จังหวัดราชบุรี

สำหรับในความหมายอื่น ดูที่ ราชบุรี (แก้ความกำกวม)

จังหวัดราชบุรี ตราประจำจังหวัด คนสวยโพธาราม คนงามบ้านโป่ง เมืองโอ่งมังกร วัดขนอนหนังใหญ่ ตื่นใจถ้ำงาม ตลาดน้ำดำเนิน เพลินค้างคาวร้อยล้าน ย่านยี่สกปลาดี ข้อมูลทั่วไป ชื่ออักษรไทย ราชบุรี ชื่ออักษรโรมัน Ratchaburi ผู้ว่าราชการ นายชนม์ชื่น บุญญานุสาสน์ (ตั้งแต่ พ.ศ. 2554) ISO 3166-2 TH-70 สีประจำกลุ่มจังหวัด เทา-ฟ้า ███ ต้นไม้ประจำจังหวัด โมกมัน ดอกไม้ประจำจังหวัด กัลปพฤกษ์ ข้อมูลสถิติ พื้นที่ 5,196.462 ตร.กม. (อันดับที่ 42) ประชากร 846,631 คน (พ.ศ. 2555) (อันดับที่ 28) ความหนาแน่น 162.92 คน/ตร.กม. (อันดับที่ 23) ศูนย์ราชการ ที่ตั้ง ศาลากลางจังหวัดราชบุรี ถนนอำเภอ ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี 70000 โทรศัพท์ (+66) 0 3233 7890, 0 3232 7659 เว็บไซต์ จังหวัดราชบุรี แผนที่   ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

จังหวัดราชบุรี เป็นจังหวัดที่ตั้งอยู่ทางภาคตะวันตก โดยเป็นศูนย์กลางในด้านอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตร และการปศุสัตว์ของประเทศ รวมทั้งเป็นศูนย์กลางในด้านพลังงานของประเทศในปัจจุบัน โดยมีเมืองราชบุรีเป็นศูนย์กลางด้านการปกครอง เศรษฐกิจ และการคมนาคมในภูมิภาค ทิศเหนือติดต่อจังหวัดกาญจนบุรี ทิศใต้ติดต่อจังหวัดเพชรบุรี ทิศตะวันออกติดต่อจังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสงคราม และจังหวัดนครปฐม และทิศตะวันตกติดต่อประเทศพม่า

อาณาเขต

• ทิศเหนือ ติดอำเภอท่ามะกา อำเภอท่าม่วง อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี
• ทิศใต้ ติดอำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี
• ทิศตะวันออก ติดอำเภอสามพราน อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร อำเภอบางคนที อำเภออัมพวา และอำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม
• ทิศตะวันตก ติดอำเภอเมตตา ทวาย ประเทศพม่า

ประวัติ

ราชบุรี ดินแดนวัฒนธรรมลุ่มน้ำแม่กลองและสายหมอกแห่งขุนเขาตะนาวศรี เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางด้านตะวันตกที่มีภูมิประเทศหลากหลาย จากพื้นที่ที่ราบต่ำ ลุ่มแม่น้ำแม่กลองอันอุดม แหล่งเพาะปลูกพืชผักผลไม้เศรษฐกิจนานาชนิด สู่พื้นที่สูงทิวเทือกเขาตะนาวศรีทอดตัวยาวทางทิศตะวันตกจรดชายแดนไทย-พม่า

จากตำนานและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ทำให้สันนิษฐานได้ว่า ราชบุรีเป็นหัวเมืองที่เจริญรุ่งเรืองมากแห่งหนึ่งของแคว้นสุวรรณภูมิมาตั้งแต่สมัยที่พระเจ้าอโศกมหาราชแห่งอินเดียได้เผยแพร่พุทธศาสนาเข้ามาในดินแดนแถบนี้ เมื่อราวปี พ.ศ. 218 โดยแคว้นสุวรรณภูมินี้มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่นครปฐมหรือที่สมัยนั้นเรียกกันว่า "ทวารวดี” ราชบุรียังเป็นแหล่งพบปะของพ่อค้าวาณิชแต่ครั้งโบราณ ทั้งยังเป็นเมืองหน้าด่านที่ติดต่อกับพม่า ราชบุรีจึงเป็นดินแดนที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ที่สุดแห่งหนึ่ง

ห่างจากกรุงเทพมหานครเบื้องทิศตะวันตกราว 110 กิโลเมตร เป็นที่ตั้งของจังหวัดราชบุรี ดินแดนอันเป็นที่มาของโอ่งเคลือบลายมังกรและผ้าทอบ้านไร่หรือผ้าขาวม้าอันลือชื่อ สำหรับผู้ไม่ใช่ชาวบ้านพื้นถิ่นน้อยคนนักจะเข้าใจว่าอุตสาหกรรมเครื่องปั่นดินเผาและหัตถกรรมทอผ้าพื้นเมืองเป็นเป็นเพียงผลงานบางส่วนที่สะท้อนความหลากหลายของราชบุรีที่ฝากร่องรอยทางประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรม

แท้จริงแล้วดินแดนแห่งนี้มิได้มีแค่เพียงสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติเท่านั้น โอ่งลายมังกรและผ้าตีนจกยังเป็นตัวแทนที่ให้ภาพเคลื่อนไหวของวิวัฒนาการและความเปลี่ยนแปลงในสังคมราชบุรีด้วยในมุมมองหนึ่ง

ในพื้นที่อันกว้างขวางใหญ่ประมาณ 5,120 ตารางกิโลเมตรของลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่างนี้มีแม่น้ำแม่กลองตัดผ่าน เป็นสายใยเชื่อมโยงพื้นที่ด้านตะวันออกซึ่งติดกับเขตจังหวัดสมุทรสงคราม ต่อแดนฝั่งสมุทรอ่าวไทยเข้ากับพื้นที่ตอนในอันเป็นต้นแหล่งของสายน้ำแม่กลอง

ราชบุรีเป็นเมืองในเครือข่ายสัมพันธ์ของอารยธรรมชายฝั่งทะเลสยามโดยมีเมืองโบราณคูบัวเป็นเมืองท่าติดต่อทะเลด้ เช่นเดียวกับนครปฐมหรือเมืองนครชัยศรีโบราณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 13 ลงมา กล่าวได้ว่า คูบัวโดดเด่นยิ่งกว่านครชัยศรีโบราณเสียอีก เพราะมีความสัมพันธ์ต่อเนื่องกับเมืองเพชรบุรี (หรือพริบพรี)เลย ตลอดไปถึงเขตชะอำ (ในปัจจุบัน) อู่ทอง นครปฐม คูบัว เป็นเครือข่ายของเมืองท่าโบราณแต่ครั้งสมัยวัฒนธรรมทวารวดีเฟื่องฟู และเมืองคูบัวนั้นนับเป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนามหายานที่สำคัญแห่งหนึ่งในภาค

