสร้างหรือพื้นที่ของสถานที่ สิ่งหรือปรากฏการณ์ธรรมชาติ ผียังเป็นวิญญาณบรรพบุรุษและวิญญาณอื่นที่ปกปักษ์ผู้คน และยังมีวิญญาณมุ่งร้าย เทพารักษ์สถานที่ เช่น ผีวัด (ຜີວັດ) และหลักเมือง (ຫລັກເມືອງ) มีการเฉลิมฉลองด้วยการชุมนุมของชุมชนและการถวายอาหาร การแปลงเทพเจ้าฮินดูรวมอยู่ในรายการเทพเจ้าด้วย เทพเจ้ามิใช่ฮินดูพื้นเมืองเรียก ผีแถน (ຜີແຖນ)[4] ผีแถนพบทั่วไป บางตนเชื่อมโยงกับธาตุสากล คือ สวรรค์ ดิน ไฟและน้ำ

ชาวลาวยังเชื่อวิญญาณสามสิบสองตนที่เรียก ขวัญ (ຂວັນ) ซึ่งปกปักษ์ร่างกาย และมีการประกอบพิธีกรรมบายศรี (ບາສີ) ระหว่างโอกาสสำคัญหรือเวลาที่มีความวิตกกังวลเพื่อผูกมัดวิญญาณกับร่างกาย และเชื่อว่าหากวิญญาณเหล่านี้ไม่อยู่กับตัวจะนำพาความเจ็บป่วยหรืออันตรายมา พิธีกรรมบายศรีเรียกขวัญทั้งสามสิบสองกลับมาเพื่อให้สุขภาพ ความมั่งคั่งและความเป็นอยู่ดีของผู้เข้ารับพิธี มีการผูกสายฝ้ายรอบเอวของผู้เข้าร่วมพิธีเพื่อรักษาวิญญาณให้อยู่กับที่ มักมีการดำเนินพิธีกรรมเพื่อต้อนรับแขก ก่อนและหลังการเดินทางยาว และเป็นพิธีกรรมรักษาหรือหลังฟื้นตัวจากความเจ็บป่วย นอกจากนี้ยังเป็นพิธีกรรมศูนย์กลางในการแต่งงานลาวลุ่ม และพิธีการตั้งชื่อเด็กแรกเกิด[5]

ในชีวิตประจำวัน คนส่วนมากเคารพผีที่สถิตอยู่ในศาลพระภูมิ และเชื่อว่าปกป้องบริเวณใกล้เคียงจากอันตราย การถวายดอกไม้ธูปเทียน และมีการขอการคุ้มครองและความช่วยเหลือจากวิญญาณระหว่างการเปลี่ยนแปลงหรือช่วงยากลำบาก เทพเจ้าธรรมชาติมีเทพเจ้าที่สถิตอยู่ในต้นไม้ ภูเขาและป่า วิญญาณชั่วร้าย (ผีเผต) มีขวัญของคนชั่วในชาติก่อนหรือตายโหง เช่น ผีปอบ (ຜີປອບ) และผีดิบ (ຜີດິບ) เทพเจ้าที่สัมพันธ์กับบางงสถานที่เช่น ครัวเรือน แม่น้ำหรือป่ามิได้ดีหรือชั่วในตัวเอง และบางครั้งของถวายจะรับประกันการช่วยหลือเกื้อกูลในกิจการของมนุษย์[5]

อ้างอิง[แก้]

  1. Pew Research Center's Global Religious Landscape 2010 - Religious Composition by Country.
  2. Yoshihisa Shirayama, Samlane Phompida, Chushi Kuroiwa, 2006. p. 622, quote: «[...] Approximately 60 to 65% of the population, most of whom are Lao Lum (people of the lowlands) follow Buddhism. About 30% of the population, on the other hand, hold an animist belief system called "Sadsana Phee" [...]».
  3. 3.0 3.1 Guido Sprenger. Modern Animism: The Emergence of "Spirit Religion" in Laos. Local Traditions and World Religions: The Appropriation of “Religion” in Southeast Asia and Beyond. 2014.
  4. Poulsen, A. (2007). Childbirth and Tradition in Northeast Thailand. Copenhagen, Denmark: Nordic Institute of Asian Studies.
  5. 5.0 5.1 Ireson, W. Randall. "Animism in Laos". A country study: Laos (Andrea Matles Savada, editor). Library of Congress Federal Research Division (July 1994). แม่แบบ:PD-notice