อำเภอโชคชัย

อำเภอโชคชัย ดินด่านเกวียนเลิศล้ำ ประติมากรรมทองเหลืองบ้านบิง โบราณสถานยอดยิ่งปรางค์พะโค เคี้ยวหมากคำโตปูนแดงบ้านกอก อร่อยไม่หยอกหมี่กระโทก ด่านกระโทกคือชื่อดั้งเดิม ข้อมูลทั่วไป อักษรไทย อำเภอโชคชัย อักษรโรมัน Amphoe Chok Chai จังหวัด นครราชสีมา รหัสทางภูมิศาสตร์ 3007 รหัสไปรษณีย์ 30190 ข้อมูลสถิติ พื้นที่ 503.9 ตร.กม. ประชากร 80,237 คน (พ.ศ. 2555) ความหนาแน่น 159.23 คน/ตร.กม. ที่ว่าการอำเภอ ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอโชคชัย ถนนเสรีประชา ตำบลโชคชัย อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา 30190 พิกัด 14°43′51″N 102°9′47″E หมายเลขโทรศัพท์ 0 4449 1408 หมายเลขโทรสาร 0 4449 2500 ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

โชคชัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา

ประวัติศาสตร์

• ตามการสืบสวนถึงความเป็นมาที่ปรากฏหลักฐานในหนังสือศิลปกร ปีที่ 1 เล่ม 4 พ.ศ. 2480 อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ จังหวัดนครราชสีมา ว่า อำเภอโชคชัยนี้ เดิมเป็นด่านที่มีกองคาราวานซึ่งมีเกวียนเป็นพาหนะ ที่เดินผ่านไปมาระหว่างประเทศไทยกับประเทศเขมรในสมัยโบราณ กล่าวคือ เมื่อเดินทางมาถึงที่บ้านด่านเกวียนที่จะพักแรมที่นี้เป็นด่านที่หนึ่ง แล้วก็จะเดินทางต่อมาพักที่ด่านกระโทกเป็นด่านที่สอง แล้วก็เดินทางต่อไปเรื่อย ๆ จนถึงประเทศเขมรอยู่เป็นประจำ จึงเรียกด่านนี้ว่า "ด่านกระโทก"คำว่า"กระโทก"นี้ มีผู้สันนิษฐานว่า ในบริเวณนี้ มีป่าไม้ชนิดหนึ่งซึ่งประกอบด้วยต้นไม้ชื่อว่า "ต้นกระโทกโรก" มาก จึงได้ตั้งชื่อว่า "ด่านกระโทกโรก" ต่อมาคำนี้อาจจะไม่เหมาะสมหรือาจเรียกผิดเพี้ยนไป จึงเปลี่ยนมาเป็น "ด่านกระโทก"และตั้งชื่อว่า บ้านกระโทก มาจนถึงปันจจุบันนี้
• เมื่อครั้งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ยกทัพมาต่อสู้กับกองทัพของหมื่นเทพพิพิธ และได้รับชัยชนะ ณ ที่แห่งนี้ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระองค์ทรงจัดระเบียบการปกครองออกเป็นมณฑล ภาค จังหวัด และอำเภอได้ยกฐานะด่านกระโทก ขึ้นเป็นอำเภอกระโทก เมื่อ พ.ศ. 2449 จวบจนถึงปี 2488 ทางราชการ พิจารณาเห็นว่า คำว่า “กระโทก” มีสำเนียงและภาษาที่ไม่เหมาะสมและเพื่อให้เป็นไปตามความหมายเชิงประวัติศาสตร์ในอันที่จะให้อนุชนรุ่นหลังได้รำลึกถึงความเป็นมาของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ผู้ประกอบคุณงามความดี ให้กับประเทศชาติ และทำการรบได้ชัยชนะ ณ ที่แห่งนี้ (บริเวณบึงกระโทก และสนามหน้าเทศบาลตำบลโชคชัย )จึงได้เปลี่ยนนามอำเภอใหม่ว่า “อำเภอโชคชัย” มาตราบจนทุกวันนี้
• พ.ศ. 2449 ตั้งอำเภอมีชื่อว่า อำเภอกระโทก
• วันที่ 29 ธันวาคม 2486 เปลี่ยนชื่ออำเภอเป็น อำเภอโชคชัย
• วันที่ 30 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลโชคชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลกระโทก
• วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2510 ตั้งตำบลทุ่งอรุณ แยกออกจากตำบลท่าลาดขาว
• วันที่ 30 กันยายน 2512 ตั้งตำบลหนองบุนนาก แยกออกจากตำบลสารภี
• วันที่ 1 สิงหาคม 2522 ตั้งตำบลไทยเจริญ แยกออกจากตำบลสารภี
• วันที่ 1 กรกฎาคม 2526 ได้แยกพื้นที่ตำบลหนองบุนนาก ตำบลสารภี และตำบลไทยเจริญ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองบุนนาก ขึ้นกับอำเภอโชคชัย
• วันที่ 15 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลท่าเยี่ยม แยกออกจากตำบลกระโทก
• วันที่ 30 สิงหาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลด่านเกวียน ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าอ่าง
• วันที่ 1 สิงหาคม 2527 ตั้งตำบลโชคชัย แยกออกจากตำบลกระโทก
• วันที่ 1 สิงหาคม 2529 ตั้งตำบลละลมใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลท่าจะหลุง และ ตำบลท่าอ่าง
• วันที่ 12 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลด่านเกวียน แยกออกจากตำบลท่าอ่าง
• วันที่ 26 พฤษภาคม 2532 ยกฐานะเป็น อำเภอหนองบุนนาก
• วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลโชคชัย และ สุขาภิบาลด่านเกวียน เป็น เทศบาลตำบลโชคชัย และ เทศบาลตำบลด่านเกวียน

