พระแม่คงคา

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
พระแม่คงคา
Kalighat Ganga.jpg
พระแม่คงคา
จำพวก เทพสตรี
สัตว์พาหนะ ปลาใหญ่, จระเข้, มกร
    
จิตรกรรมถอดแบบจากจิตรกรรมโบราณของอินเดียภาคเหนือ ของพระแม่คงคาทรงเทววาหนะมกร

พระแม่คงคาเป็นเทพสตรีในคติศาสนาพรามณ์-ฮินดู เป็นเทพนารีผู้ดูแลและรักษาแม่น้ำคงคาในประเทศอินเดีย และในคติความเชื่อของประเทศไทยและเป็นเทพสตรีผู้รักษาแม่น้ำ ห้วย หนอง คลอง บึง


พัฒนาการความเชื่อและด้านโบราณคดี[แก้]

ตำนานและเทพนิยายที่เกี่ยวข้อง[แก้]

และเป็นมีพระประวัติในหลายแบบ ตามความเชื่อในแบบแรกพระองค์เกิดจากน้ำในกมัณทลุของพระพรหม แบบที่สอง พระองค์เกิดจากน้ำล้างเท้าที่เคารพของพระนารายณ์ และพระพรหมเก็บน้ำนี้ไว้ในกมัณฑลุ(โถน้ำสำหรับนักบวช)ของพระองค์ แบบที่สาม พระองค์เป็นพระธิดาของท้าวหิมวัตและพระนางเมนกา มีน้องสาว 2 พระองค์นามว่าพระอุมาภควตี พระองค์เป็นพระชายาของพระศิวะ และพระภูมาตาเทวีหรือพระแม่ภูมีเป็นชายาของพระวิษณุ ตามคติความเชื่อของอินเดีย ว่ากันว่าพระองค์ทรงปลาใหญ่หรือจระเข้เป็นพาหนะ พระองค์เป็นเทวีผู้ให้กำเนิดสายน้ำคงคา พระแม่คงคาและพระศิวะเจ้ามีพระธิดาและพระบุตร ฝาแฝด คือ พระยามีหรือยมุนา บางตำนานคือพระแม่มนสาเทวี และยมาหรือพระยม ตามความเชื่อของชาวอินเดีย และนอกจากนั้นชาวฮินดูยังเชื่อว่าสายน้ำ คงคานั้นสามารถชำระล้างบาปของตนได้ พระนางคงคานั้นไม่ได้มีปางอันใดเนื่องจากว่าไม่มีการแบ่งภาคลงมาเกิดแต่มีการร่วมกับองค์พระศิวะในปางคงเคศวรนั้นเอง นอกจากนั้นก็จะคงพบในรูปเคารพของพระศิวะโดยพระองค์จะปรากฏในเทวลักษณะที่เป็นน้ำไหลจากมวยผมของพระศิวะ พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างสายน้ำที่แตกต่างกันบนโลกมนุษย์ เพื่อช่วยเหลือวิญญาณที่โชคร้าย อย่างไรก็ตามเธอเป็นเพียงแม่น้ำที่ต้องปฏิบัติตามโลกทั้งสาม คือ สวรรค์ โลก และ นรก ศาสนาฮินดูเชื่อว่า จระเข้กำเนิดมาจากพระแม่คงคาตอนที่ลงมายังโลกมนุษย์ หากลงมาโดยตรง ความรุนแรงของสายน้ำจะทำให้โลกถึงแก่กาลพินาศ ดังนั้น พระศิวะจึงได้ใช้มวยผมรองรับเอาพระคงคาไว้ก่อนทอดหนึ่ง ก่อนที่พระคงคาจะไหลจากมวยผมของพระศิวะลงมายังโลกมนุษย์อีกที

ความสำคัญด้าน ลัทธิ-ศาสนา[แก้]

เทวสถานและเทวรูปที่สร้างอุทิศถวายในประเทศต่าง ๆ[แก้]

ประเทศอินเดีย[แก้]

ประเทศเนปาล[แก้]

เทวรูป สัมฤทธิ์ ของพระแม่ยมุนา และ พระแม่คงคาในฐานะผู้รักษาเทวสถาน พระราชวังปาตันกรุงกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล

ประเทศศรีลังกา[แก้]

ประเทศมอริเชียส[แก้]

ประเทศไทย[แก้]

ที่มาของคติความเชื่อในประเทศไทย[แก้]

เทวสถานในศาสนาฮินดูที่มีเทวรูปในประเทศไทย[แก้]


โบราณวัตถุที่เกี่ยวเนื่องในประเทศไทย[แก้]

วัดและพุทธสถานในพระพุทธศาสนาที่มีเทวรูปในประเทศไทยปัจจุบัน[แก้]

  • อุทยานศาสนาพระโพธิสัตว์กวนอิม ตำบลพูสวรรค์ อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี.
  • วัดทองนาปรัง ตำบลบางไผ่ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี.
  • วัดหงษ์ทอง (วัดกลางน้ำ) ตำบลสองคลอง อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา.
  • วัดหัวลำโพง (ประดิษฐานข้างศาลท้าวมหาพรหม หน้าพระอุโบสถของวัด )ถนนพระราม ๔ แขวงสี่พระยา เขตบางรัก กรุงเทพมหานคร.
  • วัดปราโมทย์(ประดิษฐานในศาลพระแม่ธรณีบีบมวยผม) อำเภอบางกุนที จังหวัดสมุทรสงคราม.
  • วัดถ้ำเสือ ตำบลท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี.
  • วัดแก้วประเสริฐ บ้านท่าแอต ตำบลปากคลอง อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร.

พระแม่คงคาในลักษณะต่างๆ[แก้]