ข้าว

ข้าว
	Oryza sativa
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	Plantae
หมวด:	Magnoliophyta
ชั้น:	Liliopsida
อันดับ:	Poales
วงศ์:	Poaceae
สกุล:	Oryza
สปีชีส์
	Oryza glaberrima; Oryza sativa;

รวงข้าว

ข้าว เป็นพืชจำพวก ธัญพืช ที่สามารถกินเมล็ดได้ ถือเป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว ต้นข้าวมีลักษณะภายนอกบางอย่าง เช่น ใบ กาบใบ ลำต้น และรากคล้ายต้นหญ้า เป็นพืชเศรษฐกิจที่ปลูกมากในทวีปเอเชีย โดนเรียกพื้นที่ปลูกว่า นาข้าว และผู้ที่ประกอบอาชีพปลูกข้าวเรียกว่า ชาวนา ในประเทศไทย ข้าวหอมมะลิมีสายพันธุ์ในประเทศและเป็นที่นิยมไปทั่วโลก

พันธุ์ของข้าว [แก้]

ข้าวที่นิยมบริโภคมีอยู่ 2 สปีชีส์ใหญ่ๆ คือ

Oryza glaberrima ปลูกเฉพาะในเขตร้อนของแอฟริกาเท่านั้น
Oryza sativa ปลูกทั่วไปทุกประเทศ ข้าวชนิด Oryza sativa ยัง แยกออกได้เป็น
- indica มีปลูกมากในเขตร้อน
- japonica มีปลูกมากในเขตอบอุ่น
- Javanica

ข้าวที่ปลูกในประเทศไทยเป็นพวก Indica ซึ่งแบ่งออกเป็นข้าวเจ้าและข้าวเหนียว นอกจากนี้ ข้าวยังได้ถูกมนุษย์คัดสรรและปรับปรุงพันธุ์มาโดยตลอดตั้งแต่มีประวัติศาสตร์การเพาะปลูก ข้าวในปัจจุบัน จึงมีหลายหลายพันธุ์ทั่วโลกที่ให้รสชาติและประโยชน์ใช้สอยต่างกันไป พันธุ์ข้าวที่มีชื่อเสียงระดับโลกของไทย คือ ข้าวหอมมะลิ และมีสายพันธุ์จำแนกได้ดังนี้ ^[1]

พันธุ์ข้าวนาสวนไวต่อช่วงแสง :

กข5 กข6 กข8 กข12 (หนองคาย 80) กข13 กข15 กข16 กข27 กข35 (รังสิต 80) กำผาย 15 เก้ารวง 88 ขาวดอกมะลิ 105 ขาวตาแห้ง 17 ขาวปากหม้อ 148 ข้าวเจ้าหอมพิษณุโลก 1 เฉี้ยงพัทลุง ชุมแพ 60 นางพญา 132 นางมล เอส-4 น้ำสะกุย 19 เผือกน้ำ 43 ปทุมธานี 60 พวงไร่ 2 พัทลุง 60 พิษณุโลก 3 พิษณุโลก 60-1 ลูกแดงปัตตานี เล็บนกปัตตานี หางยี 71 เหมยนอง 62 เอ็ม เหนียวสันป่าตอง เหนียวอุบล 1 เหนียวอุบล 2 เหลืองประทิว 123 เหลืองใหญ่ 148 เข็มทองพัทลุง ข้าวหลวงสันป่าตอง แก่นจันทร์ พิษณุโลก 80 สังข์หยดพัทลุง เจ๊กเชย 1 ขาวกอเดียว 35 ช่อลุง 97 ไข่มดริ้น

พันธุ์ข้าวนาสวนไม่ไวต่อช่วงแสง :

กข1 กข2 กข3 กข4 กข7 กข9 กข10 กข11 กข14 กข21 กข23 กข25 กข29 (ชัยนาท 80) กข31 (ปทุมธานี 80) กข33 (หอมอุบล 80) กข37 กข39 กข41 กข43 กข47 ข้าวเจ้าหอมคลองหลวง 1 ข้าวเจ้าหอมสุพรรณบุรี ชัยนาท 1 ชัยนาท 2 ปทุมธานี 1 บางแตน พัทลุง พิษณุโลก 2 พิษณุโลก 60-2 แพร่ 1 สกลนคร สันป่าตอง 1 สุพรรณบุรี 1 สุพรรณบุรี 2 สุพรรณบุรี 3 สุพรรณบุรี 60 สุพรรณบุรี 90 สุรินทร์ 1

พันธุ์ข้าวขึ้นน้ำไวต่อช่วงแสง :

ตะเภาแก้ว 161 นางฉลอง ปิ่นแก้ว 56 พลายงามปราจีนบุรี เล็บมือนาง 111

พันธุ์ข้าวน้ำลึกไวต่อช่วงแสง :

กข19 กข45 หันตรา 60 ปราจีนบุรี 1 ปราจีนบุรี 2 อยุธยา 1

พันธุ์ข้าวน้ำลึกไม่ไวต่อช่วงแสง : กข17

พันธุ์ข้าวไร่ไวต่อช่วงแสง :

กู้เมืองหลวง ขาวโป่งไคร้ เจ้าฮ่อ ซิวแม่จัน ดอกพะยอม น้ำรู เจ้าลีซอสันป่าตอง เจ้าขาวเชียงใหม่

