โคโรนาแว็ก

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
โคโรนาแว็ก
SINOVAC COVID-19 vaccine.jpg
รายละเอียดวัคซีน
โรคที่เป็นข้อบ่งชี้โควิด-19
ชนิดไวรัสโควิด-19 ที่ฆ่าแล้ว (inactivated)
ข้อมูลทางคลินิก
ช่องทางการรับยาฉีดในกล้ามเนื้อ
รหัส ATC
  • None
กฏหมาย
สถานะตามกฏหมาย
ตัวบ่งชี้
DrugBank
Pharmaklog.png สารานุกรมเภสัชกรรม

โคโรนาแว็ก (อังกฤษ: CoronaVac) เป็นวัคซีนโควิด-19 ที่พัฒนาโดยบริษัทยาของประเทศจีนคือไซโนแว็ก[1][2][3] วัคซีนเริ่มทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 ตั้งแต่กลางปี 2020[4][5] ในประเทศบราซิล ชิลี อินโดนีเซีย และตุรกี เป็นวัคซีนที่ใช้ไวรัสโควิด-19 (SARS-CoV-2) ชนิดเชื้อตาย (inactivated) เพื่อกระตุ้นการตอบสนองของภูมิคุ้มกัน เป็นเทคโนโลยีที่มีอยู่แล้ว ซึ่งวัคซีนเชื้อตายสำหรับโควิด-19 อื่น ๆ ในการทดลองระยะที่ 3 รวมทั้ง BBIBP-CorV และ BBV152 ก็ใช้ด้วย[2]

บราซิลประกาศในวันที่ 12 มกราคม 2021 ว่าประสิทธิศักย์ของวัคซีนอยู่ที่ร้อยละ 50.38 โดยใช้ข้อมูลเต็มของการทดลองที่มีอาสาสมัคร 12,508 คน ซึ่งน้อยกว่าถึงร้อยละ 30 โดยเทียบกับผลที่เคยประกาศมาก่อน ซึ่งเกือบไม่พอผ่านเกณฑ์อนุมัติขององค์การอนามัยโลกและบราซิลเอง[6][7][8] แต่ผู้ร่วมงานในประเทศคือสถาบันวิจัยชีวสาร Instituto Butantan ก็ระบุว่า อัตราต่ำกว่าก็เพราะใช้มาตรฐานที่เข้มงวดว่าในการนับการติดโรคเทียบกับวัคซีนอื่น [9] ก่อนหน้านั้น สถาบันได้ประกาศว่าวัคซีนมีประสิทธิภาพร้อยละ 78 สำหรับการติดโรคอาการอ่อน และเต็มร้อยสำหรับการติดโรคอาการปานกลางและรุนแรงโดยคำนวณจากอาสาสมัครที่ติดโรค 220 คนจาก 13,000 คน[10][11] ก่อนหน้านั้นปลายเดือนธันวาคม ตุรกีได้ประกาศประสิทธิศักย์ของวัคซีนที่ร้อยละ 91.25 อาศัยการวิเคราะห์ผลการทดลองในระหว่าง (interim) และคำนวณจากการติดโรค 29 กรณีโดยนับกลุ่มอาสาสมัครย่อยเพียง 1,322 คนในการทดลองที่มีอาสาสมัครรวม 7,371 คน[12][13][14][15] ในวันที่ 11 มกราคม อินโดนีเซียประกาศประสิทธิศักย์ของวัคซีนที่ร้อย 65.3 จากข้อมูลของอาสามัครเพียง 1,600 คนในเมืองบันดุง[8][16]

ความขัดแย้งทางการเมือง ความโปร่งใส และการขาดรายละเอียดข้อมูลทางการทดลองอาจก่อความไม่เชื่อใจในวัคซีนนี้

เทคโนโลยี[แก้]

โคโรนาแว็กเป็นวัคซีนเชื้อตาย (inactivated) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีพัฒนาวัคซีนที่ที่มีอยู่แล้ว และร่วมใช้กับวัคซีนเชื้อตายสำหรับโควิด-19 อื่น ๆ ที่อยู่ในการทดลองระยะที่ 3 รวมทั้ง BBIBP-CorV และ BBV152[3][2] วัคซีนไม่ต้องแช่แข็ง ทั้งวัคซีนและวัตถุดิบของวัคซีนสามารถส่งแช่เย็นที่อุณหภูมิระหว่าง 2-8 องศาเซลเซียสซึ่งเป็นอุณหภูมิเดียวกับที่ใช้เก็บวัคซีนไข้หวัดใหญ่[17] วัคซีนสามารถเก็บในตู้เย็นได้ถึง 3 ปี ซึ่งอาจเป็นข้อดีสำหรับการแจกจำหน่ายวัคซีนที่ไม่มีโซ่เย็น[18]

ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ วัคซีนโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019#โซ่เย็น

ประสิทธิศักย์ของวัคซีน[แก้]

ขวดเปล่าวของวัคซีน

ในวันที่ 7 มกราคม 2021 ผลของการทดลองทางคลินิกระยะที่ 3 ในบราซิลที่มีอาสามัคร 13,000 แสดงว่า วัคซีนมีประสิทธิศักย์ร้อยละ 78 ในการป้องกันการติดโควิด-19 ที่แสดงอาการแล้วทำให้ต้องไปหาแพทย์ (เกรด 3 ใน WHO Clinical Progression Scale)[19]) และเต็มร้อยสำหรับการติดโรคอาการปานกลางและรุนแรง[20] แม้ความแตกต่างระหว่างกลุ่มยาหลอกกับกลุ่มได้วัคซีนจะไม่มีนัยสำคัญในเรื่องนี้เพราะจำนวนกรณีติดโรคซึ่งน้อยมาก หลังจากถูกกดดันจากพวกนักวิทยาศาสตร์ รวมทั้งคนที่กล่าวหาว่าผู้จัดการทดลองกำลังทำให้เข้าใจผิด สถาบันวิจัยชีวสาร Instituto Butantan แห่งบราซิลจึงระบุในวันที่ 12 ว่าการติดโรคนับเอาที่มีอาการอ่อนจนถึงปานกลางเท่านั้น[8] ประสิทธิศักย์ของวัคซีน เมื่อการติดโรครวมเอาที่ไม่มีอาการและที่มีอาการแต่ไม่ต้องไปหาแพทย์ (เกรด 2) ด้วย อยู่ที่ร้อยละ 50.38[21] ในบรรดาอาสาสมัคร 220 คนที่ติดโรค 160 คนอยู่ในกลุ่มยาหลอกและ 60 คนในกลุ่มที่ได้วัคซีน[10]

ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่หัวข้อ ความแปรผันของประสิทธิศักย์ในการทดลองต่าง 

ในวันที่ 24 ธันวาคม 2020 ตุรกีประกาศการวิเคราะห์ในระหว่าง (interim) ของการทดลองระยะที่ 3 ที่มีผู้ติดโรค 29 กรณีโดยแสดงประสิทธิศักย์ของวัคซีนที่ร้อยละ 91.25 แต่นับในกลุ่มอาสาสมัครย่อยเพียง 1,322 คนในการทดลองที่มีอาสาสมัครรวม 7,371 คน[14][15][12][13] และในวันที่ 11 มกราคม อินโดนีเซียประกาศการวิเคราะห์ในระหว่างของการทดลองระยะที่ 3 ที่มีผู้ติดโรค 25 คนโดยแสดงประสิทธิศักย์ที่ร้อยละ 65.3 สำหรับอาสาสมัคร 1,600 คนในการทดลอง[16] การทดลองนี้ทำในเมืองบันดุง และก็ไม่ชัดเจนว่า นักวิทยาศาสตร์อินโดนีเซียนี้คำนวณผลลัพธ์นี้อย่างไร[8]

ความแปรผันของประสิทธิศักย์ในการทดลองต่าง [แก้]

เจ้าหน้าที่ของสถาบันแสดงว่า ค่าต่ำกว่าที่ร้อยละ 50.4 รวมกรณีการติดโรคที่เบามากของอาสาสมัครที่ไม่ได้นับในการวิเคราะห์ครั้งก่อน ในการประชุมแถลงข่าววันที่ 12 มกราคม ผู้อำนวยการทางการแพทย์ของสถาบัน Instituto Butantan ระบุว่า ประสิทธิศักย์ค่อนข้างต่ำที่ร้อยละ 50 ของวัคซีนเป็นเพราะใช้มาตรฐานที่เข้มงวดกว่าในการนับว่า อาสาสมัครคนใดติดโรค เพราะสถาบันรวมกรณี 6 กลุ่มเมื่อนับการติดโรค คือ ไม่มีอาการ อาการน้อยมาก อาการน้อย อาการปานกลาง 2 ระดับ และอาการรุนแรง เทียบกับผู้ผลิตวัคซีนประเทศตะวันตกอื่น ๆ ที่ปกติรวมกลุ่มเริ่มตั้งแต่อาการน้อยเป็นต้นไป

อนึ่ง การทดลองในบราซิลโดยมากมีอาสาสมัครเป็นบุคลากรทางแพทย์หน่วยหน้า ตามนักวิจัยอาวุโสเชื้อสายจีนด้านสุขภาพโลกที่ think tank สหรัฐ คือ Council on Foreign Relations "พวกเขาได้รับไวรัสมากกว่าซึ่งอาจอธิบายประสิทธิศักย์ที่ต่ำกว่า"[9] องค์กรควบคุมสุขภาพบราซิล (Anvisa) ซึ่งมีข้อบังคับว่าวัคซีนโควิด-19 ที่จะนำมาใช้ต้องมีประสิทธิศักย์ย่างน้อยร้อยละ 50 ก็กำลังผลักดันให้สถาบันแสดงรายละเอียดยิ่งขึ้นตั้งแต่ได้รับคำขอใช้วัคซีนเป็นการฉุกเฉินในวันที่ 8 มกราคม[22] แต่จนถึงวันที่ 13 มกราคม ทั้งบริษัทและสถาบันก็ยังไม่ได้แสดงข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับการทดลอง[9] โดยอาจเป็นเพราะบริษัทต้องใช้เวลารวบรวมข้อมูลจากการทดลองต่าง ๆ ซึ่งใช้เกณฑ์วิธีที่ไม่เหมือนกัน[10] ตามผู้อำนวยการอีกคนที่สถาบัน กลุ่มการทดลองของบราซิลจัดว่าเสี่ยงติดโรคมากกว่าและรับไวรัสในระดับที่สูงกว่า ส่วนการทดลองในตุรกีและอินโดนีเซีย อาสาสมัครมีลักษณะคล้าย ๆ กับกลุ่มประชากรทั่วไป[23]

การทดลองทางคลินิก[แก้]

CoronaVac ขวดเปล่า

ระยะที่ 1-2[แก้]

ในการทดลองระยะที่ 2 ที่เสร็จในเดือนกรกฎาคม 2020 แล้วตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์อังกฤษเดอะแลนซิต วัคซีนโคโรนาแว็กก่อสารภูมิต้านทานแบบกำจัดฤทธิ์ (seroconversion, neutralising antibodies) ร้อยละ 92 ในอาสาสมัคร 118 คนในกลุ่มที่ให้ยา 3 ไมโครกรัม และร้อยละ 98 ในบรรดา 119 คนที่ให้ยา 6 ไมโครกรัมโดยให้วัคซีนสองครั้งในวันที่ 0 และ 14 เทียบกับการให้ยาในวันที่ 0 และ 28 ที่เกิดสารภูมิต้านทานกำจัดฤทธิ์ที่ร้อยละ 97 สำหรับกลุ่มแรก และเต็มร้อยสำหรับกลุ่มที่สอง[24]

ในเดือนพฤษภาคม บริษัทได้เริ่มทดลองวัคซีนระยะที่ 1-2 ในประเทศจีนกับอาสาสมัครอายุเกิน 60 ปี และในเดือนกันยายน กับเด็กอายุระหว่าง 3-17 ปี[25] ผลการทดลองระยะที่สองกับผู้สูงอายุได้พิมพ์ในวารสารการแพทย์เดอะแลนซิตซึ่งแสดงว่า วัคซีนปลอดภัยและทนรับได้ดีในคนสูงอายุ วัคซีนขนาด 3 ไมโครกรัมและขนาด 6 ไมโครกรัมก่อสารภูมิต้านทานแบบกำจัดฤทธิ์ในระดับใกล้ ๆ กัน[26]

ระยะที่ 3[แก้]

ละตินอเมริกา[แก้]