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอโชคชัยตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

• ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองนครราชสีมาและอำเภอเฉลิมพระเกียรติ
• ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองบุญมาก
• ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอครบุรี
• ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอปักธงชัย

ภูมิศาสตร์

• อำเภอโชคชัยอยู่ทางใต้ของจังหวัดนครราชสีมา ระยะทางห่างจากจังหวัด ประมาณ 30 กิโลเมตร มีสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูงลักษณะลูกคลื่น บริเวณตอนใต้เป็นที่ราบสูงลาดมาตอนกลางซึ่งเป็นที่ราบลุ่ม

มีแม่น้ำมูลไหลผ่านกลางอำเภอ ระยะทางประมาณ 96 กิโลเมตร

• มีเนื้อที่ทั้งหมด 424.410 ตารางกิโลเมตร หรือ 265,255 ไร่ หรือเท่ากับร้อยละ 2.065ของพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา
• สภาพพื้นที่เป็นที่ราบสูง มีความสูงประมาณ 175-271 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ลำน้ำที่สำคัญไหลผ่าน 2 สายคือลำน้ำมูลและลำพระเพลิง
• ลักษณะภูมิอากาศ แบ่งเป็น 3 ฤดู คือ
• -ฤดูร้อน ช่วงระยะเดือนกุมภาพันธ์ถึง พฤษภาคม โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดในเดือนเมษายน
• -ฤดูฝน ช่วงระยะเดือนพฤษภาคม ถึง เดือนตุลาคม ฝนตกชุกระหว่างเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม
• -ฤดูหนาว ช่วงระยะเดือนตุลาคม ถึง เดือนกุมภาพันธ์ เดือนธันวาคม เป็นช่วงอุณหภูมิต่ำ

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอโชคชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 128 หมู่บ้าน

1.

กระโทก

(Krathok)

6.

ท่าจะหลุง

(Tha Chalung)

2.

พลับพลา

(Phlapphla)

7.

ท่าเยี่ยม

(Tha Yiam)

3.

ท่าอ่าง

(Tha Ang)

8.

โชคชัย

(Chok Chai)

4.

ทุ่งอรุณ

(Thung Arun)

9.

ละลมใหม่พัฒนา

(Lalom Mai Phatthana)

5.

ท่าลาดขาว

(Tha Lat Khao)

10.

ด่านเกวียน

(Dan Kwian)

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอโชคชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกระโทกและบางส่วนของตำบลโชคชัย
• เทศบาลตำบลด่านเกวียน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าอ่างและบางส่วนของตำบลด่านเกวียน
• เทศบาลตำบลท่าเยี่ยม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเยี่ยมทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลกระโทก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระโทก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโชคชัย)
• องค์การบริหารส่วนตำบลพลับพลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลับพลาทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลท่าอ่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าอ่าง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลด่านเกวียน)
• องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งอรุณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งอรุณทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลท่าลาดขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าลาดขาวทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลท่าจะหลุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าจะหลุงทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโชคชัย (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโชคชัย)
• องค์การบริหารส่วนตำบลละลมใหม่พัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลละลมใหม่พัฒนาทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลด่านเกวียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านเกวียน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลด่านเกวียน)

ทรัพยากรธรรมชาติ

• ทรัพยากรดิน สภาพดินโดยส่วนใหญ่ เป็นดินปนทราย มีธาตุอาหารที่พืชต้องการน้อย
• ทรัพยากรน้ำ ลำมูล ลำพระเพลิง และสระเก็บน้ำ คลองธรรมชาติ คลองชลประทาน และฝายน้ำล้นจำนวน 206 แห่ง
• ทรัพยากรป่าไม้อำเภอโชคชัยมีพื้นที่ป่าไม้ที่สำคัญ ได้แก่
• ป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่ เนื้อที่ 605,187 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 50,312.50 ไร่ในท้องที่ตำบลท่าเยี่ยม ตำบลละลมใหม่พัฒนา และตำบลทุ่งอรุณ
• ป่าสงวนแห่งชาติ ป่านครราชสีมา ป่าปักธงชัย และป่าโชคชัย เนื้อที่ 78,750 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 26,250 ไร่ ในเขตท้องที่ตำบลด่านเกวียน ตำบลโชคชัย และตำบลพลับพลา
• ป่าสงวนแห่งชาติ ป่านครราชสีมา ป่าโชคชัย เนื้อที่ 18,365 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 9,262.5 ไร่ อยู่ในพื้นที่ตำบลด่านเกวียน ตำบลโชคชัย
• ป่าสงวนแห่งชาติทั้ง 3 แห่ง กรมป่าไม้ได้มอบให้สำนักงานปฏิรูปที่ดินรับไปดำเนินการปฏิรูปที่ดินให้เกษตรกรเข้าทำกินแล้ว

การคมนาคม

• การคมนาคมติดต่อระหว่างอำเภอและจังหวัด รวมทั้งการคมนาคมภายในตำบล และหมู่บ้าน ดังนี้
• 1.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 224 ติดต่ออำเภอเมืองนครราชสีมา
• 2.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 24 ติดต่ออำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี
• 3.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 2074 ติดต่ออำเภอครบุรี
• 4.ทางหลวงชนบท สายบ้านด่านเกวียน ตำบลด่านเกวียน ถึงบ้านขี้ตุ่น ตำบลท่าจะหลุง
• 5.ทางหลวงชนบทสายหนองหญ้าปล้อง ตำบลท่าจะหลุง ถึงบ้านหนองผักหวาน ตำบลละลมใหม่พัฒนา
• 6.ทางหลวงชนบทสายบ้านดอนไพล ตำบลท่าเยี่ยม ถึงบ้านดอนเกตุ ตำบลทุ่งอรุณ
• สำหรับเส้นทางที่เชื่อมระหว่างตำบล หมู่บ้าน เป็นสภาพถนนจำแนก ตามชนิด ดังนี้
• -ถนนลูกรัง จำนวน 196 สาย ระยะทาง 350 กิโลเมตร
• -ถนนลาดยาง จำนวน 45 สาย ระยะทาง 95.34 กิโลเมตร
• -ถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก จำนวน 124 สาย ระยะทาง 90 กิโลเมตร

ส่วนราชการในการบริหารราชการส่วนกลางและส่วนภูมิภาคในอำเภอโชคชัย

• ที่ทำการปกครองอำเภอโชคชัย
• สถานีตำรวจภูธรอำเภอโชคชัย
• สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอโชคชัย
• สำนักงานท้องถิ่นอำเภอโชคชัย
• สำนักงานเกษตรอำเภอโชคชัย
• สำนักงานสาธารณสุขอำเภอโชคชัย
• ศูนย์บริการการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอโชคชัย
• ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรม ภาค 6
• หน่วยสัสดีอำเภอโชคชัย
• สำนักงานที่ดินจังหวัดนครราชสีมา สาขาโชคชัย
• โรงพยาบาลโชคชัย
• สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาอำเภอโชคชัย
• สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่สาขาอำเภอโชคชัย
• สำนักงานขนส่งจังหวัดนครราชสีมา สาขาอำเภอโชคชัย

การสาธารณสุข

• โรงพยาบาล ขนาด 30 เตียง จำนวน 1 แห่ง
• สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จำนวน 1 แห่ง
• สถานีอนามัยประจำตำบล/หมู่บ้าน จำนวน 11 แห่ง
• สถานพยาบาลของเอกชน จำนวน 25 แห่ง
• ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 7 แห่ง

การอาชีพและธุรกิจ

• จากสภาพภูมิศาสตร์ของอำเภอโชคชัย เป็นที่ราบลุ่ม และลาดเอียง สู่ลำน้ำมูล ที่ไหลผ่านกลางพื้นที่จากทิศใต้ – เหนือ ทำให้อำเภอโชคชัยมีพื้นที่เหมาะแก่การเกษตรกรรม ทำนาข้าว ประกอบกับมีเขื่อนระบายน้ำเข้ามาในพื้นที่ 3 เขื่อน จึงสามารถทำนาได้ 2 ครั้ง / ปี เพิ่มรายได้ และฐานะทางเศรษฐกิจความเป็นอยู่เป็นอย่างดี นอกจากนี้พื้นที่เป็นจุดเชื่อมต่อภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง มีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่หลายแห่ง มาตั้งในพื้นที่ทำให้ประชาชนมีอาชีพ มีรายได้ ไม่อพยพย้ายถิ่นฐาน

• อำเภอโชคชัยมีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น 166,350 ไร่ ครอบครัวเกษตรกร จำนวน 9,444 ครอบครัว

ที่ พืชเศรษฐกิจ พื้นที่ปลูก(ไร่) ผลผลิตเฉลี่ย จำนวนครัวเรือนที่ปลูก หมายเหตุ 1 ข้าว 94,510 450 กก./ไร่ 7,474 2 มันสำปะหลัง 63,349 2,500 กก./ไร่ 6,880 3 อ้อยโรงงาน 23,835 8,500 กก./ไร่ 1,400 4 ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 920 490 กก./ไร่ 70 5 ถั่วเขียวผิวมัน 1,250 90 กก./ไร่ 410 6 ถั่วลิสง 815 375 กก./ไร่ 280 7 ไม้ผล 7,886 - 2,250

การปศุสัตว์ สัตว์เลี้ยง จำนวน (ตัว) จำนวนเกษตรกร (ราย) โคเนื้อ 4,311 436 กระบือ 1,476 149 สุกร 12,501 1,167 เป็ด 15,096 189 ไก่ 754,036 4,784

การอุตสาหกรรม ตำบล จำนวน โชคชัย 3 ทุ่งอรุณ 4 กระโทก 1 ท่าอ่าง 5 ท่าลาดขาว 1 ด่านเกวียน 3 ท่าเยี่ยม 1

ศูนย์การค้า

• ตลาดสดเทศบาลตำบลโชคชัย
• ตลาดสายหยุด
• ตลาดแม่ประยงค์(บ้านดอนไพล)
• ตลาดบ้านโนนสะอาด(ซีพี)
• ตลาดไนท์พลาซ่า

สถานที่น่าสนใจ

• ตลาดเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน
• หมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน
• สวนมะนาวด่านเกวียน
• ศูนย์หัตถกรรมทองเหลืองบ้านบิง
• ปราสาทหินพะโค
• วัดด่านเกวียน
• วัดโบสถ์คงคาล้อม
• วัดนอก
• ปราสาทหินสระเพลง
• บึงกระโทก
• ไทรทองเทพนิมิตร
• หมู่บ้านหินทราย บ้านหนองโสน

การสหกรณ์

• มีสถานบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ จำนวน 8 แห่ง
• มีธนาคาร จำนวน 5 แห่ง ได้แก่
• 1.ธนาคารออมสิน
• 2.ธนาคารกรุงไทย
• 3.ธนาคารกรุงเทพ
• 4.ธนาคารกสิกรไทย
• 5.ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.)
• 6.สหกรณ์เพื่อการเกษตร
• 7.ไทยสมุทรประกันชีวิต
• 8.ไทยประกันชีวิต

โรงเรียนมัธยมศึกษา

• โรงเรียนโชคชัยสามัคคี
• โรงเรียนด่านเกวียนวิทยา
• โรงเรียนดอนไพลพิทยาคม

สถาบันอุดมศึกษา

• มหาวิทยาลัยรามคำแหง(วิทยบริการเฉลิมพระเกียรติจังหวัดนครราชสีมา)

สถาบันอาชีวะศึกษา

• วิทยาลัยเทคนิคสุรนารี