เทศบาลนครเชียงใหม่

เทศบาลนครเชียงใหม่ ตราประจำเทศบาลนครเชียงใหม่ เชียงใหม่เมืองน่าอยู่ เฟื่องฟูวัฒนธรรม นำด้วยธรรมาภิบาล บนพื้นฐานการมีส่วนร่วมของประชน ข้อมูลทั่วไป ชื่อภาษาไทย นครเชียงใหม่ ชื่อภาษาอังกฤษ Chiang Mai City นายกเทศมนตรี นายทัศนัย บูรณุปกรณ์ ข้อมูลสถิติ รหัสทางภูมิศาสตร์ 5099 ประชากร 137,797 คน (พ.ศ. 2554) พื้นที่ 40.216 ตร.กม. ความหนาแน่น 3,426.42 คน/ตร.กม. สำนักงาน ที่ตั้ง สำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่ เลขที่ 1 ถนนวังสิงห์คำ ตำบลช้างม่อย อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ 50300 โทรศัพท์ (+66) 0 5325 9000 เว็บไซต์ http://www.cmcity.go.th/ ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ถนนในตัวเมืองเชียงใหม่ ด้านขวาเป็นกำแพงเมืองเก่า

ภาพตัวเมืองเชียงใหม่เมื่อมองจากดอยสุเทพ

วิวทิวทัศน์ตัวเมืองเชียงใหม่ยามค่ำคืน มองลงมาจากดอยสุเทพ

เทศบาลนครเชียงใหม่ หรือ เขตนครเชียงใหม่ เป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในภาคเหนือของประเทศไทย ตั้งอยู่ในบริเวณอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ มีพิกัดภูมิศาสตร์ 18°47′20″ เหนือ 98°59′00″ ตะวันออก นครเชียงใหม่ ถูกเปรียบว่าเป็น กุหลาบแห่งเมืองเหนือ เนื่องด้วยเป็นเมืองที่สวยงาม บรรยากาศดีแห่งหนึ่งของประเทศ นครเชียงใหม่ซึ่งเป็นอดีตนครหลวงแห่งอาณาจักรล้านนาถือเป็นศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือ มีศักยภาพและความพร้อมในหลายๆ ด้าน อีกทั้งนครเชียงใหม่ ยังเป็นนครประวัติศาสตร์ที่ยังคงหลงเหลือหลักฐานทางวัฒนธรรม ทั้งโบราณสถานมากมายในเมืองที่เป็นลักษณะเฉพาะของเชียงใหม่บ่งบอกถึงความเป็นล้านนา ทำให้เชียงใหม่ เป็นจุดหมายปลายทางด้านการท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมมากเป็นอันดับต้นๆของไทย

ประวัติเทศบาลนครเชียงใหม่

นครเชียงใหม่ เมื่อเริ่มแรกมีฐานะเป็นเพียงสุขาภิบาลเมืองเชียงใหม่ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2458 และยังขึ้นตรงต่อมณฑลพายัพ แต่ต่อมาเมื่อประเทศไทยมีการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ในปีพ.ศ. 2475 สภาผู้แทนราษฎรจึงมีมติสมควรจัดตั้งชุมชนซึ่งส่วนใหญ่เป็นสุขาภิบาลให้มีฐานะเป็น เทศบาล โดยในครั้งนั้นนครเชียงใหม่ได้รับฐานะใหม่จากสุขาภิบาลเมืองเชียงใหม่ขึ้นเป็น "เทศบาลนครเชียงใหม่" ในปี พ.ศ. 2478 นับเป็นเทศบาลนครแห่งแรกในประเทศไทย