ในปลายเดือนกรกฎาคม 2020 บริษัทได้เริ่มทดลองวัคซีนระยะที่ 3 เพื่อประเมินประสิทธิศักย์และความปลอดภัยกับบุคลากรทางแพทย์ 9,000 คนในรัฐ 6 รัฐในประเทศบราซิล โดยร่วมมือกับสถาบันวิจัยบราซิล คือ Instituto Butantan[27][28] วันที่ 19 ตุลาคม ผู้ว่าการรัฐเซาเปาลูระบุว่า ผลเบื้องต้นของงานศึกษาทางคลินิกในบราซิลได้พิสูจน์แล้วว่า ในบรรดาวัคซีนต่าง ๆ ที่กำลังทดลองอยู่ในบราซิล โคโรนาแว็กปลอดภัยที่สุด โดยมีอัตราการป้องกันโรคที่ดีสุด[29] ในวันที่ 23 ตุลาคม รัฐจึงประกาศเปิดศูนย์อีก 6 แห่งเพื่อทดลองวัคซีนในอาสาสมัครเพิ่มโดยรวมเป็นจำนวน 13,000 คน[30]

บราซิลระงับการทดลองระยะที่ 3 อย่างสั้น ๆ ในวันที่ 10 พฤศจิกายนหลังจากอาสาสมัครคนหนึ่งได้ฆ่าตัวตายก่อนจะดำเนินการต่อในวันที่ 11[31][32]

อนึ่ง ในต้นเดือนสิงหาคม ชิลีก็ได้เริ่มการทดลองระยะที่ 3 ซึ่งจะรับอาสาสมัคร 3,000 คนอายุระหว่าง 18-65 ปี[33]

ยุโรป[แก้]

ในวันที่ 14 กันยายน ประเทศตุรกีได้เริ่มการทดลองระยะที่ 3 กับอาสาสมัคร 13,000 คนโดยให้วัคซีน 2 โดสห่างกัน 14 วัน[34] และทำที่ศูนย์ 25 แห่งในเมือง 12 เมืองทั่วประเทศ[35]

ผู้ว่าการจังหวัดชวาตะวันตกร่วมเป็นอาสาสมัครในการทดลองระยะที่ 3 สำหรับวัคซีนนี้ในอินโดนีเซีย

เอเชีย[แก้]

ในเดือนสิงหาคม บริษัทประกาศการทดลองในประเทศบังกลาเทศโดยรับอาสาสมัคร 4,200 คน[36] แต่หลังจากนั้นก็ได้หยุดชะงักเพราะบริษัทขอให้รัฐร่วมลงทุนด้วย[37] แต่รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขก็ยืนยันว่า บังกลาเทศจะได้วัคซีนนี้แม้ไม่ได้ทำการทดลอง[38]

ในเดือนสิงหาคม บริษัทเริ่มการทดลองระยะที่ 3 ในอินโดนีเซียร่วมกับบริษัทยาของรัฐคือไบโอฟาร์มาในบันดุงโดยรับอาสาสมัคร 1,620 คน[39] ในเดือนพฤศจิกายน มหาวิทยาลัยการแพทย์ในจังหวัดชวาตะวันตกคือ Padjadjaran University Medical School ให้อัปเดตว่า การทดลองกำลังดำเนินไปเป็นอย่างดี โดยอาสามัคร "อย่างมากก็เป็นไข้เล็กน้อยซึ่งหายไปเองภายในสองวัน"[40]

ในเดือนตุลาคม ไซโนแว็กตกลงกับประเทศซาอุดีอาระเบียให้แจกจำหน่ายวัคซีนแก่บุคลากรทางแพทย์ 7,000 คนหลังจากได้ดำเนินการทดลองระยะที่ 3 กับกองกำลังแห่งชาติคือ Saudi Arabian National Guard[41]

การผลิต[แก้]

ขวดวัคซีนในบราซิลที่ผลิตโดยสถาบัน Butantan

ในเดือนมกราคม 2021 ไซโนแว็กระบุว่ามีแผนเพิ่มการผลิตเป็นทวีคูณเป็น 1 พันล้านโดสต่อปีเริ่มตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์หลังจากสร้างโรงงานที่สองเสร็จ[42]

ส่วนในอินโดนีเซีย หลังการทดลองระยะที่ 3 บริษัทของรัฐคือไบโอฟาร์มาจะเพิ่มผลิตวัคซีนให้ได้ 250 ล้านโดสต่อปี[43]

ในวันที่ 9 พฤศจิกายน รัฐเซาเปาลู (บราซิล) เริ่มสร้างโรงงานเพื่อผลิตวัคซีน 100 ล้านโดสต่อปี[44] ต่อมาวันที่ 10 ธันวาคม ผู้ว่าการรัฐระบุว่า สถาบันวิจัยมุ่งผลิตวัคซีน 1 ล้านโดสต่อวันสำหรับการรณรงค์ฉีดวัคซีนที่จะเริ่มในวันที่ 25 มกราคม โดยมีรัฐของบราซิลอื่น ๆ อีก 11 รัฐที่ได้ติดต่อสถาบันเพื่อขอรับวัคซีนแล้ว ประเทศอื่น ๆ อีกหลายประเทศรวมทั้งฮอนดูรัส ปารากวัย เปรู และอุรุกวัยก็สนใจซื้อวัคซีนจากบราซิลเช่นกัน โดยสถาบันได้เริ่มคุยกับประเทศอาร์เจนตินาเรื่องการจำหน่ายวัคซีนให้แล้ว[45]

ในประเทศมาเลเซีย บริษัท Pharmaniaga จะผลิต ใส่ขวด แล้วปิดป้ายลงกล่องวัคซีนเพื่อแจกจำหน่าย โดยบริษัทได้เซ็นสัญญาซื้อเหมาวัคซีนและได้รับถ่ายทอดเทคโนโลยีจากไซโนแว็ก[46]

การตลาดและการแจกจำหน่าย[แก้]

ละตินอเมริกา[แก้]

เลขาธิการสุขภาพของรัฐเซาเปาลู (ซ้าย) และประธานสถาบันวิจัยชีวสาร Instituto Butantan (ขวา) ถือกระบอกฉีดวัคซีนโคโรนาแว็กที่ใส่ยาแล้ว

