พระศิวะ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก พระอิศวร)
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
พระศิวะ
พลังงานสูงสุด, การทำสมาธิ, ศิลปะวิทยาการ, โยคะ, กาลเวลา, การทำลาย, นาฏกรรม, เทวะแห่งเทวะ, เทพผู้ทรงทำลายล้างปิศาจ
ส่วนหนึ่งของ พระตรีมูรติ
Shiva cropped.jpg
พระศิวะในท่าปัทมาสน์ ที่มุรุเทศวร
ชื่ออื่นมเหศะ, Shankara, พลนาถ, Neelkanth, มหาเทพ
ชื่อในอักษรเทวนาครีशिव
ชื่อในการทับศัพท์ภาษาสันสกฤตŚiva
ส่วนเกี่ยวข้องปรพรหมัน (ไศวะ), ตรีมูรติ, ปรมาตมัน, อีศวร
วิมานเขาไกรลาศ[1]
มนตร์โอม นมัส ศิวายะ
อาวุธPashupatastra, ตรีศูล, Parashu-Axe, Pinaka bow[2]
สัญลักษณ์ศิวลึงค์,[2] ตรีศูล, จันทร์เสี้ยว, บัณเฑาะว์
พาหนะโคนนทิ[3]
เทศกาลShraavana, มหาศิวาราตรี, Ekadashi, Kartik Purnima, Bhairava Ashtami[4]
ข้อมูลส่วนบุคคล
คู่ครองพระปารวตี (พระแม่ทุรคา, พระแม่สตี, พระแม่กาลี, Adi Parashakti)
บุตร - ธิดาพระพิฆเนศ, พระขันทกุมาร, อโศกสุนทรี
ตามความเชื่อพื้นเมือง: Ayyappa[5][6]

พระศิวะ หรือ พระอิศวร (สันสกฤต: शिव; อังกฤษ: Shiva) หนึ่งในตรีมูรติ หรือเทพเจ้าสูงสุดสามองค์ตามความเชื่อในศาสนาฮินดู (อีกสององค์ได้แก่ พระพรหมและพระวิษณุ) พระศิวะ ทรงมีพระลักษณะมีรูปกายเป็นชายหนุ่มร่างกำยำ วรรณะขาว (สีผิวขาว) นุ่งห่มหนังเสือเหมือนฤๅษี มีสังวาลย์เป็นลูกประคำหรือกะโหลกมนุษย์ มีงูเห่าคล้องพระศอ ไว้พระเกศายาว ซึ่งจะม้วนเป็นจุฑา (มวยผม) มีพระจันทร์เป็นปิ่นและแม่คงคาอยู่บนยอดจุฑา ซึ่งพ่นน้ำมาตลอด และมีดวงพระเนตรที่สาม (ตาที่ 3) กลางพระนลาฏ (หน้าผาก) ซึ่งโดยปกติจะปิดอยู่เสมอ เชื่อว่าหากเปิดขึ้นเมื่อไหร่จะบันดาลให้ไฟบรรลัยกัลป์จะเผาผลาญล้างโลก (บ้างว่าเป็นพระพรหม) ถือว่าเป็นการสิ้นสุดกัปหนึ่ง ก่อนที่พระพรหมจะสร้างโลกขึ้นมาใหม่[7]

ทรงมีพระพาหนะคือโคนนทิ (วัวเพศผู้สีขาวล้วน) มีพระชายาคือพระปารวตี มีโอรส 2 องค์ คือ พระขันทกุมารและพระพิฆเนศ ทรงประทับอยู่ ณ เขาไกรลาส อันเป็นศูนย์กลางแห่งจักรวาล ชายาอีกองค์คือพระแม่คงคา มีธิดาคือพระแม่มนสาเทวีหรือพระยามี

พระศิวะมีตำนานอันเป็นต้นแบบการร่ายรำของเทพเจ้า ทำให้ทรงมีพระนามว่า "พระนาฏราช" (พระนาฏรายัร) เมื่อแปลงกายลงไปปราบฤๅษีที่ไม่ประพฤติตนอยู่ในเพศดาบส ซึ่งต่อมาชาวฮินดูได้ถือเอาท่าร่ายรำนี้เป็นต้นแบบของการร่ายรำต่าง ๆ มาตราบจนปัจจุบัน

นอกจากนี้แล้ว พระศิวะยังถือว่าเป็นเจ้าแห่งผีหรือปีศาจอีกด้วย โดยมีพระนามเรียกว่า "ปีศาจบดี" หรือ "ภูเตศวร" และมีพระนามอื่นอีก เช่น "รุทร", "ศังกร", "ศุลี", "นิลกัณฐ์", "หระ" หรือ "อีสาน"[8] และยังเป็นเทพประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ หรือ อีสาน อีกด้วย [9]

นอกจากนี้ยังเชื่อว่าพระศอของพระศิวะมีสีดำ ทั้งนี้เนื่องจากพระองค์ได้พิษของพญานาคไว้เมื่อครั้งกวนเกษียรสมุทรทำน้ำอมฤตเพื่อช่วยโลก[10] ซึ่งบทหนึ่งในกามนิต-วาสิฏฐี วรรณกรรมอิงพุทธศาสนาได้อ้างถึง สีของความรักว่าเป็นสีดำ เสมือนสีคอพระศิวะ[11]

ในความเชื่อแบบศรีลังกานั้นเชื่อว่าพระศิวะมีพระพาหนะเป็นนกยูง และทรงเป็นเทพเจ้าองค์ปกปักษ์รักษาพระพุทธศาสนา

เทวสถานพระศิวะในประเทศต่าง ๆ[แก้]

ประเทศอินเดีย
  • วัดโสมนาถ
  • วัดกาศีวิศวนาถ
  • วัดราเมศวร
  • วัดเคดาร์นาถ
  • วัดกฤชเนศวร
  • วัดภีมศังกร
  • วัดโอมกาเลศวร
  • วัดมัลลิการชุนะ
  • วัดนาเคศวร
  • วัดมหากาเลศวร
  • วัดไวจนาถ
  • วัดตระยัมภเกศวร
  • วัดพฤหทีศวร
  • ถ้ำอมรนาถ
  • วัดมุรุเตศวร
  • วัดศรีกาลหัสถีศวร
  • วัดเอกัมพเรศวร
  • วัดวิรูปักษา
  • วัดศรีอรุณชเลศวร
ประเทศเนปาล
  • ปศุปตินาถมนเทียร

[12]

อ้างอิง[แก้]

  1. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ Zimmer 1972 p. 124
  2. 2.0 2.1 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ Fuller
  3. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ Javidd2008
  4. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ dalal137
  5. Joanna Gottfried Williams (1981). Kalādarśana: American Studies in the Art of India. BRILL Academic. p. 62. ISBN 90-04-06498-2.
  6. Denise Cush; Catherine A. Robinson; Michael York (2008). Encyclopedia of Hinduism. Routledge. p. 78. ISBN 978-0-7007-1267-0.
  7. ไฟบรรลัยกัลป์ แปลว่า
  8. ตำนานพระศิวะ
  9. "พระศิวะ". พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒. สืบค้นเมื่อ 10 June 2014.
  10. จากพันทิปดอตคอม
  11. 2555 กามนิต : ต้นกำเนิดนวนิยายอิงพระพุทธศาสนาในประเทศไทย
  12. "เรื่องเล่าจากเทศกาล : เอสสะลา เพราเฮรา ตอนที่ 2". ไทยพีบีเอส. 16 April 2014. สืบค้นเมื่อ 17 April 2014.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]