การขนส่งระบบรางในประเทศไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สำหรับองค์กร ดูที่ การรถไฟแห่งประเทศไทย
การขนส่งระบบรางในประเทศไทย
TahiLand RailWay002.JPG
รถไฟทางไกล
การดำเนินการ
บริษัทรถไฟประจำชาติ รฟท.
บริษัทโครงสร้างพื้นฐาน รฟท.
ผู้ดำเนินการหลัก รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท., รฟม., กทม.
โครงข่ายเส้นทาง
ระยะทางทั้งหมด 4,346 กิโลเมตร (2,700 ไมล์)
ติดตั้งไฟฟ้า 80.55 กิโลเมตร (50.05 ไมล์) (รถไฟฟ้า)
รถไฟความเร็วสูง 0 กิโลเมตร (0 ไมล์)
ขนาดความกว้างราง
ขนาดความกว้างราง 1,000 มม. (3 ฟุต 3 38 นิ้ว)
1,435 มม. (4 ฟุต 8 12 นิ้ว)
มีเตอร์เกจ 4,346 กิโลเมตร (2,700 ไมล์)
สแตนดาร์ดเกจ 80.55 กิโลเมตร (50.05 ไมล์) (รถไฟฟ้า)
ระบบจ่ายไฟฟ้า
รางที่สาม 51.95 กิโลเมตร (32.28 ไมล์) (รถไฟฟ้าบีทีเอสและเอ็มอาร์ที)
เหนือหัว 28.6 กิโลเมตร (17.8 ไมล์) (SARL)
โครงสร้างโดยทั่วไป
อุโมงค์ 7
ระยะทางรวมในอุโมงค์ 3.626 กิโลเมตร (2.253 ไมล์)
อุโมงค์ที่ยาวที่สุด 1.352 กิโลเมตร (0.840 ไมล์) (อุโมงค์ขุนตาน)
สะพานที่ยาวที่สุด 0.442 กิโลเมตร (0.275 ไมล์) (สะพานพระราม 6)
ช่วงที่สูงที่สุด 578 เมตร (สถานีรถไฟขุนตาน)
แผนที่
Thailand rail map.gif

การขนส่งระบบรางในประเทศไทย คือ การขนส่งระบบรางที่มีอยู่ในประเทศไทยในปัจจุบัน ทั้งรถไฟทางไกลและรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน

เส้นทางเดินรถ[แก้]

ปัจจุบันการรถไฟฯ มีระยะทางที่เปิดการเดินรถแล้ว รวมทั้งสิ้น 4,346 กิโลเมตร โดยเป็นทางคู่ช่วง กรุงเทพ - รังสิต ระยะทาง 31 กิโลเมตร และเป็นทางสามช่วง รังสิต - ชุมทางบ้านภาชี ระยะทาง 59 กิโลเมตร โดยมีเส้นทาง ดังนี้

และการรถไฟฯ ยังได้เปิดเดินเส้นทางรถไฟฟ้าจำนวน 1 เส้นทาง ระยะทาง 28.6 กิโลเมตร โดยให้บริษัท รถไฟฟ้า รฟท. จำกัด (SRT Electrified Train Co., Ltd. หรือ SRTET) ซึ่งเป็นบริษัทลูกที่ก่อตั้งขึ้นโดยได้รับความร่วมมือจาก Deutsche Bahn AG ประเทศเยอรมนี เป็นผู้ดำเนินการในการเดินรถ โดยเส้นทางดังกล่าวคือ รถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ

นอกจากนั้นยังมีการสร้างทางอีกหลายเส้นทาง อาทิ สถานีรถไฟชุมทางคลองสิบเก้า - สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี - สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย - สถานีรถไฟศรีราชา - สถานีรถไฟแหลมฉบัง - สถานีรถไฟชุมทางเขาชีจรรย์ - สถานีรถไฟมาบตาพุด และโครงการรถไฟฟ้าอีกสองเส้นทางคือ รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงอ่อน (ศาลายา - หัวหมาก) และรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงเข้ม (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รังสิต - มหาชัย) หรือเรียกรวมๆ ได้ว่า โครงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง)