ในวันที่ 23 กันยายน ผู้ว่าการรัฐเซาเปาลูระบุว่า ไซโนแว็กตกลงจะจำหน่ายวัคซีนให้กับรัฐ 60 ล้านโดสเพื่อส่งภายในปลายเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งพอฉีดให้กับประชากรของรัฐทั้งหมด[47] โดยได้เซ็นสัญญามูลค่า 90 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 2,800 ล้านบาท) สำหรับวัคซีนเบื้องต้น 46 ล้านโดส และมีสัญญาทางคำพูดเกี่ยวกับวัคซีน 14 ล้านโดสที่เหลือ[48] ต่อมาปลายเดือนตุลาคม ราคาวัคซีนจึงประกาศว่าอยู่ที่ 10.3 ดอลลาร์สหรัฐต่อโดส (ประมาณ 323 บาท)[49] ในเดือนมกราคม 2021 บราซิลประกาศว่าจะซื้อวัคซีนโคโรนาแว็กทั้งหมด 100 ล้านโดส[50] ต่อมาวันที่ 17 มกราคม องค์กรควบคุมสุขภาพบราซิล (Anvisa) จึงอนุมัติอย่างเป็นเอกฉันท์ให้ใช้วัคซีนโคโรนาแว็กและ AZD1222 (ของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด-บริษัทแอสตราเซเนกา) เป็นการฉุกเฉิน โดยมีพยาบาลอายุ 54 ปีเป็นผู้ได้รับวัคซีนโควิด-19 นอกการทดลองแรกของประเทศ[51] ในต้นเดือนกุมภาพันธ์ ผู้ว่าการรัฐเซาเปาลูประกาศว่า บราซิลจะสั่งวัคซีนเพิ่มอีก 20 ล้านโดสรวมเป็นทั้งหมด 120 ล้านโดส[52]

ในเดือนตุลาคม 2020 รัฐมนตรีสุขภาพแห่งชิลีได้เซ็นสัญญากับบริษัทเพื่อซื้อวัคซีน 20 ล้านโดส[53] โดยชิลีก็ได้อนุมัติให้ใช้เป็นการฉุกเฉินในวันที่ 20 มกราคม[54] แล้วได้รับวัคซีน 2 ล้านโดสแรกในวันที่ 28 มกราคม[55]

ในเดือนมกราคม 2021 โบลิเวียอนุมัติให้ใช้วัคซีนโคโรนาแว็กและสปุตนิก 5 (Gam-COVID-Vac ของรัสเซีย) ส่วนสถาบันวิจัยชีวสาร Butantan Institute แห่งบราซิลซึ่งช่วยพัฒนาโคโรนาแว็ก ก็ได้เจรจาต่อรองกับประเทศอเมริกาใต้อื่น ๆ เพื่อขายโดยจะผลิตวัคซีนในรัฐเซาเปาลู[56]

ในเดือนมกราคม โคลัมเบียตกลงให้ไซโนแว็กส่งวัคซีน 2.5 ล้านโดส[57]

ในเดือนมกราคม ประธานาธิบดีอุรุกวัยประกาศว่ารัฐบาลได้ซื้อวัคซีน 1.75 ล้านโดสจากบริษัทโดย 200,000 โดสแรกจะมาถึงในเดือนมีนาคม[58]

ยุโรป[แก้]

ในเดือนพฤศจิกายน รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุขตุรกีได้เซ็นสัญญาให้ส่งวัคซีนโคโรนาแว็ก 50 ล้านโดส (ประชากรประมาณ 82 ล้านคน) ระหว่างเดือนธันวาคมจนถึงกุมภาพันธ์[59] สำนักงานการแพทย์และเวชภัณฑ์ตุรกีก็ได้อนุมัติให้ใช้โคโรนาแว็กเป็นการฉุกเฉินในวันที่ 13 มกราคม 2021 แล้วได้เริ่มฉีดวัควีนให้แก่บุคลากรทางแพทย์และคนเสี่ยงสูงในวัต่อมา[60][61] โดยประธานาธิบดีเรเจป ไตยิป แอร์โดอันเองได้รับวัคซีนโดสแรกในวันเดียวกันที่ รพ. อังการา[62] จนถึงวันที่ 22 มกราคม ประเทศได้ให้วัคซีนแก่คนเกิน 1,175,000 คน[63]

ในเดือนธันวาคม ยูเครนเซ็นสัญญาซื้อวัคซีน 1.8 ล้านโดสซึ่งนายกรัฐมนตรียูเครนกล่าวว่า จะมาถึงเดือนกุมภาพันธ์ โดยซื้อในราคาราว ๆ 564 บาทต่อโดส (ประมาณ 18 ดอลลาร์สหรัฐ)[64]

เอเชีย[แก้]

ในวันที่ 19 มกราคม ประเทศอาเซอร์ไบจานเริ่มรณรงค์ฉีดวัคซีนด้วยโคโรนาแว็ก โดยรัฐมนตรีสุขภาพเป็นบุคคลแรกที่ได้รับวัคซีน ประเทศมีแผนให้ได้รับวัคซีน 4 ล้านโดสซึ่งจะฉีดให้แก่ประชากรร้อยละ 40 ประเทศมีประชากรทั้งหมดประมาณ 10 ล้านคน บุคลากรทางแพทย์ ผู้อายุสูงกว่า 65 และเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับความมั่นคงจะได้รับวัคซีนก่อน[65]

ในปลายเดือนสิงหาคม 2020 จีนได้อนุมัติให้ใช้โคโรนาแว็กเป็นการฉุกเฉินโดยเป็นส่วนโปรแกรมของชาติเพื่อให้วัคซีนแก่กลุ่มเสี่ยง เช่น บุคลากรทางแพทย์[66] ในเดือนตุลาคม เมือง Jiaxing ในมณฑลเจ้อเจียงได้เริ่มให้วัคซีนโคโรนาแว็กกับผู้ทำการจำเป็นและกลุ่มเสี่ยงอื่น ๆ โดยคิดค่าใช้จ่าย 200 หยวน (ประมาณ 932 บาท) ต่อโดสและแต่ละคนต้องได้สองโดส[67] ในต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2021 จีนก็ได้อนุมัติให้ใช้วัคซีนโดยทั่วไป[68]

ในเดือนธันวาคม ฮ่องกงได้สั่งวัคซีนโคโรนาแว็กจำนวน 7.5 ล้านโดส (ประชากรประมาณ 7.5 ล้าน)[69] โดยล้านโดสแรกจะมาถึงเดือนมกราคม[70]

ในเดือนสิงหาคม รัฐมนตรีการต่างประเทศอินโดนีเซียระบุว่า ได้ตกลงกับบริษัทให้ส่งวัคซีน 50 ล้านโดสระหว่างเดือนพฤศจิกายนจนถึงมีนาคม 2021[71] ซึ่งภายหลังได้อัปเดตเพิ่มขึ้นเป็น 140 ล้านโดส[72] โดยจะมีราคา 200,000 รูปียะฮ์ (ประมาณ 425 บาท หรือ 13.57 ดอลลาร์สหรัฐ) ต่อโดสเมื่อได้ (แต่ละคนต้องได้สองโดส)[73] สำนักงานเฝ้าตรวจอาหารและยา (BPOM) ได้อนุมัติให้ใช้วัคซีนเป็นการฉุกเฉินในวันที่ 11 มกราคม[16] ประธานาธิบดีอินโดนีเซียโจโก วีโดโดได้รับวัคซีนโดส โดยเจ้าหน้าที่บอกว่าวัคซีนจะให้ฟรีแก่ประชาชนอินโดนีเซียทั้งหมด[74]

