อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี

พระราชวังพระนครคีรี
พระนครคีรี
ข้อมูลทั่วไป
ประเภท	พระราชวังในอดีต
ที่ตั้ง	จังหวัดเพชรบุรี
ประเทศ	ประเทศไทย
การก่อสร้าง
ปีสร้าง	พ.ศ. 2402
ผู้สร้าง	พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ปีรื้อ	พ.ศ. 2522
ปีบูรณะ	พ.ศ. 2522
ผู้บูรณะ	พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
สถาปัตยกรรม	ผสมผสาน
ผู้ออกแบบ/ตกแต่ง
ผู้ออกแบบผู้อื่น	สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)

อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี เป็นพระราชวังฤดูร้อนที่สร้างขึ้นในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตั้งอยู่ที่จังหวัดเพชรบุรี

ประวัติ

พระนครคีรีเป็นพระราชวังที่ประทับในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโดยเป็นพระราชวังฤดูร้อนโดยมีสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)เป็นแม่กองในการก่อสร้างโดยก่อสร้างแล้วเสร็จในปีพ.ศ. 2403 โดยพระนครคีรีแบ่งออกเป็นส่วนต่างๆ ดังนี้

ยอดเขาด้านทิศตะวันออก บริเวณไหล่เขาเป็นที่ตั้งของวัดมหาสมณาราม ภายในพระอุโบสถมีภาพเขียนฝีมือขรัวอินโข่งบนผนังทั้งสี่ด้าน เป็นวัดเก่าแก่ตั้งแต่สมัยอยุธยา ส่วนบนยอดเขาเป็นที่ตั้งของวัดพระแก้ว เป็นวัดประจำพระราชวังพระนครคีรี เช่นเดียวกับวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ซึ่งเป็นวัดประจำพระบรมมหาราชวังในกรุงเทพฯ ภายในวัดพระแก้วประกอบด้วยพระอุโบสถขนาดเล็ก ประดับด้วยหินอ่อน ด้านหลังเป็นพระพุทธเสลเจดีย์ ด้านหน้าพระอุโบสถเป็นหอระฆังรูปสี่เหลี่ยมย่อมุมขนาดเล็ก

ยอดเขากลาง เป็นที่ประดิษฐาน พระธาตุจอมเพชรมีลักษณะเป็นเจดีย์สีขาว ทรงลังกา มีความสูงจากฐานเจดีย์ 40 เมตร ลักษณะภายในฐานกลวงเป็นหอกลมกลางฐานตรงกลางมีเสาใหญ่รับน้ำหนักองค์พระเจดีย์ รอบพระเจดีย์มีทางเข้าไปยังหอกลมสีทางด้วยกัน พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ โปรดเกล้าให้บูรณะเจดีย์เก่าที่มีอยู่แล้วและได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุมาบรรจุไว้ มีผู้เชื่อว่าผู้ที่มานมัสการพระธาตุจอมเพชรด้วยจิตอันบริสุทธิ์ จะมีอานิสงส์ส่งผลให้ชื่อเสียงขจรขจายไปกว้างไกล เปรียบประดุจชัยภูมิของพระบรมธาตุที่ตั้งอยู่บนเขาสูง แวดล้อมด้วยหมู่มวลพระที่นั่งในพระราชวังพระนครคีรี และยังเป็นจุดที่สามารถมองเห็นพระที่นั่งต่าง ๆ บนยอดเขาอีก 2 ยอด รวมทั้งทิวทัศน์ของตัวเมืองเพชรบุรีได้อีกด้วย

หมู่พระที่นั่ง

โดยพระที่นั่งองค์ต่างๆประกอบด้วย

• พระที่นั่งเพชรภูมิไพโรจน์

พระที่นั่งเพชรภูมิไพโรจน์ เป็นพระที่นั่งองค์ใหญ่ที่สุด ปัจจุบันเป็นพิพิธภัณฑ์ แสดงโบราณวัตถุ ที่พบภายในพระราชวังแห่งนี้ เมื่อครั้งที่มีการบูรณะ เช่น กระจกเงาบานใหญ่ และโต๊ะเล็กสำหรับวางของ ตุ๊กตาโลหะฝีมือช่างชาวยุโรปหลายตัว ตู้ติดผนังนั้นเป็นที่ตั้ง แสดงเครื่องถ้วยชาม เป็นชุดอาหารค่ำฝีมือช่างยุโรป รวมทั้ง เครื่องใช้ในห้องพระบรรทม ของรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นต้น โดยท้องพระโรงด้านหน้าจัดเป็นห้องเสวย ส่วนทางด้านหลังจัดเป็นห้องบรรทม มุขทางด้านทิศตะวันออกเป็นห้องสรงและห้องพระบังคม ด้านหลังของ พระที่นั่งเพชรภูมิไพโรจน์ มีทางเดินเชื่อมกับพระที่นั่งอีกองค์หนึ่งคือ พระที่นั่งปราโมทย์ มไหสวรรค์ ซึ่งเป็นพระที่นั่งสองชั้น ภายในเป็นที่ประดิษฐานโบราณวัตถุ เช่น แท่นพระบรรทมของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