เมื่อย่างเข้าสมัยที่อาณาจักรขอมเรืองอำนาจและปรากฏศิลปะแบบลพบุรีในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ประมาณพุทธศตวรรษที่ 16 เป็นต้นไป ตัวเมืองได้โยกย้ายศูนย์กลางจากคูบัวมาตั้งใหม่ที่ราชบุรีซึ่งอยู่ไม่ห่างกันมากนัก แต่สามารถตอบรับเงื่อนไขใหม่ในการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของผู้คนได้เหมาะสมและดีกว่า

อย่างน้อยที่สุดเมืองราชบุรีต้องเกิดขึ้นและกลายเป็นเมืองท่าชายทะเลที่สำคัญก่อนพุทธศตวรรษที่18-19 สันนิษฐานว่าคงเป็นประมาณพุทธศตวรรษที่15-16 เครื่องปั่นดินเผาห้าราชวงศ์และสมัยซ้องที่พบในท้องแม่น้ำแม่กลองและแหล่งชุมชนโบราณบางแห่ง ถือได้ว่าเป็นโบราณวัตถุที่เป็นสินค้าจากสังคมภายนอกภูมิภาค แต่บรรดาเครื่องปั่นดินเผาผลิตจากภายในพื้นภูมิภาคก็มีอยู่ไม่น้อย เช่น หม้อดินเผาคอสูง ซึ่งผู้บางท่านว่าเป็นศิลปกรรมทวารวดีตอนปลายประมาณพุทธศตวรรษที่ 17-18

ทำเนียบรายนามผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรี

รายนามผู้ว่าราชการจังหวัดราชบุรี
ลำดับ	รายนาม	ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง
1	เจ้าพระยาราชบุรี (เสม วงศาโรจน์)	พระเจ้ากรุงธน - รัชกาลที่ 2
2	เจ้าพระยาราชบุรี (เนียม วงศาโรจน์)	รัชกาลที่ 2 - รัชกาลที่ 3
3	เจ้าพระยาราชบุรี (กลั่น วงศาโรจน์)	รัชกาลที่ 3 - รัชกาลที่ 4
4	พระยาอัมรินทรฤๅชัย ( กุ้ง วงศาโรจน์)	รัชกาลที่ 4 - รัชกาลที่ 5
5	พระยาอัมรินทรฤๅชัย (นิ่ม วงศาโรจน์)	รัชกาลที่ 5 - พ.ศ. 2440
6	พระยาอัมรินทรฤๅชัย (เทียน บุนนาค)	พ.ศ. 2440 - 2441
7	พระยาจินดารักษ์ (นุด มหานิรานนท์)	พ.ศ. 2441 - 2442
8	พระยาอัมรินทร์ทรฤๅชัย (จำรัส รัตนกุล)	พ.ศ. 2442 - 2445
9	พระยาสัจจาภิรมย์ ( ชุ่ม อรรถจินดา)	พ.ศ. 2445 - 2448
10	ม.จ.สฤษดิเดช ชยางกูร	พ.ศ. 2448 - 2453
11	พระยาประชากิจกรจักร (ทับ มหาเปารยะ)	พ.ศ. 2453 - 2455
12	พระยาศิริธรรมบริรักษ์ (เย็น สุวรรณปัทม์)	พ.ศ. 2455 - 2458
13	พระยาวิชิตสงคราม (สรวง ศรีเพ็ญ)	พ.ศ. 2458 -2461
14	พระยาศรีมหาเกษตร (ชวน สุนทรานนท์)	พ.ศ. 2461 - 2464
15	พระยาวิชิตภักดี (รอด สาริมาน)	พ.ศ. 2464 - 2466
16	พระยาสมุทรศักดารักษ์ ( เจิม วิเศษรัตน์)	พ.ศ. 2466 - 2467
17	พระยาสุนทรพิพิธ ( เชย สุนทรพิพิธ)	พ.ศ. 2467 - 2468
18	พระยาอรรถกวี (สงวน อรรถกวีสุนทร)	พ.ศ. 2468
19	พระยารามราชภักดี (ม.ล.สวาสดิ์ อิสรางกูร)	พ.ศ. 2468 - 2477
20	พันเอกพระยารามณรงค์ ( เสงี่ยม สุคนธรักษา)	พ.ศ. 2477 - 18 มิ.ย. 2482
21	พระนิกรบดี (จอน สาริกานนท์)	18 มิ.ย. 2482 - 20 ม.ค. 2486
22	ขุนธรรมรัตนธุรทร (ธรรมรัตน์ โรจนสุนทร)	20 ม.ค. 2486 - 20 ก.ย. 2487
23	นายอุดม บุญประกอบ	2 พ.ย. 2487 - 12 ธ.ค. 2487
24	หลวงนิคมคณารักษ์ (เทียน กำเหนิดเพชร)	12 ธ.ค. 2487 - 15 ม.ค. 2488
25	นายจรัส ธารีสาร	5 ก.พ. 2488 - 30 มี.ค. 2488
26	พระบำรุงบุรีราช (วิง สิทธิเทศานนท์)	31 มี.ค. 2488 - 15 ก.ค. 2492
27	ขุนรัฐวุฒิวิจารณ์ (สุวงศ์ วัฏฏสิงห์)	2 ก.พ. 2492 - 30 ส.ค. 2493
28	นายแม้น อรจันทร์	1 ก.ย. 2493 - 8 ม.ค. 2494
29	หลวงอรรถวิภัชน์พจนกร (กรุง อรรถวิภัชน์)	1 เม.ย. 2494 - 8 ม.ค. 2495
30	นายแม้น อรจันทร์	8 ม.ค. 2495 - 17 ก.พ. 2501
31	นายแสวง ชัยอาญา	17 ก.พ. 2501 - 7 มิ.ย. 2503
32	นายจันทร์ สมบูรณ์กุล	20 ม.ค. 2504 - 30 ก.ย. 2510
33	นายยุทธ หนุนภักดี	1 ต.ค. 2510 - 30 ก.ย. 2514
34	นายจำนง เทพหัสดิน ณ อยุธยา	1 ต.ค. 2514 - 30 ก.ย. 2518
35	ร.ต.ต. กร บุญยง	1 ต.ค. 2518 - 30 ก.ย. 2519
36	นายประชุม บุญประคอง	1 ต.ค. 2519 - 30 ก.ย. 2520
37	นายวัชระ สิงคิวิบูลย์	1 ต.ค. 2520 - 8 มิ.ย. 2522
38	นายปฐม สุทธิวาทนฤพุฒิ	9 มิ.ย. 2522 - 10 ก.ค. 2527
39	นายศักดิ์ โกไศยกานนท์	10 ก.ค. 2527 - 30 ก.ย. 2531
40	นายพีระ บุญจริง	1 ต.ค. 2531 - 30 ก.ย. 2534
41	ม.ร.ว.กำลูนเทพ เทวกุล	1 ต.ค. 2534 - 30 ก.ย. 2538
42	นายมานิต ศิลปอาชา	1 ต.ค. 2538 - 30 ก.ย. 2542
43	นายโกเมศ แดงทองดี	1 ต.ค. 2542 - 30 ก.ย. 2546
44	นายพลวัต ชยานุวัชร	1 ต.ค. 2546 - 30 ก.ย. 2548
45	นายวงศ์ศักดิ์ สวัสดิ์พาณิชย์	1 ต.ค. 2548 - 19 ต.ค. 2551
46	นายสุเมธ ชัยเลิศวณิชกุล	20 ต.ค. 2551 - 15 มี.ค.2552
47	นายสุเทพ โกมลภมร	16 มี.ค. 2552 - ปัจจุบัน

