คันจิ
จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ตัวอักษรคันจิ (「漢字」 Kanji?) ฟังเสียง เป็นตัวอักษรที่ใช้ในภาษาญี่ปุ่นโดยพัฒนามาจากอักษรจีน ซึ่งเป็น 1 ใน 5 ของตัวอักษรของภาษาญี่ปุ่นที่ใช้ในปัจจุบัน ได้แก่ ฮิรางานะ คะตาคานะ โรมะจิ ตัวเลข และคันจิ คำว่าคันจิ มีความหมายว่า ตัวอักษรฮั่น
เนื้อหา |
[แก้] ประวัติ
ภาษาจีนเริ่มเข้ามาในประเทศญี่ปุ่นในช่วง คริสต์ศตวรรษที่ 5 โดยนักบวชศาสนาพุทธ โดยหนังสือต่างๆถูกเขียนในภาษาจีน ซึ่งในขณะนั้นได้มีการใช้ภาษาจีนในการพูดและอ่าน ในชนกลุ่มหนึ่ง ต่อมาได้มีระบบภาษาที่เรียกว่า คันบุง (漢文) ซึ่งเป็นการใช้ตัวอักษรภาษาจีนในการอ่านในลักษณะของภาษาญี่ปุ่น ซึ่งในขณะนั้นภาษาญี่ปุ่นยังไม่มีระบบการเขียนเป็นของตัวเอง ซึ่งภายหลังได้มีเพียงแต่ระบบ มังโยงะนะที่มีปรากฏในตำรามังโยชู โดยเสียงอ่านของระบบนี้ไม่ครอบคลุมเสียงในภาษาจีนทั้งหมด โดยมังโยงะนะได้พัฒนามาเป็นฮิระงะนะในเวลาต่อมา
ในปัจจุบันคันจิใช้สำหรับในการเขียนสำหรับ คำนาม คำกริยา และ คำวิเศษณ์ในประโยคทั่วไป และในบางครั้งจะมีการเขียนอักษรฮิระงะนะกำกับไว้ สำหรับเป็นคำอ่าน ตั้งแต่ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 คำที่มาจากภาษาอื่น ได้มีการบันทึกในตัวอักษรคันจิ โดยจะเห็นได้จากที่คำที่มาจากภาษาโปรตุเกสในภาษาญี่ปุ่นจะเขียนด้วยตัวอักษรคันจิ และภายช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 คำที่มาจากภาษาอื่นได้เปลี่ยนมาใช้อักษรคะตะคะนะทั้งหมด
[แก้] เสียงของคันจิ
การอ่านออกเสียงตัวอักษรคันจินั้นแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ
- เสียงอง (音読み) เป็นเสียงที่เพี้ยนมาจากภาษาจีน
- เสียงคุน (訓読み) เป็นเสียงอ่านของญี่ปุ่นเอง
ตัวอย่างเช่น 泉 มีเสียงองคือ "せん" ส่วนเสียงคุนคือ "いずみ" มีความหมายว่าน้ำพุ อย่างไรก็ตามมีหลายคำในภาษาญี่ปุ่นที่อ่านออกเสียงไม่ตรงกับคันจิที่เขียน ซึ่งเป็นการอ่านแบบพิเศษ โดยผู้ที่เรียนภาษาญี่ปุ่นจำเป็นต้องจดจำข้อยกเว้นเหล่านี้เอง ตัวอย่างเช่น 上手 อ่านว่า じょうず ทั้งที่ปกติแล้ว 手 จะไม่อ่านออกเสียงว่า ず คำนี้มีความหมายว่า เก่ง, เชี่ยวชาญ โดยประกอบจากคันจิ 2 ตัวคือ 上 หมายความว่า "ข้างบน, เหนือ" และ 手 หมายความว่า "มือ"
[แก้] เสียงอง (การอ่านแบบจีน)
องโยะมิ (音読み) หรือ เสียงอง เป็นการอ่านออกเสียงแบบภาษาจีนในเวลานั้นโดยถูกปรับให้เข้ากับระบบการออกเสียงของภาษาญี่ปุ่น คันจิบางตัวถูกนำเข้ามาจากประเทศจีนในเวลาและสถานที่ที่แตกต่างกันจึงมีเสียงองหลายเสียงและมักจะมีหลายความหมาย อย่างไรก็ตามยังมีข้อยกเว้นบางประการ คันจิบางตัวที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นในประเทศญี่ปุ่นก็มีเสียงอง เช่น 働 ที่แปลว่า"ทำงาน" มีเสียงคุนว่า hataraku และมีเสียงองว่า dō 腺 ที่แปลว่า "ต่อม" มีเสียงองว่า sen และไม่มีเสียงคุน
องโยะมิสามารถแบ่งได้ 4 กลุ่มดังนี้
- โกะอง (呉音 แปลว่าเสียงหวู่) เป็นการออกเสียงที่รับเข้ามาในช่วงราชวงศ์เหนือและใต้ของจีน หรือ ระหว่างศตวรรษที่ 5 และศตวรรษที่ 6 โกะหมายถึงอาณาจักรหวู่ (บริเวณใกล้เคียงเซี่ยงไฮ้ในปัจจุบัน)
- คันอง (漢音 แปลว่าเสียงฮั่น) เป็นเสียงที่รับเข้ามาในช่วงราชวงศ์ถังในศตวรรษที่ 7 ถึง 9 ส่วนใหญ่มาจากสำเนียงของเมืองหลวงในเวลานั้น
- โตอง (唐音 แปลว่าเสียงถัง) เป็นการออกเสียงที่รับเข้ามาในช่วงราชวงศ์หลังๆ เช่น ราชวงศ์ซ่ง (宋) และ ราชวงศ์หมิง (明)
- คันโยอง (慣用音) เป็นการอ่านที่เกิดจากความผิดพลาดหรือการดัดแปลงเสียงอ่านและกลายเป็นที่ใช้กันในเวลาต่อมา
ตัวอย่าง (คำอ่านในวงเล็บเป็นคำอ่านที่ไม่ค่อยพบ)
| คันจิ | ความหมาย | โกะอง | คันอง | โตอง | คันโยอง |
|---|---|---|---|---|---|
| 明 | สว่าง | myō | mei | (min) | — |
| 行 | ไป | gyō | kō | (an) | — |
| 極 | ที่สุด | goku | kyoku | — | — |
| 珠 | ไข่มุก | shu | shu | ju | (zu) |
| 度 | ระดับ | do | (to) | — | — |
| 輸 | ขนส่ง | (shu) | (shu) | — | yu |
| 雄 | เพศชาย | — | — | — | yū |
| 熊 | หมี | — | — | — | yū |
| 子 | เด็ก | shi | shi | su | — |
| 清 | สะอาด | shō | sei | (shin) | — |
| 京 | เมืองหลวง | kyō | kei | (kin) | — |
| 兵 | ทหาร | hyō | hei | — | — |
| 強 | แข็งแรง | gō | kyō | — | — |
เสียงที่ปรากฏมากสุดคือคันอง โกะองมักใช้ในคำศัพท์ทางพุทธศาสนา เช่น gokuraku 極楽 "สวรรค์" โตองใช้ในคำบางคำเช่น isu 椅子 "เก้าอี้" หรือ futon 布団 "เสื่อ"
ในภาษาจีน ตัวอักษรส่วนมากมีเสียงอ่านเสียงเดียว อย่างไรก็ตามภาษาจีนก็มีคำพ้องเสียงที่เรียกว่า 多音字 (พินอิน: duōyīnzì) เช่น 行 (พินอิน: háng หรือ xíng) มีเสียงอ่านมากกว่าหนึ่งเสียงในภาษาจีนและเสียงแต่ละเสียงก็มีความหมายแตกต่างกัน คุณลักษณะนี้ได้ถูกถ่ายทอดมายังภาษาญี่ปุ่นด้วยเช่นกัน นอกจากนี้ ตัวอักษรจีนส่วนมากไม่สามารถถอดเป็นเสียงที่สอดคล้องกับระบบการออกเสียงของภาษาญี่ปุ่นในเวลานั้นได้ ดังนั้นเสียงองส่วนมากจึงประกอบด้วยพยางค์สองพยางค์โดยพยางค์ที่สองทำหน้าที่ยืดสระในพยางค์แรกให้เป็นเสียงยาวหรือทำหน้าที่ปรับเสียงให้ใกล้เคียงกับตัวสะกดในภาษาจีนกลาง
เสียงองมักปรากฏในคำประสม (熟語 จุกุโงะ) ซึ่งเป็นผลมาจากการรับคำในภาษาจีนที่ไม่มีในภาษาญี่ปุ่นเข้ามาหรือมีในภาษาญี่ปุ่นแต่ไม่ไพเราะ การยืมคำจากภาษาอื่นนี้ถูกนำไปเปรียบเทียบกับการที่ภาษาอังกฤษยืมคำจากภาษาละตินหรือภาษาฝรั่งเศสมาใช้ เพราะคำที่ยืมมาจากภาษาจีนจะฟังดูมีการศึกษากว่าหรือเป็นทางการกว่าคำดั้งเดิมของญี่ปุ่น
[แก้] เสียงคุน (การอ่านแบบญี่ปุ่น)
คุนโยมิ (訓読み) หรือ เสียงคุน คือการอ่านออกเสียงแบบญี่ปุ่นหรือการอ่านด้วยคำดั้งเดิมที่มีอยู่ในภาษาญี่ปุ่นที่มีความหมายใกล้เคียงกับคันจิตัวนั้น คันจิบางตัวอาจมีเสียงคุนได้หลายเสียงเช่นเดียวกับเสียงองและอาจจะไม่มีเสียงคุนก็ได้
ตัวอย่างเช่น 東 ที่แปลว่าทิศตะวันออก มีเสียงองว่า tō อย่างไรก็ตาม ภาษาญี่ปุ่นมีคำที่แปลว่าทิศตะวันออกแต่เดิมอยู่แล้วอยู่สองคำได้แก่ higashi และ azuma ดังนั้น 東 จึงมีเสียงคุนว่า higashi และ azuma ในทางกลับกัน 寸 เป็นหน่วยวัดความยาวหนึ่งของชาวจีนที่ไม่มีในภาษาญี่ปุ่น คันจิตัวนี้จึงมีเพียงเสียงองและไม่มีเสียงคุน คันจิที่ประดิษฐ์ขึ้นโดยชาวญี่ปุ่นส่วนมากมีเพียงเสียงคุน
คำนามและคำคุณศัพท์ที่อ่านด้วยเสียงคุนส่วนมากยาวสองถึงสามพยางค์ คำกริยาที่อ่านด้วยเสียงคุนส่วนมากยาวหนึ่งถึงสามพยางค์ ไม่นับรวมโอะกุริงะนะหรือฮิระงะนะที่ต่อท้าย โอะกุริงะนะไม่นับเป็นส่วนหนึ่งของคันจิ คันจิที่ยาวสามถึงสี่พยางค์ไม่ค่อยมีให้เห็นนัก 承る uketamawaru และ 志 kokorozashi เป็นคันจิที่มีความยาวถึงห้าพยางค์และเป็นคันจิที่ยาวที่สุดในรายการโจโยคันจิ
มีคำอยู่จำนวนหนึ่งที่ถูกเขียนแทนด้วยคันจิได้หลายตัว โดยคันจิแต่ละตัวจะสื่อถึงแง่มุมที่แตกต่างกันของคำนั้น ตัวอย่างเช่นคำว่า なおす, naosu เมื่อเขียนแทนด้วย 治す จะแปลว่า"รักษาให้หายจากโรค" แต่ถ้าเขียนแทนด้วย 直す จะแปลว่า"ซ่อม, แก้ไข" บางครั้งความหมายก็แตกต่างกันมาก แต่บางครั้งความหมายก็ใกล้เคียงกันจนแทบแยกไม่ออก ทั้งนี้ การแยกความแตกต่างยังคงเป็นข้อถกเถียงกัน พจนานุกรมบางเล่มอาจกล่าวว่าคันจิบางตัวมีความหมายเดียวกัน แต่พจนานุกรมอีกเล่มอาจกล่าวว่ามีความหมายแตกต่างกัน แม้แต่ชาวญี่ปุ่นเองก็อาจไม่รู้ว่าควรใช้คันจิตัวไหน บางคนจึงแก้ปัญหาด้วยการใช้คันจิที่ตัวเองใช้ประจำหรืออาจจะเขียนด้วยฮิระงะนะไปเลย การเขียนด้วยฮิระงะนะมักใช้กับกรณีที่ซับซ้อนอย่างคำว่า もと ซึ่งสามารถเขียนด้วยคันจิได้ถึงห้าตัวได้แก่ 元, 基, 本, 下 และ 素 สามในห้าตัวนี้มีความหมายที่แทบไม่แตกต่างกัน
[แก้] ควรอ่านด้วยเสียงใด?
แม้ว่าภาษาญี่ปุ่นจะมีหลักการอ่านเสียงคันจิแต่มันก็มีข้อยกเว้นอยู่มากมาย ชาวญี่ปุ่นเองก็ไม่สามารถอ่านคันจิได้ถูกต้องหากไม่มีความรู้เกี่ยวกับคันจิตัวนั้นมาก่อน โดยทั่วไปแล้ว คันจิที่ปรากฏอยู่โดดเดี่ยว (คันจิที่แสดงคำหนึ่งคำ) มักจะอ่านด้วยเสียงคุนและอาจจะมีโอะกุริงะนะตามหลังเพื่อผันคำ ตัวอย่างเช่น 月 tsuki "พระจันทร์", 情け nasake "ความเห็นใจ", 赤い akai "แดง", 新しい atarashii "ใหม่ ", 見る miru "ดู", 必ず kanarazu "แน่นอน"
คันจิที่อยู่ในคำประสมมักจะอ่านด้วยเสียงองหรือเรียกว่า จุกุโงะ (熟語) ตัวอย่างเช่น 情報 jōhō "ข้อมูล", 学校 gakkō "โรงเรียน", และ 新幹線 shinkansen "รถไฟหัวกระสุน" คันจิทั้งหมดนี้อ่านด้วยเสียงอง คันจิที่อยู่ในคำประสมจะให้ความหมายเดียวกับตอนที่มันอยู่เดี่ยวๆแต่จะมีเสียงอ่านที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง เช่น 東 "ทิศตะวันออก" และ 北 "ทิศเหนือ" เมื่อมันอยู่โดดเดี่ยวแล้วจะอ่านด้วยเสียงคุน นั่นคือ higashi และ kita ตามลำดับ ขณะที่ 北東 "ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ" เป็นคำประสมที่อ่านว่า hokutō ซึ่งเป็นเสียงอง นอกจากนี้ยังมีคันจิที่มีเสียงองมากกว่าหนึ่งเสียง เช่น 生 อ่านว่า sei ใน 先生 sensei ที่แปลว่าครู แต่อ่านว่า shō ใน 一生 isshō ที่แปลว่าทั้งชีวิต ความหมายยังเป็นตัวกำหนดเสียงอ่านด้วย เช่น 易 อ่านว่า i เมื่อหมายถึง "เรียบง่าย" แต่อ่านว่า eki เมื่อหมายถึง "การทำนายโชคชะตา" ทั้งสองต่างก็เป็นเสียงอง
มีคำประสมที่อ่านด้วยเสียงคุนจำนวนหนึ่ง แต่ก็ไม่มากเท่ากับคำประสมที่อ่านด้วยเสียงอง ตัวอย่างเช่น 手紙 tegami "จดหมาย" และ 神風 kamikaze "กามิกาเซ่" คำประสมเหล่านี้อาจมีโอะกุริงะนะรวมอยู่ด้วยก็ได้ เช่น 空揚げ karaage "อาหารทอด" และ 折り紙 origami "โอะริงะมิ" แม้ว่าคำประสมเหล่านี้อาจเขียนโดยตัดโอะกุริงะนะทิ้งไปก็ได้ (นั่นคือ 空揚 และ 折紙)
เช่นเดียวกัน คันจิที่อยู่โดดเดี่ยวอาจจะอ่านด้วยเสียงองก็ได้ เช่น 愛 ai "รัก", 禅 zen "เซน", 点 ten "คะแนน, จุด" โดยส่วนมาก คันจิเหล่านี้มักไม่มีเสียงอง อย่างไรก็ตาม มีข้อยกเว้นบางประการ เช่น 金 อ่านว่า kin เมื่อหมายถึงทอง และอ่านว่า kane เมื่อหมายถึง เงินตรา, โลหะ การอ่านจึงขึ้นอยู่กับบริบทของคำ