รายนามนายกเทศมนตรีนครเชียงใหม่

ลำดับ	ชื่อ-สกุล	วาระ
	พิรุณ อินทราวุธ	พ.ศ. 2492 - พ.ศ. 2494
27	กนก รัตนัย
28	ศรีสวัสดิ์ อาวิพันธ์	? - พ.ศ. 2528
29	วรกร ตันตรานนท์	พ.ศ. 2528 - พ.ศ. 2538
30	บุษบา ยอดบางเตย	พ.ศ. 2538 - พ.ศ. 2541
31	ปกรณ์ บูรณุปกรณ์	พ.ศ. 2541 - พ.ศ. 2543
32	บุญเลิศ บูรณุปกรณ์	พ.ศ. 2543 - พ.ศ. 2550
33	เดือนเต็มดวง ณ เชียงใหม่	23 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 - 24 มิถุนายน พ.ศ. 2552
34	ทัศนัย บูรณุปกรณ์	29 ตุลาคม พ.ศ. 2552 - ปัจจุบัน

ประชากรศาสตร์

นครเชียงใหม่มีประชากรประมาณ 141,361 คน ชาย 66,036 คน หญิง 75,325 คน จำนวนบ้านเรือน 75,878 หลังคาเรือน ในปัจจุบันนครเชียงใหม่กลาเป็นศูนย์กลางความเจริญทุกๆด้านของภูมิภาค ทำให้มีประชากรแฝง อพยพมาอาศัยในนครเชียงใหม่ มากกว่า 2.5 ล้านคน และมีประชากรในต่างอำเภอในจงหวัดเชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียงเข้ามาใช้บริการในเขตเมืองในเวลากลางวัน และอพยพออกไปในเวลากลางคืนประมาณ 250,000 คน/วัน ทำให้ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่มีความหนาแน่น และมีสภาพการจราจรที่คับคั่ง ไม่ต่างราวกับกรุงเทพมหานคร

ภาษา

ตัวอักษรล้านนา (คำเมือง)ภาษาราชการที่ใช้ในจังหวัดเชียงใหม่ใช้ภาษาไทยเป็นหลัก และมีภาษาท้องถิ่นซึ่งเรียกว่า ภาษาคำเมือง ซึ่งแต่ละท้องถิ่นของทางภาคเหนือ มีคุณลักษณะของภาษาที่คล้ายๆกัน จะแตกต่างกันเฉพาะ สำเนียงและศัพท์บางคำ แต่ละท้องถิ่นก็จะมีความไพเราะ ต่างกันไปนักท่องเที่ยวที่มาจากถิ่นอื่น ล้วนชื่นชมว่า "ภาษาคำเมืองนั้น มีความไพเราะ นุ่มนวล ยิ่งนักแล"

ศาสนา

ประชากรในนครเชียงใหม่ นับถือศาสนาพุทธ 91.80% ศาสนาคริสต์ 5.60% ศาสนาอิสลาม 1.17% ศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ซิกข์ 0.02% และอื่นๆ 1.14%

ประเพณีและวัฒนธรรม

นครเชียงใหม่มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนาน คนเชียงใหม่ได้สั่งสมวัฒนธรรมประเพณีสืบทอดมาจากบรรพบุรุษอย่างต่อเนื่อง โดยส่วนใหญ่มีความผูกพันกับพุทธศาสนาและความเชื่อดั้งเดิม ประเพณีที่สำคัญ ได้แก่

• ปีใหม่เมือง (สงกรานต์) จัดขึ้นระหว่างวันที่ 13-15 เมษายนของทุกปี เป็นประเพณีที่สำคัญและยิ่งใหญ่ของชาวเชียงใหม่ แบ่งเป็นวันที่ 13 เป็นวันมหาสงกรานต์ มีขบวนแห่พระพุทธสิหิงค์ และพิธีสรงน้ำพระ วันที่ 14 เข้าวัดก่อเจดีย์ทราย และวันที่ 15 เมษายน ประเพณีรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ และมีการเล่นสาดน้ำตลอดช่วงเทศกาล

ประเพณียี่เป็ง จัดขึ้นในช่วงวันลอยกระทงของทุกปี ราวเดือนพฤศจิกายน มีการตกแต่งบ้านเรือนและสถานที่ต่างๆ ด้วยโคมชนิดต่างๆ มีการปล่อยโคมลอย มีการลอยกระทง ประกวดกระทงและนางนพมาศ

