อำเภอเชียงกลาง

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา
อำเภอเชียงกลาง
แผนที่จังหวัดน่าน เน้นอำเภอเชียงกลาง
เชียงกลางเมืองน่าอยู่ เคียงคู่วิหารไทยลื้อ
เลื่องลือบ่อน้ำทิพย์พญาไมย น้ำตกสวยใสตาดม่าน
ล่องแพน้ำน่านห้วยพ่านแก่งสะม้า ล้ำค่าสิ่งศักดิ์สิทธิ์
ชวนพิศเมืองฟ้าใสคนใจงาม
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทยอำเภอเชียงกลาง
อักษรโรมันAmphoe Chiang Klang
จังหวัดน่าน
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่277.115 ตร.กม.
ประชากร27,655 คน (พ.ศ. 2560)
ความหนาแน่น108.40 คน/ตร.กม.
รหัสทางภูมิศาสตร์5509
รหัสไปรษณีย์55160
ที่ว่าการอำเภอ
ที่ตั้งที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง เลขที่ 86 หมู่ที่ 11 ถนนอดุลย์เดชจรัส ตำบลเชียงกลาง อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน 55160
พิกัด19°17′30″N 100°51′42″E / 19.29167°N 100.86167°E / 19.29167; 100.86167
โทรศัพท์0 5479 7255
โทรสาร0 5479 7255
---- สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

เชียงกลาง (คำเมือง: LN-Chiang Klang.png) ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดน่าน เป็นเมืองที่รองรับการขยายตัวเศรษฐกิจแห่งที่ 2 ของจังหวัดน่านตอนเหนือ

สาระสังเขป[แก้]

อำเภอเชียงกลาง เป็นเมืองที่เล็กที่สุดของจังหวัดน่าน แต่เต็มไปด้วยความสวยงามธรรมชาติอันบริสุทธิ์ผุดผ่องของภูเขา ลำธาร อาทิ น้ำตกตาดม่าน แก่งสะม้าเก้าบั้ง

ที่ตั้งและอาณาเขต[แก้]

อำเภอเชียงกลางตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติ[แก้]

อำเภอเชียงกลาง (คำเมืองออกเสียงว่า เจียงก๋าง) ตามคำบอกเล่าสรุปความว่า เดิมทีเดียวจังหวัดน่านมีที่ตั้งอยู่ที่อำเภอปัวเรียกว่า "วรนคร" และมีเมืองน้อยใหญ่เป็นเมืองบริวาร ทางเหนือของเมืองปัวมีเมืองเปือ เมืองงอบ และเมืองปอน ซึ่งสมัยนั้นข้าศึกที่มักยกกำลังมาย่ำยีคือ เงี้ยวหรือไทยใหญ่ หัวเมืองทางเหนือของเมืองปัวก็ได้แตกร่นถอยลงมาอยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำกอนที่มาบรรจบกับแม่น้ำน่านเรียกว่า "สบกอน" ในบริเวณที่ตั้งของเมืองที่แตกทัพร่นมาตั้งมั่นอยู่ตรงระหว่างเมืองเชียงกลางในปัจจุบัน

เดิมพื้นที่ของอำเภอเชียงกลางอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอทุ่งช้าง โดยเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2511 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลเปือ ตำบลเชียงกลาง ตำบลเชียงคาน และตำบลนาไร่หลวง (ปัจจุบันอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอสองแคว) ออกจากการปกครองของอำเภอทุ่งช้าง รวมจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอเชียงกลาง[1] และได้รับการยกฐานะเป็นอำเภอเชียงกลางเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514[2]

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

การปกครองส่วนภูมิภาค[แก้]

อำเภอเชียงกลางแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 6 ตำบล 60หมู่บ้าน ได้แก่

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร[3]
1. เชียงกลาง LN-Tambon-Chiang Klang.png Chiang Klang 13 2,724 7,281
2. เปือ LN-Tambon-Puea.png Puea 14 2,247 6,766
3. เชียงคาน LN-Tambon-Chiang Khan.png Chiang Khan 5 527 1,667
4. พระธาตุ LN-Tambon-Phra That.png Phra That 11 1,095 3,759
5. พญาแก้ว LN-Tambon-Phaya Kaeo.png Phaya Kaeo 7 999 3,321
6. พระพุทธบาท LN-Tambon-Phra Phutthabat.png Phra Phutthabat 10 1,552 5,046

การปกครองส่วนท้องถิ่น[แก้]

ท้องที่อำเภอเชียงกลางประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลเชียงกลาง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเชียงกลาง บางส่วนของตำบลเปือ และบางส่วนของตำบลพญาแก้ว
  • เทศบาลตำบลพระพุทธบาทเชียงคาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงคานและตำบลพระพุทธบาททั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงกลางพญาแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงกลางและตำบลพญาแก้ว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเชียงกลาง)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเปือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเปือ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเชียงกลาง)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพระธาตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระธาตุทั้งตำบล

สถานที่สำคัญและแหล่งท่องเที่ยว[แก้]

น้ำตกตาดม่าน

สถานที่และแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของอำเภอเชียงกลาง ได้แก่

  • วัดหนองแดง (สถาปัตยกรรมไทลื้อ)

ตั้งอยู่บ้านหนองแดง หมู่ที่ 1 ตำบลเปือ ห่างจากที่ว่าการอำเภอ 2 กิโลเมตร เป็นโบราณสถานเก่าแก่ของล้านนาไทย ก่อสร้างโดยช่างชาวไทยลื้อ (แคว้นสิบสองปันนา) มีอายุประมาณ 200 ปีเศษ

  • น้ำตกตาดม่าน ตั้งอยู่บนสันเขาเวียง(ม่อนเวียง) อยู่ในเขตแนวเทือกเขาผีปันน้ำ ทางตอนตะวันออกของภาคเหนือตอนบน ตั้งอยู่ในเขตบ้านวังทอง หมู่ที่ 3 ตำบลพระพุทธบาท อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 11 กิโลเมตร เป็นน้ำตกที่มีจุดกำเนิดต้นลำน้ำหุย ซึ่งต้นน้ำหุยตั้งอยู่ระหว่างแนวเชื่อมระหว่างอำเภอเชียงกลาง และอำเภอสองแคว ซึ่งลำน้ำหุยมีน้ำไหลตลอดปี เพราะอยู่ในผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์
  • รอยพระพุทธบาท (พระบาทตากผ้า)

ตั้งอยู่บ้านเหล่า หมู่ที่ 8 ตำบลพระพุทธบาท ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 7 กิโลเมตร เป็นโบราณสถานเก่าแก่เป็นที่เคารพบูชาองประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะราษฎรตำบลเชียงคานและตำบลพระพุทธบาท มีอายุประมาณ 100 ปีเศษ

  • แก่งสะม้าเก้าบั้ง

ตั้งอยู่บ้านตึ๊ด หมู่ที่ 10 ตำบลพระพุทธบาท ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 11 กิโลเมตร มีลักษณะเป็นโขดหินและลานหินขวางกั้นลำน้ำน่าน ลดหลั่นกันไปถึงขั้นมีระยะทางยาวถึง 3 กิโลเมตร สองฟากฝั่งลำน้ำน่านมีลักษณะเป็นภูเขาและป่าไม้อุดมสมบูรณ์ เหมาะแก่การพักผ่อนและตั้งแคมป์ค้างแรม

  • พระธาตุดอนแก้ว

ตั้งอยู่บริเวณบ้านดอนแก้ว หมู่ที่ 1 ตำบลพระธาตุ ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 7 กิโลเมตร

  • อ่างเก็บน้ำเลียบ

ตั้งอยู่บ้านดอนแท่น หมู่ที่ 3 ตำบลเชียงคาน ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 8 กิโลเมตร เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ รอบบริเวณอ่างร่มรื่นไปด้วยป่าไม้ธรรมชาติ เหมาะแก่การพักผ่อนและตกปลา

  • เมืองพระพุทธศาสนา

ตั้งอยู่บ้านน้ำคา หมู่ที่ 1 ตำบลพญาแก้ว ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 4 กิโลเมตร เป็นสถานที่ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานและฝึกอบรมปฏิบัติธรรม

  • ไร่จุฑามาศ รีสอร์ท

ตั้งอยู่บ้านน้ำอ้อ หมู่ที่ 3 ตำบลเปือ ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 8 กิโลเมตร

  • น้ำตกผานางอิง (ฝายข้อมือเหล็ก)

ตั้งอยู่บ้านพญาแก้ว หมู่ที่ 4 ตำบลพญาแก้ว ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 6 กิโลเมตร

  • น้ำตกนาอู่

ตั้งอยู่บ้านหนองปลา หมู่ที่ 10 ตำบลพระธาตุ ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 15 กิโลเมตร