นอกจากนี้ยังมีโครงการปรับปรุงรางที่สำคัญมากๆต่อการพัฒนารางคือ ขยาย ทางให้เป็นทางคู่เพื่อให้สามารถทำความเร็วได้มากขึ้นลดเวลาการเดินทาง จุโบกี้สินค้าได้มากขึ้น จุผู้โดยสารได้มาก และประหยัดพลังงานมากขึ้นเนื่องจาก การขนส่ง เที่ยวหนึ่ง สามารถจุคนสินค้าได้มากกว่ารถยนต์ ซึ่งโครงการนี้จะเป็นการพัฒนาปรับปรุงการขนส่งทางรางให้มีประสิทธิภาพและดีขึ้นซึ่งปัจจุบันรางเดี่ยวไม่เหมาะที่จะขนส่งอีกต่อไป ซึ่งทางเดี่ยวจะเสียต้นทุนมาก โครงการที่สำคัญๆ ที่จะสร้าง คือ ชุมทางสระบุรีไป ปากนำโพ 118กม นครปฐมไปหัวหิน 165 กม มาบกะเบา ไป ชุมทางถนนจิระ132 กม และ จิระไปขอนแก่น 185กม ประจวบ คีรีขันธ์ไปชุมพร 167กม โครงการเฟสแรกรวม 767 กม

ประเภทขบวนรถไฟ[แก้]

รถโดยสาร[แก้]

รถด่วนพิเศษ[แก้]

ขบวนรถด่วนพิเศษ (Special Express) เป็นขบวนรถที่จัดเดินระยะทางไกล หยุดสถานีที่สำคัญ ๆ เท่านั้น ปัจจุบันมีชนิดรถให้บริการ ดังนี้

  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 1 ปรับอากาศ (บนอ.ป.)
  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บนท.ป.)
  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศJR-West(บนท.ป.JR-West) (เฉพาะขบวนที่ 13/14)
  • รถโบกี้นั่งชั้นที่ 2 (บชท.) (เฉพาะขบวนที่ 37/38)
  • รถโบกี้นั่งชั้นที่ 3 (บชส.) (เฉพาะขบวนที่ 37/38)
  • รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ (กซม.ป.) (ในขบวนที่ 3/4 9/10 11/12 21/22 39/40 41/42 43/44)
  • รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศมีห้องขับ (กซข.ป.)

รถด่วน[แก้]

ขบวนรถด่วน (Express) เป็นขบวนรถที่จัดเดินระยะทางไกล หยุดสถานีที่สำคัญ ๆ เท่านั้น แต่มีการให้บริการของชนิดรถพ่วงมากกว่าขบวนรถด่วนพิเศษ แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 1 ปรับอากาศ (บนอ.ป.) (ยกเว้นขบวนที่ 51/52)
  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บนท.ป.)
  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บชท.ป.) (เฉพาะขบวนที่ 67/68)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 2 (บชท.)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 3 ปรับอากาศ (บชส.ป.) (เฉพาะขบวนที่ 67/68)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)
  • รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศมีห้องขับ (กซข.ป.)
  • รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ (กซม.ป.) (เฉพาะขบวนรถด่วนสายอีสานขบวนที่ 71/74 73/72 77/76 75/78)
  • รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (เฉพาะขบวนรถด่วนสายอีสานขบวนที่ 71/74 73/72 77/76 75/78)

รถเร็ว[แก้]

ขบวนรถเร็วที่ 112 ที่สถานีรถไฟพิชัย

ขบวนรถเร็ว (Rapid) เป็นขบวนรถที่จัดเดินระยะทางไกลหยุดมากกว่ารถด่วนพิเศษและรถด่วน รถพ่วงส่วนใหญ่จะเป็นรถนั่งชั้น 3 คิดค่าธรรมเนียมขบวนรถ ตามระยะทาง แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

  • รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.) (ในรถเร็วขบวน139/140 รถเร็วสายใต้ยกเว้นขบวนที่175/176 177/178 รถเร็วสายเหนือขบวนที่107/108 109 )
  • รถปรับอากาศนั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.ป.) (ในรถเร็วสายใต้(ยกเว้นขบวนที่ 175/176 177/178 และรถเร็วที่ 109)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 2 (บชท.)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 2 และ 3 ติดกัน (บสส.)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)
  • รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (เฉพาะขบวน 105/106)
  • รถกำลังดีเซลรางไม่มีห้องขับปรับอากาศ (กซม.ป.) (เฉพาะขบวน 105/106)

รถธรรมดา[แก้]

ขบวนรถธรรมดา (Ordinary) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสาร จากกรุงเทพไปยังจังหวัดสำคัญๆ ในแต่ละภูมิภาค โดยมีระยะทางระหว่าง 151 - 600 กม. หยุดรับส่งทุกป้ายหยุด ที่หยุด และสถานี แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

  • รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)
  • รถโบกี้ชั้นที่ 2 และ 3 ติดกัน (บสส.) (บางขบวน)
  • รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (บางขบวน)

รถชานเมือง[แก้]

ขบวนรถไฟดีเซลราง มักจะนำมาวิ่งเป็นรถชานเมือง

ขบวนรถชานเมือง ( Bangkok Commuter) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รัศมีไม่เกิน 160 กม. เพื่อใช้เดินทางไปทำงาน ศึกษาเล่าเรียน และติดต่อค้าขาย หยุดทุก ๆ สถานี ป้ายหยุดรถ ที่หยุดรถ โดยมีเส้นทางที่ให้บริการ ดังนี้

รถท้องถิ่น[แก้]

ขบวนรถท้องถิ่น 408 ที่สถานีรถไฟพิชัย

ขบวนรถท้องถิ่น (Rural Commuter) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารระหว่างจังหวัด หยุดทุกสถานีและป้ายหยุดรถ รถพ่วงจะเป็นรถโดยสารนั่งชั้น 3 ตลอดทั้งขบวน แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

  • รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.) (เฉพาะขบวนรถท้องถิ่นสายใต้)
  • รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (เฉพาะขบวนรถท้องถิ่นสายเหนือ / สายอีสาน)
  • ขบวนรถที่จัดให้บริการ

สายอีสาน (ใช้รถดีเซลราง RH/RHN ทำการ)

  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 415/418 นครราชสีมา - หนองคาย - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 417/416 นครราชสีมา - อุดรธานี - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 419/420 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 421/422 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 423/424 ลำชี - สำโรงทาบ - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 425/426 ลำชี - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 429/430 นครราชสีมา - ชุมทางบัวใหญ่ - นครราชสีมา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 431/432 ชุมทางแก่งคอย - ขอนแก่น - ชุมทางแก่งคอย
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 433/434 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 437/438 ชุมทางแก่งคอย - ลำนารายณ์ - ชุมทางแก่งคอย
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 439/440 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย

สายเหนือ (ใช้รถดีเซลราง THN/NKF ทำการ)

  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 401/402 ลพบุรี - พิษณุโลก - ลพบุรี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 403/410 พิษณุโลก - ศิลาอาสน์ - พิษณุโลก
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 407/408 นครสวรรค์ - เชียงใหม่ - นครสวรรค์
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 409 อยุธยา - ลพบุรี (เดินเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์)

สายใต้ (ใช้รถจักร+รถโบกี้ชั้น 3)

  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 445/446 ชุมพร - ชุมทางหาดใหญ่ - ชุมพร
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 447/448 สุราษฏร์ธานี - สุไหงโกลก - สุราษฏร์ธานี
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 451/454 นครศรีธรรมราช - สุไหงโกลก - ยะลา
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 453/452 ยะลา - สุไหงโกลก - นครศรีธรรมราช
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 455/456 นครศรีธรรมราช - ยะลา - นครศรีธรรมราช
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 457/458 นครศรีธรรมราช - พัทลุง - นครศรีธรรมราช
  • ขบวนรถท้องถิ่นที่ 463/464 พัทลุง - สุไหงโกลก - พัทลุง

รถรวม[แก้]

ขบวนรถรวม เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารระหว่างจังหวัด หยุดทุกสถานีและป้ายหยุดรถ และมีรถสินค้าพ่วงในขบวนด้วย เพื่อรับ -ส่งสินค้า ปัจจุบันมีการเดินรถในเส้นทางสายใต้ จำนวน 2 ขบวน คือ

  • ขบวนรถรวมที่ 485/486 ชุมทางหนองปลาดุก-น้ำตก-ชุมทางหนองปลาดุก
  • ขบวนรถรวมที่ 489/490 สุราษฏร์ธานี-คีรีรัฐนิคม-สุราษฏร์ธานี

รถนำเที่ยว[แก้]

ขบวนรถไฟพิเศษท่องเที่ยว กรุงเทพ - เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์

ขบวนรถนำเที่ยว (Excursion) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการนักท่องเที่ยวในช่วงวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ และ วันหยุดราชการ จะหยุดรับ-ส่งผู้โดยสารเฉพาะสถานีที่มีแหล่งท่องเที่ยวเท่านั้น

รถสินค้า[แก้]

ขบวนรถสินค้า คือขบวนรถไฟที่ประกอบด้วยรถสินค้าเท่านั้น ให้บริการด้านการขนส่งสินค้า "ประเภทเหมาคัน" ทั้งภายในประเทศ และเพื่อส่งออกประเทศมาเลเซีย ที่สถานีปลายทางสุไหงโก-ลก และสถานีปาดังเบซาร์ ซึ่งเป็นสถานีรถไฟชายแดน

รถไฟฟ้า[แก้]

ตัวรถไฟฟ้า City Line

รถไฟฟ้า (Electrified Train) คือขบวนรถไฟที่ใช้พลังงานไฟฟ้าในการขับเคลื่อน โดยใช้การจ่ายไฟฟ้าโดยสายส่งเหนือหัวซึ่งแปลงไฟฟ้ามาจากไฟฟ้ากระแสตรงของการไฟฟ้านครหลวงอีกที โดยจะวิ่งบนรางมาตรฐานขนาด 1.435 เมตร สามารถทำความเร็วได้สูงสุด 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง รถไฟประเภทนี้จะสามารถขับเคลื่อนได้ด้วยตัวเอง โดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์ประกอบกับระบบอาณัติสัญญาณ เพื่อให้ตัวระบบคอมพิวเตอร์ที่รถไฟฟ้าทำงาน ทำให้หน้าที่ของพนักงานขับรถมีเพียงอย่างเดียวคือ เปิด-ปิด ประตู แต่ในกรณีที่ระบบอาณัติสัญญาณขัดข้อง พนักงานขับรถก็ต้องทำการขับรถไฟด้วยตนเอง รถไฟประเภทนี้จะไม่มีปัญหาเรื่องเชื้อเพลิง เพราะใช้พลังงานไฟฟ้าทั้งหมด จึงสามารถให้บริการได้ดีกว่า แต่ยกเว้นในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ไฟฟ้าดับทั่วกรุงเทพนั้น รถไฟจะปรับไปใช้ระบบไฟฟ้าสำรองในตัว และตัดการทำงานที่ไม่จำเป็น เพื่อทำการส่งผู้โดยสารให้เร็วที่สุด รถไฟประเภทนี้ให้บริการในโครงการรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิทั้งหมด

  • Siemens Desiro UK Class 360/2 Airport Express มีทั้งหมด 4 ขบวน ใช้วิ่ง 3 ขบวน สำรอง 1 ขบวน โดย 1 ขบวนจะมี 4 โบกี้ แบ่งเป็นตู้สำหรับขนสัมภาระ 1 โบกี้ และตู้โดยสาร 3 โบกี้ รวมทั้งหมด 16 ตู้
  • Siemens Desiro UK Class 360/2 City Line มีทั้งหมด 5 ขบวน ใช้วิ่ง 4 ขบวน สำรอง 1 ขบวน โดย 1 ขบวนจะมี 3 โบกี้ เป็นตู้โดยสารทั้งหมด รวมทั้งหมด 15 ตู้