• ประเพณีเข้าอินทขิล จัดขึ้นในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายน ที่วัดเจดีย์หลวง เป็นการบูชาเสาหลักเมืองโดยการนำดอกไม้ธูปเทียนมาใส่ขันดอก

เทศกาลร่มบ่อสร้าง จัดขึ้นในเดือนมกราคมของทุกปี ที่ศูนย์หัตถกรรมทำร่มบ่อสร้าง อำเภอสันกำแพง มีการแสดงและจำหน่ายผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน มีการแสดงทางวัฒนธรรม ขบวนแห่ ประเพณีพื้นบ้าน

• มหกรรมไม้ดอกไม้ประดับ จัดขึ้นในอาทิตย์แรกของเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี บริเวณสวนสาธารณะบวกหาด มีขบวนรถบุปผาชาติ และนางงามบุปผาชาติ

พื้นที่

นครเชียงใหม่มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 40.216 ตารางกิโลเมตรโดยครอบคลุมพื้นที่ 14 ตำบลของอำเภอเมืองเชียงใหม่ ได้แก่ ตำบลหายยา ตำบลช้างม่อย ตำบลศรีภูมิ ตำบลวัดเกต ตำบลช้างคลาน ตำบลพระสิงห์ ตำบลสุเทพ ตำบลป่าแดด ตำบลฟ้าฮ่าม ตำบลหนองป่าครั่ง ตำบลท่าศาลาบางส่วน ตำบลป่าตัน ตำบลหนองหอย และตำบลช้างเผือก

สภาพทั่วไป

ตัวเมืองเชียงใหม่บางส่วน ถ่ายเมื่อ 29/08/2554

ที่ตั้งและลักษณะของชุมชน

ชุมชนเมืองเชียงใหม่ตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำปิงตอนกลางเชิงดอยสุเทพ มีแม่น้ำปิงไหลผ่านใจกลางเมืองในแนวเหนือ - ใต้ ชุมชนดั้งเดิมหรือบริเวณเมืองเก่าตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ต่อมาเมื่อชุมชนได้พัฒนาให้มีความเจริญขึ้น โดยมีการขยายตัวข้ามแม่น้ำปิง มาทางฝั่งตะวันออก และภายหลังจากที่ได้มีการตัดถนนอ้อมเมือง ชุมชนได้พัฒนาออกไปหลายทิศทางตามเส้นทางคมนาคม และโครงข่ายสาธารณูปโภค ธุรกิจการพัฒนาที่ดินและที่พักอาศัยได้ขยายตัวเป็นอย่างมาก สภาพที่แท้จริงของชุมชนเมืองเชียงใหม่ ในปัจจุบันไม่ได้คงอยู่แต่เฉพาะในเขตเทศบาลเท่านั้น แต่ได้ขยายออกไปตามบริเวณชานเมืองและชนบทโดยรอบ อย่างเช่น เขตอำเภอหางดง อำเภอสันทราย อำเภอแม่ริม อำเภอสารภี อำเภอสันกำแพง อำเภอดอยสะเก็ด อำเภอสันป่าตอง อำเภอจอมทอง อำเภอแม่แตง เป็นต้น

อาณาเขต

เทศบาลนครเชียงใหม่มีอาณาเขตติดต่อ ดังนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมือง ตำบลสันผีเสื้อ และอำเภอแม่ริม
• ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลหนองหอย และตำบลป่าแดด
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหนองป่าครั่ง และตำบลฟ้าฮ่ามบางส่วน
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับอุทยานแห่งชาติ ป่าดอยสุเทพ อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่

ดวงตราเทศบาล

ดวงตราสัญลักษณ์ของเทศบาลนครเชียงใหม่ เป็นรูปพระบรมธาตุดอยสุเทพตั้งตระหง่านอยู่บนปุยเมฆ และยังมีพญานาค รวงข้าว และลายดอกประจำยาม ในดวงตราสัญลักษณ์อีกด้วย

ความหมาย

1. พระบรมธาตุดอยสุเทพ สถานที่ซึ่งเป็นปูชนียสถานอันศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงยังเป็นสถานที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทำให้ที่แห่งนี้เป็นที่เคารพสักการะของพระพุทธศาสนิกชนแสดงถึงการเป็นศูนย์กลางทางพุทธศาสนาในภาคเหนือที่รุ่งเรืองมายาวนานทุกสมัย
2. ปุยเมฆ เป็นตัวบ่งบอกลักษณะสภาพอากาศโดยทั่วไปของนครเชียงใหม่ ที่เย็นสบายเกือบตลอดทั้งปี
3. พญานาค ซึ่งตามประวัติความเป็นมานั้น พญานาคถือว่าเป็นผู้ให้น้ำ และในที่นี้หมายถึง แม่น้ำปิง ซึ่งเป็นแม่น้ำสายสำคัญที่ไหลผ่านนครเชียงใหม่
4. รวงข้าว เปรียบดังความอุดมสมบูรณ์ของเมือง ที่มีพืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ตลอดทั้งปีเช่นกัน

การแบ่งเขตการปกครอง

นครเชียงใหม่แบ่งการปกครอง ออกเป็น 4 แขวง ได้แก่

1. แขวงนครพิงค์ มีพื้นที่ 11.7 ตารางกิโลเมตร
2. แขวงกาวิละ มีพื้นที่ 11.4 ตารางกิโลเมตร
3. แขวงเม็งราย มีพื้นที่ 7.7 ตารางกิโลเมตร
4. แขวงศรีวิชัย มีพื้นที่ 9.2 ตารางกิโลเมตร

โครงสร้างพื้นฐาน

• ถนนภายในเขตเทศบาล มี 2 ลักษณะ ประกอบด้วย

1. ถนนลาดยาง จำนวน 495 สาย ความยาวทั้งสิ้น 148.98 กิโลเมตร 2. ถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก จำนวน 212 สาย ความยาวทั้งสิ้น107.57 กิโลเมตร

• สะพานและสะพานลอยคนข้ามภายในเขตเทศบาล

1.สะพานข้ามแม่น้ำปิง จำนวน 6 แห่ง ประกอบด้วย

• สะพานเฉลิมพระเกียรติ ร.9
• สะพานนครพิงค์
• สะพานนวรัฐ
• สะพานจันทร์สม
• สะพานเหล็ก
• สะพานเม็งราย

2.สะพานข้ามคลองแม่ข่า จำนวน 9 แห่ง ประกอบด้วย

• ถนนรัตนโกสินทร์
• ถนนอัษฎาธร
• ถนนวิชยานนท์
• ถนนหน้าโรงแรมปริ้นส์
• ถนนช้างม่อย
• ถนนท่าแพ
• ถนนลอยเคราะห์
• ถนนศรีดอนชัย
• ถนนระแกง

3.สะพานลอยคนข้าม จำนวน 9 แห่ง ประกอบด้วย

• หน้ามหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่
• หน้าตลาดวโรรส
• หน้าสนามกีฬาเทศบาลนครเชียงใหม่
• หน้าตลาดต้นลำไย
• หน้าโรงเรียนปริ้นส์รอแยลวิทยาลัย
• หน้าโรงเรียนมงฟอร์ตประถม
• หน้าโรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ
• หน้าโรงพยาบาลแมคคอมิค
• หน้าสวนกาญจนาภิเษก

การศึกษา

ในปี พ.ศ. 2550 เทศบาลนครเชียงใหม่มีโรงเรียนในสังกัดจำนวน 11 แห่ง และศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจำนวน 1 แห่ง มีจำนวนห้องเรียนทั้งสิ้น 162 ห้อง มีจำนวนครูทั้งสิ้น 273 คน และมีจำนวนนักเรียนทั้งสิ้น 4,289 คน