ภูมิประเทศ

1. พื้นที่ภูเขาสูง อยู่บริเวณชายแดนด้านตะวันตกติดกับประเทศพม่า และด้านใต้ติดกับจังหวัดเพชรบุรี มีสภาพเป็นเทือกเขาสูง อุดมไปด้วยป่าดิบเขา ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง และป่าไผ่ ในระดับความสูง ตั้งแต่ 200 เมตร ถึง 1,400 เมตร ในเขตอำเภอสวนผึ้ง อำเภอบ้านคา และอำเภอปากท่อด้านตะวันตก
2. พื้นที่ราบสูง ได้แก่บริเวณถัดจากเทือกเขามาทางด้านตะวันออก กลางของพื้นที่จังหวัดป็นที่ราบสูงและที่เนินลอนลาด มีแม่น้ำภาชี และลำห้วยสาขา เป็นสายน้ำหลัก สภาพเนื้อดิน เป็นดินปนทรายมีการชะล้างพังทลายของหน้าดินค่อนข้างสูงถึงปานกลาง อยู่ในเขตอำเภอสวนผึ้ง อำเภอบ้านคา อำเภอจอมบึง และด้านตะวันตกของอำเภอปากท่อ อำเภอเมืองราชบุรี อำเภอโพธาราม และอำเภอบ้านโป่ง
3. ที่ราบลุ่ม ได้แก่บริเวณสองฝั่งแม่น้ำแม่กลอง และด้านตะวันออกของพื้นที่จังหวัด เนื้อดินเป็นดินร่วนและดินร่วนปนดินเหนียว มีความอุดมสมบูรณ์ มีระบบชลประทานแม่กลอง ที่เป็นระบบชลประทานขนาดใหญ่มากด้วย
4. ที่ราบลุ่มต่ำ ได้แก่ตอนปลายของแม่น้ำแม่กลองที่ติดต่อกับจังหวัดสมุทรสงคราม อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลกลางเพียง 1-2 เมตร ดินจะมีความสมบูรณ์ เหมาะแก่การทำสวนผักผลไม้

ภูมิอากาศ

จังหวัดราชบุรีตั้งอยู่ในเขตที่ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้จากมหาสมุทรอินเดีย แต่การที่มีเทือกเขาตะนาวศรีบังไว้อยู่ ทำให้เป็นที่อบฝน คือ อำเภอสวนผึ้ง อำเภอบ้านคา และอำเภอจอมบึง มีฝนตกน้อยและเป็นพื้นที่หนึ่งที่มีฝนตกน้อยที่สุดในประเทศ ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,000-1,250 มิลลิเมตรต่อปี อุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ27 องศาเซลเซียส สูงสุดเดือนเมษายน-พฤษภาคมประมาณ 36 องศาเซลเซียส และต่ำสุดในเดือนธันวาคม-มกราคม ประมาณ 18 องศาเซลเซียส ฤดูฝนเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม-พฤศจิกายน โดยตกหนักที่สุดในเดือนกันยายน และทิ้งช่วงในเดือนมิถุนายนและสิงหาคมฝนส่วนใหญ่จะถูกพัดเลยไปตกในแถบลุ่มแม่น้ำแม่กลอง และด้านตะวันออกของพื้นที่จังหวัดอุณหภูมิอยู่ระหว่าง 13-38 องศาเซลเซียส แต่ในฤดูหนาวบริเวณเชิงเขาหรือหุบเขาในพื้นที่อำเภอสวนผึ้ง และอำเภอบ้านคาจะมีสภาพอากาศหนาวมาก เฉลี่ย 8-15 องศาเซลเซียส และเป็นจังหวัดที่มีปริมาณโอโซนมากที่สุดติดอันดับของโลก

หน่วยการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาคแบ่งออกเป็น 10 อำเภอ, 104 ตำบล และ 975 หมู่บ้าน การปกครองส่วนท้องถิ่นประกอบด้วยองค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง, เทศบาล 25 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 77 แห่ง

อำเภอเมืองราชบุรี อำเภอจอมบึง อำเภอสวนผึ้ง อำเภอดำเนินสะดวก อำเภอบ้านโป่ง

อำเภอบางแพ อำเภอโพธาราม อำเภอปากท่อ อำเภอวัดเพลง อำเภอบ้านคา

ตราประจำจังหวัด

ธงประจำจังหวัด ตราประจำจังหวัด ความหมายของตราประจำจังหวัด เครื่องราชกกุธภัณฑ์ 2 อย่างคือ ภาพฉลองพระบาทอยู่บนพานทอง ภาพพระแสงขรรค์ชัยศรี ซึ่งวางอยู่บนพระที่ ทั้งนี้ก็เพราะชื่อจังหวัดราชบุรีแปลว่า เมืองของพระราชา

สัญลักษณ์ประจำจังหวัด

• 

  กัลปพฤกษ์

• ดอกไม้ประจำจังหวัด: ดอกกัลปพฤกษ์ (Cassia bakeriana)
• ต้นไม้ประจำจังหวัด: โมกมัน (Wrightia tomentosa)
• คำขวัญประจำจังหวัด: คนสวยโพธาราม คนงามบ้านโป่ง เมืองโอ่งมังกร วัดขนอนหนังใหญ่ ตื่นใจถ้ำงาม ตลาดน้ำดำเนิน เพลิน

ค้างคาวร้อยล้าน ย่านยี่สกปลาดี

• อักษรย่อ รบ

การเดินทาง

• รถยนต์ ใช้เส้นทาง สายเก่าสายเพชรเกษม ทางหลวงหมายเลข 4 ผ่านบางแค- อ้อมน้อย - อ้อมใหญ่ - นครชัยศรี - นครปฐม - ราชบุรี หรือใช้เส้นทางสายใหม่ เส้นทางหลวงหมายเลข 338 จากกรุงเทพ - พุทธมณฑล - นครชัยศรี เข้าถนนเพชรเกษมบริเวณอำเภอนครชัยศรีก่อนถึงตัวเมืองนครปฐมประมาณ 16 กิโลเมตรจากนั้นใช้ถนนเพชรเกษมตรงไปตัวเมืองราชบุรี
• รถโดยสารประจำทางบริษัท ขนส่งจำกัดมีบริการเดินรถจากสถานีขนส่งสายใต้ ไปจังหวัดราชบุรีทุกวัน วันละหลายเที่ยวใช้เวลา
• รถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทยมีบริการรถไฟออกจากสถานีรถไฟหัวลำโพง และสถานีรถไฟธนบุรี (บางกอกน้อย) ทุกวันใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง

ระยะทางไปแต่ละอำเภอ

1. อำเภอสวนผึ้ง 60 กม.