ดังนั้น ภาษาญี่ปุ่นจึงมีคำที่เขียนเหมือนกันแต่มีความหมายแตกต่างกันอยู่จำนวนหนึ่ง ตัวอย่างเช่น 上手 สามารถอ่านได้สามวิธี ได้แก่ jōzu (ชำนาญ), uwate (ส่วนบน) หรือ kamite (ส่วนบน) 上手い อ่านว่า umai (ชำนาญ) จึงมีการใช้ฟุริงะนะเพื่อลดความกำกวม
สถานที่ที่มีชื่อเสียง เช่น โตเกียว (東京 Tōkyō) และ ญี่ปุ่น (日本 Nihon) นั้นอ่านด้วยเสียงอง อย่างไรก็ตาม สถานที่ส่วนใหญ่ในญี่ปุ่นมักอ่านด้วยเสียงคุน เช่น 大阪 Ōsaka, 青森 Aomori, 箱根 Hakone เมื่อมีการใช้คำย่อแทนชื่อเมืองแล้ว เสียงย่ออาจจะไม่ตรงกับเสียงเดิม เช่น ทีมฮันชินไทเกอร์ (阪神タイガー) ซึ่งเป็นทีมเบสบอลของเมืองโอซาก้าและโกเบะ นั้นใช้คันจิตัวที่สองของคำว่า โอซะกะ (大阪) และคันจิตัวแรกของคำว่า โคเบะ (神戸)
นามสกุลมักอ่านด้วยเสียงคุน เช่น 山田 Yamada, 田中 Tanaka, 鈴木 Suzuki
[แก้] ตัวช่วยในการอ่าน
เนื่องจากความกำกวมของการอ่านคันจิ จึงมีการใช้ตัวอักษรเล็กๆที่เรียกว่า ฟุริงะนะ เขียนกำกับไว้ข้างบนหรือทางขวาของคันจิเพื่อระบุเสียงอ่านที่ถูกต้อง โดยเฉพาะในหนังสือสำหรับเด็กหรือหนังสือเรียนสำหรับชาวต่างชาติและมังงะมักจะมีการใช้ฟุริงะนะกำกับคันจิที่อ่านยากๆ หนังสือพิมพ์มักใช้ฟุริงะนะเวลาที่ระบุถึงเสียงอ่านที่ไม่ค่อยใช้กัน
[แก้] ประเภทของคันจิ
ประเภทของคันจิ แบ่งได้ 6 ประเภท คือ
[แก้] โชเกโมจิ (象形文字)
เป็นคันจิที่กำเนิดขึ้นแรกสุดแสดงรูปลักษณะของสิ่งต่างๆส่วนใหญ่เป็นชื่อสิ่งของ คันจิประเภทนี้มีประมาณ 600 ตัว ตัวอย่างเช่น 目 แปลว่า ตา, 木 แปลว่า ต้นไม้
[แก้] ชิจิโมจิ (支持文字)
เป็นคันจิที่ใช้ในรูปลักษณะต่างๆแสดงความหมายสิ่งที่เป็นนามธรรมหรือสิ่งที่ไม่มีรูปโดยใช้ขีดหรือเส้น และในบางครั้งจะนำ โชเกโมจิ (承継文字) มาประสมด้วย คันจิประเภทนี้มี ประมาณ 135 ตัว ตัวอย่างเช่น 上 แปลว่า บน, 下 แปลว่า ล่าง
[แก้] ไคอิโมจิ (会意も字)
เป็นคันจิที่นำคันจิที่สำเร็จรูปแล้วมาประกอบกันเป็นคันจิใหม่ที่มีความหมายใหม่ ตัวอย่างเช่น 峠 (ช่องเขา) เกิดจากการนำคันจิ 山 (ภูเขา), 上 (บน) และ 下 (ล่าง) มารวมกัน 休 (หยุดพัก) เกิดจากการนำคันจิ 人 (คน) และ 木 (ต้นไม้) มารวมกัน
[แก้] เคเซโมจิ (形成文字)
เป็นคันจิที่นำคันจิที่แสดงความหมายกับส่วนที่แสดงเสียงมาประกอบกันเป็นคันจิใหม่ที่มีความหมายใหม่ คันจิประเภทนี้มีประมาณร้อยละ 90 ของคันจิทั้งหมด
