อักษรขอมไทย

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
อักษรขอมไทยในคัมภีร์ทางพุทธศาสนา

อักษรขอมไทย เป็นอักษรขอมที่นำมาใช้เขียนภาษาไทย ซึ่งมีอักขรวิธีต่างจากการใช้อักษรขอมเขียนภาษาบาลีและภาษาเขมร อักษรดังกล่าวนี้สามารถพบได้ในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ตำรายา ตำราคาถาอาคม รูปยันต์ต่าง ๆ โดยมากปรากฏในแถบภาคกลาง และอาจพบได้บ้างในภาคใต้และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

พยัญชนะ[แก้]

พยัญชนะมีทั้งหมด 35 ตัว โดยแต่ละตัวมีทั้งรูปตัวเต็มกับตัวเชิงหรือพยัญชนะซ้อน มีการจัดแบ่งเป็นวรรคตามระบบภาษาสันสกฤต

ผังอักษรขอมไทยพร้อมตัวเชิง

รูปพยัญชนะตามผังอักษรข้างต้นถอดเป็นพยัญชนะไทยได้ดังนี้

  • วรรค กะ (แถวที่ 1 จากบน)
  • วรรค จะ (แถวที่ 2)
  • วรรค ฏะ (แถวที่ 3)
  • วรรค ตะ (แถวที่ 4)
  • วรรค ปะ (แถวที่ 5)
  • เศษวรรค (แถวที่ 6) (แถวที่ 7)
อักษรไทย อักษรขอมไทย และเลขไทย ตีพิมพ์ในสารานุกรมของดิเดอโรต์และดาลองแบรท์ (ภาพต้นฉบับมาจากหนังสือ Du Royaume de Siam ของ ซีมง เดอ ลา ลูแบร์ พิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1691) อักษรขอมไทยในหน้านี้จัดไว้ในหัวข้อ Alphabet Bali (อักขระบาลี) แสดงรูปอักษรและการแจกลูกตัวสะกดตามอักขรวิธีขอมไทย

รูปพยัญชนะอักษรขอมไทยน้อยกว่าอักษรไทย 9 ตัว โดยรูปพยัญชนะที่ขาดไป 9 ตัว คือ ฃ ฅ ซ ฎ ด บ ฝ ฟ และ ฮ ซึ่งการเขียนคำที่มีพยัญชนะที่ขาดไปเป็นดังนี้

  • ตัว ด ใช้ หรือ แทน เช่น Khomthai - ไฑ.png ไฑ หรือ Khomthai - ไต.png ไต = ได้, Khomthai - เฑาก่ไม่.png เฑากไม่ หรือ Khomthai - เตากไม่.png เตากไม่ = ดอกไม้
  • ตัว ฝ ใช้ แทน เช่น Khomthai - ผี.png ผี อาจหมายถึง ผี หรือฝี ขึ้นกับบริบท
  • ตัว ซ ใช้ หรือ เช่น Khomthai - ฌืตฺรง.png ฌืตฺรง = ซื่อตรง, Khomthai - แลฺวไสฺย้.png แลวใส้ย = แล้วไซร้
  • ตัว บ และ ฟ นิยมนำรูปตัว Khomthai - ป (ขอมบาลี), บ (ขอมไทย).png (ป) ของอักษรขอมมาเขียนแทน บ และเพิ่มหางขึ้นไปเป็นรูป ตัว Khomthai - ป (ขอมไทย).png (ป) ส่วนตัว ฟ ใช้รูปตัว Khomthai - พ.png (พ) ของอักษรขอมมาเติมหางเช่นกันเป็นรูป Khomthai - ฟ.png แต่ในหลายกรณี รูปตัว ของอักษรขอมทั้งที่มีหางและไม่มีหางมักใช้ปะปนกัน บางครั้งแทนเสียง ป บางครั้งแทนเสียง บ เช่น Khomthai - เบน.png เบน หรือ Khomthai - เปน.png เปน = เป็น, Khomthai - ไฟเผา.png ไฟเผา = ไฟเผา
  • รูปตัว ฝ ใช้อักษรขอม ตัว เติมหางเช่นเดียวกับตัว ฟ เช่น Khomthai - ฟาย.png ฟาย = ฝ่าย
  • ตัว ฃ ฅ ฎ ฮ ไม่มีที่ใช้ โดยใช้ และ แทน

