กัลปพฤกษ์

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ กัลปพฤกษ์ (แก้ความกำกวม)

กัลปพฤกษ์ (Pink shower)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	พืช (Plantae)
หมวด:	Magnoliophyta
ชั้น:	Magnoliopsida
อันดับ:	Fabales
วงศ์:	Fabaceae
สกุล:	Cassia
ชนิด:	Cassia bakeriana
ชื่อทวินาม
Cassia bakeriana Craib

กัลปพฤกษ์ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Cassia bakeriana Craib) เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง พบได้มากทางภาคอีสานและภาคเหนือ และเป็นดอกไม้ประจำ จังหวัดราชบุรี พุ่มใบแบนกว้าง ดอกสีชมพูอ่อน ออกเป็นช่อระหว่างทิ้งใบหรือผลิใบใหม่

ชื่อพื้นเมืองอื่น: กัลปพฤกษ์ (ภาคกลาง,ภาคเหนือ), การล์ (เขมร-สุรินทร์), เปลือกขม (ปราจีนบุรี)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

กัลปพฤกษ์เป็นพรรณไม้ยืนต้นขนาดกลาง ความสูงประมาณ 10-15 เมตร เปลือกนอกสีเทาลำต้นมีรอยเป็นเส้นเล็กน้อยแตกกิ่งก้านพุ่งสู่ด้านบนไม่ค่อยเป็นระเบียบ ใบเป็นแผงมีใบย่อยประมาณ 5-6 คู่ออกเรียงตรงกันตามก้านใบเป็นคู่ๆใบบางเรียบปลายใบแหลม ขนาดของใบกว้างประมาณ 2-4 เซนติเมตร ใบยาวประมาณ 4-7 เซนติเมตร

ดอกออกเป็นช่อตามกิ่งก้านมีกลิ่นหอมมีสีชมพูแกมขาวดอกบานจะมีความกว้างประมาณ23เซนติเมตรมีกลีบดอก5กลีบตรงกลางดอกจะมีเกสรตัวผู้สีเหลืองผลเป็นฝักกลม ยาว มีสีดำ เมื่อแก่เนื้อในฝักมีสีขาวกั้นเป็นชั้นๆ แต่ละชั้นจะมีเมล็ดเรียงอยู่ภายใน ฝักหนึ่งยาวประมาณ 15-30 เซนติเมตร มีลักษณะใบ เป็นพุ่มใบแบนกว้าง

การดูแล

• แสง ต้องการแสงแดดจัด หรือกลางแจ้ง
• น้ำ ต้องการปริมาณน้ำน้อยถึงปานกลาง ควรให้น้ำ 7-10 วัน/ครั้ง
• ดิน ชอบดินร่วนซุย ดินปนทราย
• ปุ๋ย ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก อัตรา 1.2 กิโลกรัม/ต้น ควรใส่ปีละ 3-4 ครั้ง

การปลูก

นิยมปลูกในแปลงปลูกเพื่อประดับบริเวณบ้านและสวนควรปลูกให้ห่างบริเวณบ้านพอสมควรเพราะเป็นไม้ที่มีการแตกกิ่งก้าน สาขากว้างใหญ่ขนาดหลุมปลูก 50 x 50 x 50 เซนติเมตร ใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก : ดินร่วน อัตรา 1: 2 ผสมดินปลูก

การขยายพันธุ์

การเพาะเมล็ด การตอน วิธีที่นิยมและได้ผลดี คือ การเพาะเมล็ด

โรคและศัตรู

ไม่ค่อยมีปัญหาเรื่องโรค เพราะเป็นไม้ที่ทนทานต่อโรคพอสมควร

ประโยชน์

• เนื้อในฝักเป็นยาระบายอ่อนๆ เปลือกฝักและเมล็ดทำให้อาเจียน ลดไข้
• ปลูกเป็นไม้ประดับ

สัญลักษณ์ประจำสถาบันการศึกษา

• ต้นไม้ประจำมหาวิทยาลัยขอนแก่น
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนบางบัวทอง
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยขอนแก่น
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร ฝ่ายประถม
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนนวมินทราชินูทิศ บดินทรเดชา
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย นนทบุรี
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนสุราษฎร์ธานี
• ต้นไม้ประจำโรงเรียนวัดปากน้ำวิทยาคม

ต้นไม้ประจำโรงเรียนสมเด็จพระปิยมหาราชรมณียเขต

ในวรรณกรรม

นานาทุมาผลธา		ผกากอบเป็นอาจิณ
รายรอบสโรทกคือนิล		ฉัตรกั้นกำบังสูรย์

เกิดกัลปพฤกษ์พฤกษอุฬาร		ธนาสารก็สมบูรณ์
ประสงค์ใดปนโดยจิตนุกูล		ทุกสิ่งสรรพโภคา
— สมุทรโฆษคำฉันท์