ประเทศอิหร่าน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

جمهوری اسلامی ايران Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān จอมฮูรี เย เอสลามี เย อีราน สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน
ธงชาติ Coat of arms
คำขวัญ: เปอร์เซีย: Esteqlāl, āzādī, jomhūrī-ye eslāmī ("เอกราช เสรีภาพ สาธารณรัฐอิสลาม")
เพลงชาติ: Sorūd-e Mellī-e Īrān
เมืองหลวง (และเมืองใหญ่สุด)		เตหะราน 35°40′N 44°26′E
ภาษาราชการ		ภาษาเปอร์เซีย
รัฐบาล		สาธารณรัฐอิสลาม
	ผู้นำสูงสุด ประธานาธิบดี	อายะตุลลอห์ อาลี คาเมเนอี มาห์มูด อาห์แมดีเนจาด
การปฏิวัติ
	ประกาศ	11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2522
เนื้อที่
-	ทั้งหมด	1,648,195 กม.² (ลำดับที่ 17)
-	พื้นน้ำ (%)	0.7%
ประชากร
-	2548 ประมาณ	68,467,413 (อันดับที่ 18)
-	2539 สำรวจ	60,055,488
-	ความหนาแน่น	41/กม.² (อันดับที่ 128)
GDP (PPP)		2548 ประมาณ
-	รวม	560.348 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 19)
-	ต่อประชากร	8,065 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 74)
HDI (2549)		0.736 (กลาง) (อันดับที่ 99)
สกุลเงิน		เรียลอิหร่าน (ريال) (IRR)
เขตเวลา		(UTC+3.30)
-	ฤดูร้อน (DST)	(UTC+3.30)
รหัสอินเทอร์เน็ต		.ir
รหัสโทรศัพท์		+98

ประเทศอิหร่าน (ภาษาเปอร์เซีย: Īrān, ایران) เป็นประเทศในตะวันออกกลาง ตั้งอยู่ในเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งช่วงก่อนปี พ.ศ. 2478 ชาวตะวันตกเรียกว่า เปอร์เซีย

อิหร่านมีพรมแดนทางทิศตะวันออกติดต่อกับปากีสถาน (909 กิโลเมตร) และอัฟกานิสถาน (936 กิโลเมตร) ทิศตะวันออกเฉียงเหนือติดต่อกับเติร์กเมนิสถาน (1,000 กิโลเมตร) ทิศเหนือจรดทะเลแคสเปียน ทิศตะวันตกเฉียงเหนือติดต่อกับอาเซอร์ไบจาน (500 กิโลเมตร) และอาร์เมเนีย (35 กิโลเมตร) ตุรกี (500 กิโลเมตร) และอิรัก (1,458 กิโลเมตร) ส่วนทิศใต้จรดอ่าวเปอร์เซียและอ่าวโอมาน

ในปี พ.ศ. 2522 การปฏิวัตินำโดยอายะตุลลอห์ โคไมนี (Ayatollah Khomeini) ทำให้มีการก่อตั้งเป็น สาธารณรัฐอิสลามโดยโค่นล้มราชวงศ์ปาห์เลวีที่ปกครองภายใต้สาธารณรัฐอิสลามเทวาธิปไตย (theocratic Islamic republic) ทำให้ชื่อเต็มของประเทศนี้ในปัจจุบันคือ สาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่าน (Islamic Republic of Iran, جمهوری اسلامی ایران)

[แก้] ประวัติศาสตร์

(รอเพิ่มเติมเนื้อหา)

[แก้] การเมือง

ตามรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน ซึ่งประกาศใช้เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2522 (ค.ศ. 1979) และแก้ไขเพิ่มเติมเมื่อปี พ.ศ. 2532 (ค.ศ. 1989) กำหนดให้อิหร่านเป็นสาธารณรัฐอิสลาม โดยมีโครงสร้างดังนี้

ประมุขสูงสุด (Rahbar) 

ประมุขสูงสุดของอิหร่านคนปัจจุบันคือ อาลี คาเมเนอี (เกิดเมื่อ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2482) เป็นผู้นำสูงสุดทั้งฝ่ายศาสนาจักรและอาณาจักร

ประธานาธิบดี (Ra'is-e Jomhoor) 

เป็นตำแหน่งที่ได้รับเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชนทุก ๆ 4 ปี และจะได้รับเลือกตั้งได้ไม่เกิน 2 สมัย ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริหาร ถึงแม้ประธานาธิบดีจะได้รับเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชนก็ตาม แต่อาจถูกถอดถอนจากตำแหน่งโดยประมุขสูงสุดได้

รองประธานาธิบดี 

มีตำแหน่งรองประธานาธิบดี 6 คน และคณะรัฐมนตรี 20 คน ที่ได้รับความเห็นชอบจากสภานิติบัญญัติแห่งชาติ

สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (Majlis) 

ประกอบด้วยสมาชิกที่ได้รับเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชนทุก ๆ 4 ปี จำนวน 290 คน ทำหน้าที่ออกกฎหมายและควบคุมฝ่ายบริหาร

[แก้] การแบ่งเขตการปกครอง

ประเทศอิหร่านแบ่งออกเป็น 30 จังหวัด (provinces - ostanha) แต่ละจังหวัดปกครองโดยผู้ว่าราชการจังหวัดซึ่งมาจากการแต่งตั้ง (استاندار: ostāndār)

เตหะราน กุม มาร์กาซี กาซวีน กีลาน อาร์ดะบีล ซานจาน อาซาร์ไบจานชัรกี อาซาร์ไบจานฆอรบี กุรดิสตาน ฮามาดาน กิรมานชาห์ อีลาม ลอริสถาน คูเซสถาน

ชาฮาร์มาฮาลและบัคเตียรี โคห์กีลูเยห์และบูเยอร์อาห์มัด บูเชร์ ฟาร์ส โฮร์โมซกอน ซิสถานและบาลูจิสถาน กิรมาน ยาซด์ เอสฟาฮาน เซมนาน มาซันดะรอน โกเลสถาน โคราซานชีมาลี โคราซานราซาวี โคราซานจานูบี

[แก้] ภูมิศาสตร์

(รอเพิ่มเติมเนื้อหา)

[แก้] เศรษฐกิจ

(รอเพิ่มเติมเนื้อหา)

[แก้] ประชากร

[แก้] เชื้อชาติ

• เปอร์เซีย 51%
• อาเซอรี 24%
• กิลัค (กิลาคิ) -มาซานดาราน 8%
• เคิร์ด 7%
• อาหรับ 3%
• บาลูช 2%
• เติร์กเมน 2%
• ลูร์ 2%
• อื่น ๆ 1%

[แก้] ภาษา

• ภาษาเปอร์เซีย 58%
• ภาษาเตอร์กิก 26%
• ภาษาเคิร์ด 9%
• ภาษาบาลูชี 1%
• ภาษาอาหรับ 1%
• อื่นๆ 1%

[แก้] ศาสนา

• ศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ 89%
• ศาสนาอิสลามนิกายซุนนีย์ 9%
• ศาสนาโซโรอัสเตอร์ ศาสนายูดาย ศาสนาคริสต์ ศาสนาบาฮาอี ศาสนามานดินี ศาสนากนอสติก 2%

[แก้] อัตราการอ่านออกเขียนได้

• อัตราการอ่านออกเขียนได้ตั้งแต่อายุ 15 ปีขึ้นไป 80%
  • ผู้ชายที่อ่านออกเขียนได้ 86%
  • ผู้หญิงที่อ่านออกเขียนได้ 73%

[แก้] วัฒนธรรม

(รอเพิ่มเติมเนื้อหา)

[แก้] อ้างอิง

ด • พ • ก ประเทศและดินแดนในทวีปเอเชีย ประเทศ กัมพูชา  • กาตาร์  • เกาหลีใต้  • เกาหลีเหนือ  • คาซัคสถาน  • คีร์กีซสถาน  • คูเวต  • จอร์เจีย1  • จอร์แดน  • จีน  • ญี่ปุ่น  • ซาอุดีอาระเบีย  • ซีเรีย  • ไซปรัส2  • ติมอร์ตะวันออก3  • ตุรกี1  • เติร์กเมนิสถาน  • ทาจิกิสถาน  • ไทย  • เนปาล  • บรูไน  • บังกลาเทศ  • บาห์เรน  • ปากีสถาน  • พม่า  • ฟิลิปปินส์  • ภูฏาน  • มองโกเลีย  • มัลดีฟส์  • มาเลเซีย  • เยเมน  • รัสเซีย1  • ลาว  • เลบานอน  • เวียดนาม  • ศรีลังกา  • สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์  • สิงคโปร์  • อัฟกานิสถาน  • อาเซอร์ไบจาน1  • อาร์เมเนีย2  • อินเดีย  • อินโดนีเซีย3  • อิรัก  • อิสราเอล  • อิหร่าน  • อียิปต์4  • อุซเบกิสถาน  • โอมาน ดินแดน ฮ่องกง (จีน)  • ชัมมูและกัษมีระ (อินเดีย/ปากีสถาน/จีน)  • เคอร์ดิสถาน (อิรัก)  • มาเก๊า (จีน)  • นากอร์โน-คาราบัค1 (อาเซอร์ไบจาน)  • ปาเลสไตน์: ฉนวนกาซา  • เวสต์แบงก์ (อิสราเอล/รัฐบาลปาเลสไตน์)  •ไต้หวัน (จีน/รัฐบาลไต้หวัน)  • สาธารณรัฐตุรกีแห่งไซปรัสเหนือ1 (ไซปรัส) (1) อาจจัดให้อยู่ในทวีปยุโรป; (2) อยู่ในทวีปเอเชีย แต่มีความสัมพันธ์ทางการเมืองสังคมกับทวีปยุโรป; (3) อาจจัดพื้นที่บางส่วน/ทั้งหมดให้อยู่ในเขตโอเชียเนีย; (4) พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในทวีปแอฟริกา

ด • พ • ก โอเปก (OPEC) สมาชิกปัจจุบัน กาตาร์  • คูเวต  • ซาอุดีอาระเบีย  • ไนจีเรีย  • ลิเบีย  • เวเนซุเอลา สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์  • อิรัก  • อิหร่าน  • แอลจีเรีย  • แองโกลา  • เอกวาดอร์ อดีตสมาชิก อินโดนีเซีย (2518-2537)  • กาบอง (2505-2551)