รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

(เปลี่ยนทางมาจาก รถไฟฟ้ามหานคร)
โครงข่ายระบบรถไฟฟ้าฯ
ในกรุงเทพฯ และพื้นที่ต่อเนื่อง
  สายเฉลิมพระเกียรติฯ 1 (สายสุขุมวิท)
  สายเฉลิมพระเกียรติฯ 2 (สายสีลม)
  สายเฉลิมรัชมงคล (สายสีน้ำเงิน)
สายท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ (กำลังก่อสร้าง+ทดสอบการเดินรถ)
  สายสีม่วง (เตรียมเซ็นสัญญาก่อสร้างที่ 1,2 และ3)
  สายสีแดงอ่อน (กำลังก่อสร้าง)
  สายสีส้ม (โครงการ)
  สายสีแดงเข้ม (โครงการ)
  สายสีเหลือง (โครงการ)
  สายสีน้ำตาล (โครงการ)
  สายสีชมพู (โครงการ)
แก้

รถไฟฟ้ามหานคร (อังกฤษ: Metropolitan Rapid Transit, MRT) เป็นระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ที่ดำเนินการโดยการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) เป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายระบบขนส่งมวลชนทางราง ในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล นอกเหนือไปจากระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนอื่น ได้แก่ ระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพมหานคร (รถไฟฟ้าบีทีเอส) ของกรุงเทพมหานคร (กทม.) และโครงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง) ของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.)

เนื้อหา

[แก้] รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล

รถไฟฟ้ามหานครเส้นทางแรก คือ รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล (อังกฤษ: Metropolitan Rapid Transit Chaloem Ratchamongkhon Line) หรือ รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน ซึ่งเรียกตามสีที่กำหนดในแผนแม่บทโครงการรถไฟฟ้า และชาวกรุงเทพฯ นิยมเรียกว่า รถไฟฟ้าใต้ดิน เป็นระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนใต้ดินในกรุงเทพมหานคร และเป็นแห่งแรกของประเทศไทย ดำเนินการโดยบริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) (BMCL) โดยได้รับสัมปทานจากการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999) หลังจากที่เกิดความล่าช้าขึ้นหลายครั้ง ในที่สุดได้เปิดให้สาธารณชนทดลองใช้งานในวงจำกัดเมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) และมีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการในวันที่ 3 กรกฎาคม ปีเดียวกัน ปัจจุบันมีระยะทางรวม 21 กิโลเมตร เส้นทางเริ่มต้นจากสถานีหัวลำโพง ถึงสถานีบางซื่อ ผ่านสถานีรวม 18 สถานี และมีจุดเชื่อมต่อกับรถไฟฟ้าบีทีเอสที่สถานีสีลม/ศาลาแดง, สุขุมวิท/อโศก และสวนจตุจักร/หมอชิต สามารถรองรับผู้ใช้บริการได้ 80,000 คนต่อทิศทางต่อชั่วโมง

สำหรับนามเฉลิมรัชมงคล เป็นชื่อที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเพื่อเป็นชื่ออย่างเป็นทางการของโครงการรถไฟฟ้ามหานคร ระยะแรก สายหัวลำโพง-ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์-บางซื่อ มีความหมายว่า “งานเฉลิมความเป็นมงคลแห่งความเป็นพระราชา”[1]

ปัจจุบันเส้นทางสายสีน้ำเงินมีโครงการต่อขยายทั้งเส้นทางใต้ดินและยกระดับ จากปลายทางด้านทิศเหนือ (สถานีบางซื่อ) ไปยังถนนจรัญสนิทวงศ์และแยกท่าพระ และจากปลายทางด้านทิศใต้ (สถานีหัวลำโพง) ไปยังท่าพระ และบางแค ซึ่งทั้งสองเส้นทางจะเชื่อมต่อกันที่สถานีท่าพระ เกิดเป็นเส้นทางรถไฟฟ้าวงแหวนในอนาคต