  • พระธาตุศรีบัวแบ่งเทพมงคล(ธาตุวัดคาว)

ตั้งอยู่บ้านเจดีย์ หมู่ 3 ตำบลเชียงกลาง ห่างจากที่ว่าการอำเภอ ประมาณ 3 กิโลเมตร

  • พระธาตุจอมกิตติ

ตั้งอยู่บ้านป่าเลา หมู่ที่ 6 ตำบลพระพุทธบาท ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 5 กิโลเมตร

  • อ่างเก็บน้ำน้ำส้อ

ตั้งอยู่บ้านส้อ หมู่ 9 ตำบลเปือ ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 8 กิโลเมตร

  • วัดศรีบุญเรือง (สถาปัตยกรรมร่วมสมัย)

ตั้งอยู่บ้านสบกอน หมู่ที่ 5 ตำบลเชียงกลาง เดิมชื่อวัดสบกอน เป็นวัดเก่าและสร้างคู่มากับหมู่บ้านสบกอน

  • วัดเจดีย์ (พระเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์)

ตั้งอยู่ที่บ้านเจดีย์ หมู่ที่ 3 ตำบลเชียงกลาง เดิมชื่อวัดคาว เป็นวัดเก่าแก่ของอำเภอเชียงกลาง

  • พระธาตุศรีบัวแบ่งเทพมงคล (ธาตุวัดคาว)

เป็นพระธาตุเก่าแก่คู่ตำบลเชียงกลาง มีรูปทรงลังกาฐานกว้าง 12 เมตร สูง 16 เมตร

  • รอยพระพุทธบาท (ผาม่าน)

ตั้งอยู่บ้านตึ๊ด หมู่ที่ 10 ตำบลพระพุทธบาท ลักษณะเป็นภูเขาศิลา (หินผา) บริเวณนี้เดิมเป็นสถานที่สู้รบกันระหว่างพวกม่านกับพวกเงี้ยวได้สู้รบกันจนมีรอยเลือดแดงฉานกระเด็นติดตามหน้าผา จึงเรียกว่าผาแดงหรือผาม่าน

  • รอยพระพุทธบาท (บ้านดอนสบเปือ)

ตั้งอยู่บ้านดอนสบเปือ หมู่ที่ 7 ตำบลเปือ ค้นพบครั้งแรกอยู่บนแท่นผาบริเวณวังพระพุทธบาท ปัจจุบันรอยพระพุทธบาทแห่งนี้เป็นที่เคารพนับถือของชาวอำเภอเชียงกลางและศิษยานุศิษย์ของพระครูชัยวัฒน์อธิโต

  • ศาลเจ้าพ่อพญาไมย

ตั้งอยู่บ้านสบกอน หมู่ที่ 5 ตำบลเชียงกลาง เจ้าพ่อพญาไมยเป็นเทพยดาที่ชาวอำเภอเชียงกลางและอำเภอใกล้เคียงเคารพนับถือและเลื่องลือในความศักดิ์สิทธิ์

  • อุทยานมัจฉา (บ้านตึ๊ด)

ตั้งอยู่บ้านตึ๊ด หมู่ที่ 10 ตำบลพระพุทธบาท เป็นเขตอนุรักษ์พันธุ์ปลาบริเวณท่าน้ำหลังวัดชัยมงคลถึงสะพานข้ามแม่น้ำน่าน

  • แหล่งอนุรักษ์พันธุ์ปลาบ้านหนองผุก (วังปลา )

ตั้งอยู่บ้านหนองผุก หมู่ที่ 10 ตำบลเปือ มีลักษณะเป็นวังน้ำวนขนาดเล็กมี 2 หาด เหมาะสำหรับพักผ่อนหย่อนใจนักท่องเที่ยว

การเดินทาง[แก้]

จากตัวเมืองไปตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1080 ระยะทางประมาณ 70 กิโลเมตร

อ้างอิง[แก้]

  1. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา (in Thai). 85 (54 ง): 1755. 18 มิถุนายน 2511.
  2. "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอปลาปาก อำเภอเชียงกลาง อำเภอปากชม อำเภอบ้านม่วง อำเภอพังโคน อำเภอดอนสัก อำเภอพนม อำเภอเวียงสระ อำเภอสังคม และอำเภอหัวตะพาน พ.ศ. ๒๕๑๔" (PDF). Royal ราชกิจจานุเบกษา (in Thai). 88 (123 ก): 745–748. 16 พฤศจิกายน 2514.
  3. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดน่าน ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย