ข้ามไปเนื้อหา

เอกนคร

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ประเทศที่ไม่มีเอกนคร (สีแดง)

เอกนคร หรือ เมืองโตเดี่ยว เป็นคำสร้างใหม่ที่ใช้เรียกเมืองที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ รัฐ หรือภูมิภาค โดยมักเป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่กว่าเมืองอันดับสองหรือเมืองที่เล็กรองลงมาอย่างไม่สมส่วน[1] กฎเอกนคร ได้รับการเสนอเป็นครั้งแรกโดยนักภูมิศาสตร์ชาวอเมริกันนาม มาร์ก เจฟเฟอร์สัน ใน ค.ศ. 1939[2] เขาให้คำจำกัดความของเอกนครว่าเป็น "เมืองที่มีขนาดใหญ่กว่าเมืองอันดับสองอย่างน้อยสองเท่า และมีความสำคัญมากกว่าสองเท่า"[3] นอกจากขนาดและอิทธิพลทางเศรษฐกิจแล้ว เอกนครยังมักมีลำดับความสำคัญมากกว่าในด้านอื่น ๆ ในสังคมของประเทศ ไม่ว่าจะเป็นด้านการเป็นศูนย์กลางทางการเมือง สื่อ วัฒนธรรม และการศึกษา รวมถึงการย้ายถิ่นเข้ามาจากเมืองอื่น ๆ ภายในประเทศ

ไม่ใช่ทุกประเทศที่มีเอกนคร มีการถกเถียงกันว่าส่วนใหญ่แล้วเอกนครทำหน้าที่อย่างปรสิต (นำทรัพยากรมาจากที่อื่น ๆ) หรืออย่างเมืองก่อกำเนิด (ผลิตทรัพยากร)[4] การมีอยู่ของเอกนครแสดงให้เห็นถึงความไม่สมดุลในการพัฒนาซึ่งโดยทั่วไปประกอบด้วยแกนกลางที่เจริญก้าวหน้ากับพื้นที่รอบหน้าที่ล้าหลังซึ่งแกนกลางนั้นพึ่งพิงด้านแรงงานและทรัพยากรอื่น ๆ[5]

ตัวอย่าง

[แก้]

เมืองระดับโลกส่วนมากแล้วจะเป็นเอกนครของประเทศและภูมิภาคนั้น[3][6] เมืองระดับโลกเหล่านั้นรวมถึงลอนดอนของสหราชอาณาจักร โทรอนโตของแคนาดา และนครนิวยอร์กในภาคตะวันออกของสหรัฐ (สหรัฐไม่มีเอกนครในระดับประเทศ[7]) บูดาเปสต์ จาการ์ตา ลิมา เม็กซิโกซิตี และโซลถือเป็นเอกนครในประเทศของตน[8]

กรุงเทพมหานคร เมืองหลวงของประเทศไทย ถูกกล่าวว่าเคยเป็น "เมืองที่มีความเป็นเอกนครที่สุดในโลก" เพราะในปี พ.ศ. 2543 (ค.ศ.2000) กรุงเทพมหานครมีประชากรมากกว่านครราชสีมา ที่มีประชากรมากเป็นอันดับ 2 ของประเทศไทย ถึง 40 เท่า[9] ปัจจุบันนี้ กรุงเทพมหานคร ใหญ่กว่าเมืองอันดับสองในตอนนี้อย่าง เมืองเชียงใหม่ถึงเก้าเท่า[10] (ตารางด้านล่างระบุว่าเชียงใหม่เป็นเมืองอันดับสอง) เมื่อดึงแนวคิดจากงานตรวจสอบค้นคว้าของตนระหว่างการชุมนุมของแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ พ.ศ. 2553 และนำไปใช้กับบทบาทที่เอกนครมีหากเป็นเมืองหลวงแห่งชาติแล้ว แจ็ก ฟง นักวิจัยสังคมวิทยาเมืองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งข้อสังเกตว่า เมื่อบรรดาเอกนครอย่างกรุงเทพมหานครทำหน้าที่เป็นเมืองหลวงแห่งชาติด้วย เอกนครเหล่านั้นมักตกเป็นพื้นที่ก่อจลาจลจากทั้งทหารและผู้ประท้วง เขาอ้างถึงข้อเท็จจริงที่ว่าเอกนครที่เป็นเมืองหลวงส่วนใหญ่เป็นที่ตั้งสำนักงานใหญ่ต่าง ๆ ของประเทศ ดังนั้น ในด้านการจัดระบบการดำเนินการจึงถือว่าค่อนข้าง "มีประสิทธิภาพ" สำหรับการงัดข้อกับเป้าหมายระดับชาติ เนื่องจากเป้าหมายเหล่านั้นตั้งอยู่ในบริเวณแวดล้อมที่เป็นเมืองหลักเพียงแห่งเดียว[11]

