อำเภอนาน้อย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อำเภอนาน้อย
แผนที่จังหวัดน่าน เน้นอำเภอนาน้อย
เมืองเสาดิน ถิ่นมะขามหวาน
ตำนานดอยผาชู้ เชิดชูพระธาตุพลูแช่
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทย อำเภอนาน้อย
อักษรโรมัน Amphoe Na Noi
จังหวัด น่าน
รหัสทางภูมิศาสตร์ 5504
รหัสไปรษณีย์ 55150
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่ 1,408.122 ตร.กม.
ประชากร 32,978 คน (พ.ศ. 2558)
ความหนาแน่น 23.41 คน/ตร.กม.
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอนาน้อย เลขที่ 52
หมู่ที่ 1 ถนนเจ้าฟ้า ตำบลนาน้อย
อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน 55150
พิกัด 18°19′30″N 100°42′54″E / 18.32500°N 100.71500°E / 18.32500; 100.71500
หมายเลขโทรศัพท์ 0 5478 9119
หมายเลขโทรสาร 0 5478 9119

สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

อำเภอนาน้อย (คำเมือง: Lanna-Na Noi.png) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดน่าน ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจังหวัด

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอนาน้อยมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้

ประวัติ[แก้]

อำเภอนาน้อยแต่เดิมเรียกว่า เวียงศีรษะเกษ ซึ่งตั้งอยู่บนฝั่งลำน้ำแหง อยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดน่าน ห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศใต้ประมาณ 60 กิโลเมตร มีอาณาเขตรวมกับแขวงท่าปลา(อ.ท่าปลา จ.อุตรดิตถ์) เรียกว่า "น่านใต้" ขึ้นอยู่ในความปกครองของจังหวัดน่าน ในการปกครองแต่ละแขวง แบ่งการปกครองเป็นเมืองเล็ก ๆ แต่ละเมืองมีพ่อเมืองปกครองมีบรรดาศักดิ์เป็น พญา ท้าว แสน แคว่น และปู่หลัก พ่อเมืองแต่ละเมืองจะมีบรรดาศักดิ์แตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับและความสามารถของเจ้าเมืองนั้น ๆ ลักษณะของเมืองเล็ก ๆ เหล่านี้เป็นการรวมพื้นที่หลาย ๆ หมู่บ้าน ก็จะรวมเป็นเมืองหนึ่ง ซึ่งมีอาณาบริเวณใกล้เคียงกันตามลักษณะของภูมิประเทศ โดยมีพ่อเมืองเป็นผู้ดูแลปกครองมีอำนาจการปกครองและสั่งการเกือบเด็ดขาด โดยได้รับอาชญามาจากเจ้าครองนครมีศักดิ์เป็นพญา ในเขตท้องที่อำเภอนาน้อยหรือแขวงศีรษะเกษแต่โบราณกาล[1]

  • เวียงศีรษะเกษ

เวียงศีรษะเกษ ในปัจจุบันตั้งอยู่ที่บริเวณบ้านนาน้อย หมู่ที่ 4 ตำบลนาน้อย เมืองงั่วหรือเมืองศีรษะเกษในสมัยอดีต มีอาณาเขตการปกครองในพื้นที่ตำบลศีรษะเกษ ตำบลเชียงของ ตำบลนาน้อย บางส่วนของตำบลสถานและตำบลสันทะ นาน้อยในยุคเริ่มแรกที่เรียกว่า เมืองงั่ว ยังไม่มีหลักฐานใดบ่งชัดว่าชนกลุ่มแรกที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานคือชนกลุ่มใด สันนิษฐานว่าเป็นชนที่มีเผ่าพันธุ์เช่นเดียวกับคนพื้นเมืองในล้านนา ซึ่งมีการทำมาหากิน การนุ่งห่ม วัฒนธรรมประเพณี ภาษาพูด ที่คล้ายกับท้องถิ่นต่าง ๆ ในภาคเหนือ จากหลักฐานศิลาจารึกที่วัดดอนไชย หมู่ที่ 2 ตำบลนาน้อย ได้กล่าวถึงการเปลี่ยนชื่อจากเมืองงั่วมาเป็นเมืองศีรษะเกษ ในปี จ.ศ. 1241 (ปี พ.ศ. 2422) ในสมัยเจ้ามหาชีวิต อนันตวรฤทธิเดช เจ้าผู้ปกครองนครน่าน ซึ่งตรงกับสมัยของรัชกาลที่4 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตามตำนานได้กล่าวถึงชื่อเมืองว่า สาเหตุที่เรียกชื่อเมืองว่า ศีรษะเกษ นั้นมีที่มาจาก ครั้งเมื่อ เจ้าเมืองน่านได้เสด็จประพาสมายังแขวงนี้ได้เห็นสายน้ำไหลกลับทิศ คือไหลจากทิศใต้มาทิศเหนือเป็นที่น่าสังเกตและแปลกจากแขวงอื่นๆ จึงตั้งชื่อแขวงนี้ว่า แขวงศีรษะเกษ คำว่าศีรษะเกษ แผลงมาจากคำว่า"สังเกต"ต่อมาได้ตั้งชื่อเป็นอำเภอศีรษะเกษ แต่ชื่อไปตรงกับจังหวัดศรีสะเกษและด้วยสภาพทางภูมิศาสตร์ของตัวอำเภอ มีพื้นที่การทำนาไม่มาก เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่ของเป็นผืนป่าและภูเขา ด้วยเหตุผลที่ว่ามีที่นาในการปลูกข้าวน้อย จึงเปลี่ยนชื่อมาเป็น อำเภอนาน้อย [2]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอนาน้อยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 7 ตำบล 68 หมู่บ้าน ได้แก่

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร[3]
1. นาน้อย LN-Tambon-Na Noi.png Na Noi 10 2,266 5,394
2. เชียงของ LN-Tambon-Chiang Khong.png Chiang Khong 7 694 2,098
3. ศรีษะเกษ LN-Tambon-Si Saket.png Si Saket 14 2,473 7,272
4. สถาน LN-Tambon-Sathan.png Sathan 12 1,736 5,345
5. สันทะ LN-Tambon-San Tha.png San Tha 10 1,689 6,267
6. บัวใหญ่ LN-Tambon-Bua Yai.png Bua Yai 8 1,307 4,028
7. น้ำตก LN-Tambon-Nam Tok.png Nam Tok 7 818 2,574

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอนาน้อยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลนาน้อย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาน้อย
  • เทศบาลตำบลศีรษะเกษ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศีรษะเกษทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาน้อย (นอกเขตเทศบาลตำบลนาน้อย)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงของ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงของทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสถาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสถานทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสันทะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันทะทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบัวใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวใหญ่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำตก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำตกทั้งตำบล

การคมนาคม[แก้]

  • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1026 (เวียงสา-นาหมื่น)
  • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1083 (นาน้อย-บ้านปางไฮ)
  • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1216 (นาน้อย-ร้องกวาง)
  • ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4025 (หนองห้า-แม่สาคร)

สถานที่ท่องเที่ยว[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. http://province.m-culture.go.th/nan04/data1.htm
  2. http://province.m-culture.go.th/nan04/data1.htm
  3. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดน่าน ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2558, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย