ข้ามไปเนื้อหา

ประเทศอันดอร์รา

แก้ไขลิงก์
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก อันดอร์รา)
ราชรัฐอันดอร์รา

Principat d'Andorra (กาตาลา)
คำขวัญ: Virtus Unita Fortior (ลาติน)
"พลังที่รวมเป็นหนึ่งแข็งแรงกว่า"[1]
เพลงชาติ: "อัลกรังการ์ลามัญ"
El Gran Carlemany (กาตาลา)
"ชาร์เลอมาญผู้ยิ่งใหญ่"
ที่ตั้งของ ประเทศอันดอร์รา  (วงกลมสีเขียว)ในทวีปยุโรป  (สีเทาเข้ม)
ที่ตั้งของ ประเทศอันดอร์รา  (วงกลมสีเขียว)

ในทวีปยุโรป  (สีเทาเข้ม)

เมืองหลวง
และเมืองใหญ่สุด
อันดอร์ราลาเวยา
42°30′23″N 1°31′17″E / 42.50639°N 1.52139°E / 42.50639; 1.52139
ภาษาราชการกาตาลา 44.1%[2][3]
ภาษาที่สำคัญสเปน 40.3%[3]
ภาษาอื่น ๆ
กลุ่มชาติพันธุ์
(2024)[3]
ศาสนา
(2020)[4]
เดมะนิมชาวอันดอร์รา
การปกครองรัฐเดี่ยว ระบบรัฐสภา ทวาธิปไตยเจ้าร่วมปกครองภายใต้รัฐธรรมนูญ
ชาบิเอ อัสป็อต ซาโมรา
การ์ลัส อันซัญญัต เร็ตช์
สภานิติบัญญัติรัฐสภา
เอกราช
8 กันยายน ค.ศ. 1278[6][7]
12 ตุลาคม ค.ศ. 1652
ค.ศ. 1814
2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993
พื้นที่
• รวม
467.63 ตารางกิโลเมตร (180.55 ตารางไมล์) (อันดับที่ 178)
0.26[a]
ประชากร
• 2025 ประมาณ
เพิ่มขึ้นเป็นกลาง 87,486 คน[9] (อันดับที่ 185)
187.1 ต่อตารางกิโลเมตร (484.6 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 71)
จีดีพี (อำนาจซื้อ) 2024 (ประมาณ)
• รวม
เพิ่มขึ้น 6.001 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ[10] (อันดับที่ 168)
เพิ่มขึ้น 69,146 ดอลลาร์สหรัฐ[10] (อันดับที่ 18)
จีดีพี (ราคาตลาด) 2024 (ประมาณ)
• รวม
เพิ่มขึ้น 3.897 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ[10] (อันดับที่ 159)
เพิ่มขึ้น 44,900 ดอลลาร์สหรัฐ[10] (อันดับที่ 24)
จีนี (2023)Negative increase 40.0[11]
ปานกลาง
เอชดีไอ (2023)เพิ่มขึ้น 0.913[12]
สูงมาก · อันดับที่ 32
สกุลเงินยูโร (€)[b] (EUR)
เขตเวลาUTC+01:00 (เวลายุโรปกลาง)
• ฤดูร้อน (เวลาออมแสง)
UTC+02:00 (เวลาออมแสงยุโรปกลาง)
รูปแบบวันที่วว/ดด/ปปปป
ขับรถด้านขวามือ[13]
รหัสโทรศัพท์+376
โดเมนบนสุด.ad[c]

อันดอร์รา (กาตาลา: Andorra) หรือ ราชรัฐอันดอร์รา (กาตาลา: Principat d'Andorra)[2] เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล บนคาบสมุทรไอบีเรีย ในส่วนตะวันออกของเทือกเขาพิรินี ในภูมิภาคยุโรปใต้ มีพรมแดนติดกับประเทศฝรั่งเศสทางเหนือ และประเทศสเปนทางใต้ เชื่อกันว่าถูกก่อตั้งโดยชาร์เลอมาญ อันดอร์ราอยู่ภายใต้การปกครองของเคานต์แห่งอูร์เฌ็ลย์ จนถึงปี 988 ก่อนจะถูกโอนให้มุขมณฑลอูร์เฌ็ลย์ ราชรัฐปัจจุบันถูกจัดตั้งขึ้นโดยกฎบัตรในปี 1278 ปัจจุบันบิชอปแห่งอูร์เฌ็ลย์ แห่งแคว้นกาตาลุญญา ประเทศสเปน และประธานาธิบดีฝรั่งเศส เป็นเจ้าผู้ร่วมครอง เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดคืออันดอร์ราลาเวยา

อันดอร์ราเป็นประเทศที่มีขนาดเล็กเป็นอันดับที่ 6 ของยุโรป มีพื้นที่ 468 ตารางกิโลเมตร (181 ตารางไมล์) และมีประชากรราว 87,486 คน[9] ชาวอันดอร์รา เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ Romance ที่มีความเกี่ยวข้องใกล้ชิดกับชาวกาตาลา[14] อันดอร์ราเป็นประเทศที่มีพื้นที่เล็กเป็นอันดับที่ 16 ของโลกและมีประชากรน้อยเป็นอันดับที่ 11 ของโลก[15] เมืองหลวงอันดอร์ราลาเวยาเป็นเมืองหลวงที่ตั้งอยู่สูงที่สุดในยุโรป โดยอยู่ที่ระดับความสูง 1,023 เมตร (3,356 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเล[16] ภาษาราชการคือภาษากาตาลา แต่ภาษาสเปน โปรตุเกส และฝรั่งเศส ก็ใช้กันอย่างแพร่หลายเช่นกัน[3][17]

อุสาหกรรมการท่องเที่ยวของอันดอร์รามีนักท่องเที่ยวประมาณ 8 ล้านคนมาเยือนในทุก ๆ ปี[18] อันดอร์ราไม่ได้เป็นสมาชิกของสหภาพยุโรป แต่เป็นสมาชิกของสภายุโรปและสหประชาชาติ ตั้งแต่ปี 1993[19]

นิรุกติศาสตร์

[แก้]

ที่มาของคำว่าอันดอร์รายังไม่ทราบแน่ชัด แม้จะมีข้อสันนิษฐานหลายประการที่ถูกเสนอไว้ ข้อสันนิษฐานที่เก่าที่สุดมาจากพอลิเบียส นักประวัติศาสตร์ชาวกรีก (Histories III, 35, 1) ซึ่งได้กล่าวถึงชนเผ่าไอบีเรีย ก่อนสมัยโรมัน ชื่อว่า Andosins ซึ่งตั้งถิ่นฐานอยู่ในหุบเขาแถบอันดอร์รา และเคยเผชิญหน้ากับกองทัพคาร์เธจ ระหว่างที่เดินทัพผ่านเทือกเขาพิรินีในช่วงสงครามพิวนิก คำว่า Andosini หรือ Andosins (Ἀνδοσίνοι) อาจมีรากมาจากคำในภาษาบาสก์ handia ซึ่งแปลว่า “ใหญ่” หรือ “ยักษ์”[20] ภูมินามวิทยาของอันดอร์ราแสดงให้เห็นว่ามีร่องรอยของภาษาบาสก์ในพื้นที่ อีกทฤษฎีหนึ่งเสนอว่าคำว่า Andorra อาจมาจากคำเก่า “Anorra” ซึ่งประกอบด้วยคำในภาษาบาสก์ ur (“น้ำ”)[21]

อีกสมมติฐานหนึ่งเสนอว่าชื่ออันดอร์ราอาจมาจากภาษาอาหรับ อัดดาเราะฮ์ (الدَّارَة) ซึ่งหมายถึงพื้นที่กว้างใหญ่ที่ตั้งอยู่ท่ามกลางภูเขาหรือบริเวณป่าทึบ[22] (โดย อัด- เป็นคำกำกับนาม) เมื่อชาวมัวร์เข้ายึดครองคาบสมุทรไอบีเรีย หุบเขาทางตอนเหนือของเทือกเขาพิรินีถูกปกคลุมไปด้วยป่าขนาดใหญ่ ซึ่งพื้นที่เหล่านี้ไม่ได้อยู่ภายใต้การปกครองโดยตรงของชาวมุสลิม เนื่องจากภูมิประเทศที่เข้าถึงได้ยาก[23]