รายชื่อ

[แก้]

แอฟริกา

[แก้]
ประเทศ เมืองและเขตเมืองประชากร (เขตมหานคร)เมืองใหญ่อันดับสองประชากร
 กาบอง ลีเบรอวีล703,904 ปอร์-ฌ็องตี 136,462
 กินี โคนาครี[12]1,660,973 อึนเซเรกอเร 195,027
 กินี-บิสเซา บิสเซา492,004 กาบู 48,670
 แกมเบีย พื้นที่บันจูล-เซเรกุนดา519,835[13] บริกามา 101,119[13]
 เคนยา ไนโรบี9,354,580 โมมบาซา 3,528,940
 จิบูตี เมืองจิบูตี475,322 อาลีซาบีห์ 37,939
 ชาด อึนจาเมนา1,605,696 มูนดู 137,929
 ซิมบับเว ฮาราเร1,619,000 บูลาวาโย 653,337
 ซูดาน พื้นที่ออมเดอร์มาน-คาร์ทูม5,490,000 พอร์ตซูดาน 489,725
 เซเชลส์ วิกตอเรีย26,450 อ็องส์บัวโล 4,093
 เซเนกัล ดาการ์[12]2,646,503 ตูบา 753,315
 เซาตูแมอีปริงซีป เซาตูเม71,868 ซังตูอามารู 8,239
 เซียร์ราลีโอน ฟรีทาวน์[12]1,500,234 โบ 233,684
 แซมเบีย ลูซากา2,238,569 กีตเว 522,092
 ตูนิเซีย ตูนิส2,643,695 สฟักซ์ 330,440
 โตโก โลเม1,477,660 ซอกอเด 118,000
 นามิเบีย วินด์ฮุก325,858 วอลวิสเบย์ 62,096
 ไนเจอร์ นีอาเม1,243,500 ซินเดอร์ 235,605
 บอตสวานา กาโบโรเน421,907 ฟรานซิสทาวน์ 150,800
 บูร์กินาฟาโซ วากาดูกู2,500,000 บอโบ-ดียูลาโซ 537,728
 มอริเชียส พอร์ตลูอิส149,194 โบบาแซ็ง-โรซีล 104,610
 มอริเตเนีย นูอากชอต958,399 นาอาดีบู 118,167
 มาดากัสการ์ อันตานานารีโว1,275,207 โตมาซีเนอ 300,813
 มาลี บามาโก1,810,366 ซีกาโซ 226,618
 โมซัมบิก มาปูโต1,766,823 นัมปูลา 743,125
 ยูกันดา กัมปาลา1,507,080 นันซานา 365,124
 รวันดา คิกาลี1,132,686 บูตาเร 89,600
 เลโซโท มาเซรู330,760 เตยาเตยาเนง 75,115
 ไลบีเรีย มอนโรเวีย1,101,970 แกนตา 41,106
 สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก กินชาซา11,855,000 ลูบูมบาชี 1,630,186
 สาธารณรัฐแอฟริกากลาง บังกี622,771 บีมโบ 124,176
 อียิปต์ ไคโร[14]20,439,541 อะเล็กซานเดรีย 5,200,000
 เอธิโอเปีย อาดดิสอาบาบา3,352,000 อาดามา 342,940
 เอริเทรีย แอสมารา650,000 เกอเริน 82,198
 แองโกลา ลูอันดา[12]8,069,612 ลูบังโก 903,564
 แอลจีเรีย แอลเจียร์7,896,923 ออราน 1,560,329

บุรุนดี ไนจีเรีย และแทนซาเนียไม่มีเอกนครเนื่องจากเมืองหลวงไม่ใช่เมืองที่ใหญ่ที่สุด แต่เมืองที่ใหญ่ที่สุดมีประชากรมากกว่าเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับสองเป็นสองเท่า และเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของประเทศ

เอเชีย

[แก้]
ประเทศ เมืองและเขตเมืองประชากร (เขตมหานคร)เมืองใหญ่อันดับสองประชากร
 กัมพูชา พนมเปญ[12]2,177,000เสียมราฐ140,000
 กาตาร์ โดฮา1,850,000อัรร็อยยาน960,000
 เกาหลีใต้ โซล21,794,000ปูซาน3,286,000
 เกาหลีเหนือ เปียงยาง2,228,000ฮัมฮึง535,000
 คีร์กีซสถาน บิชเคก[12]1,297,000ออช282,000
 คูเวต คูเวตซิตี[12]4,022,000อัลญะฮ์รออ์400,000
 จอร์เจีย ทบิลีซี1,207,000บาทูมี200,000
 จอร์แดน อัมมาน4,425,000อิรบิด750,000
 ญี่ปุ่น โตเกียว38,140,000โอซากะ2,668,586
 ติมอร์-เลสเต ดิลี235,000เบาเกา15,000
 เติร์กเมนิสถาน อาชกาบัต1,168,000ตืร์กเมนาบัต253,000
 ทาจิกิสถาน ดูชานเบ1,390,000ฆูจันด์182,000
 ไทย กรุงเทพมหานคร[15][16]10,820,921เชียงใหม่1,197,931
 เนปาล กาฐมาณฑุ3,941,000โปขรา403,000
 บรูไน บันดาร์เซอรีเบอกาวัน280,000กัวลาเบอไลต์70,000
 บังกลาเทศ ธากา15,443,000จิตตะกอง3,913,000
 ฟิลิปปินส์ มะนิลา23,088,000นครเซบู2,275,000
 ภูฏาน ทิมพู115,000พุนโซลิง28,000
 มองโกเลีย อูลานบาตาร์[12]1,508,000เอร์เตเนท100,000
 มัลดีฟส์ มาเล135,000อัดดู34,000
 มาเลเซีย กัวลาลัมเปอร์7,564,000จอร์จทาวน์2,412,000
 ลาว เวียงจันทน์1,058,000ไกสอน พมวิหาน120,000
 เลบานอน เบรุต[12]2,781,000ตริโปลี365,000
 อัฟกานิสถาน คาบูล[12]4,834,000กันดะฮาร์570,000
 อาเซอร์ไบจาน บากู2,934,000แกนแจ335,000
 อาร์มีเนีย เยเรวาน[12]1,403,000กียุมรี130,000|-
 อินโดนีเซีย จาการ์ตา34,540,000ซูราบายา6,499,000
 อิหร่าน เตหะราน13,633,000แมชแฮด3,167,000
 อุซเบกิสถาน ทาชเคนต์3,492,000ซามาร์กันต์1,201,000
 โอมาน มัสกัต1,205,000เศาะลาละฮ์340,000

พม่า ศรีลังกา ตุรกี และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ไม่มีเอกนครเนื่องจากเมืองหลวงไม่ใช่เมืองที่ใหญ่ที่สุด แต่เมืองที่ใหญ่ที่สุดมีประชากรมากกว่าสองเท่าของเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับสอง และเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของประเทศของพวกเขา

ยุโรป

[แก้]
ประเทศ เมืองและเขตเมืองประชากร (เขตมหานคร)เมืองใหญ่อันดับสองประชากร
 กรีซ เอเธนส์[12][14]3,753,783เทสซาโลนีกี1,084,001
 โครเอเชีย ซาเกร็บ1,113,111สปลิต349,314
 เช็กเกีย ปราก2,156,097เบอร์โน810,000
 เซอร์เบีย เบลเกรด1,659,440นอวีซาด341,625
 เดนมาร์ก โคเปนเฮเกน[14][17]2,016,285ออร์ฮูส330,639
 มาซิโดเนียเหนือ สโกเปีย506,926[Note 1]บิตอลา105,644
 นอร์เวย์ ออสโล[14]1,036,059บาร์เกิน259,958
 บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ซาราเยโว463,992บาญาลูกา185,042
 บัลแกเรีย โซเฟีย1,681,666ปลอฟดิฟ544,628
 เบลารุส มินสค์2,101,018โฆเมียล526,872
 โปแลนด์ วอร์ซอ3,100,844กรากุฟ1,725,894
 ฝรั่งเศส ปารีส[14][15][16][17]12,405,426ลียง2,237,676
 ฟินแลนด์ เฮลซิงกิ1,441,601ตัมเปเร363,546
 มอนเตเนโกร พอดกอรีตซา187,085นิกชิช72,443
 มอลโดวา คีชีเนา736,100ตีรัสปอล135,700
 รัสเซีย มอสโก12,506,468เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก5,351,935
 โรมาเนีย บูคาเรสต์2,272,163กลุฌ-นาปอกา411,379
 ลักเซมเบิร์ก นครลักเซมเบิร์ก107,247แอฌวลต์เซิชท์32,600
 ลัตเวีย รีกา[12][14]1,018,295เดาเกาปิลส์96,818
 สวีเดน สต็อกโฮล์ม[18]1,584,196กอเทนเบิร์ก592,042
 ออสเตรีย เวียนนา[12][15][17]2,600,000กราซ269,997
 อันดอร์รา อันดอร์ราลาเวยา36,000[Note 2]อังกัม13,521
 เอสโตเนีย ทาลลินน์542,983ตาร์ตู93,687
 แอลเบเนีย ติรานา800,986ดูร์เริส201,110|-
 ไอซ์แลนด์ เรคยาวิก209,680[Note 3]อาคือเรย์รี18,191
 ไอร์แลนด์ ดับลิน[12][17]1,904,806คอร์ก399,216
 ฮังการี บูดาเปสต์[17]3,303,786แดแบร็ตแซ็น237,888
 สหราชอาณาจักร ลอนดอน[16][17]13,879,757เบอร์มิงแฮม1,137,100