ตัวอย่างเช่น คันจิที่ประกอบด้วยรูปร่าง 言 เช่น 語, 記, 訳, 説, ฯลฯ จะมีความหมายเกี่ยวข้องกับ"คำ/ภาษา/ความหมาย"เสมอ คันจิที่ประกอบด้วยรูปร่าง 雨 (ฝน) เช่น 雲, 電, 雷, 雪, 霜, ฯลฯ มักจะมีความหมายเกี่ยวข้องกับ"สภาพอากาศ" คันจิที่ประกอบด้วยรูปร่าง 寺 อยู่ทางขวา มักจะมีเสียงองว่า "shi" หรือ "ji" บางครั้งเราสามารถเดาความหมายหรือการอ่านจากรูปร่างของคันจิได้ อย่างไรก็ตามก็ยังมีข้อยกเว้น เช่น 需 และ 霊 ล้วนไม่มีความหมายเกี่ยวข้องกับสภาพอากาศ และ 待 ก็มีเสียงองว่า "tai"
[แก้] เท็นชูโมจิ (天ちゅう文字)
เป็นคันจิที่ใช้ในความหมายอื่นไม่ใช่ความหมายเดิมของคันจิตัวนั้นๆ
[แก้] คะชะกุโมจิ (仮借もち)
เป็นคันจิที่ยืมมาแต่เสียงอ่านโดยไม่เกี่ยวข้องกับความหมาย
[แก้] การเรียนคันจิ
กระทรวงศึกษาธิการของญี่ปุ่นได้กำหนดอักษรคันจิที่ใช้เป็นประจำในชีวิตประจำวัน โดยกำหนดให้อยู่ในหลักสูตรการศึกษาของนักเรียนญี่ปุ่น เรียกว่าโจโยคันจิ (常用漢字) มีทั้งหมด 1,945 ตัว อย่างไรก็ตามคันจิที่ใช้ในชีวิตประจำวันมีมากกว่า 3,000 ตัว โดยเด็กนักเรียนญี่ปุ่นจะต้องจดจำคันจิที่อยู่นอกเหนือหลักสูตรเหล่านี้เอง คันจิที่นอกเหนือจากคันจิ เช่น คันจิที่ใช้เป็นชื่อคน (จินเมโยคันจิ 人名用漢字) หลักสูตรของเด็กนักเรียนญี่ปุ่นจะเริ่มเรียนตัวอักษรคันจิตั้งแต่ประถมศึกษาปีที่ 1 เริ่มต้นที่ประมาณ80ตัว เทียบเท่ากับการสอบวัดระดับคันจิระดับ 10 (คันจิเคนเต 漢字検定）โดยเด็กญี่ปุ่นจะเรียนพื้นฐานคันจิทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นเสียงอง เสียงคุน โอะกุริงะนะ จำนวนขีด บุชุของอักษร การผสมคำ การใช้คำ ความหมาย เด็กญี่ปุ่นประมาณ ป.5-ป.6 ก็จะสามารถอ่านคันจิที่ใช้ในชีวิตประจำวันได้หมดแล้ว
[แก้] การเรียงลำดับของคันจิ
ลำดับของอักษรคันจิสามารถเรียงได้ตามลำดับดังนี้คือ
- ลำดับของบุชุ (部首)
- จำนวนขีด（総画数）
- เสียงของคันจิ
[แก้] อ้างอิง
[แก้] ดูเพิ่ม
- ฮันจา(漢字) ตัวอักษรจีนที่ใช้ในภาษาเกาหลี
- หันตึ(漢字) ตัวอักษรจีนที่ใช้ในภาษาเวียดนาม
[แก้] แหล่งข้อมูลอื่น
- แบบฝึกหัด อักษรคันจิของญี่ปุ่น , โปรแกรมจาวา แผ่นช่วยจำ แบบออนไลน์ เพื่อการศึกษาและฝึกหัด คันจิ รวมทั้ง การอ่านเสียงอง เสียงคุน และ ความหมาย โฮมเพจ
