รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
รถจักรไอน้ำมิกาโดะ ดีเอ็กซ์ 50,รถจักรไอน้ำ DX50, รถจักรไอน้ำมิกาโด
JNR Class DX50 (I).jpg
ข้อมูลทั่วไป
ชื่อทางการรถจักรไอน้ำแห่งการรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่น ชั้น DX50
ชนิดรถจักรไอน้ำ
แรงม้า592 แรงม้า
น้ำหนักจอดนิ่ง 48.80 ตัน
ทำงาน 51.30 ตัน
กดเพลา 10,500 กก.
การจัดวางล้อ2-8-2 (มิกาโด)
พิกัดตัวรถกว้าง 3,750 มม.
สูง 3,870 มม.
ยาว 18,945 มม.
ระบบห้ามล้อสุญญากาศ (ลมดูด)
ความจุ10 มลบ.
ความเร็วสูงสุด60 กม./ชม.
ผู้สร้างสมาคมอุตสาหกรรมรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่น, ญี่ปุ่น ประเทศญี่ปุ่น
เริ่มใช้งานพ.ศ. 2479-พ.ศ. 2488, พ.ศ. 2492-พ.ศ. 2494
จำนวนคันทั้งหมด97 คัน
หมายเลข351-378, 901-970
ใช้งานในไทย ประเทศไทย โดย การรถไฟแห่งประเทศไทย
ระบบห้องขับมี 1 ห้องขับ,ฝั่ง
จำนวนคันที่ถูกตัดบัญชี96 คัน
จำนวนคันที่คงเหลือใช้งาน1 คัน
จำนวนคันที่ปรับปรุง1 คัน
รวมระยะเวลาใช้งานทั้งหมด83 ปี
แบบล้อของรถจักรไอน้ำมิกาโดะ
ชิ้นส่วนของรถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 รุ่นหมายเลข 351-378 ใช้ร่วมกับรถจักรไอน้ำแมคอาเธอร์ และรถจักรไอน้ำแปซิฟิก CX50 รุ่นหมายเลข 283-292

รถจักรไอน้ำมิกาโดะ ดีเอ็กซ์ 50 (DX50 steam locomotive) (่JNR Class DX50)[1] ส่วนใหญ่เรียกว่ารถจักรนี้ว่า รถจักรไอน้ำมิกาโด เป็นชุดรถจักรไอน้ำสุดท้ายของการรถไฟแห่งประเทศไทยที่ใช้ในประเทศไทย สร้างโดยสมาคมอุตสาหกรรมรถไฟแห่งประเทศญี่ปุ่น ประเทศญี่ปุ่น จุดประสงค์หลักของรถจักรชุดนี้คือใช้ลากรถสินค้าและรถที่มีขนาดมากและความเร็วต่ำ ปัจจุบัน รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 เหลือการใช้งาน 1 คัน คือหมายเลข 953 ซึ่งจะวิ่งในวันสำคัญต่างๆ นอกจากนี้รถจักรไอน้ำมิกาโดะมีจำนวนรถทั้งสิ้น 97 คัน คือหมายเลขรถ 351-378 และ 901-970 โดยการนำเข้ามาใช้งาน แบ่งเป็นสองช่วง (ล็อต) ต่อไปนี้

  • ช่วงแรก (พ.ศ. 2479 - พ.ศ. 2488) รถจักรหมายเลข 351 - 378 เป็นช่วงที่การรถไฟฯ สั่งนำเข้ามาใช้โดยตรง
  • ช่วงที่สอง (พ.ศ. 2492 - พ.ศ. 2494) รถจักรหมายเลข 901 - 970 เป็นช่วงที่การรถไฟฯ สั่งนำเข้ามาใช้โดยโครงการบูรณะกิจการรถไฟ[2]

ประวัติ[แก้]

ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 กรมรถไฟได้ประสบความเสียหายในบริภัณฑ์รถไฟและสิ่งปลูกสร้างเป็นอย่างมาก เมื่อสงครามได้ยุติลง จึงปรากฏว่ากรมรถไฟขาดแคลนรถจักรและล้อเลื่อนที่จะมาใช้การรับใช้ประชาชนตามสถานะเดิมต่อไป ดังนั้นในปี พ.ศ. 2489 ด้วยความเอื้อเฟื้อของสหประชาชาติได้จำหน่ายรถจักรไอน้ำที่เหลือใช้จากสงครามให้แก่กรมรถไฟจำนวน 68 คัน (รุ่นเลขที่ 380-447) เพื่อบรรเทาการขาดแคลนดังกล่าว รถจักรเหล่านี้เป็นชนิดมิกาโด (2-8-2) ซึ่งเรียกกันโดยเฉพาะในวงการของสหประชาชาติว่า “รถจักรไอน้ำแมคอาเธอร์” เป็นรถจักรที่สร้างโดยบริษัทต่างๆ ในสหรัฐอเมริกา ตามรายการจำเพาะที่กำหนดขึ้นโดยทางการทหารแห่งสหรัฐ ต่อมาในปี พ.ศ. 2492 ตามโครงการบูรณะกิจการรถไฟ ทางการได้จัดซื้อรถจักรไอน้ำจากผู้สร้างต่างๆ ในประเทศญี่ปุ่น 50 คัน และในปีถัดไปอีก 50 คัน เป็นรถจักรแบบมิกาโดและแปซิฟิค เหมือนกันกับรถจักรที่เคยซื้อจากประเทศญี่ปุ่นเมื่อก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ดังกล่าวข้างต้น แต่ได้มีการปรับปรุงบางสิ่งให้เหมาะสมขึ้นอีก รถจักรจำนวน 100 คันนี้ อาจจะถือได้ว่าเป็นรถจักรไอน้ำรุ่นสุดท้ายที่จะมีใช้การในการรถไฟแห่งประเทศไทยโดยที่เป็นผลสืบเนื่องมาจากการรถไฟฯ มีนโยบายที่จะนำเอารถจักรดีเซลมาใช้การแทนรถจักรไอน้ำ

รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 หมายเลข 953 และ 962[แก้]

เดิมใช้การใช้การบนเส้นทางรถไฟสายเหนือ ตั้งแต่สถานีรถไฟกรุงเทพ (สถานีรถไฟหัวลำโพง) ส่วนใหญ่จะทำขบวนรถสินค้าและรถด่วนพิเศษไปถึงสถานีรถไฟเชียงใหม่ และได้ปลดระวางเลิกใช้การเข้ามานอนจอดสงบนิ่งอยู่ที่โรงรถจักรธนบุรี รางข้างโรงรถจักรจอดอยู่คันในสุดของรถจักรรวม 4 คันในรางนี้ ตั้งแต่วันอังคารที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2517 ต่อมาในปลายปี พ.ศ. 2528 ทางการรถไฟฯมีแนวคิดที่จะฟื้นฟู บูรณะรถจักรไอน้ำขึ้นจำนวน 6 คันแบ่งเป็นรถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 2 คันคือ 953 และ 962 รถจักรไอน้ำแปซิฟิก CX 50 2 คันคือ 824 และ 850 และรถจักรไอน้ำโมกุล C56 หมายเลข 713 และ 715  โดยศูนย์กลางซ่อมอยู่ที่โรงรถจักรธนบุรี ในยุคที่นายสวัสดิ์ ม้าไว เป็นสารวัตรรถจักรธนบุรี โดยการขับเคลื่อนของนายช่าง สุเมธ หนูงาม ตำแหน่งวิศวกรอำนวยการลากเลื่อนในขณะนั้น ท่านได้ระดมอุปกรณ์อะไหล่ที่เก็บไว้ที่ โรงรถจักรทุ่งสง และโรงรถจักรอุตรดิตถ์ พร้อมช่างฝีมือจากทุ่งส่งจำนวน 4 นาย มาร่วมกับช่างฝีมือที่ธนบุรีเพื่อ พร้อมซ่อมบูรณะรถจักรไอน้ำดังกล่าวข้างต้น การซ่อมรถจักรไอน้ำในครั้งนั้นใช้เวลาซ่อมจำนวน 4 เดือนจึงสามารถทำการทดลองวิ่งตัวเปล่ารถจักร 962 & 953  จาก ธนบุรี - วัดงิ้วราย - ธนบุรี ในวันที่ 10 มีนาคม 2529 และทำการทดลองเดินขบวนเปล่าจำนวนตู้โดยสาร 10 ตู้ในวันที่ 13 มีนาคม 2529 สำหรับรถจักร 824 & 850 ซ่อมเสร็จทำการทดลองวิ่งตัวเปล่าจาก ธนบุรี - วัดงิ้วราย - ธนบุรี ในวันที่ 19 มีนาคม 2529 และทำการทดลองเดินขบวนเปล่าจำนวนตู้โดยสาร 8 ตู้ในวันที่ 22 มีนาคม 2529  ต่อมาในวันที่ 26 มีนาคม 2529 เป็นวันคล้ายวันสถาปนาการรถไฟแห่งประเทศไทย จึงจัดรถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 หมายเลข 953 พหุกับ รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 หมายเลข 962 เดินขบวนพิเศษจากสถานีกรุงเทพ - อยุธยา - กรุงเทพ นับเป็นครั้งแรกที่มีการเดินรถจักรไอน้ำในโอกาสพิเศษ และเป็นการเดินรถจักรไอน้ำครั้งแรกหลังจากที่ปลดระวางไปตั้งแต่ปี 2517 เป็นระยะเวลา 12 ปี ซึ่งได้รับความสนใจจากพี่น้องประชาชนสองข้างทางรถไฟอย่างมากมาย พนักงานขับรถจักรไอน้ำในครั้งนั้น คือนายชำนาญ ล้ำเลิศ (เสียชีวิตแล้ว) นายกุล กุลมณี (เสียชีวิตแล้ว) ต่อมาได้บูรณะรถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 หมายเลข 950 เพื่อทำการเดินขบวนรถจักรไอน้ำนำเที่ยวที่ 901 จากสถานีรถไฟกรุงเทพไปยังสถานีรถไฟอยุธยา ในวันที่ 26 มีนาคม 2529 รถจักรไอน้ำทุกคันที่มีการซ่อม ได้ดัดแปลงระบบไฟฟ้า ห้ามล้อ และเครื่องยนต์ของรถจักร Henschel เพื่อต่อพหุ จนเป็นเหตุให้รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 หมายเลข 962 กลายเป็นเศษเหล็กอยู่ที่อุทยานประวัติศาสตร์สงครามโลกครั้งที่ 2 ในอำเภอละอุ่น จังหวัดระนอง ตั้งแต่นั้นมา รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 จึงเหลือใช้การ 1 คันคือหมายเลข 953 ซึงจะใช้ทำขบวนในวันสำคัญต่างๆจนถึงปัจจุบัน

โครงการในอนาคต[แก้]

ในอนาคต การรถไฟฯ จะทำการบูรณะรถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 หมายเลข 953 โดยจะติดตั้งเครื่องปั่นไฟและจะเปลี่ยนระบบห้ามล้อเป็นลมอัดเหมือนรถจักรไอน้ำแปซิฟิกในระยะต่อไป


รายชื่อหมายเลขรถจักรและผู้ผลิต[3][4][แก้]

รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 ชุดหมายเลข 351 - 378[แก้]

หมายเหตุ: ปัจจุบันบริษัท Kisha Seizo โดนบริษัทคาวาซากิอุตสาหกรรมหนัก ควบรวมกิจการไปแต่เดือนเมษายน 2515

รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 ชุดหมายเลข 351 - 378
หมายเลขรถจักร ผู้ผลิต ปีที่เข้าประจำการ หมายเลขที่ผลิต ขนาดความกว้างของรางรถไฟ หมายเหตุ
351 Nippon Sharyo พ.ศ. 2480 475 1.000 เมตร (Metre gauge) ปัจจุบันอยู่ที่โรงสีข้าว ในเขตจังหวัดปทุมธานี[5]
352 476
353 Kisha Seizo พ.ศ. 2479 1390 ปัจจุบันอยู่ที่โรงสีข้าว ในเขตจังหวัดปทุมธานี
354
355 Kawasaki 1687
356 1688
357 Hitachi 746
358 747
359 Kawasaki พ.ศ. 2481 1917
360 1918
361 Hitachi 958
362 959
363 Nippon Sharyo 543
364 544
365 Kisha Seizo 1576
366 1577
367 พ.ศ. 2486 2297
368 2298
369 2299
370 2300
371 2301
372 2302
373 Kawasaki 2902
374 2903
375 2904
376 2905
377 2906
378 2907


รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 ชุดหมายเลข 901 - 970[แก้]