• พระที่นั่งปราโมทย์มไหสวรรย์

พระที่นั่งปราโมทย์มไหศวรรย์ เป็นพระที่นั่งที่ประทับของ สมเด็จพระนางเจ้าเทพศิรินทราบรมราชินี

• พระที่นั่งเวชยันต์วิเชียรปราสาท

พระที่นั่งเวชยันต์วิเชียรปราสาท เป็นปราสาทยอดปรางค์แบบพระราชนิยมขนาดย่อมสร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโดยภายในประดิษฐานพระบรมรูปหล่อสำริดของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงฉลองพระองค์ด้วยพระมาลาสก็อต พระหัตถ์ขวาทรงพระแสงดาบ พระหัตถ์ซ้ายทรงสมุดหนังสือ ประทับยืน ภายใต้นพปฎลเศวตฉัตร ซึ่งเป็นชุดที่พระองค์ใช้ออกรับคณะทูตานุทูตทั้งหลายโดยในรัชกาลปัจจุบันพระองค์มีพระราชดำริให้เปลี่ยนนพปฎลมหาเศวตฉัตรบริเวณพระบรมรูปของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งได้ชำรุดไป โดยพระที่นั่งองค์นี้ไม่เปิดให้ประชาชนเข้าชม

• พระที่นั่งราชธรรมสภา

พระที่นั่งราชธรรมสภา เป็นศิลปะผสมระหว่างไทย จีนและตะวันตก คือ เป็นพระที่นั่งชั้นเดียวคล้ายเก๋งจีน มีประตูหน้าต่างเป็นวงโค้ง ตกแต่งด้วยเสาปลอม ติดผนัง ส่วนที่หัวเสานั้นเป็นศิลปะกรีกแบบไอโอนิคเหนือ หัวเสาทำลวดลายลักษณะเป็น ลูกโลกและดอกไม้ ใบไม้ประดิษฐ์

หอต่างๆ

• หอชัชวาลเวียงชัย

เป็นหอทรงกลมสูงสองชั้น หลังคาโค้งกรุกระจก มีบันไดวนขึ้นชั้นบน สร้างขึ้นเป็นที่ศึกษาและสังเกตการณ์ ทางดาราศาสตร์ ในอดีต เวลากลางคืน จะจุดโคมไฟแขวนไว้ภายในโดมกระจก เมื่อมองจากทะเลสามารถเห็นได้แต่ไกล จึงเป็นที่หมายของชาวเรือในการเดินเรือเข้าอ่าวบ้านแหลมได้อย่างดี หอชัชวาลเวียงชัย เป็นหอทรงกลมสูงสองชั้น หลังคาโค้งกรุกระจก สร้างขึ้นเป็นที่ศึกษาและสังเกตการณ์ ทางดาราศาสตร์ สามารถชมทิวทัศน์ของเมืองเพชรบุรีได้โดยรอบ ในอดีต เวลากลางคืน จะจุดโคมไฟแขวนไว้ภายในโดมกระจก เมื่อมองจากทะเลสามารถเห็นได้แต่ไกล จึงเป็นที่หมายของชาวเรือในการเดินเรือเข้าอ่าวบ้านแหลมได้อย่างดี

• หอพิมานเพชรมเหศวร์

หอพิมานเพชรมเหศวร์นี้ ประกอบไปด้วยอาคารเล็กๆ 3 หลัง อาคารหลังกลางขนาดใหญ่มีแท่นประดิษฐานพระพุทธรูปอยู่ภายในและกั้นเป็นห้อง สันนิฐานว่าเป็นห้องทรงศีลของรัชกาลที่ 4 หอริมขวามือเป็นศาลเทพารักษ์หรือศาลพระภูมิเจ้าที่นั้นเอง ส่วนหอริมซ้ายเป็นประโคมสังคีต หอนี้ตั้งอยู่หน้าพระ

• หอจตุเวทปริตพัจน์

หอจตุเวทปริตพัจน์ เป็นสถานที่ทรงบำเพ็ญพระราชกุศล โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสดับพระธรรมเทศนา ในวันพระธรรมสวนะ

ศาลาต่างๆ

ศาลาทัศนานักขัตฤกษ์

เป็นศาลาสำหรับประกอบพิธีหรือพระราชพิธีต่างๆในบางวโรกาสโปรดให้ข้าราชการเข้าเฝ้าทูลละอองทุลีพระบาท

ป้อมต่างๆ

• ป้อมธตรฐอยู่ทางทิศตะวันออก
• ป้อมวิรุฬหกบริรักษ์อยู่ทางทิศใต้
• ป้อมวิรูปักษ์อยู่ทางทิศตะวันตก
• ป้อมเวสสุวรรณอยู่ทางทิศเหนือ

พระตำหนักต่างๆ

• พระตำหนักสันฐาคารสถาน

เป็นพระตำหนักที่ทรงโปรดเกล้าให้ใช้ในการต้อนรับ แขกบ้านแขกเมือง ให้สามารถพักแรมได้

สิ่งก่อสร้างอื่นๆ

• โรงรถ
• โรงม้า
• ศาลามหาดเล็ก
• ศาลาลูกขุน
• ศาลาด่าน
• ศาลาเย็นใจ
• ทิมดาบองครักษ์
• โรงครัว