ทฤษฎีอื่น ๆ เสนอว่าคำนี้อาจมีที่มาจากคำใน Navarro-Aragonese ว่า andurrial ซึ่งหมายถึง “พื้นที่ที่เต็มไปด้วยพุ่มไม้” หรือ “ดินแดนรกทึบ”[24]

ตามนิรุกติศาสตร์พื้นบ้าน มีตำนานเล่าว่า ชาร์เลอมาญเป็นผู้ตั้งชื่อภูมิภาคนี้ โดยอ้างอิงถึงหุบเขาในพระคัมภีร์ไบเบิลของชาวคานาอัน ชื่อ Endor หรือ Andor (ซึ่งเป็นสถานที่ที่ชาวมีเดียนถูกปราบ) ชื่อนี้ถูกตั้งขึ้นโดยพระโอรสของพระองค์ จักรพรรดิหลุยส์ผู้ศรัทธา หลังจากที่ทรงมีชัยเหนือชาวมัวร์ใน “หุบเขาแห่งนรกอันป่าเถื่อน”[25]

ประวัติศาสตร์

[แก้]

นับตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ดินแดนที่เป็นราชรัฐอันดอร์ราในปัจจุบันได้รับอิทธิพลจากอารยธรรมต่าง ๆ อาทิ Franks, Visigoths และอาหรับ ในสมัยของกษัตริย์ Charlemagne ของฝรั่งเศส ในปลายศตวรรษที่ 9 ได้มีการจัดตั้ง เขตปกครองในเทือกเขาพีรีนิส ซึ่งรวมเขตอันดอร์ราขึ้นภายใต้ชื่อ Marca Hispanica ต่อมาเชื่อกันว่ากษัตริย์ Charlemagne ยอมให้อันดอร์รามีอิสรภาพโดยเอกสารชื่อ Carta de Fundacio d'Andorra แต่หลังจากกษัตริย์ Charlemagne สิ้นพระชนม์ อันดอร์รากลับตกไปอยู่ใต้อำนาจของ Count of Urgell ซึ่งต่อมาได้ยินยอมยกดินแดนให้ Bishop of Urgell ในปีค.ศ. 1113 ซึ่งได้สืบทอดสิทธิและเป็นเจ้าของเหนือดินแดนนี้เรื่อยมาในนามของ Church of Urgell ในปี ค.ศ. 1159 มีการสู้รบแย่งชิงดินแดนระหว่าง Church of Urgell กับ Count of Foix จนถึงปี ค.ศ. 1278 จึงได้มีการลงนามระหว่าง Church of Urgell และ Count of Foix (Roger Bernard) ในสนธิสัญญา Pariatges อันมีผลให้ราชรัฐอันดอร์ราเป็นดินแดนที่มีสถานะเป็นราชรัฐร่วม (coprincipality) ระหว่าง Church of Urgell และ Count of Foix โดย Bishop of Urgell ได้อำนาจอธิปไตยเหนือดินแดน และ Count of Foix มีอำนาจด้านการเมือง การศาล และการทหาร ต่อมา Count of Foix ได้สมรสกับ Viscount of Bearn รัชทายาทแห่งแคว้น Navarre ผู้นำฝรั่งเศสจึงได้สืบทอดการปกครองดังกล่าวจนถึงสมัยของ Henry IV ซึ่งดำรงตำแหน่ง Count of Foix ที่ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งฝรั่งเศส ดังนั้น อันดอร์ราจึงกลายเป็นราชรัฐร่วมระหว่าง Church of Urgell ของสเปนกับฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 1419 Church of Urgell และฝรั่งเศสได้ให้สัตยาบันแก่ Council of the Land ในการจัดตั้ง General Council หรือรัฐสภาของราชรัฐอันดอร์ราในปัจจุบันระหว่างปี ค.ศ. 1866-68 Church of Urgell และฝรั่งเศสได้ประกาศ Nova Reforma (New Reform) เป็นแนวทางในการจัดระบบการเมืองและการบริหารในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 และเริ่มยุคของการขยายตัวทางเศรษฐกิจ วันที่ 15 มกราคม ค.ศ. 1981 Church of Urgell และฝรั่งเศสได้ออกกฤษฎีกาจัดตั้ง ระบบการปกครองราชรัฐอันดอร์ราใหม่ ต่อมาเมื่อวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 1993 ได้มีการลงประชามติให้ราชรัฐอันดอร์รามีการปกครองระบอบประชาธิปไตย และมีรัฐธรรมนูญปกครองฉบับแรก (ซึ่งฝรั่งเศสและสเปนได้ยกร่างร่วมกัน) ซึ่งประกาศใช้เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 1993 รัฐธรรมนูญดังกล่าวกำหนดให้อำนาจอธิปไตยมาจากประชาชน โดยการเลือกตั้งสมาชิกผู้แทนราษฎร แบ่งแยกอำนาจบริหารและอำนาจนิติบัญญัติออกจากกัน และยังคงมอบอำนาจให้ประธานาธิบดีฝรั่งเศสและ Bishop of Urgell แห่งสเปน ดำรงตำแหน่งประมุขร่วมกัน

การเมือง

[แก้]

รัฐธรรมนูญราชรัฐอันดอร์รา ปี ค.ศ. 1993 กำหนดให้ราชรัฐอันดอร์ราปกครอง ด้วยระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภาเดียว โดยมีประมุขร่วม (Parliamentary Co-Principality) คือพระราชาคณะ (Bishop) แห่งเมือง Urgell ของสเปน และประธานาธิบดีฝรั่งเศส โดยประมุขทั้งสองเป็นประมุขในทางสัญลักษณ์เท่านั้น โดยมีผู้แทนของตนอยู่ในราชรัฐอันดอร์รา ซึ่งเป็นตำแหน่งที่เรียกว่า Vegeur ฝ่ายบริหาร ประกอบด้วย นายกรัฐมนตรี ซึ่งเป็นหัวหน้ารัฐบาลและคณะรัฐมนตรี 9 คน ฝ่ายนิติบัญญัติ ประกอบด้วยสมาชิกจำนวนไม่ต่ำกว่า 28 คน และไม่เกิน 42 คน ปัจจุบันมี 28 คน และมีระยะเวลาดำรงตำแหน่ง 4 ปี ฝ่ายตุลาการ ใช้ระบบกฎหมายอิงตามแบบสเปนและฝรั่งเศส โดยอำนาจฝ่ายตุลาการดำเนินการโดย Battlles (Magistrates) ทั้งนี้ ศาลมี 3 ระดับ คือ Tribunal of Judges (Tribunal de Batlles) , Tribunal of the Courts (Tribunal de Corts) และ Supreme Court of Justice (Tribunal Superior de Justicia)

การแบ่งเขตการปกครอง

[แก้]
แผนที่เขตการปกครองส่วนท้องถิ่นของอันดอร์รา

อันดอร์ราประกอบด้วยเขตการปกครองส่วนท้องถิ่น (กาตาลา: parròquia) 7 เขต ได้แก่

ภูมิศาสตร์

[แก้]

ตั้งอยู่บนเทือกเขา Pyrenees ระหว่างประเทศฝรั่งเศส (ทางทิศเหนือ) และสเปน (ทางทิศใต้) ที่ระดับความสูงระหว่าง 838 – 2,946 เมตร

เศรษฐกิจ

[แก้]

เนื่องจากประเทศอันดอร์ราไม่มีสกุลเงินใช้เป็นของตนเอง โดยก่อนหน้านี้ใช้เงินสกุลฟรังก์ฝรั่งเศสและเปเซตาสเปน ในปัจจุบันใช้สกุลเงินยูโรเป็นหลัก รายได้ GDP ต่อหัว ประมาณ 16,600 ดอลลาร์สหรัฐ และมี GDP โดยรวมประมาณ 1,065,000,000 ดอลลาร์สหรัฐ โดยมีรายได้หลักมาจากการท่องเที่ยว ปัจจุบันมีนักท่องเที่ยวเดินทางไปเยือนประมาณ 15,000,000 คนต่อปี

สภาวะทั่วไปทางเศรษฐกิจ ราชรัฐอันดอร์ราเป็นรัฐปลอดภาษี มีรายได้หลักมาจากการท่องเที่ยว (ซึ่งมีนักท่องเที่ยวประมาณปีละ 11.6 ล้านคนและทำรายได้เป็นสัดส่วน 80% ของ GDP) การธนาคาร (tax haven) และด้านอสังหาริมทรัพย์ รายได้จากภาคอุตสาหกรรมมีไม่มาก

ภาคการผลิตที่สำคัญ คือ บุหรี่ ซิการ์ เครื่องเรือน การที่อันดอร์ร่ามีพื้นที่แพาะปลูกเพียงร้อบละ 2 ของพื้นที่ทั้งหมดทำให้ภาคเกษตรกรรม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการเลี้ยงปศุสัตว์ (แกะ) การทำป่าไม้และปลูกยาสูบได้รับความสำคัญน้อยลงเรื่อย ๆ

ราชรัฐอันดอร์รามีทรัพยากรธรรมชาติไม่มากนัก อาทิ น้ำแร่ ป่าไม้ แร่เหล็ก ตะกั่ว และสามารถผลิตไฟฟ้าพลังน้ำได้มากพอเป็นสินค้าออกสำคัญ

ในด้านการค้าระหว่างประเทศ (ปี 2551) สินค้าส่งออกที่สำคัญ : อุปกรณ์สื่อสาร เครื่องเสียง ผลิตภัณฑ์ยาสูบ เฟอร์นิเจอร์ ตลาดส่งออกที่สำคัญ : สเปน ฝรั่งเศส สินค้านำเข้าที่สำคัญ : สินค้าอุปโภคบริโภค อาหาร และไฟฟ้า ตลาดนำเข้าที่สำคัญ : สเปน ฝรั่งเศส

ราชรัฐอันดอร์ราลงนามในความตกลงทางการค้ากับสหภาพยุโรปเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน ค.ศ. 1990 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1991 เป็นต้นมา ซึ่งส่งผลให้มีการก่อตั้งสหภาพศุลกากรสำหรับสินค้าอุตสาหกรรม ทำให้มีการยกเว้นภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าบางรายการ แต่ยังรักษาระบบการค้าสำหรับสินค้าเกษตรกับประเทศที่สามไว้ตามเดิม

ดัชนีทางเศรษฐกิจ ที่สำคัญ (2551) ได้แก่ - ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ GDP (PPP) 2.77 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ - รายได้ประชาชาติต่อหัว 38,800 ดอลลาร์สหรัฐ - การเติบโตทางเศรษฐกิจ 3.5% - อัตราเงินเฟ้อ 3.2%

ประชากร

[แก้]

จำนวนประชากรทั้งประเทศ มีโดยประมาณ 70,000 คน ประกอบด้วยเชื้อชาติต่าง ๆ คือ อันดอร์ราน สเปน โปรตุเกส ฝรั่งเศส และอื่น ๆ โดยมีอัตราการเติบโตของประชากรอยู่ที่ 0.8% และอายุเฉลี่ยของประชากร 85 ปี

ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับราชรัฐอันดอร์รา

[แก้]

ความสัมพันธ์ทางการทูต

[แก้]

ราชรัฐอันดอร์ราและไทยสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกันเมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2543 โดยฝ่ายไทยได้แต่งตั้งให้เอกอัครราชทูต ณ กรุงมาดริดของสเปน ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทยประจำราชรัฐอันดอร์ราอีกตำแหน่งหนึ่ง

ความสัมพันธ์ทางการค้า (พ.ศ. 2552)

[แก้]

ในภาพรวมไทยกับอันดอร์รายังมีความสัมพันธ์ทางการค้าไม่มากนัก โดยมีมูลค่าการค้ารวม 3.86 ล้านเหรียญสหรัฐ ไทยส่งออก 0.44 ล้านเหรียญสหรัฐ นำเข้า 3.42 ล้านเหรียญสหรัฐ ไทยขาดดุล 2.99 ล้านเหรียญสหรัฐ

สินค้าส่งออกที่สำคัญของไทย ได้แก่ รองเท้าและชิ้นส่วน อาหารทะเลกระป๋องและแปรรูป ผลิตภัณฑ์พลาสติก แผงวงจรไฟฟ้า รถยนต์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ อัญมณีและเครื่องประดับ เสื้อผ้าสำเร็จรูป

สินค้านำเข้าที่สำคัญของไทย ได้แก่ ผลิตภัณฑ์โลหะ เนื้อสัตว์สำหรับการบริโภค เครื่องใช้และเครื่องตกแต่งภายในบ้านเรือน สัตว์น้ำสดแช่เย็น/แช่แข็ง สิ่งพิมพ์ ผลิตภัณฑ์สิ่งทอ แผงวงจรไฟฟ้า เครื่องคอมพิวเตอร์และส่วนประกอบ