ในเดือนมกราคม บริษัทยามาเลเซีย คือ Pharmaniaga ได้เซ็นสัญญากับกระทรวงสุขภาพเพื่อส่งวัคซีน 12 ล้านโดสโดยเริ่มส่งในเดือนกุมภาพันธ์[46] ในเดือนมกราคม รัฐบาลฟิลิปปินส์ประกาศว่าได้ซื้อโคโรนาแว็ก 25 ล้านโดส โดย 50,000 โดสจะมาถึงเดือนกุมภาพันธ์ 950,000 โดสเดือนมีนาคม แล้วได้ 2-3 ล้านโดสต่อเดือนจนถึงเดือนธันวาคม[75]

ส่วนสิงคโปร์ได้เซ็นสัญญาซื้อวัคซีนโคโรนาแว็ก และวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอ tozinameran (ของไฟเซอร์-ไบโอเอ็นเทค) และ mRNA-1273 (ของโมเดิร์นา) ล่วงหน้า[76][77]

ในเดือนมกราคม รัฐมนตรีกระทรวงสาธารณสุข (ประเทศไทย) ประกาศว่า ถ้าวัคซีนผ่านการทดลองที่จำเป็นทั้งหมด ประเทศจะได้รับวัคซีน 2 ล้านโดส 200,000 โดสแรกในเดือนกุมภาพันธ์, 800,000 โดสในเดือนมีนาคม และ 1 ล้านโดสในเดือนมีนาคม[78]

ข้อขัดแย้ง[แก้]

ความขัดแย้งทางการเมือง[แก้]

ผู้ว่าการรัฐเซาเปาลู (João Doria) เป็นผู้เป็นหลักสนับสนุนโคโรนาแว็กในบราซิล เป็นผู้ที่หลายคนเชื่อว่าจะลงเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีแข่งกับฌาอีร์ โบลโซนารูในปี 2022[79] การเผชิญหน้าทางการเมืองได้เริ่มในเดือนตุลาคม 2020 เมื่อโบลโซนารูวีโต้ข้อตกลงระหว่างกระทรวงสุขภาพบราซิลร่วมกับรัฐบาลรัฐเซาเปาลูเพื่อซื้อวัคซีน 46 ล้านโดส[80] ต่อมาเมื่อสถาบัน Instituto Butantan ได้ประกาศประสิทธิศักย์ของวัคซีน โบลโซนารูก็ได้เยาะเย้ยประสิทธิภาพของวัคซีนในการต่อต้านโควิด-19[81]

ผู้ต่อต้านการทำวัคซีนให้เป็นเรื่องทางการเมืองได้เตือนว่า การไม่ทำตามเกณฑ์วิธีการทดสอบและความปลอดภัยสากลเป็นการทำลายความเชื่อใจของประชาชนแล้วทำให้ลังเลในการรับวัคซีน[79] ส่วนแพทย์ในรัฐเซาเปาลูกล่าวว่า มีปัญหาทำให้คนไข้เชื่อใจว่าว่าวัคซีนโคโรนาแว็กนั้นปลอดภัย[82]

ความโปร่งใส[แก้]

ในวันที่ 14 ธันวาคม 2020 สำนักงานควบคุมสาธารณสุขบราซิลระบุว่า การให้อนุมัติเพื่อใช้ในประเทศจีนไม่ใช่เรื่องเปิดเผย คือไม่มีข้อมูลว่าใช้กฎเกณฑ์อะไรในการอนุมัติให้ใช้เป็นการฉุกเฉินในประเทศจีนเดือนมิถุนายน 2020[83]

การขาดรายละเอียดข้อมูลทางการทดลอง[แก้]

ในวันที่ 23 ธันวาคม 2020 นักวิจัยบราซิลแจ้งว่า วัคซีนมีประสิทธิภาพเกินร้อยละ 50 แต่ก็ไม่เปิดเผยผลเต็มโดยทำตามคำขอของบริษัท ซึ่งสร้างคำถามอีกครั้งหนึ่งเกี่ยวกับความโปร่งใสเนื่องจากเป็นการเลื่อนการเปิดเผยผลการทดลองเป็นครั้งที่สาม[84]

ต่อมาเลขาธิการทางสุขภาพของรัฐเซาเปาลูจึงกล่าวว่า วัคซีนมีประสิทธิศักย์ไม่ถึงร้อยละ 90 แต่การทดลองในตุรกีกลับประเมินประสิทธิศักย์ที่ร้อยละ 91.25 แม้จะคำนวณโดยอาศัยอาสาสมัครผู้ติดโรคเพียง 29 รายเท่านั้น[10] เมื่อเจ้าหน้าที่ของรัฐเซาเปาลูประกาศประสิทธิศักย์ ก็ไม่ยอมระบุรายละเอียดของการทดลอง เช่น กลุ่มอายุและผลข้างเคียงของวัคซีน[10] แม้สิ่งที่บริษัทเปิดเผยต่อมาจะทำให้ระบุประสิทธิศักย์ของวัคซีนได้ดีขึ้น แต่ก็ไม่ได้แสดงภาพทั้งหมด การไม่เปิดเผยให้ทันท่วงทีและอย่างชัดเจนก่อความไม่เชื่อใจ[10]

นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า การไร้ความโปร่งใสด้านข้อมูลเสี่ยงลดความน่าเชื่อถือของโคโรนาแว็ก โดยเฉพาะเมื่อคนบราซิลและคนอื่น ๆ ทั่วโลกก็ลังเลในการรับวัคซีนอยู่ก่อนแล้ว[8] นักวิจัยที่ดำเนินการทดลองวัคซีนที่ศูนย์หนึ่งในบรรดา 16 ศูนย์ก็ยังกล่าวด้วยว่า แม้นักวิจัยในการทดลองก็ยังไม่รู้ข้อมูลทั้งหมด[11] ส่วนศาสตราจารย์คณะการแพทย์และสาธารณสุขที่มหาวิทยาลัยในออสเตรเลีย (Flinders University) ได้กล่าวว่า "มีความกดดันด้านการเงินและด้านเกียรติยศอย่างมหาศาลในการทดลองเหล่านี้เพื่อให้ระบุผลเกินจริง"[7]