พยัญชนะทุกตัวใช้เป็นพยัญชนะต้นได้ทั้งหมด ในกรณีของอักษรนำและตัวควบกล้ำ ตัวแรกใช้รูปตัวเต็ม ตัวต่อไปใช้รูปตัวเชิง

ตัวสะกด[แก้]

นิยมเขียนด้วยรูปตัวเชิงใต้พยัญชนะต้นหรือสระ เว้นแต่พยัญชนะมีรูปสระหรือตัวควบกล้ำอยู่ข้างล่างอยู่แล้วจึงใช้รูปตัวเต็ม

สระ[แก้]

พระราชลัญจกรพระบรมราชโองการสำหรับพิมพ์หัวกระดาษประกาศกฎหมายต่าง ๆ แบบที่ใช้ในช่วงก่อน พ.ศ. 2483 ข้อความในแพรแถบตอนล่างสุดเป็นอักษรขอมข้อความ "พฺระบรมฺมราชโองฺการ"

แบ่งเป็นสระลอยกับสระจม รูปสระลอยใช้เขียนคำที่มีเสียง อ มีทั้งหมด 8 ตัว ได้แก่

สระลอยในอักษรขอมไทย
(จากซ้าย) อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ

รูปสระจมหรือประสมคล้ายกับอักษรไทยปัจจุบัน ที่ต่างไปมีดังนี้

  • สระเอีย - นิยมเขียนด้วยตัวเชิงของตัว เช่น Khomthai - ฑฺยว.png ดฺยว = เดียว หรือใช้ทั้งสระ เอ + อิ (อี) + ตัวเชิงของ เช่น Khomthai - เสีย.png เสิย = เสีย
  • สระเอือ - มีทั้งแบบที่ใช้รูปสระ เอ + อิ + อ เช่น Khomthai - เพิอ.png เพิอ = เพื่อ และ เอ + อิ (อื) + ตัวเชิงของ เช่น Khomthai - เงื่อน.png เงื่อน = เงื่อน
  • สระเออ - ใช้สระ เอ กับตัวเชิงของ เมื่อไม่มีตัวสะกด เช่น Khomthai - เธอ.png เธอ = เธอ และใช้สระเอ + อี + ตัวเชิงของ เมื่อมีตัวสะกด เช่น Khomthai - เดีอม.png เตีอม = เติม หรือตัดตัวเชิงของ ใช้ตัวเชิงของตัวสะกดแทน
  • สระอัว - ใช้ ไม้หันอากาศกับตัวเชิงของ เมื่อไม่มีตัวสะกด หรือใช้ตัวเชิงของ อย่างเดียวเมื่อมีตัวสะกด เช่น Khomthai - ตฺวฺย.png ตฺวฺย = ด้วย

วรรณยุกต์[แก้]

การใช้ไม่แน่นอนมีทั้งที่ไม่เติมวรรณยุกต์ ใช้รูปวรรณยุกต์ต่างจากปัจจุบัน หรือใช้เหมือนกัน

ไม้หันอากาศ[แก้]

มีทั้งเขียนบนพยัญชนะต้นและตัวสะกด บางครั้งไม่ใช้ไม้หันอากาศแต่เพิ่มตัวสะกดเป็น 2 ตัวแทน เช่น Khomthai - วนฺน.png วนฺน = วัน, Khomthai - ทัง.png ทงั = ทั้ง

อ้างอิง[แก้]

  • สุจิตต์ วงษ์เทศ. อักษรไทย มาจากไหน. กทม. มติชน. 2548
  • อนันต์ อารีย์พงศ์. อักษรขอม. พิมพ์ครั้งที่ 2. มหาวิทยาลัยทักษิณ. 2546. (ให้รายละเอียดเกี่ยวกับการเขียนและอ่านอักษรขอมไทยและขอมบาลี)

ดูเพิ่ม[แก้]

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]