ปัญหาและอุปสรรคทางการค้า ตลาดราชรัฐอันดอร์ราเป็นตลาดขนาดเล็ก ซึ่งภาครัฐและเอกชนของไทยยังขาดข้อมูลด้านการตลาด

หมายเหตุ

[แก้]
  1. ↑ (ในภาษาฝรั่งเศส) Girard P & Gomez P (2009), Lacs des Pyrénées: Andorre.[8]
  2. ↑ ก่อน ค.ศ. 1999 คือฟรังก์ฝรั่งเศสและเปเซตาสเปน เหรียญและธนบัตรของทั้งสองสกุลเงินใช้ได้ถึง ค.ศ. 2002 ส่วนเหรียญดีเนอันดอร์ราจำนวนน้อย (แบ่งเป็น 100 แซ็นติม) จำนวนน้อยได้รับการผลิตขึ้นหลังจาก ค.ศ. 1982
  3. ↑ และ .cat ซึ่งใช้ร่วมกับดินแดนอื่นที่พูดภาษากาตาลา

อ้างอิง

[แก้]
  1. ↑ "Andorran Symbols". WorldAtlas. 29 March 2021.
  2. 1 2 "Constitution of the Principality of Andorra" (PDF). เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 16 May 2019.
  3. 1 2 3 4 5 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ cia
  4. ↑ "National Profiles | World Religion". www.thearda.com.
  5. ↑ Temperman, Jeroen (2010). State–Religion Relationships and Human Rights Law: Towards a Right to Religiously Neutral Governance. BRILL. ISBN 978-90-04-18149-6. ... guarantees the Roman Catholic Church free and public exercise of its activities and the preservation of the relations of special co-operation with the state in accordance with the Andorran tradition. The Constitution recognizes the full legal capacity of the bodies of the Roman Catholic Church which have legal status in accordance with their own rules.
  6. ↑ "Història d'Andorra". Cultura.ad (ภาษาคาตาลัน). สืบค้นเมื่อ 26 March 2019.
  7. ↑ "Andorra". Enciclopèdia.cat (ภาษาคาตาลัน). สืบค้นเมื่อ 26 March 2019.
  8. ↑ "Andorra en xifres 2007: Situació geogràfica, Departament d'Estadística, Govern d'Andorra" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 13 November 2009. สืบค้นเมื่อ 26 August 2012.
  9. 1 2 "A001. Population estimates; A003. Statistics on the censuses of parishes. February 2025". Department of Statistics. 2025-03-13. สืบค้นเมื่อ 2025-04-10.
  10. 1 2 3 4 "Report for Selected Countries and Subjects: April 2024". imf.org. International Monetary Fund.
  11. ↑ "Coeficient de Gini (Ingressos) Població". Departament d'Estadística. สืบค้นเมื่อ 2025-04-10.
  12. ↑ "Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. เก็บ (PDF)จากแหล่งเดิมเมื่อ 6 May 2025. สืบค้นเมื่อ 6 May 2025.
  13. ↑ "What side of the road do they drive on in Andorra". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 16 August 2021. สืบค้นเมื่อ 19 March 2019.
  14. ↑ Minahan, James (2000). One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups. Greenwood Publishing Group. p. 47. ISBN 978-0-313-30984-7.
  15. ↑ Malankar, Nikhil (18 April 2017). "Andorra: 10 Unusual Facts About The Tiny European Principality". Tell Me Nothing. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 7 June 2017. สืบค้นเมื่อ 13 June 2017.
  16. ↑ "Maps, Weather, and Airports for Andorra la Vella, Andorra". Fallingrain.com. สืบค้นเมื่อ 26 August 2012.
  17. ↑ "Background Note: Andorra". State.gov. สืบค้นเมื่อ 14 May 2015.
  18. ↑ "Andorra", The World Factbook (ภาษาอังกฤษ), Central Intelligence Agency, 2024-10-04, สืบค้นเมื่อ 2024-10-12
  19. ↑ "United Nations Member States". Un.org. สืบค้นเมื่อ 28 October 2022.
  20. ↑ Diccionari d'Història de Catalunya; ed. 62; Barcelona; 1998; ISBN 84-297-3521-6; p. 42; entrada "Andorra"
  21. ↑ Font Rius, José María (1985). Estudis sobre els drets i institucions locals en la Catalunya medieval [Studies on local rights and institutions in medieval Catalonia] (ภาษาคาตาลัน). Edicions Universitat Barcelona. p. 743. ISBN 978-84-7528-174-2.
  22. ↑ "تعريف و معنى دارة في معجم المعاني الجامع – معجم عربي عربي". almaany.com (ภาษาอาหรับ).
  23. ↑ Gaston, L. L. (1912). Andorra, the Hidden Republic: Its Origin and Institutions, and the Record of a Journey Thither. New York: McBridge, Nast & Co. p. 9.
  24. ↑ "Online Etymology Dictionary". Etymonline.com. เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 10 May 2015. สืบค้นเมื่อ 14 May 2015.
  25. ↑ Freedman, Paul (1999). Images of the Medieval Peasant. California: Stanford University Press. p. 189. ISBN 978-0-8047-3373-1.

