สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
พระมหากษัตริย์ไทย
พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรอยุธยา
ครองราชย์ พ.ศ. 2275 - พ.ศ. 2301
ก่อนหน้า สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9
ถัดไป สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
พระอัครมเหสี กรมหลวงอภัยนุชิต
กรมหลวงพิพิธมนตรี[1]
พระนามเต็ม
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
ราชวงศ์ ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
พระราชบิดา สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8
ประสูติ พ.ศ. 2223
สวรรคต พ.ศ. 2301

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ หรือ สมเด็จพระภูมินทรมหาราชาบรมโกศ เป็นพระมหากษัตริย์ไทยรัชกาลที่ 31 แห่งอาณาจักรอยุธยา และเป็นพระองค์ที่ 4 ในราชวงศ์บ้านพลูหลวง

พระราชประวัติ[แก้]

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศมีพระนามเดิมว่า เจ้าฟ้าพร เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 (พระเจ้าเสือ) มีพระเชษฐา ได้แก่ เจ้าฟ้าเพชร พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นพระบัณฑูรน้อยในรัชสมัยสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 และเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคลในรัชสมัยสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9

สงครามแย่งราชสมบัติ[แก้]

เมื่อสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9 ทรงพระประชวรหนักใกล้สวรรคตนั้น ได้พระราชทานราชสมบัติให้แก่เจ้าฟ้าอภัย พระเจ้าบรมโกศ ซึ่งในขณะนั้นดำรงตำแหน่งเป็นพระมหาอุปราชอยู่ไม่เต็มพระทัย เพราะปรารถนาจะให้ทรงมอบราชสมบัติแก่เจ้าฟ้าพระนเรนทร กรมขุนสุเรนทรพิทักษ์ ซึ่งในขณะนั้นผนวชอยู่

ภายหลังการเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9 ได้เกิดการสู้รบกันระหว่างพระองค์กับพระราชโอรสของ สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9 คือ เจ้าฟ้าอภัย และเจ้าฟ้าปรเมศร์ อันเนื่องมาจากพระองค์ทรงดำรงพระอิสริยยศที่กรมพระราชวังบวรสถานมงคลมีสิทธิที่จะขึ้นครองราชสมบัติสืบต่อพระเชษฐาอย่างถูกต้อง แต่เมื่อพระเชษฐาใกล้สวรรคตกลับตัดสินพระทัยยกราชสมบัติแก่เจ้าฟ้านเรนทร พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ แต่เจ้าฟ้านเรนทรไม่เห็นด้วยชอบด้วย จึงยกราชสมบัติให้แก่เจ้าฟ้าอภัย พระราชโอรสองค์รอง เป็นเหตุให้เกิดการต่อสู้แย่งชิงราชบัลลังก์จนกลายเป็นสงครามกลางเมือง กินระยะเวลาไม่ต่ำกว่า 1 ปี

ภายหลังเหตุการณ์สงบแล้ว พระองค์จึงได้ขึ้นครองราชย์ และประหารชีวิตเจ้าฟ้าทั้ง 2 พระองค์

รัชสมัย[แก้]

พระมหากษัตริย์ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
Seal of Ayutthaya (King Narai) goldStamp bgred.png สมเด็จพระเพทราชา
พระบรมรูป สมเด็จพระเจ้าเสือ วัดไทร.jpg สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๘
Seal of Ayutthaya (King Narai) goldStamp bgred.png สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ ๙
Bromgot.jpg สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๕
K3415007-24.jpg สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๖
Seal of Ayutthaya (King Narai) goldStamp bgred.png สมเด็จพระบรมราชาที่ ๓
    

สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศได้ทรงทำนุบำรุงบ้านเมืองและพระศาสนาจนกล่าวได้ว่ากรุงศรีอยุธยาในสมัยพระองค์นั้นเป็นยุคที่บ้านเมืองดี มีขุนนางคนสำคัญที่เติบโตในเวลาต่อมา ในรัชกาลของพระองค์หลายคน เช่น สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เป็นต้น ในทางด้านวรรณคดี ก็มีกวีคนสำคัญ เช่น เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ กรมขุนเสนาพิทักษ์ (หรือเจ้าฟ้ากุ้ง) ซึ่งเป็นพระราชโอรส เป็นต้น

ในปี พ.ศ. 2296 พระเจ้ากีรติสิริราชสิงห์ กษัตริย์ลังกา ได้ส่งราชทูตมาขอพระมหาเถระ และคณะสงฆ์ไปช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในลังกา ซึ่งเสื่อมโทรมลงไป สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ จึงโปรดให้ส่งคณะสมณทูตประกอบด้วยพระราชาคณะสองรูปคือ พระอุบาลีเถระและพระอริยมุนี พร้อมคณะสงฆ์อีก 12 รูป ไปลังกา เพื่อประกอบพิธีบรรพชา อุปสมบท ให้กับชาวลังกา คณะสงฆ์คณะนี้ได้ไปตั้งสยามนิกายขึ้นในลังกา หลังจากที่ได้ช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในลังกา เป็นเวลาเจ็ดปีแล้ว คณะสงฆ์คณะนี้บางส่วนได้เดินทางกลับกรุงศรีอยุธยา เมื่อปี พ.ศ. 2303

เหตุพระนาม"บรมโกศ"[แก้]

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชวินิจฉัยในพระราชพิธีสิบสองเดือนว่า เป็นเพราะเมื่อสมเด็จพระเจ้าบรมโกศสวรรคต กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็น สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร ก็เรียกขุนหลวงบรมโกศ จนผลัดแผ่นดินมาพระเจ้าเอกทัศ ก็ไม่มีการเปลี่ยนแปลง จนมาสมัยธนบุรี และรัตนโกสินทร์ จึงเรียกติดปากไป คิดว่าเป็นชื่อจริงๆ

พงศาวลี[แก้]

พระราชตระกูลในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
พระราชเทวี สิริกัลยาณี
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 (พระเจ้าเสือ)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
พระแสนเมือง (พระเจ้าเชียงใหม่)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
พระนางกุสาวดี
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ไม่ทราบ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ไม่ทราบ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

อ้างอิง[แก้]

  1. เล็ก พงษ์สมัครไทย. เฉลิมพระยศ เจ้านายฝ่ายในในรัชกาลที่ ๑-๙. กรุงเทพฯ:ฐานบุ๊คส์, 2552. หน้า 16

ดูเพิ่ม[แก้]

ก่อนหน้า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ถัดไป
นายจบคชประสิทธิ์
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)
2leftarrow.png Seal of Ayutthaya (King Narai).png
กรมพระราชวังบวรสถานพิมุขแห่งอาณาจักรอยุธยา
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)

2rightarrow.png สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์
(กรุงรัตนโกสินทร์)
(ราชวงศ์จักรี)
เจ้าฟ้าเพชร
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)
2leftarrow.png Seal of Ayutthaya (King Narai).png
กรมพระราชวังบวรสถานมงคลแห่งอาณาจักรอยุธยา
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)

2rightarrow.png สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมขุนเสนาพิทักษ์
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)
สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)

(พ.ศ. 2251 - พ.ศ. 2275)
2leftarrow.png Seal of Ayutthaya (King Narai).png
พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรอยุธยา
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)

(พ.ศ. 2275 - พ.ศ. 2301)
2rightarrow.png สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
(ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)

(พ.ศ. 2301)