รถจักรไอน้ำมิกาโดะ DX50 ชุดหมายเลข 901 - 970
หมายเลขรถจักร ผู้ผลิต ปีที่เข้าประจำการ หมายเลขที่ผลิต ขนาดความกว้างของรางรถไฟ หมายเหตุ
901 Kisha Seizo พ.ศ. 2492 2581 1.000 เมตร (Metre gauge) ไม่มีกระบังลมเหมือนชุดรถจักรหมายเลข 351 - 378
902 2582
903 Kawasaki 3177
904 Hitachi 2038
905 Kisha Seizo 2583
906 Kawasaki 3178
907 3179
908 Mitsubishi 670
909 671
910 Hitachi 2039
911 2040
912 Kisha Seizo 2584
913 Kawasaki 3180
914 3181
915 Mitsubishi 672
916 673
917 Hitachi 2041
918 Kisha Seizo 2585
919 2586
920 2587
921 Hitachi 2042
922 2043
923 2044
924 Kisha Seizo 2588
925 Kawasaki 3182
926 3183
927 3184
928 Mitsubishi 674
929 675
930 676
931 Hitachi 2045
932 2046
933 Kawasaki 3185
934 3186
935 Mitsubishi 677
936 678
937 Hitachi 2047
938 Kisha Seizo 2589 ปัจจุบันยังเหลือซากโครงประธานห้องขับอยู่ที่อาคารวัฒนธรรมอุตรดิตถ์, จังหวัดอุตรดิตถ์[6]; ไม่มีกระบังลมเหมือนชุดรถจักรหมายเลข 351 - 378
939 2590 ไม่มีกระบังลมเหมือนชุดรถจักรหมายเลข 351 - 378
940 Mitsubishi 679 ปัจจุบันยังเหลือซากโครงประธานห้องขับอยู่ที่สวนสาธารณะในเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์, จังหวัดอุตรดิตถ์[7]; ไม่มีกระบังลมเหมือนชุดรถจักรหมายเลข 351 - 378
941 Kisha Seizo พ.ศ. 2493 2593
942 พ.ศ. 2492 2594
943 Mitsubishi พ.ศ. 2493 691 ปัจจุบันจอดอยู่ที่สวนวชิรเบญจทัศ (สวนรถไฟ)
944 692
945 Hitachi 2048
946 Mitsubishi 693
947 Kisha Seizo พ.ศ. 2492 2595
948 2596
949 Mitsubishi พ.ศ. 2493 694
950 695 การรถไฟฯ ได้เก็บรักษาเป็นอะไหล่ให้รถจักรไอน้ำมิกาโด DX50 หมายเลข 953 ส่วนตัวรถนั้นได้ไปเป็นจัดตั้งเป็นอนุสรณ์อยู่ที่สถานีรถไฟธนบุรีเดิม ในปลายปี พ.ศ. 2555
951 696
952 Hitachi 2049
953 2050 ปัจจุบันใช้เป็นรถช่วยทำขบวนนำเที่ยวถ้ารถจักรไอน้ำแปซิฟิก CX50 หมายเลข 824 หรือ 850 เกิดปัญหาทางเทคนิค
954 Kisha Seizo พ.ศ. 2492 2597 ปัจจุบันยังเหลือซากโครงประธานห้องขับอยู่ที่อาคารวัฒนธรรมอุตรดิตถ์, จังหวัดอุตรดิตถ์[8]
955 2598
956 2599
957 2600
958 Hitachi พ.ศ. 2493 2051
959 2052
960 Mitsubishi 697
961 Hitachi 2053
962 2054 ปัจจุบันยังเหลือซากตัวรถอยู่ที่อุทยานประวัติศาสตร์สงครามโลกครั้งที่ 2 ในอำเภอละอุ่น จังหวัดระนอง[9]
963 Mitsubishi 698
964 Kisha Seizo พ.ศ. 2492 2601
965 Hitachi พ.ศ. 2493 2055
966 2056
967 Mitsubishi 699
968 Hitachi 2057
969 Kisha Seizo พ.ศ. 2492 2602
970 Mitsubishi พ.ศ. 2493 700

รูปภาพ[แก้]


อ้างอิง[แก้]

  1. http://portal.rotfaithai.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=4418&postdays=0&postorder=asc&start=60
  2. http://portal.rotfaithai.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=5368
  3. https://gtaforums.com/topic/927743-historical-railway-by-ingramsl-episode-3-japanese-mikado-and-pacific-steam-locomotive-to-thailand/
  4. http://portal.rotfaithai.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=1660
  5. http://portal.rotfaithai.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=105
  6. https://photobucket.com/gallery/user/chayain/media/bWVkaWFJZDoxNDg4NzI1Mg==/?ref=
  7. https://photobucket.com/gallery/user/chayain/media/cGF0aDpOb3J0aGVybiByb3V0ZS9zdGVhbS1jYWItMDAxLmpwZw==/?ref=
  8. https://photobucket.com/gallery/user/chayain/media/bWVkaWFJZDoxNzA3NjE4NA==/?ref=
  9. http://www.tiewplearn.com/%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-2/