[แก้] รายชื่อสถานี

ชื่อย่อ ชื่อสถานี ชานชาลา จุดเปลี่ยนเส้นทาง
HUA หัวลำโพง (Hua Lamphong) กลาง
SAM สามย่าน (Sam Yan) ข้าง, สองชั้น
SIL สีลม (Silom) ข้าง, สองชั้น รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม: ศาลาแดง
LUM ลุมพินี (Lumphini) ข้าง, สองชั้น
KHO คลองเตย (Khlong Toei) ข้าง
SIR ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
(Queen Sirikit National Convention Center)
กลาง
SUK สุขุมวิท (Sukhumvit) กลาง รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท: อโศก
PET เพชรบุรี (Petchaburi) กลาง รถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ: มักกะสัน
RAM พระราม 9 (Phra Ram 9) กลาง
CUL ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย
(Thailand Cultural Centre)
กลาง
HUI ห้วยขวาง (Huai Khwang) กลาง
SUT สุทธิสาร (Sutthisan) กลาง
RAT รัชดาภิเษก (Ratchadaphisek) กลาง
LAT ลาดพร้าว (Lat Phrao) กลาง
PHA พหลโยธิน (Phahon Yothin) กลาง
CHA สวนจตุจักร (Chatuchak Park) กลาง รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท: หมอชิต
KAM กำแพงเพชร (Kamphaeng Phet) กลาง
BAN บางซื่อ (Bang Sue) ข้าง รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง: บางซื่อ
รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงอ่อน: สถานีรถไฟชุมทางบางซื่อ

[แก้] การเชื่อมโยงกับระบบขนส่งทั่วไป

[แก้] รายละเอียดปลีกย่อย

  • โครงสร้างทางวิ่ง:อุโมงค์คู่วางตามแนวราบ และตามแนวดิ่ง เส้นผ่าศูนย์กลางภายในอุโมงค์ 5.7 เมตร ความลึกของอุโมงค์ 15-25 เมตรจากระดับพื้นดิน ทางเดินฉุกเฉินกว้าง 0.6 เมตร สูง 2.0 เมตร มีจำนวนสถานีทั้งสิ้น 18 สถานี รูปแบบของชานชาลามีทั้งชานชาลาแบบกลาง และชานชาลาด้านข้าง ยาวประมาณ 150 เมตร กว้าง 22-23 เมตร (สถานีมาตรฐาน) มีประตูกันคนตก (Screen Door)
  • ระบบราง: รางคู่ขนาดมาตรฐาน (Standard Guage) กว้าง 1,435 มิลลิเมตร ใช้รางที่ 3 วางขนานกันไปกับรางวิ่งสำหรับจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับตัวรถ
  • ระบบรถ: เป็นรถไฟฟ้าขนาดใหญ่ (heave rail) ขนาดกว้าง 3.2 เมตร ยาว 19.23 เมตร และสูงประมาณ 3.8 เมตร ใช้ล้อเหล็กวิ่งบนรางเหล็ก ตัวรถมีระบบปรับอากาศ สามารถจุผู้โดยสารได้ 320 คนต่อคัน จำนวนโบกี้วิ่ง 3-6 คันต่อขบวน ใช้ไฟฟ้ากระแสตรง 750 โวลต์ ป้อนระบบขับเคลื่อนรถ ใช้มอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับขับเคลื่อนตัวรถ ควบคุมการเดินรถด้วยระบบอัตโนมัติจากศูนย์ควบคุม ความเร็วสูงสุด 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
  • ระบบเก็บค่าโดยสาร: ใช้ระบบเก็บและตรวจตั๋วอัตโนมัติ และสามารถใช้ตั๋วร่วมกับระบบอื่นได้ค่าโดยสารเก็บตามระยะทางอัตราค่าโดยสาร 12 บาท + 2 บาทต่อสถานี แต่ไม่เกิน 36 บาท (ราคาปี 2545)
  • การให้บริการความถี่: ชั่วโมงเร่งด่วน 2-4 นาทีต่อขบวน ชั่วโมงปกติ 4-6 นาทีต่อขบวน ให้บริการ 6.00-24.00 น. ความเร็วในการเดินทางเฉลี่ย 35 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ให้บริการได้มากกว่า 40,000 คนต่อชั่วโมงต่อทิศทาง
  • สิ่งอำนวยความสะดวก: ลิฟท์ บันไดเลื่อน ห้องน้ำ ร้านค้าย่อย สิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้พิการ
  • ที่จอดรถสำหรับผู้โดยสาร: 3 แห่ง ได้แก่ สถานีลาดพร้าว, ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ และ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย
  • สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินทุกสถานีจะยกพื้นทางเข้าออกสูงจากระดับพื้นดิน เพื่อหลีกเลี่ยงน้ำที่อาจเข้าไปท่วมระบบหากเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมในอนาคต

[แก้] ความปลอดภัยในการเดินรถ

ในการเดินรถไฟฟ้า จะนำระบบอาณัติสัญญาณที่เป็นระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในการควบคุมการเดินรถโดยอัตโนมัติ เพื่อให้การบริการมีประสิทธิภาพ สะดวกรวดเร็ว และปลอดภัยสูงสุด แบ่งเป็น 3 ระบบย่อย คือ

  1. ระบบควบคุมการเดินรถอัตโนมัติ เรียกว่า ATO (Automatic Train Operation) เป็นระบบที่ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานต่างๆ ของขบวนรถไฟฟ้า เช่น การขับเคลื่อนรถไฟฟ้า การควบคุมความเร็วของรถไฟฟ้า การควบคุมการห้ามล้อ การจอดรถไฟฟ้า และการรายงานสถานะของอุปกรณ์ต่างๆ ในตัวรถไฟฟ้าไปยังศูนย์ควบคุม
  2. ระบบป้องกันอัตโนมัติ เรียกว่า ATP (Automatic Train Protection) เป็นระบบที่คอยควบคุมไม่ให้รถไฟฟ้าใช้ความเร็วเกินกำหนด ควบคุมความเร็วรถให้อยู่ในพิกัดความเร็วที่สัมพันธ์กับระยะห่างระหว่างรถไฟฟ้าข้างหน้า หากเกิดเหตุผิดปกติ ระบบ ATP จะสั่งการห้ามล้ออัตโนมัติ นอกจากนี้ยังควบคุมการเคลื่อนตัวของรถไฟฟ้าจากสถานีรถไฟฟ้า โดยหากประตูรถไฟฟ้าและประตูกั้นชานชาลายังปิดไม่เรียบร้อย ระบบ ATP จะไม่อนุญาตให้รถไฟฟ้าเคลื่อนตัวออกจากสถานี ต่างจากระบบ ATO ตรงที่มีความอิสระต่างกัน กรณีที่ระบบ ATO ขัดข้อง ต้องใช้คนควบคุมการเดินรถ ระบบ ATP จะยังคอยควบคุมการเดินรถต่อไป
  3. ระบบกำกับการเดินรถอัตโนมัติ เรียกว่า ATS (Automatic Train Supervision) เป็นระบบที่คอยควบคุมการเดินรถไฟฟ้าทั้งระบบให้เป็นไปตามตารางการเดินรถ โดยจะส่งข้อมูลต่างๆ เช่น ความเร็วของรถไฟฟ้าแต่ละขบวน ติดตามและแสดงตำแหน่งของรถไฟฟ้าทุกขบวนที่อยู่ในระบบ และจัดเตรียมขั้นตอนต่างๆ ในการควบคุมการเดินรถ เมื่อระบบการเดินรถมีเหตุขัดข้อง

โดยทั้ง 3 ระบบจะควบคุมด้วยระบบ Supervisory Control And Data Aquisition (SCADA) และในแต่ละระบบจะมีระบบสำรองกรณีที่เครื่องคอมพิวเตอร์ขัดข้อง ระบบสำรองจะทำงานแทนเพื่อมิให้เกิดปัญหาในการเดินรถ และหากระบบสำรองขัดข้องก็สามารถให้พนักงานควบคุมด้วยตนเองได้