การสำรองรถไฟฟ้าในที่นี้กล่าวคือ เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่รถไฟฟ้าไม่สามารถวิ่งได้ตามปกติ จะมีการส่งรถสำรองจากศูนย์ซ่อมบำรุงออกไปยังจุดที่เกิดปัญหา เพื่อรับผู้โดยสารไปส่งยังสถานีปลายทาง

ชนิดของรถโดยสาร[แก้]

ดูบทความหลักที่: ตู้โดยสาร

รถจักรและรถดีเซลราง[แก้]

รถจักรดีเซลไฟฟ้า[แก้]

รถจักรดีเซลไฮดรอลิค[แก้]

รหัสรุ่น ผู้ผลิต เลขที่ ผลิตเมื่อ จำนวนคัน (แรงม้า) ความเร็วสูงสุด (กม./ ชม.) ภาพ คำอธิบาย / หมายเหตุ
DH1200BB เฮนเชล 3001-3027 พ.ศ. 2507 27 1200 90 No image.png • ส่วนใหญ่จอดปลดระวางที่โรงรถจักรบางซื่อ
• ใช้งานได้เพียงคันเดียว คือหมายเลข 3015 ที่สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานี
M1500BB กรุ๊ปฟี้ 3101-3130 พ.ศ. 2512 30 1500 90 KRUPP3121.JPG • ส่วนใหญ่จอดปลดระวางที่สถานีชุมทางหาดใหญ่ และโรงรถจักรบางซื่อ
• หมายเลข 3121 ได้รับการทำสีใหม่ในปี พ.ศ. 2555 แต่ใช้ลายเดิม

รถดีเซลราง[แก้]

สถานีรถไฟ[แก้]

ดูบทความหลักที่: สถานีรถไฟ

สถานีรถไฟที่เป็นย่านสินค้า[แก้]

ที่สุดของการรถไฟแห่งประเทศไทย[แก้]

อุโมงค์ขุนตาน เป็นอุโมงค์รถไฟที่ยาวที่สุดในประเทศไทย ความยาว 1,352 เมตร

อุบัติเหตุ[แก้]

จุดท่องเที่ยวสำคัญบนเส้นทางรถไฟในประเทศไทย[แก้]

สะพานข้ามแม่น้ำแคว

รถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล[แก้]

รถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล เป็นระบบขนส่งมวลชนแบบรางในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล เริ่มเปิดให้บริการเป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2542 ในเส้นทางหมอชิต - อ่อนนุชและสนามกีฬาแห่งชาติ - สะพานตากสิน โดยในปัจจุบันมีรถไฟฟ้าที่เปิดให้บริการแล้วทั้งสิ้น 4 สาย 63 สถานี ครอบคลุมระยะทางกว่า 100.52 กิโลเมตร

สายที่เปิดให้บริการในปัจจุบัน ได้แก่

ชื่อสาย ระบบ เปิดบริการ จำนวนสถานี ระยะทาง (กม.) จำนวนผู้โดยสาร
(รายวัน)
สถานีปลายทาง ผู้ให้บริการ
โครงการหลัก ส่วนต่อขยาย
สายเฉลิมพระเกียรติฯ 1 (สุขุมวิท) ระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2542 พ.ศ. 2554 22 22.25 600,000[4] หมอชิต
แบริ่ง
BTSC / KT
สายเฉลิมพระเกียรติฯ 2 (สีลม) ระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2542 พ.ศ. 2552, 2556 13 14.67 สนามกีฬาแห่งชาติ
บางหว้า
BTSC / KT
สายเฉลิมรัชมงคล รถไฟฟ้ามหานคร พ.ศ. 2547 - 18 20 240,000[5] หัวลำโพง
บางซื่อ
BMCL
สายท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง พ.ศ. 2553 - 8 28.6 48,000[6] ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
พญาไท
SRTET
สายสีแดงอ่อน รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง พ.ศ. 2555 (ชั่วคราว)
พ.ศ. 2557
- 3 15  ? ตลิ่งชัน
บางซ่อน
SRTET

โครงการในอนาคต[แก้]

อ้างอิง[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]