ดูเพิ่ม[แก้]

เชิงอรรถและอ้างอิง[แก้]

  1. Beritasatu, undefined; Shofa, JN (2020-08-11). "Indonesia Starts CoronaVac Phase 3 Clinical Trials". Jakarta Globe. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-13. สืบค้นเมื่อ 2020-08-26.
  2. 2.0 2.1 2.2 Zimmer, C; Corum, J; Wee, SL (2020-06-10). "Coronavirus Vaccine Tracker". The New York Times (ภาษาอังกฤษ). ISSN 0362-4331. สืบค้นเมื่อ 2020-12-27.
  3. 3.0 3.1 Tan, Y (2020-12-16). "Covid: What do we know about China's coronavirus vaccines?". BBC News. สืบค้นเมื่อ 2020-12-18.
  4. การศึกษาทางคลินิกหมายเลข NCT04456595 เรื่อง "Clinical Trial of Efficacy and Safety of Sinovac's Adsorbed COVID-19 (Inactivated) Vaccine in Healthcare Professionals (PROFISCOV)" ที่ ClinicalTrials.gov
  5. "A Phase III, observer-blind, randomized, placebo-controlled study of the efficacy, safety, and immunogenicity of SARS-COV-2 inactivated vaccine in healthy adults aged 18-59 years in Indonesia". PT Bio Farma. Registri Penyakit Indonesia. 2020-08-10. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-11. สืบค้นเมื่อ 2020-08-15.
  6. "Vacina CoronaVac tem eficácia global de 50,38% nos testes feitos no Brasil, diz Instituto Butantan". G1 (ภาษาโปรตุเกส). สืบค้นเมื่อ 2021-01-12.
  7. 7.0 7.1 Hong, Jinshan (2021-01-12). "How Effective Is China's Sinovac Vaccine? Data Confuse Experts". Bloomberg News. สืบค้นเมื่อ 2021-01-12.
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Pearson, Samantha; Magalhaes, Luciana (2021-01-12). "Chinese Covid-19 Vaccine Is Far Less Effective Than Initially Touted in Brazil". The Wall Street Journal. สืบค้นเมื่อ 2021-01-12.
  9. 9.0 9.1 9.2 "Why did the efficacy of China's top vaccine drop from 78% to 50%?". Fortune (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-14.
  10. 10.0 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 "Sinovac's Covid Shot Proves 78% Effective in Brazil Trial". Bloomberg.com (ภาษาอังกฤษ). 2021-01-07. สืบค้นเมื่อ 2021-01-07.
  11. 11.0 11.1 Cohen, Jon; Moutinho, Sofia (2021-01-07). "Brazil announces 'fantastic' results for Chinese-made COVID-19 vaccine, but details remain sketchy". Science. สืบค้นเมื่อ 2021-01-12.
  12. 12.0 12.1 "Piecemeal data releases threaten to undermine Sinovac's COVID-19 vaccine". Reuters. 2020-12-28. สืบค้นเมื่อ 2021-01-11.
  13. 13.0 13.1 Zimmer, Carl; Londoño, Ernesto (2020-12-25). "Turkey and Brazil Say Chinese Vaccine Effective, With Sparse Supporting Data". The New York Times. สืบค้นเมื่อ 2021-01-11.
  14. 14.0 14.1 "Turkish official says CoronaVac vaccine 91.25% effective". ABC News (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2020-12-26.
  15. 15.0 15.1 "Turkey set to receive 'effective' COVID-19 vaccine amid calls for inoculation". Daily Sabah (ภาษาอังกฤษ). 2020-12-25. สืบค้นเมื่อ 2020-12-26.
  16. 16.0 16.1 16.2 hermesauto (2021-01-11). "Indonesia grants emergency use approval to Sinovac's vaccine, local trials show 65% efficacy". The Straits Times (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-11.
  17. "CoronaVac: Doses will come from China on nine flights and can..." AlKhaleej Today (ภาษาอาหรับ). 2020-11-01. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-16. สืบค้นเมื่อ 2020-11-01.
  18. "China's Sinovac coronavirus vaccine candidate appears safe, slightly weaker in elderly". Reuters (ภาษาอังกฤษ). 2020-09-07. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-07. สืบค้นเมื่อ 2020-10-06.
  19. WHO Working Group on the Clinical Characterisation and Management of COVID-19 infection (2020). "A minimal common outcome measure set for COVID-19 clinical research". The Lancet Infectious Diseases. 20 (8): e192–e197. doi:10.1016/S1473-3099(20)30483-7.
  20. Mariz, Fabiana; Caires, Luiza (2021-01-07). "Eficaz em prevenir doença grave e morte por covid, Coronavac deve ter impacto em frear pandemia". Jornal da USP (ภาษาโปรตุเกส). สืบค้นเมื่อ 2021-01-07.
  21. Gielow, Igor; Lopes Batista, Everton; Bottallo, Ana (2021-01-12). "Coronavac tem eficácia geral de 50,38% no estudo feito pelo Butantan". Folha de S. Paulo (ภาษาโปรตุเกส). สืบค้นเมื่อ 2021-01-12.
  22. Simões, Eduardo (2021-01-12). "New Brazil data shows disappointing 50.4% efficacy for China's CoronaVac vaccine". Reuters. สืบค้นเมื่อ 2021-01-13.
  23. "Coronavac tem eficácia de 78% contra a Covid-19 em estudo no Brasil". Folha de S.Paulo (ภาษาโปรตุเกส). 2021-01-07. สืบค้นเมื่อ 2021-01-07.
  24. Zhang, Yanjun; Zeng, Gang; Pan, Hongxing; Li, Changgui; Hu, Yaling; Chu, Kai; Han, Weixiao; Chen, Zhen; Tang, Rong; Yin, Weidong; Chen, Xin (2020-11-17). "Safety, tolerability, and immunogenicity of an inactivated SARS-CoV-2 vaccine in healthy adults aged 18-59 years: a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 1/2 clinical trial". The Lancet Infectious Diseases (ภาษาอังกฤษ). 0. doi:10.1016/S1473-3099(20)30843-4. ISSN 1473-3099. PMID 33217362 Check |pmid= value (help). S2CID 227099817. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-16. สืบค้นเมื่อ 2020-11-18.
  25. การศึกษาทางคลินิกหมายเลข NCT04551547 เรื่อง "A Randomized, Double-Blinded, Placebo-Controlled, Phase Ⅰ/Ⅱ Clinical Trial, to Evaluate the Safety and Immunogenicity of the SARS-CoV-2 Inactivated Vaccine (Vero Cell) in Healthy Population Aged 3-17 Years" ที่ ClinicalTrials.gov
  26. Wu, Zhiwei; Hu, Yaling; Xu, Miao; Chen, Zhen; Yang, Wanqi; Jiang, Zhiwei; Li, Minjie; Jin, Hui; Cui, Guoliang; Chen, Panpan; Wang, Lei (2021-02-03). "Safety, tolerability, and immunogenicity of an inactivated SARS-CoV-2 vaccine (CoronaVac) in healthy adults aged 60 years and older: a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 1/2 clinical trial". The Lancet Infectious Diseases (ภาษาอังกฤษ). 0 (0). doi:10.1016/S1473-3099(20)30987-7. ISSN 1473-3099.