สถาบันอุดมศึกษา ที่ตั้งในเขตพื้นที่ เทศบาลนครเชียงใหม่

• มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ภาคพายัพเชียงใหม่
• สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตเชียงใหม่
• มหาวิทยาลัยพายัพ
• มหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์น
• มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่ วัดสวนดอก พระอารามหลวง
• มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร

สถาบันอาชีวศึกษา

• วิทยาลัยเทคนิคเชียงใหม่
• วิทยาลัยสารพัดช่างเชียงใหม่
• วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่
• วิทยาลัยโปลิเทคนิคลานนาเชียงใหม่
• โรงเรียนเมโทรเทคโนโลยี
• โรงเรียนพาณิชยการลานนาเชียงใหม่
• โรงเรียนพาณิชยการเชียงใหม่
• โรงเรียนศรีธนาวิทยาลัยเชียงใหม่
• โรงเรียนพายัพเทคโนโลยีเชียงใหม่
• โรงเรียนเทคโนโลยีเอเชีย เชียงใหม่

โรงเรียนนานาชาติ

• โรงเรียนนานาชาติเชียงใหม่
• โรงเรียนนานาชาตินครพายัพ
• โรงเรียนนานาชาติเปรม ติณสูลานนท์
• โรงเรียนนานาชาติลานนา
• โรงเรียนนานาชาติอเมริกันแปซิฟิก
• โรงเรียนนานาชาติเกรซ
• โรงเรียนคริสเตียนเยอรมันเชียงใหม่

โรงเรียนเอกชนและโรงเรียนมัธยม (รัฐบาล)

• โรงเรียนกาวิละวิทยาลัย อำเภอเมืองเชียงใหม่
• โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย
• โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ
• โรงเรียนหอพระ
• โรงเรียนช่องฟ้าซินเซิงวาณิชบำรุง
• โรงเรียนเชียงใหม่คริสเตียน
• โรงเรียนดาราวิทยาลัย
• โรงเรียนเทพบดินทร์วิทยาเชียงใหม่
• โรงเรียนธรรมราชศึกษา
• โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย
• โรงเรียนพระหฤทัย เชียงใหม่
• โรงเรียนพิงครัตน์
• โรงเรียนมงฟอร์ตวิทยาลัย
• โรงเรียนเรยีนาเชลีวิทยาลัย
• โรงเรียนวชิรวิทย์
• โรงเรียนวารีเชียงใหม่
• โรงเรียนวิชัยวิทยา
• โรงเรียนไชยโรจน์วิทยา
• โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

สถานที่ท่องเที่ยว

• วัดพระธาตุดอยสุเทพวรวิหาร
• ดอยปุย
• อนุสาวรีย์ครูบาศรีวิชัย
• น้ำตกห้วยแก้ว
• น้ำตกวังบัวบาน
• ห้วยตึงเฒ่า
• เชียงใหม่ไนท์บาซาร์
• พระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์
• สวนสัตว์เชียงใหม่

ศูนย์การค้าและห้างสรรพสินค้า

• อุทยานการค้ากาดสวนแก้ว
• เซ็นทรัลพลาซา เชียงใหม่ แอร์พอร์ต
• เทสโก้ โลตัส สาขา กาดคำเที่ยง

เมืองพี่น้อง

• เมืองอุโอะซุ จังหวัดโทะยะมะ, ประเทศญี่ปุ่น (พ.ศ. 2532)
• จังหวัดไซตะมะ, ประเทศญี่ปุ่น (พ.ศ. 2535)
• คุนหมิง, ประเทศจีน (พ.ศ. 2542)
• ฮาร์บิน, ประเทศจีน (พ.ศ. 2551)
• หลวงพระบาง แขวงหลวงพระบาง, ประเทศลาว (พ.ศ. 2555)
• ห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว, ประเทศลาว (พ.ศ. 2556)

แหล่งข้อมูลอื่น

• เว็บไซต์เทศบาลนครเชียงใหม่