อเมริกาเหนือ

[แก้]
ประเทศ เมืองและเขตเมืองประชากร (เขตมหานคร)เมืองใหญ่อันดับสองประชากร
 กัวเตมาลา กัวเตมาลาซิตี[14][17]2,749,161เกตซัลเตนังโก792,530
 กรีเนดา เซนต์จอร์เจส33,734เกร็นวิลล์2,400
 คอสตาริกา ซานโฮเซ[12][14][17]2,158,898ปูเอร์โตลิมอน58,522
 คิวบา ฮาวานา2,106,146ซานเตียโกเดกูบา433,099
 จาเมกา คิงส์ตัน584,627พอร์ตมอร์182,153
 เซนต์คิตส์และเนวิส บาสแตร์13,000แซนดีพ็อยนต์ทาวน์3,140
 เซนต์ลูเชีย แคสตรีส์70,000โกรไอลิต22,647
 เซนต์วินเซนต์และเกรนาดีนส์ คิงส์ทาวน์16,500จอร์จทาวน์1,700
 ดอมินีกา โรโซ16,582พอร์ตสมัท2,977
 นิการากัว มานากัว[14]2,560,789เลออน206,264
 บาร์เบโดส บริดจ์ทาวน์110,000ออยส์ทินส์3,000
 บาฮามาส แนสซอ274,400ฟรีพอร์ต26,914
 ปานามา ปานามาซิตี[12]880,691ลาชอร์เรรา118,521
 เม็กซิโก เม็กซิโกซิตี[14][16][17]20,400,000กวาดาลาฮารา5,002,466
 สาธารณรัฐโดมินิกัน ซานโตโดมิงโก2,908,607ซานเตียโกเดโลสกาบาเยโรส553,091
 เอลซัลวาดอร์ ซานซัลวาดอร์[14][17]1,767,102ซานตาอานา176,661
 แอนทีกาและบาร์บิวดา เซนต์จอนส์81,799ลิเบอร์ตา3,301|-
 เฮติ ปอร์โตแปรงซ์[12]2,618,894กาปาอีเซียง274,404

แม้ว่าเบลีซจะไม่มีเอกนคร แต่เบลีซซิตีก็มีขนาดใหญ่กว่าเมืองแซนอิกนาซีโอซึ่งเป็นเมืองใหญ่อันดับสองถึงสองเท่า นอกจากนี้ยังเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจของเบลีซ

โอเชียเนีย

[แก้]
ประเทศ เมืองและเขตเมืองประชากร (เขตมหานคร)เมืองใหญ่อันดับสองประชากร
 คิริบาส เซาท์ตาราวา50,182อะไบอัง5,502
 ซามัว อาปีอา36,735อาเฟงา1,781
 ตองงา นูกูอาโลฟา24,571เนอิอาฟู6,000
 ตูวาลู ฟูนะฟูตี6,025อาเซา650
 ปาปัวนิวกินี พอร์ตมอร์สบี410,954ลาเอ76,255
 ฟีจี ซูวา175,399เลาโตกา52,220
 วานูวาตู พอร์ตวิลา44,040ลูแกนวิลล์16,312
 หมู่เกาะมาร์แชลล์ มาจูโร27,797เกาะเอเบเย15,000
 หมู่เกาะโซโลมอน โฮนีอารา64,609เอากี7,785

นิวซีแลนด์ไม่มีเอกนคร แม้ว่าออกแลนด์จะมีขนาดใหญ่กว่าเมืองที่ใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศถึงสองเท่า และเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจของนิวซีแลนด์

อเมริกาใต้

[แก้]
ประเทศ เมืองและเขตเมืองประชากร (เขตมหานคร)เมืองใหญ่อันดับสองประชากร
 กายอานา จอร์จทาวน์118,363ลินเดน29,298
 โคลอมเบีย โบโกตา10,700,000เมเดยิน3,591,963
 ชิลี ซานเตียโก[12]6,685,685บัลปาราอิโซ1,036,127
 ซูรินาม ปารามารีโบ240,924เลลีดอร์ป19,910
 ปารากวัย อาซุนซีออน[12]2,698,401ซิวดัดเดลเอสเต293,817
 เปรู ลิมา[17]9,752,000อาเรกิปา1,034,736
 อาร์เจนตินา บัวโนสไอเรส[16][17]12,741,364กอร์โดบา1,528,000
 อุรุกวัย มอนเตวิเดโอ[12][17]1,947,604ซัลโต104,028

หมายเหตุ

[แก้]

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ Goodall, B. (1987) The Penguin Dictionary of Human Geography. London: Penguin.
  2. ↑ "The Law of the Primate City and the Rank-Size Rule, by Matt Rosenberg". ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2016-12-16. สืบค้นเมื่อ 2021-01-25.
  3. 1 2 Jefferson. "The Law of the Primate City", in Geographical Review 29 (April 1939)
  4. ↑ London, Bruce (ตุลาคม 1977). "Is the Primate City Parasitic? The Regional Implications of National Decision Making in Thailand". The Journal of Developing Areas. 12: 49–68 – โดยทาง JSTOR.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  5. ↑ Brunn, Stanley, et al. Cities of the World. Boulder: Rowman & Littlefield Publishers, Inc, 2003
  6. ↑ Taşan-Kok, Tuna (2004). Mexico, Istanbul and Warsaw: Institutional and spatial change. Eburon Uitgeverij. น. 41. ISBN 978-905972041-1. สืบค้นเมื่อ 2013-05-21.
  7. ↑ "The World According to GaWC 2012". Globalization and World Cities Research Network. Loughborough University. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2014-03-20. สืบค้นเมื่อ 11 มกราคม 2017.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  8. ↑ Pacione, Michael (2005). Urban Geography: A Global Perspective (พิมพ์ครั้งที่ 2nd). Abingdon: Routledge. น. 83.
  9. ↑ Baker, Chris; Pasuk Phongpaichit (2009). A history of Thailand (พิมพ์ครั้งที่ 2nd). Cambridge: Cambridge University Press. น. 199. ISBN 978-0-521-76768-2.
  10. ↑ "Chiang Mai, Thailand Metro Area Population 1950-2022". www.macrotrends.net. ข้อมูลเก่าจากต้นฉบับ เมื่อ 2024-03-03. สืบค้นเมื่อ 2022-05-21.
  11. ↑ Fong, Jack (พฤษภาคม 2012). "Political Vulnerabilities of a Primate City: The May 2010 Red Shirts Uprising in Bangkok, Thailand". Journal of Asian and African Studies. 48 (3): 332–347. doi:10.1177/0021909612453981.{{cite journal}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 World Urbanization Prospects: The 2003 Revision. United Nations Publications. 1 มกราคม 2004. น. 97–102. ISBN 978-92-1-151396-7.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  13. 1 2 "World Gazetteer: World Gazetteer home". archive.is. 2013-02-09. สืบค้นเมื่อ 2020-04-09.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ลิงก์)
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 "2020-10-06". ssb.no (ภาษานอร์เวย์). สืบค้นเมื่อ 2020-11-17.
  15. 1 2 3 Michael Pacione (2009). Urban Geography: A Global Perspective. Taylor & Francis. น. 79. ISBN 978-0-415-46201-3.
  16. 1 2 3 4 5 Kelly Swanson (7 สิงหาคม 2012). Kaplan AP Human Geography 2013-2014. Kaplan Publishing. ISBN 978-1-60978-694-6.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  17. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Robert B. Kent (มกราคม 2006). Latin America: Regions and People. Guilford Press. น. 144–. ISBN 978-1-57230-909-8.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (ลิงก์)
  18. ↑ "Tätorter i Sverige". Statistiska Centralbyrån (ภาษาสวีเดน). สืบค้นเมื่อ 2020-11-17.
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=เอกนคร&oldid=13324997"