  27. Savarese, Mauricio (2020-07-21). "New coronavirus vaccine trials start in Brazil". Associated Press. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-08-13. สืบค้นเมื่อ 2020-08-15.
  28. Palacios, Ricardo; Patiño, Elizabeth González; de Oliveira Piorelli, Roberta; Conde, Monica Tilli Reis Pessoa; Batista, Ana Paula; Zeng, Gang; Xin, Qianqian; Kallas, Esper G.; Flores, Jorge; Ockenhouse, Christian F.; Gast, Christopher (2020-10-15). "Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled Phase III Clinical Trial to Evaluate the Efficacy and Safety of treating Healthcare Professionals with the Adsorbed COVID-19 (Inactivated) Vaccine Manufactured by Sinovac - PROFISCOV: A structured summary of a study protocol for a randomised controlled trial". Trials. 21 (1): 853. doi:10.1186/s13063-020-04775-4. ISSN 1745-6215. PMC 7558252 Check |pmc= value (help). PMID 33059771 Check |pmid= value (help). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-16. สืบค้นเมื่อ 2020-10-28.
  29. "World's vaccine testing ground deems Chinese COVID candidate 'the safest, most promising'". Fortune (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-31. สืบค้นเมื่อ 2020-11-09.
  30. "Doria says it guarantees purchase of 100 million doses of CoronaVac..." AlKhaleej Today (ภาษาอาหรับ). 2020-10-29. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-01. สืบค้นเมื่อ 2020-10-30.
  31. "Brazil Clears Sinovac Trial to Resume Two Days After Halting It". Bloomberg.com (ภาษาอังกฤษ). 2020-11-11. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-11. สืบค้นเมื่อ 2020-11-11.
  32. "Brazil's health regulator says China's Sinovac can resume Covid-19 vaccine trial after suspension". CNBC (ภาษาอังกฤษ). 2020-11-12. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-13. สืบค้นเมื่อ 2020-11-17.
  33. "Chile initiates clinical study for COVID-19 vaccine". Government of Chile (ภาษาอังกฤษ). 2020-08-04. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-11. สืบค้นเมื่อ 2020-08-28.
  34. Health Institutes of Turkey (2020-10-08). "Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Phase III Clinical Trial For Evaluation of Efficacy and Safety of SARS-CoV-2 Vaccine (Vero Cell), Inactivated". เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-20. สืบค้นเมื่อ 2020-10-21. Cite journal requires |journal= (help)
  35. SABAH, DAILY (2020-11-23). "Chinese COVID-19 vaccine to be free, 1st doses to be delivered soon: Turkey's health minister". Daily Sabah (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-23. สืบค้นเมื่อ 2020-11-23.
  36. Paul, Ruma (2020-08-27). "Bangladesh approves late-stage trial of China's Sinovac COVID-19 vaccine candidate" (ภาษาอังกฤษ). Reuters. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-16. สืบค้นเมื่อ 2020-08-27.
  37. "Sinovac vaccine trial said to be stalled in Bangladesh over funding". South China Morning Post (ภาษาอังกฤษ). 2020-10-06. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-09. สืบค้นเมื่อ 2020-10-09.
  38. ruchika (2020-10-14). "Bangladesh rejects Chinese Covid vaccine trials". medicaldialogues.in (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-16. สืบค้นเมื่อ 2020-10-15.
  39. "248 volunteers have received Sinovac vaccine injections in Bandung". Antara News. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-09-30. สืบค้นเมื่อ 2020-09-22.
  40. antaranews.com. "Phase 3 Sinovac clinical trial running smoothly: research team". Antara News. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-03. สืบค้นเมื่อ 2020-11-03.
  41. "Virus vaccine waiting on Saudi 'green light'". Arab News (ภาษาอังกฤษ). 2020-10-31. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-16. สืบค้นเมื่อ 2020-11-01.
  42. "China's Sinovac to double annual COVID-19 vaccine capacity to 1 billion doses". Reuters (ภาษาอังกฤษ). 2021-01-13. สืบค้นเมื่อ 2021-01-21.
  43. hermesauto (2020-10-12). "Indonesia aims to start administering coronavirus vaccines in early November". The Straits Times (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-13. สืบค้นเมื่อ 2020-10-12.
  44. "Sao Paulo starts building production plant for China's Sinovac vaccine - governor". Financial Post (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-29. สืบค้นเมื่อ 2020-11-09.
  45. Simões, Ana Mano, Eduardo (2020-12-10). "Chinese vaccine draws demand across Latin America, say Brazilian officials". Reuters (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-10. สืบค้นเมื่อ 2020-12-10.
  46. 46.0 46.1 Choong, Jerry. "Health Ministry: Malaysia secures 18.4 million doses of Russian, Chinese Covid-19 vaccines". www.malaymail.com (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-26.
  47. Simões, Eduardo (2020-09-23). "Brazil's Sao Paulo likely to start COVID-19 immunization in December". Reuters (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-09-23. สืบค้นเมื่อ 2020-09-23.
  48. Simoes, Eduardo (2020-09-30). "Brazil's Sao Paulo signs agreement with Sinovac for COVID vaccine doses". Reuters (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-01. สืบค้นเมื่อ 2020-10-01.
  49. Fonseca, I (2020-10-30). "CoronaVac May Be Four Times More Costly Than Flu Vaccine". The Rio Times (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-11-03. สืบค้นเมื่อ 2020-10-30.
  50. "Em meio a críticas por atrasos, Pazuello diz que Brasil está preparado para iniciar vacinação em janeiro". Folha de S.Paulo (ภาษาโปรตุเกส). 2021-01-06. สืบค้นเมื่อ 2021-01-07.
  51. Fonseca, Jamie McGeever, Pedro (2021-01-17). "Brazil clears emergency use of Sinovac, AstraZeneca vaccines, shots begin". Reuters (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-17.