[แก้] อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นหลังการเปิดใช้

วันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2548 หลังจากเปิดบริการได้ 7 เดือน ก็เกิดเหตุรถไฟใต้ดินชนกันใน สถานีศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย มีผู้ได้รับบาดเจ็บเป็นจำนวนมาก แต่ไม่มีผู้เสียชีวิต สาเหตุเกิดจาก รถไฟฟ้าใต้ดินขบวนหนึ่งได้ขึ้นไปที่ศูนย์ซ่อมบำรุง แต่เกิดปัญหารถเสียที่บริเวณทางโค้ง (เป็นบริเวณที่สับราง) ทางศูนย์ได้ส่งรถไฟฟ้าอีกขบวนหนึ่งมาช่วยลากรถ แต่เนื่องจากรถเสียอยู่บริเวณที่สับราง จึงไม่สามารถลากรถได้ ทางศูนย์ได้สั่งให้พนักงานขับปล่อยเบรกลมออกเพื่อให้รถออกไปจากบริเวณที่สับราง ปรากฏว่าตัวรถไหลกลับลงไปในสถานีศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยอีกครั้ง ในขณะเดียวกับที่มีรถไฟฟ้าอีกขบวนหนึ่งจอดรับผู้โดยสารอยู่ในสถานี กำลังมุ่งหน้าไปสถานีพระราม 9 รถไฟฟ้าที่มีผู้โดยสารถูกรถไฟฟ้าที่ไหลมาจากด้านบนชน ทำให้มีผู้บาดเจ็บหลายคน หลังจากเหตุการณ์นั้นทางบริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) (BMCL) ได้ออกคำสั่งให้หยุดบริการรถไฟฟ้าใต้ดินถึง 1 สัปดาห์ เพื่อปรับปรุงสภาพขบวนรถที่ชนกัน และสภาพชานชาลา

[แก้] โครงการส่วนต่อยาย รถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน

[แก้] ส่วนต่อขยายด้านเหนือ ช่วงบางซื่อ-ท่าพระ

[แก้] ส่วนต่อขยายด้านใต้ ช่วงหัวลำโพง-บางแค

[แก้] รายชื่อสถานีอย่างไม่เป็นทางการ

ชื่อย่อ ชื่อสถานี[2] ระยะห่าง
สถานีก่อนหน้า
(กิโลเมตร)
ชานชาลา หมายเหตุ จุดเปลี่ยนเส้นทาง
บางซื่อ-ท่าพระ
BAN บางซื่อ (Bang Sue) จุดจอดแล้วจร รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง (กำลังก่อสร้าง)
รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง: สถานีรถไฟชุมทางบางซื่อ (โครงการ)
เตาปูน (Tao Pun) รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง (กำลังก่อสร้าง)
บางโพ (Bang Pho)
บางอ้อ (Bang Or)
บางพลัด (Bang Phlat)
สิรินธร (Sirindhorn) รถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม (โครงการ)
บางยี่ขัน (Bang Yi Khan)
บางขุนนนท์ (Bang Khun Non) ทางรถไฟสายใต้ ธนบุรี-ตลิ่งชัน: ป้ายหยุดรถไฟจรัญสนิทวงศ์
แยกไฟฉาย (Yaek Fai Chai) รถไฟฟ้าบีทีเอส
ส่วนต่อขยายสนามกีฬา-พรานนก: พรานนก
(โครงการ)
จรัญสนิทวงศ์ 13
(Charan Sanit Wong 13)
ท่าพระ (Tha Phra) ส่วนต่อขยายหัวลำโพง-บางแค
หัวลำโพง-บางแค
HUA หัวลำโพง (Hua Lamphong) 0 รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงเข้ม: สถานีรถไฟหัวลำโพง (โครงการ)
วัดมังกรกมลาวาส (Wat Mangkon) 1
วังบูรพา (Wang Burapha) 1.1 รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง ส่วนต่อขยาย (โครงการ)
สนามไชย (Sanam Chai) 1.1
อิสรภาพ (Itsaraphap) 1.4
ท่าพระ (Tha Phra) 1.7 ส่วนต่อขยายหัวลำโพง-บางแค
บางไผ่ (Bang Phai) 1.2
บางหว้า (Bang Wa) 1.0 รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม
ส่วนต่อขยายตากสิน-บางหว้า: บางหว้า
(กำลังก่อสร้าง)
เพชรเกษม 48 (Phet Kasem 48) 1.2 ศูนย์ซ่อมบำรุงรถไฟฟ้าย่อย
ภาษีเจริญ (Phasi Charoen) 1.2
บางแค (Bang Khae) 1.3
หลักสอง (Lak Song) 1.2 จุดจอดแล้วจร