2. อำเภอบ้านคา 58 กม.

3. อำเภอดำเนินสะดวก 50 กม.

4. อำเภอบ้านโป่ง 42 กม.

5. อำเภอจอมบึง 30 กม.

6. อำเภอโพธาราม 26 กม.

7. อำเภอปากท่อ 22 กม.

8. อำเภอบางแพ 22 กม.

9. อำเภอวัดเพลง 15 กม.

ถิ่นอาศัยของคน 8 ชาติพันธ์ราชบุรี

ชาวไทยที่เป็นประชากรของราชบุรีตามกลุ่มวัฒนธรรมต่างๆ มีอยู่เป็นหย่อมย่าน ถ้ามีการรวมกลุ่มกันอย่างหนาแน่น ทำให้เกิดการแสดงออกทางประเพณี วัฒนธรรม และความเชื่อ ถ้าชุมชนที่มีกลุ่มคนตามวัฒนธรรมนั้นอยู่เบาบาง ก็ไม่สามารถแสดงออกทางวัฒนธรรมได้อย่างเต็มที่ บางครั้งก็ถูกกลุ่มวัฒนธรรมหลักชักนำหรือถูกกลืนกลายให้เสื่อมสูญไปจากสังคมก็มี ข้อมูลต่อไปนี้แสดงถึงพื้นที่อยู่อาศัยของผู้คนตามวัฒนธรรมต่างๆ

• 1.ไทยพื้นถิ่นราชบุรี
• 2.จีนราชบุรี
• 3.ไทยยวนราชบุรี,*ไทยวนซึ่งมาจากไทยโยนกในอำเภอเชียงแสน

และอพยพจากอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

• 4.มอญราชบุรี
• 5.เขมรราชบุรี
• 6.ลาวเวียงราชบุรี
• 7.กะเหรี่ยงราชบุรี
• 8.โส้งราชบุรี

เศรษฐกิจ

ภาพเมืองราชบุรีจากเขาแก่นจันทร์ ตามแนวถนนศรีสุริยวงศ์

จังหวัดราชบุรี เป็นจังหวัดที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดในภาคตะวันตก จากการประมาณในไตรมาสแรกในปี 2553 ของคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ ราชบุรีมีผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัด(GPP) คิดเป็นมูลค่า 120,200 ล้านบาท มากเป็นอันดับ 17 ของประเทศ และมีรายได้ต่อประชากร (GPP PER CAPITA) สูงถึง 144,062 บาท เป็นอันดับที่ 13 ของประเทศ จังหวัดราชบุรีมีการลงทุนทางอุตสาหกรรมถึง 1,100 โครงการ คิดเป็นเงินลงทุนมากกว่า 100,000 ล้านบาท เป็นศูนย์กลางของภูมิภาคมีธุรกิจการค้าประเภทสินค้าเกษตร และผลิตภัณฑ์แปรรูปทางการเกษตร เป็นโครงสร้างหลักทางเศรษฐกิจ โดยมีศูนย์กลางตลาดผักผลไม้ในภูมิภาค โดยเป็นหนึ่งในตลาดกลางสินค้าเกษตรที่ใหญ่ที่สุด แห่งหนึ่งของประเทศไทย นอกจากนั้นยังมีตลาดสดและตลาดนัดในท้องที่ต่าง ๆ ควบคู่กับการเลี้ยงปศุสัตว์ และโรงงานอาหารสัตว์ ที่มีมากในเขตอำเภอปากท่อ และอำเภอโพธาราม และยังมีอุตสาหกรรมอื่นๆ เช่น อุตสาหกรรมไฟฟ้า และก๊าซธรรมชาติ อุตสาหกรรมยานยนต์ อุตสาหกรรมน้ำตาล และอุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมสิ่งทอ เป็นต้น โดยจังหวัดราชบุรีเป็น 1 ใน 14 จังหวัดที่มีนิคมอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ของประเทศไทยศูนย์กลางทางการค้าที่สำคัญจะกระจายอยู่ใน พื้นที่เมืองใหญ่ ได้แก่ เมืองราชบุรี และเมืองบ้านโป่ง เป็นต้น โดยเป็นที่ตั้ง ศูนย์ และสำนักงานสาขาในเขตภูมิภาค ของบริษัทชั้นนำหลายๆ แห่ง เช่น ปตท. โตโยต้า เป็นต้น อีกทั้งเป็นจังหวัดที่มีเศรษฐกิจเติบโตสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี เฉลี่ยปีละประมาณ 5-6 % ทำให้มีการลงทุนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง เช่น ศูนย์การค้า โครงการที่อยู่อาศัย บริษัท ห้างร้านต่างๆ เป็นต้น

..และจังหวัดราชบุรีมีอู่ต่อรถโดยสารมากประมาณ50กว่าอู่ มีชื่อเสียงมากในเรื่องการต่อรถโดยสาร เป็นที่แรกๆที่กำเนิดรถโดยสารของประเทศ...เป็นยนตกรรมทำด้วยมือก็ว่าได้

ทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งน้ำ

• ทรัพยากรป่าไม้ มีพื้นที่ป่าเหลืออยู่ประมาณ 1,239,236 ไร่ หรือ 38.16% ของพื้นที่จังหวัด ป่าไม้ส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่เขาและเทือกเขาตะนาวศรี
• แหล่งน้ำแหล่งน้ำธรรมชาติที่สำคัญ ได้แก่แม่น้ำแม่กลองไหลผ่านจังหวัดราชบุรี มีความยาว ในเขตจังหวัดราชบุรี 67 กิโลเมตร และแม่น้ำสาขา ได้แก่แม่น้ำภาชีต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาตะนาวศรีในเขตอำเภอบ้านคา ไหลผ่านอำเภอสวนผึ้ง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรียังมีคลองสำคัญได้แก่ คลองดำเนินสะดวกที่ขุดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 เพื่อเชื่อม แม่น้ำท่าจีนกับแม่น้ำแม่กลอง โดยเริ่มจากตำบลบางยาง อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ผ่านอำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี บรรจบกับแม่น้ำแม่กลอง ที่ตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม มีความยาวตลอดลำคลอง 35 กิโลเมตร และลำคลองสาขาอีกกว่า 200 คลอง