  52. News, Latin America (2021-02-05). "Brazil to Buy 20 Million More Doses of China's CoronaVac, Says São Paulo Governor". The Rio Times (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-02-06.
  53. "Government meets with Sinovac for first COVID-19 vaccine clinical trial in Chile" (ภาษาอังกฤษ). Government of Chile. 2020-10-13. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-17. สืบค้นเมื่อ 2020-11-08.
  54. Presse, AFP-Agence France. "Chile Approves Chinese Coronavirus Vaccine". www.barrons.com (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-21.
  55. Miranda, Natalia A. Ramos (2021-01-28). "Chile receives two million-dose first delivery of Sinovac COVID-19 vaccine". Reuters (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-30.
  56. "Bolívia autoriza uso de vacinas Sputnik V e CoronaVac contra covid-19". noticias.uol.com.br (ภาษาโปรตุเกส). สืบค้นเมื่อ 2021-01-07.
  57. Griffin, Oliver (2021-01-30). "Colombia reaches COVID-19 vaccine agreements with Moderna, Sinovac". Reuters (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-30.
  58. "Uruguay will receive first batches of Pfizer and Sinovac vaccines late February or early March: US$ 120 million investment". MercoPress (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-24.
  59. Staff, Reuters (2020-11-25). "Turkey signs 50 million dose COVID-19 vaccine deal, health minister says". Reuters (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-01. สืบค้นเมื่อ 2020-11-27.
  60. "Turkey approves China-based Sinovac vaccine's emergency use". AP NEWS. 2021-01-13. สืบค้นเมื่อ 2021-01-14.
  61. "Turkey grants emergency authorization to Sinovac's CoronaVac: Anadolu". Reuters. 2021-01-13. สืบค้นเมื่อ 2021-01-15.
  62. "Turkish president gets COVID-19 vaccine". Anadolu Agency (ภาษาอังกฤษ). 2021-01-14. สืบค้นเมื่อ 2021-01-20.
  63. "T.C. Sağlık Bakanlığı COVID-19 Aşısı Bilgilendirme Platformu". covid19asi.saglik.gov.tr (ภาษาตุรกี). Turkish Ministry of Health. สืบค้นเมื่อ 2021-01-22.
  64. "Ukraine signs up for China's Sinovac vaccine, with doses expected soon". Reuters (ภาษาอังกฤษ). 2020-12-30. สืบค้นเมื่อ 2020-12-30.
  65. Aliyev, Jeyhun (2021-01-19). "Azerbaijan kicks off COVID-19 vaccination". Anadolu Agency.
  66. "Sinovac's coronavirus vaccine candidate approved for emergency use in China - source". Reuters (ภาษาอังกฤษ). 2020-08-29. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-08-31. สืบค้นเมื่อ 2020-08-30.
  67. "Sinovac coronavirus vaccine offered by Chinese city for emergency use costs $60". Financial Post (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-17. สืบค้นเมื่อ 2020-10-17.
  68. "China approves Sinovac vaccines for general public use". South China Morning Post (ภาษาอังกฤษ). 2021-02-06. สืบค้นเมื่อ 2021-02-06.
  69. "Government announces latest development of COVID-19 vaccine procurement (Hong Kong Government Press Releases)". Hong Kong Government. 2020-12-12. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-11.
  70. "Government responds to media enquiries on COVID-19 vaccine procurement (Hong Kong Government Press Releases)". Hong Kong Government. 2020-12-12. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-12.
  71. "Indonesia books 50 million coronavirus vaccine doses from Sinovac". Reuters (ภาษาอังกฤษ). 2020-08-21. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-08-29. สืบค้นเมื่อ 2020-08-21.
  72. Post, The Jakarta. "Sinovac vaccine has no critical side effects, BPOM says". The Jakarta Post (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2020-12-21.
  73. Post, The Jakarta. "COVID-19 vaccine to be priced at Rp 200,000 per dosage: Bio Farma". The Jakarta Post (ภาษาอังกฤษ). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-10-16. สืบค้นเมื่อ 2020-10-15.
  74. TARIGAN, EDNA; MILKO, VICTORIA (2021-01-13). "Indonesia starts mass COVID vaccinations over vast territory". Associated Press. สืบค้นเมื่อ 2021-01-15.
  75. "Duque says deal sealed for 25M doses of Sinovac COVID-19 vaccine". GMA News Online (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2021-01-10.
  76. "Covid: What do we know about China's coronavirus vaccines?". BBC News. 2020-12-30. สืบค้นเมื่อ 2020-12-30.
  77. Chen, F (2020-12-24). "Brazil joins ranks of Chinese vaccine backers". Asia Times. สืบค้นเมื่อ 2020-12-30.
  78. "Thailand to get 2 million shots of China's Sinovac". Bangkok Post. สืบค้นเมื่อ 2021-01-04.
  79. 79.0 79.1 Phillips, Tom (2020-11-10). "Jair Bolsonaro claims 'victory' after suspension of Chinese vaccine trial". The Guardian. สืบค้นเมื่อ 2021-01-18.
  80. Baptista, Eduardo (2020-12-11). "China-made coronavirus vaccine at heart of political showdown in Brazil". South China Morning Post. สืบค้นเมื่อ 2021-01-18.
  81. Carvalho, Daniel (2021-01-14). "'Is 50% Good?', Asks Bolsonaro, Mocking Coronavac's Effectiveness". Folha de S.Paulo. สืบค้นเมื่อ 2021-01-18.
  82. Pearson, Samantha; Magalhaes, Luciana (2020-11-10). "Brazil's Medical Experts Worry Politics Is Hampering Covid-19 Vaccine Progress". The Wall Street Journal. สืบค้นเมื่อ 2021-01-18.
  83. "Uso emergencial de vacinas: Anvisa estabelece prazo de até 10 dias para dar decisão" [Emergency use of vaccines: Anvisa establishes a period of up to 10 days to make a decision] (ภาษาโปรตุเกส). Anvisa. 2020-12-14. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-12-14. สืบค้นเมื่อ 2020-12-16.
  84. Fonseca, P. "Brazil institute says CoronaVac efficacy above 50%, but delays full results". Reuters. สืบค้นเมื่อ 2020-12-25.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]