[แก้] โครงการรถไฟฟ้ามหานครในอนาคต

[แก้] รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง

ดูบทความหลักที่ รถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง

เป็นเส้นทางรถไฟฟ้าในแนวทิศตะวันตกเฉียงเหนือ-ทิศใต้ของกรุงเทพฯ จากชานเมืองที่อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี เข้าสู่ใจกลางเมือง ผ่านบางซื่อ บางลำพู วังบูรพา วงเวียนใหญ่ ออกสู่ชานเมืองฝั่งธนบุรีในเขตราษฎร์บูรณะ และอำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ประกอบด้วยเส้นทางยกระดับช่วงบางซื่อ-บางใหญ่ ระยะทาง 23 กิโลเมตร ซึ่งกำลังก่อสร้าง (พ.ศ. 2552) และโครงการรถไฟฟ้าใต้ดินส่วนต่อขยาย ช่วงเตาปูน-ราษฎร์บูรณะ ระยะทาง 20 กิโลเมตร

[แก้] รถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม

ดูบทความหลักที่ รถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม

เป็นโครงการรถไฟฟ้าช่วงบางกะปิ-บางบำหรุ ในแนวเส้นทางทิศตะวันออก-ตะวันตกของกรุงเทพฯ จากเขตบางกะปิเข้าสู่ใจกลางเมือง ผ่านห้วยขวาง ดินแดง อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ พระราชวังดุสิต ลอดแม่น้ำเจ้าพระยาไปยังเขตบางพลัด ฝั่งธนบุรี สิ้นสุดเส้นทางที่สถานีรถไฟบางบำหรุ เส้นทางเกือบทั้งหมดเป็นอุโมงค์ใต้ดิน ระยะทาง 21 กิโลเมตร

[แก้] รถไฟฟ้าสายสีน้ำตาล

ดูบทความหลักที่ รถไฟฟ้าสายสีน้ำตาล

เป็นโครงการรถไฟฟ้าช่วงบางกะปิ-มีนบุรี มีแนวเส้นทางต่อขยายจากโครงการรถไฟฟ้าสายสีส้ม จากแยกลำสาลี ยกระดับบนถนนรามคำแหง (ถนนสุขาภิบาล 3) ออกสู่ชานเมืองด้านทิศตะวันออกที่เขตมีนบุรี ระยะทาง 11 กิโลเมตร

[แก้] รถไฟฟ้าสายสีเหลือง

ดูบทความหลักที่ รถไฟฟ้าสายสีเหลือง

ประกอบด้วยโครงการรถไฟฟ้าสายสีเหลืองอ่อน ช่วงลาดพร้าว-พัฒนาการ ตามแนวถนนลาดพร้าวและศรีนครินทร์ ระยะทาง 12.6 กิโลเมตร และโครงการรถไฟฟ้าวงแหวนสายสีเหลืองเข้มรอบกรุงเทพมหานคร ซึ่งปัจจุบันดำเนินการในช่วงพัฒนาการ-สำโรง ตามแนวถนนศรีนครินทร์และเทพารักษ์ ระยะทาง 17.8 กิโลเมตร

[แก้] รถไฟฟ้าสายสีชมพู

ดูบทความหลักที่ รถไฟฟ้าสายสีชมพู

เป็นโครงการรถไฟฟ้าช่วงแคราย-ปากเกร็ด-สุวินทวงศ์ ยกระดับบนถนนติวานนท์ แจ้งวัฒนะ และรามอินทรา ระยะทาง 34.5 กิโลเมตร เป็นระบบขนส่งมวลชนเชื่อมต่อระหว่างชานเมืองด้านทิศเหนือของกรุงเทพฯ กับจังหวัดนนทบุรี และชานเมืองด้านทิศตะวันออกที่เขตมีนบุรี รวมทั้งเป็นระบบขนส่งมวลชนที่จะรองรับการเปิดใช้ศูนย์ราชการกรุงเทพมหานคร บนถนนแจ้งวัฒนะ

[แก้] อ้างอิง

  1. ^ "พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ พระราชทานชื่อโครงการรถไฟฟ้ามหานคร", การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย.
  2. ^ 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย. "เอกสารการประชุมชี้แจงข้อมูล และรับฟังความคิดเห็น โครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงิน ช่วงหัวลำโพง-บางแค และช่วงบางซื่อ-ท่าพระ", 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551.

[แก้] แหล่งข้อมูลอื่น

เครื่องมือส่วนตัว