พันธุ์ข้าวไร่ไม่ไวต่อช่วงแสง : อาร์ 258
พันธุ์ข้าวแดงหอมไวต่อช่วงแสง : ข้าวหอมแดง
พันธุ์ข้าวแดงหอมไม่ไวต่อช่วงแสง : ข้าวหอมกุหลาบแดง
พันธุ์ข้าวญี่ปุ่น : กวก. 1 กวก. 2

ลักษณะทั่วไป [แก้]

ลักษณะที่สำคัญของข้าวแบ่งออกได้เป็นลักษณะที่เกี่ยวกับการเจริญเติบโต และลักษณะที่เกี่ยวกับการขยายพันธุ์ ดังนี้

ประเภทของข้าว [แก้]

แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ ข้าวเจ้า และ ข้าวเหนียว ซึ่งมีลักษณะเหมือนกันเกือบทุกอย่างแต่ต่างกันตรงที่เนื้อแข็งในเมล็ด

เมล็ดข้าวเจ้าประกอบด้วยแป้งอมิโลส (Amylose) ประมาณร้อยละ 15-30
เมล็ดข้าวเหนียวประกอบด้วยแป้งอมิโลเพคติน (Amylopectin) เป็นส่วนใหญ่และมีแป้งอมิโลส (Amylose) ประมาณร้อยละ 5-7

หากแบ่งตามนิเวศน์การปลูก จะแบ่งได้ 7 ประเภท คือ

ข้าวนาสวน ข้าวที่ปลูกในนาที่มีน้ำขังหรือกักเก็บน้ำได้ระดับน้ำลึกไม่เกิน 50 เซนติเมตร ข้าวนาสวนมีปลูกทุกภาคของประเทศไทย แบ่งออกเป็น ข้าวนาสวนนาน้ำฝน และข้าวนาสวนนาชลประทาน
ข้าวนาสวนนาน้ำฝน ข้าวที่ปลูกในฤดูนาปี และอาศัยน้ำฝนตามธรรมชาติ ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ การกระจายตัวของฝน ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกข้าวนาน้ำฝนประมาณ 70% ของพื้นที่ปลูกข้าวทั้งหมด
ข้าวนาสวนนาชลประทาน ข้าวที่ปลูกได้ตลอดทั้งปีในนาที่สามารถควบคุมระดับน้ำได้ โดยอาศัยน้ำจากการชลประทาน ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกข้าวนาชลประทาน 24% ของพื้นที่ปลูกข้าวทั้งหมด และพื้นที่ส่วนใหญ่จะอยู่ในภาคกลาง
ข้าวขึ้นน้ำ ข้าวที่ปลูกในนาที่มีน้ำท่วมขังในระหว่างการเจริญเติบโตของข้าว มีระดับน้ำลึกตั้งแต่ 1-5 เมตร เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 1 เดือน ลักษณะพิเศษของข้าวขึ้นน้ำคือ มีความสามารถในการยืดปล้อง (internode elongation ability) การแตกแขนงและรากที่ข้อเหนือผิวดิน (upper nodal tillering and rooting ability) และการชูรวง (kneeing ability)
ข้าวน้ำลึก ข้าวที่ปลูกในพื้นที่น้ำลึก ระดับน้ำในนามากกว่า 50 เซนติเมตร แต่ไม่เกิน 100 เซนติเมตร
ข้าวไร่ ข้าวที่ปลูกในที่ดอนหรือในสภาพไร่ บริเวณไหล่เขาหรือพื้นที่ซึ่งไม่มีน้ำขัง ไม่มีการทำคันนาเพื่อกักเก็บน้ำ
ข้าวนาที่สูง ข้าวที่ปลูกในนาที่มีน้ำขังบนที่สูงตั้งแต่ 700 เมตรเหนือระดับน้ำทะเลขึ้นไป พันธุ์ข้าวนาที่สูงต้องมีความสามารถทนทานอากาศหนาวเย็นได้ดี

การค้าข้าว [แก้]

โลกมีความต้องการข้าวความต้องการบริโภคของโลกประมาณ 417.7 ล้านตัน^[2] ประเทศไทยเป็นประเทศที่ส่งออกข้าวมากที่สุดในโลก ด้วยสัดส่วนการส่งออก ร้อยละ 36 รองลงมาคือ เวียดนาม ร้อยละ 20 อินเดีย ร้อยละ 18 สหรัฐอเมริกา ร้อยละ14 ปากีสถาน ร้อยละ 12 ตามลำดับ ^[3]

**สถิติลำดับประเทศที่ผลิดข้าวของ FAO** ^[4]
ลำดับ	ประเทศ	จำนวน (in Tsd. t)	ลำดับ	ประเทศ	จำนวน (in Tsd. t)
1	จีน	181.900	11	สหรัฐอเมริกา	10.126
2	อินเดีย	130.513	12	ปากีสถาน	7.351
3	อินโดนีเซีย	53.985	13	เกาหลีใต้	6.435
4	บังกลาเทศ	40.054	14	อียิปต์	6.200
5	เวียดนาม	36.341	15	กัมพูชา	4.200
6	ไทย	27.000	16	เนปาล	4.100
7	พม่า	24.500	17	ไนจีเรีย	3.542
8	ฟิลิปปินส์	14.615	18	อิหร่าน	3.500
9	บราซิล	13.141	19	ศรีลังกา	3.126
10	ญี่ปุ่น	11.342		รวม	618.440