บรรณานุกรม

[แก้]
  • Armengol Aleix, E. (2009). Andorra: un profund i llarg viatge. Andorra: Government of Andorra. ISBN 978-99920-0-549-1. (ในภาษากาตาลา)
  • Guillamet Anton, J. (2009). Andorra: nova aproximació a la història d'Andorra. Andorra: Revista Altaïr. ISBN 978-84-936220-4-6. (ในภาษากาตาลา)
  • Llop Rovira, Marta (1998). "L'Edat Moderna a Andorra (S. XVII al XVIII)". Història, Geografia i Institucions d'Andorra. Government of Andorra. ISBN 99920-0-185-2.
  • Ministeri d'Educació, Joventut i Esports (1996). "L'Edat Antiga i Mitjana a Andorra". Història, Geografia i Institucions d'Andorra. Government of Andorra.
  • Peruga Guerrero, J. (1998). La crisi de la societat tradicional (S. XIX). Andorra: Segona Ensenyança. ISBN 978-99920-0-186-8. (ในภาษากาตาลา)

อ่านเพิ่ม

[แก้]
  • Berthet, Elie – The Valley of Andorra. Bristol: J. W. Arrowsmith, 1886.
  • Butler, Michael – Frisch: Andorra.
  • Carrick, Noel – Let's Visit Andorra. London: Macmillan, 1988.
  •  Chisholm, Hugh, บ.ก. (1911). "Andorra" . สารานุกรมบริตานิกา ค.ศ. 1911. Vol. 01 (11 ed.). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์. pp. 965–966.
  • Deane, Shirley – The Road to Andorra. London: John Murray, 1960.
  • Duursma, John C. – Fragmentation and the International Relations of Micro-States. Cambridge University Press, 1996.
  • Jenner, Paul & Christine Smith – Landscapes of the Pyrenees. London: Sunflower Books, 1990.
  • Johnson, Virginia W. – Two Quaint Republics, Andorra and San Marino.
  • Leary, Lewis Gaston – Andorra the Hidden Republic. London: T. Fisher Unwin, 1912.
  • Mackintosh, May – Assignment in Andorra. London: Pan, 1976.
  • Murray, James Erskine – A Summer in the Pyrenees. London: John Macrone, 1837.
  • Newman, Bernard – Round About Andorra. London: George Allen & Unwin, 1928.
  • Piesold, Werner – Andorra.
  • Reichert, Thomas – Andorra, A Country Survey. Nuremberg, 1986.
  • Spender, Harold & H. Llewellyn Smith – Through the High Pyrenees. London: A. D. Innes, 1898.
  • Vila, Linda Armengol – Approach to the History of Andorra. Perpignan: Institut d'Estudis Andorrans, 1989.
  • Vilajoana, Ricard Fiter & M. Marti Rebols – All Andorra. Barcelona: Escudo de Oro, 1979.
  • Waagenaar, Sam – The Little Five. London: Andre Deutsch, 1960.

แหล่งข้อมูลอื่น

[แก้]
วิกิตำราภาษาอังกฤษ มีคู่มือ ตำรา หรือวิธีการเกี่ยวกับ: Andorra
เข้าถึงจาก "https://th.wikipedia.org/w/index.php?title=ประเทศอันดอร์รา&oldid=12651025"