บุคคลที่มีชื่อเสียงจากจังหวัดราชบุรี

• ยอดธง เสนานันท์ ครูสอนวิชามวยไทยผู้อุทิศตนเพื่อส่งเสริมศิลปะการต่อสู้ประจำชาติ
• มนัส บุญจำนงค์ นักกีฬามวยสากล
• นน บุญจำนงค์ นักกีฬามวยสากล
• ปัญญา อุทก นักกีฬาชกมวยสากล
• ราชมงคล ก่อเกียรติยิม อดีตนักกีฬาชกมวยสากล
• มนต์สยาม ฮ. มหาชัย อดีตนักกีฬาชกมวยสากล
• นุศรา ต้อมคำ นักกีฬาวอลเลย์บอลหญิงทีมชาติไทย
• สุนทรี รูปสูง นักกีฬาเซปักตะกร้อหญิงทีมชาติ
• วันวิสาข์ จันทร์แก่น นักกีฬาเซปักตะกร้อหญิงทีมชาติ
• สิงหา สมสกุล อดีตนักกีฬาเซปักตะกร้อตะกร้อทีมชาติไทย
• สืบศักดิ์ ผันสืบ อดีตนักกีฬาเซปักตะกร้อตะกร้อทีมชาติไทย
• ปิยะพงษ์ ผิวอ่อน นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย
• ดาวุฒิ ดินเขต นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย สโมสรอาร์มี่ ยูไนเต็ด
• สราวุธ ทองสวัสดิ์ นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย สโมสรอาร์มี่ ยูไนเต็ด
• จักรพงษ์ สมบูรณ์ นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย สโมสรอาร์มี่ ยูไนเต็ด
• เอกภูมิ โพธารุ่งโรจน์ นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย สโมสรราชบุรี มิตรผล
• ประหยัด บุญญา นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย สโมสรราชบุรี มิตรผล
• สุทธินันท์ พุกหอม นักกีฬาฟุตบอลชาวไทย สโมสรชลบุรี เอฟซี

• แท้ ประกาศวุฒิสาร ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง
• พยงค์ มุกดา ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง
• สุคนธ์ พรพิรุณ นักแต่งเพลง
• สายชล ระดมกิจ นักร้อง
• พีรสันติ จวบสมัย นักร้อง
• รังษี เสรีชัย นักร้อง
• วราวุธ โพธิ์ยิ้ม นักร้อง , The star 9
• ธนัยนันท์ เต็มปรีชา นักร้อง , AF 4
• อริสมันต์ พงศ์เรืองรอง อดีตนักร้อง , นักการเมือง
• อาทิตย์ ตั้งวิบูลย์พาณิชย์ นักแสดง
• วรัทยา นิลคูหา นักแสดง

ของฝากจังหวัดราชบุรี

• ผ้าจกไทยวน
• เค้กมะพร้าวอ่อน
• โอ่งมังกร
• ผลิตภัณฑ์ประเภทนมสด
• องุ่นหวานดำเนินสะดวก
• ตุ๊กตาผ้า
• ตะโกดัดและไม้แคระ
• เขียงไม้มะขามและตุ๊กตา
• เครื่องทองเหลือง
• แคนลายและขลุ่ย
• ย่ามกะเหรี่ยง
• ผ้าขาวม้า

แหล่งท่องเที่ยวสำคัญ

สถานที่ในแต่ละอำเภอ

อำเภอเมืองราชบุรี

ศาลหลักเมือง

• ศูนย์สืบทอดศิลปผ้าจก : สถานที่อนุรักษ์และสืบทอดศิลปะผ้าจกของชาวไท-ยวน ให้คงอยู่เป็นมรดกทางภูมิปัญญาของชาวไท-ยวน ในราชบุรีสืบไป
• ค่ายภาณุรังษี : เป็นที่ตั้งของกรมทหารช่าง ริมแม่น้ำแม่กลอง
• ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง : เป็นหลักเมืองที่ตั้งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยรัชกาลที่ 2 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ย้ายเมืองเดิมไปตั้งทางฝั่งตะวันออกแม่น้ำแม่กลอง
• พิธภัณฑ์ทหารช่าง : เป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลด้านประวัติศาสตร์ ที่เกี่ยวกับกิจกรรมทหารช่างรวมทั้งยุทโธปกรณ์และเครื่องมือเครื่องใช้ในอดีต
• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรี : เป็นสถานที่แสดงแหล่งประวัติศาสตร์การวิวัฒนาการของชาวจังหวัดราชบุรี ตั้งแต่ยุคอดีตถึงปัจจุบัน ความเป็นมาของการสร้างบ้านเมืองในแต่ละยุคสมัยรวม ถึงการจัดแสดงโบราณวัตถุร่องรอยของอารยธรรมและศิลปวัฒนธรรมของชาวพื้นเมือง
• พระปรางค์วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรวิหาร : ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลเมืองราชบุรี ชาวบ้านนิยมเรียกว่า วัดหน้าพระธาตุ เป็นพระปรางค์เก่าแก่ที่สร้างด้วยอิฐฉาบปูนและมีฐานเป็นศิลาแลงจำลองแบบมาจากนครวัด
• ตลาดโคยกี๊ : เป็นถนนคนเดินอยู่บริเวณ ถนนริมแม่น้ำแม่กลอง เปิดทุกวัน ศุกร์ เสาร์ และ อาทิตย์
• เมืองโบราณคูบัว : ตั้งอยู่ที่ตำบลคูบัว อำเภอเมืองราชบุรี ห่างจากศาลากลางจังหวัดราชบุรี ไปทางทิศใต้ประมาณ 8 กม. เป็นอาคารพุทธศาสนาเนื่องในลัทธิมหายานที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง

เมืองโบราณคูบัว

• วัดหนองหอย : เป็นที่ตั้งของพระวิหารพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์กวนอิม หรือ พระแม่กวนอิมบนยอดเขา ตำบลเขาแร้ง อำเภอเมืองราชบุรีห่างจากตัวจังหวัด 12 กม. ไปทางถนนสายเขางู - เบิกไพร
• วัดอรัญญิกาวาส  : จากถนนเขางูเลี้ยวขวาตรงไปพบสี่แยกถนนเพชรเกษมตรงขึ้นไปอีก ประมาณเกือบ 3 กม. จะเห็นองค์ปรางค์วัดอรัญญิกาวาสตั้งเด่นสง่าแต่ไกล
• เขาแก่นจันทร์ : ตั้งอยู่ริมถนนเพชรเกษม ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 2 กม. บริเวณเชิงเขาเป็นที่ตั้งของพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชรัชกาลที่ 1 บนยอดเขาสูงประมาณ 141 เมตร เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศเป็น 1 ใน 4 องค์ของพระสี่มุมเมืองซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้สร้างขึ้นแล้วนำไปประดิษฐาน ณ เมืองรอบพระนครได้แก่ จังหวัดราชบุรี จังหวัดลำปาง จังหวัดสระบุรีและจังหวัดพัทลุง
• เขาวัง : อยู่ในเขตเทศบาลเมืองราชบุรีเดิมเรียกเขาสัตตนาถสมเด็จพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ครั้งดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ได้สร้างพระราชวังขึ้นบนภูเขาแห่งนี้ เพื่อให้เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อ พ.ศ. 2414
• เขาหลวง : เขาหลวง อยู่ในเขตตำบลอ่างทอง บนยอดเขาเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปหินซึ่งเป็นที่เคารพนับถือของประชาชนทั่วไป
• เขาน้อย : อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 10 กม. เป็นที่ตั้งของวัดเขาน้อยเทียมสวรรค์เป็นวัดเก่าแก่ พระอุโบสถหลังเก่าสร้างด้วยศิลา-แลงทั้งหลัง ภายในอุโบสถเป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธรูป 2 องค์ ประทับนั่งหันหลังให้กัน เป็นพระที่สร้างด้วยศิลาแลง
• ถ้ำเขางู : อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 8 กม. ในตำบลเกาะพลับพลา อำเภอเมือง บริเวณเทือกเขาเป็นที่ตั้งของปูชนียสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเก่าแก่ที่สุดของจังหวัด
• ถ้ำระฆัง : เป็นถ้ำหินปูน ตั้งอยู่บนเขาพญาปราบที่อยู่ในเทือกเขางูเป็นที่ประดิษฐาน ของพระพุทธสยัมภูและศาลเจ้าพ่อพญาปราบ ภายในถ้ำมีหินย้อยเป็นรูประฆัง ปัจจุบันมีค้างคาวอาศัยอยู่จำนวนมาก
• ถ้ำสาริกา : เป็นวัดสำคัญ ได้รับสถาปนาเป็น วัดของหลวง เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2525
• เขางู แอดเวนเจอร์ปาร์ค : เปิดตัวขึ้นเพี่อรองรับนักท่องเที่ยวที่รักการผจญภัย มีกิจกรรมต่าง ๆ ที่น่าสนุกสนานตื่นเต้น

อำเภอดำเนินสะดวก

ตลาดน้ำดำเนินสะดวก

• ตลาดน้ำดำเนินสะดวก : อยู่ติดกับถนนสุขาภิบาล 1 มีอาณาบริเวณตลอดคลองต้นเข็ม ปากคลองด้านที่บรรจบกับคลองเฮียกุ่ยจะมีร้านขายของที่ระลึกตั้งอยู่เป็นจำนวนมากตลาดน้ำเป็นวัฒนธรรม ของชาวบ้านที่ค้าขายกันทางน้ำ โดยใช้เรือพายเล็กๆเป็นพาหนะติดต่อแลกเปลี่ยนสินค้าตั้งแต่เช้ามืดจนใกล้เที่ยงวัน
• ตลาดน้ำดำเนินสะดวกเก่า หรือ ตลาดน้ำคลองลัดพลี : อยู่ในเขตตำบลดำเนินสะดวก หน้าวัดราษฎร์เจริญธรรม บริเวณนี้เคยเป็นตลาดน้ำดั้งเดิมซึ่งได้สูญหายไปเมื่อหลายปีก่อน กระทั่งทางจังหวัดราชบุรีได้ร่วมมือร่วมใจกับประชาชน รื้อฟื้นคืนชีวิตให้กับตลาดน้ำแห่งนี้อีกครั้ง
• วัดหลวงพ่อสดธรรมกายาราม : อยู่ในเขตอำเภอดำเนินสะดวก เป็นสถาบันพุทธภาวนาวิชชาธรรมกาย ที่สำคัญ

อำเภอโพธาราม

• วัดขนอนหนังใหญ่ : ตั้งอยู่ตำบลสร้อยฟ้า อำเภอโพธาราม เป็นวัดที่มีการจัดแสดงหนังใหญ่และมีพิพิธภัณฑ์เครื่องใช้ของโบราณ
• ค่ายหลวงบ้านไร่ : ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 19 กม. อยู่ในตำบลคลองตาคตอำเภอโพธาราม เคยเป็นที่ตั้งของค่ายลูกเสือในรัชการที่ 6
• วัดคงคารามและจิตรกรรมฝาผนังวัดคงคาราม : ตั้งอยู่ตำบลคลองตาคต อำเภอโพธารามเป็นวัดมอญ ภายในอุโบสถวัดคงคารามมีภาพจิตรกรรมฝาผนังที่ละเอียดอ่อนสวยงาม ถ่ายทอดตามต้นแบบที่มีชีวิตจริงและภาพพุทธประวัติตอนต่างๆ
• วัดเขาช่องพรานและค้างคาวเขาช่องพราน : ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลเตาปูน อำเภอโพธาราม มีถ้ำที่เกิดจากหินปูน สูงจากพื้นประมาณ 30 เมตร ปากถ้ำกว้างประมาณ 2 เมตรสิ่งสำคัญคือมีค้างคาวตัว เล็กๆเข้าไปอยู่อาศัยจำนวนนับร้อยล้านตัวจนพลบค่ำประมาณ 18.00 น. ของทุกวัน จะเห็นภาพค้างคาวนับล้านๆตัว บินออกจากถ้ำนานนับชั่วโมง
• สุนทรีแลนด์ แดนตุ๊กตา : เป็นแหล่งรวมตุ๊กตาขนาดใหญ่
• อุโบสถทองคำร้อยล้านวัดพระศรีอาร์ย : แสดงถึงความยิ่งใหญ่อลังการแห่งพลังศรัทธาของชาวราชบุรีที่มีต่อ พระพุทธศาสนาในการก่อสร้างอุโบสถทองคำมูลค่าร้อยล้าน ใช้เวลาก่อสร้างนานถึง 37 ปี

อำเภอบ้านโป่ง

• สระน้ำโกสินารายณ์ : จากหลักฐานการค้นคว้าทางโบราณคดีแสดงว่าเคยเป็นเมืองโบราณมาแต่สมัยเก่า ซึ่งได้ขุดพบพระกรของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ทำด้วยหินทรายแดง 5 พระกรถือคัมภีร์ ลูกประคำและดอกบัวกับพระบาทของพระโพธิสัตว์คู่หนึ่งซึ่งปัจจุบันได้ประดิษฐานอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชบุรีรวมถึงการจัดแสดงโบราณวัตถุร่องรอยอารยธรรมและศิลปวัฒนธรรมของชนพื้นเมือง
• บึงกระจับ : บึงกระจับแห่งนี้เป็นบึงน้ำและแหล่งเพาะพันธุ์ปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดในภาคตะวันตก
• วัดม่วงและพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง : ตั้งอยู่ตำบลบ้านม่วง อำเภอบ้านโป่ง เป็นวัดที่มีหน้าบันพระอุโบสถเป็นปูนปั้นลวดลายเรขาคณิตระบายสีคล้ายรูปมังกร พระอุโบสถวัดม่วงสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2427 ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ภายในมีพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ความเป็นมาวิถีชีวิตวัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่น จัดแสดงโบราณวัตถุคัมภีร์ใบลาน เครื่องมือเครื่องใช้ต่างๆ
• อุทยานบ้านปลา และสวนผีเสื้อมนชิดา : เป็นแหล่งรวมปลาทุกพันธุ์ ทั้งปลาที่มีในประเทศ และปลาต่างประเทศ

อำเภอจอมบึง

ถ้ำเขาบิน

• ถ้ำเขาบิน : อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 20 กม. ภายในถ้ำเต็มไปด้วยหินงอกหินย้อยที่สวยงามและมีบ่อน้ำแร่ลึกประมาณ 1 เมตรที่ไม่เคยเหือดแห้งชาวบ้านเชื่อกันว่าศักดิ์สิทธิ์
• สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคกลางและสวนสัตว์เปิดเขาประทับช้าง : ห่างจากตัวจังหวัดราชบุรีประมาณ 25 กม.มีต้นไม้พรรณไม้ต่างๆตามเรื่องราวในวรรณคดีไทย สภาพทั่วไปเป็นป่าไม้ร่มรื่นปลูกเป็นสัดส่วนและตกแต่งไว้อย่างสวยงามมีสัตว์ป่าชนิดต่างๆ เป็นแหล่งเพาะเลี้ยงแพร่พันธุ์สัตว์ป่าต่างๆโดย เฉพาะเสือโคร่งเหมาะสำหรับเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ
• ถ้ำจอมพลและสวนรุกขชาติ : อยู่ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 30 กม. อยู่ใกล้กับมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง เดิมชื่อถ้ำมุจลินทร์ สภาพเป็นป่าธรรมชาติมีฝูงลิงอาศัยอยู่เป็นจำนวนมากกรมป่าไม้ได้จัดเป็นสวนรุกขชาติเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ

อำเภอสวนผึ้ง

• เขากระโจม : ตั้งอยู่ในตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง ห่างจากตัวเมืองราชบุรี 80 กิโลเมตรเป็นพื้นที่ที่สูงที่สุดในจังหวัดราชบุรีประมาณ 1,045 เมตรจากระดับน้ำทะเลการเดินทางสู่ยอดเขาต้องใช้พาหนะขับเคลื่อน 4 ล้อสองข้างทางยังเป็นป่าเขาที่สภาพสมบูรณ์เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติและพบกล้วยไม้ป่าหลากหลายอยู่ทั่วไป ทัศนียภาพโดยรวมคล้ายป่าทางภาคเหนือ บนจุดสูงสุดเป็นเส้นแบ่งเขตแดนประเทศไทยกับประเทศพม่ามีลานกว้างสำหรับกางเต็นท์พักแรมสามารถชมวิวทิวทัศน์ได้รอบบริเวณ ระหว่างทางมีน้ำตกผาแดงจุดพักชมวิวและทางเดินศึกษาธรรมชาติที่สวยงาม

โป่งยุบ

• โป่งยุบ : อยู่ในท้องที่ตำบลท่าเคย อำเภอสวนผึ้ง ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 60 กม. เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่หาชมยากในเนื้อที่ประมาณ 10 ไร่แผ่นดินยุบตัวลงและถูกน้ำกัดเซาะดิน ทำให้เกิดเป็นหน้าผาสูงชันเป็นหลุมเป็นบ่อ ลักษณะคล้ายกับแพะเมืองผีที่จังหวัดแพร่
• น้ำตกบ่อหวี  : ตั้งอยู่บริเวณตำบลตะนาวศรี อำเภอสวนผึ้ง เป็นน้ำตกที่มีความสวยงานและความเป็นธรรมชาติอยู่มาก
• แก่งส้มแมว(สวนป่าสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์) : เป็นแหล่งรวมพรรณไม้นานาชนิด มีสัตว์ป่าและลำธาร
• น้ำตกผาชลแดน : ตั้งอยู่ตำบลตะนาวศรี อำเภอสวนผึ้ง เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงามอีกแห่งหนึ่ง ที่ยังคงสภาพธรรมชาติอยู่มากและน้ำตกในแต่ละชั้นมีความสวยงามไม่เหมือนกันเหมาะสำหรับผู้ที่ชอบธรรมชาติ
• น้ำตกห้วยผาก  : อยู่ก่อนธารน้ำร้อนบ่อคลึงประมาณ 1 กม. มีทางแยกซ้ายเข้าไปทางวัดห้วยผาก ประมาณ 1 กม. เป็นน้ำตกสายเล็กๆเชิงเทือกเขาตะนาวศรีความสูงของชั้นน้ำตกสามารถเดินเที่ยวชมได้
• ธารน้ำร้อนบ่อคลึง : ตั้งอยู่ในเขตอำเภอสวนผึ้ง เลยที่ว่าการอำเภอสวนผึ้งไปประมาณ 15 กม. ในที่ดินของเอกชน เป็นธารน้ำร้อนที่ไหลออกจากซอกหินเชิงเขาตะนาวศรีมีความร้อนประมาณ 50 – 57 องศาเซลเซียส นับเป็นธารน้ำร้อนที่อยู่ใกล้กรุงเทพมากที่สุด
• น้ำตกเก้าโจน : ตั้งอยู่ที่บ้านผาปก อยู่ถัดจากธารน้ำร้อนบ่อคลึงไป 3 กม. จากลานจอดรถซึ่งอยู่ด้านล่าง เดินด้วยเท้าอีกประมาณ 500 เมตรถึงบริเวณตัวน้ำตกตอนล่างของลำห้วยบ่อคลึง เป็นน้ำตกขนาดใหญ่ ที่สูง 9 ชั้น ระยะทางเดินจากชั้นล่างถึงชั้นบนประมาณ 2 กม. ใช้เวลาประมาณ 2 – 3 ชั่วโมง
• ฟาร์มกล้วยไม้ - ลันดา : เป็นสวนกล้วยไม้เอกชน มีพันธุ์กล้วยไม้จำพวกแวนด้าไว้จำหน่าย
• พิพิธภัณฑ์ภโวทัย : รวบรวมวัตถุโบราณสยามในอดีตรวมทั้งมีรถม้า พันธุ์ไม้ดอก ไม้ประดับของไทยชนิดต่างๆเช่น ดอกมณโฑ พิพิธภัณฑ์เปิดให้เข้าชมทุกวัน เสาร์-อาทิตย์ วันหยุดราชการ และ วันหยุดนักขัตฤกษ์
• จุดชมวิวห้วยคอกหมู : อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเลปานกลาง 800 เมตร สามารถมองเห็นภูมิประเทศของชายแดนพม่าอย่างสวยงาม สามารถมองเห็นต้นไม้ใหญ่ ป่าดงดิบที่อุดมสมบูรณ์ รวมทั้งนกนานาชนิดอีกมากมาย
• ธรรมสถาน วิโมกสิวาลัย : เป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้มาเยือนสวนผึ้ง ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางใจ ในการทบทวนจิตเพื่อความหลุดพ้นทุกข์
• ไร่กุหลาบอุษาวดี : พื้นที่ไร่แห่งนี้ปกคลุมไปด้วยกลิ่นอายธรรมชาติ ภูเขา ทะเลหมอก และแมกไม้นานาพันธุ์ ให้คุณได้สัมผัสกับอากาศที่สดชื่นบริสุทธิ์ ความโดดเด่นของไร่อุษาวดีแห่งนี้
• สวนผึ้งออร์คิด : เป็นสวนเพาะพันธุ์และจำหน่ายกล้วยไม้ขนาด ใหญ่อีกแห่งหนึ่งของสวนผึ้ง
• บ้านหอมเทียน : ภายในบ้านหอมเทียนตกแต่งด้วยของเก่าสะสมหายาก ภาชนะสังกะสี ตะเกียงโบราณ ของเล่นเก่า ฯลฯ กลมกลืนไปกับป่าธรรมชาติ เหมาะกับการถ่ายภาพในมุมต่าง ๆ
• ฟาร์มแกะสวนผึ้ง : เป็นสถานที่ท่องเที่ยวมีกิจกรรมหลากหลายให้ทำ เช่น การให้อาหารแกะ

อำเภอปากท่อ

• อุทยานเฉลิมพระเกียรติไทยประจัน : ภูมิประเทศเป็นหุบเขาตะนาวศรีสลับซับซ้อน ปกคลุมด้วยป่าต้นน้ำของห้วยแม่ประจัน จัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงามและสำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัด

อำเภอบางแพ

• อุทยานหุ่นขี้ผึ้งสยาม : ตั้งอยู่ในตำบลบางแพ เป็นพิพิธภัณฑ์ที่จัดตั้งขึ้นใหม่ในปี พ.ศ. 2549 ภายในบริเวณอุทยานจัดแสดงหุ่นขี้ผึ้งบุคคลสำคัญที่ประกอบคุณงานความดีรวมทั้งงานศิลปะเอกลักษณ์ ทางวัฒนธรรมด้านต่างๆ ที่ทรงคุณค่าของไทยโดยการนำเสนอแบบผสมผสานกลมกลืนกับลักษณะที่เป็น ธรรมชาติและบรรยากาศแบบไทย

อำเภอวัดเพลง

• วัดเกาะศาลพระ : ตั้งอยู่ห่างจากตัวจังหวัดราชบุรีประมาณ 10 กม. มีเนื้อที่ประมาณ 35 ไร่ วัดเก่าแก่แห่งนี้ไม่ปรากฏว่าสร้างขึ้นเมื่อใดแต่พอสันนิษฐานได้จากศิลปะลวดลายไทยที่ซุ้ม ประตูและหน้าบันอุโบสถหลังเก่าว่าสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายหรือต้นรัตนโกสินทร์
• โบราณสถานโคกวิหาร : : ตั้งอยู่หมู่ที่ 3 ตำบลเกาะศาลพระ มีลักษณะเป็นเจดีย์ขนาดใหญ่ โบราณวัตถุที่พบส่วนใหญ่เป็นรูปปั้นรูปใบหน้าบุคคลและเศียรพระพุทธรูปและเทวดา
• โบสถ์คริสต์พระหฤทัยวัดเพลง : ตั้งอยู่ริมคลองแควอ้อมมีอายุกว่า 100 ปี

อำเภอบ้านคา

• บ่อพุน้ำร้อนโป่งกระทิง : เป็นบ่อน้ำอุ่น สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ หลายอย่าง

งานประเพณีและงานเทศกาลต่าง ๆ ที่สำคัญ

• งานท่องเที่ยวราชบุรีของดีเมืองโอ่งและงานกาชาด : มีการจัดขึ้นทุกปีในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนมีนาคมบริเวณพื้นที่ของศาลากลางจังหวัด
• งานองุ่นหวานและของดีดำเนินสะดวก : จัดที่บริเวณเวทีกลางวัดราษฎร์เจริญธรรม (วัดสุน) อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี เพื่อส่งเสริมการจำหน่ายสินค้า และผลผลิตทางการเกษตร
• ประเพณีกินข้าวห่อมีการจัดพิธีขวัญข้อมือ กินข้าวห่อ ชมการแสดงวัฒนธรรมพื้นบ้าน พิธียกเสาหงส์ และผูกผ้าสีให้เสาหลักบ้าน สถานที่จัด บ้านโป่งกระทิงบน อ.บ้านคา

การศึกษา

สถาบันอุดมศึกษา

• มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง และ ศูนย์การเรียนรู้ในเมือง ต.ดอนตะโก อ.เมือง
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี วิทยาเขตราชบุรี

สถาบันอาชีวศึกษา

• วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี ราชบุรี
• วิทยาลัยพยาลบาลบรมราชชนนีจักรีรัช บ้านโป่ง
• วิทยาลัยอาชีวศึกษาดรุณาราชบุรี
• วิทยาลัยเทคโนโลยีดรุณาโปลีเทคนิค
• วิทยาลัยเทคนิคราชบุรี
• วิทยาลัยเทคนิคราชบุรี แห่งที่ 2
• วิทยาลัยเทคนิคโพธาราม
• วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีราชบุรี
• วิทยาลัยการอาชีพปากท่อ
• วิทยาลัยสารพัดช่างราชบุรี
• วิทยาลัยการอาชีพบ้านโป่ง
• วิทยาลัยเทคโนโลยีดอนบอสโก บ้านโป่ง

โรงเรียนในจังหวัด

• ดูที่ รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดราชบุรี

ดูเพิ่ม

• รายชื่อวัดในจังหวัดราชบุรี
• รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดราชบุรี
• รายชื่อสาขาของธนาคารในจังหวัดราชบุรี
• รายชื่อห้างสรรพสินค้าในจังหวัดราชบุรี

แหล่งข้อมูลอื่น

• เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด
• รายงานสถานการณ์เศรษฐกิจอุตสาหกรรมจังหวัดราชบุรี ปี 2550

• แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศของ จังหวัดราชบุรี
  • แผนที่ จาก มัลติแมป โกลบอลไกด์ หรือ กูเกิลแมปส์
  • ภาพถ่ายทางอากาศ จาก เทอร์ราเซิร์ฟเวอร์
  • ภาพถ่ายดาวเทียม จาก วิกิแมเปีย